2. сабба̄савасуттам̣

14. евам̣ ме сутам̣ – екам̣ самайам̣ бхагава̄ са̄ваттхийам̣ вихарати джетаване ана̄тхапин̣д̣икасса а̄ра̄ме. татра кхо бхагава̄ бхиккхӯ а̄мантеси – ‘‘бхиккхаво’’ти. ‘‘бхаданте’’ти те бхиккхӯ бхагавато паччассосум̣. бхагава̄ етадавоча – ‘‘сабба̄савасам̣варапарийа̄йам̣ во, бхиккхаве, десесса̄ми. там̣ сун̣а̄тха, са̄дхукам̣ манаси каротха, бха̄сисса̄мӣ’’ти. ‘‘евам̣, бханте’’ти кхо те бхиккхӯ бхагавато паччассосум̣. бхагава̄ етадавоча –

15. ‘‘джа̄нато ахам̣, бхиккхаве, пассато а̄сава̄нам̣ кхайам̣ вада̄ми, но аджа̄нато но апассато. кин̃ча, бхиккхаве, джа̄нато кин̃ча пассато а̄сава̄нам̣ кхайам̣ вада̄ми? йонисо ча манасика̄рам̣ айонисо ча манасика̄рам̣. айонисо, бхиккхаве, манасикарото ануппанна̄ чева а̄сава̄ уппаджджанти, уппанна̄ ча а̄сава̄ павад̣д̣ханти; йонисо ча кхо, бхиккхаве, манасикарото ануппанна̄ чева а̄сава̄ на уппаджджанти, уппанна̄ ча а̄сава̄ пахӣйанти.

16. ‘‘аттхи, бхиккхаве, а̄сава̄ дассана̄ паха̄табба̄, аттхи а̄сава̄ сам̣вара̄ паха̄табба̄, аттхи а̄сава̄ пат̣исевана̄ паха̄табба̄, аттхи а̄сава̄ адхива̄сана̄ паха̄табба̄, аттхи а̄сава̄ париваджджана̄ паха̄табба̄, аттхи а̄сава̄ винодана̄ паха̄табба̄, аттхи а̄сава̄ бха̄вана̄ паха̄табба̄.

дассана̄ паха̄табба̄сава̄

17. ‘‘катаме ча, бхиккхаве, а̄сава̄ дассана̄ паха̄табба̄? идха, бхиккхаве, ассутава̄ путхуджджано – арийа̄нам̣ адасса̄вӣ арийадхаммасса аковидо арийадхамме авинӣто, саппуриса̄нам̣ адасса̄вӣ саппурисадхаммасса аковидо саппурисадхамме авинӣто – манасикаран̣ӣйе дхамме наппаджа̄на̄ти, аманасикаран̣ӣйе дхамме наппаджа̄на̄ти. со манасикаран̣ӣйе дхамме аппаджа̄нанто аманасикаран̣ӣйе дхамме аппаджа̄нанто, йе дхамма̄ на манасикаран̣ӣйа̄, те дхамме манаси кароти, йе дхамма̄ манасикаран̣ӣйа̄ те дхамме на манаси кароти.

‘‘катаме ча, бхиккхаве, дхамма̄ на манасикаран̣ӣйа̄ йе дхамме манаси кароти? йасса, бхиккхаве, дхамме манасикарото ануппанно ва̄ ка̄ма̄саво уппаджджати, уппанно ва̄ ка̄ма̄саво павад̣д̣хати; ануппанно ва̄ бхава̄саво уппаджджати, уппанно ва̄ бхава̄саво павад̣д̣хати; ануппанно ва̄ авиджджа̄саво уппаджджати, уппанно ва̄ авиджджа̄саво павад̣д̣хати – име дхамма̄ на манасикаран̣ӣйа̄ йе дхамме манаси кароти.

‘‘катаме ча, бхиккхаве, дхамма̄ манасикаран̣ӣйа̄ йе дхамме на манаси кароти? йасса, бхиккхаве, дхамме манасикарото ануппанно ва̄ ка̄ма̄саво на уппаджджати, уппанно ва̄ ка̄ма̄саво пахӣйати; ануппанно ва̄ бхава̄саво на уппаджджати, уппанно ва̄ бхава̄саво пахӣйати; ануппанно ва̄ авиджджа̄саво на уппаджджати, уппанно ва̄ авиджджа̄саво пахӣйати – име дхамма̄ манасикаран̣ӣйа̄ йе дхамме на манаси кароти.

‘‘тасса аманасикаран̣ӣйа̄нам̣ дхамма̄нам̣ манасика̄ра̄ манасикаран̣ӣйа̄нам̣ дхамма̄нам̣ аманасика̄ра̄ ануппанна̄ чева а̄сава̄ уппаджджанти уппанна̄ ча а̄сава̄ павад̣д̣ханти.

18. ‘‘со евам̣ айонисо манаси кароти – ‘ахосим̣ ну кхо ахам̣ атӣтамаддха̄нам̣? на ну кхо ахосим̣ атӣтамаддха̄нам̣? ким̣ ну кхо ахосим̣ атӣтамаддха̄нам̣? катхам̣ ну кхо ахосим̣ атӣтамаддха̄нам̣? ким̣ хутва̄ ким̣ ахосим̣ ну кхо ахам̣ атӣтамаддха̄нам̣? бхависса̄ми ну кхо ахам̣ ана̄гатамаддха̄нам̣? на ну кхо бхависса̄ми ана̄гатамаддха̄нам̣? ким̣ ну кхо бхависса̄ми ана̄гатамаддха̄нам̣? катхам̣ ну кхо бхависса̄ми ана̄гатамаддха̄нам̣? ким̣ хутва̄ ким̣ бхависса̄ми ну кхо ахам̣ ана̄гатамаддха̄на’нти? етарахи ва̄ паччуппаннамаддха̄нам̣ [паччуппаннамаддха̄нам̣ а̄раббха (сйа̄.)] аджджхаттам̣ катхам̣катхӣ хоти – ‘ахам̣ ну кхосми? но ну кхосми? ким̣ ну кхосми? катхам̣ ну кхосми? айам̣ ну кхо сатто куто а̄гато? со кухим̣ га̄мӣ бхависсатӣ’ти?

19. ‘‘тасса евам̣ айонисо манасикарото чханнам̣ дит̣т̣хӣнам̣ ан̃н̃атара̄ дит̣т̣хи уппаджджати. ‘аттхи ме атта̄’ти ва̄ асса [ва̄сса (сӣ. сйа̄. пӣ.)] саччато тхетато дит̣т̣хи уппаджджати; ‘наттхи ме атта̄’ти ва̄ асса саччато тхетато дит̣т̣хи уппаджджати; ‘аттана̄ва атта̄нам̣ сан̃джа̄на̄мӣ’ти ва̄ асса саччато тхетато дит̣т̣хи уппаджджати; ‘аттана̄ва анатта̄нам̣ сан̃джа̄на̄мӣ’ти ва̄ асса саччато тхетато дит̣т̣хи уппаджджати; ‘анаттана̄ва атта̄нам̣ сан̃джа̄на̄мӣ’ти ва̄ асса саччато тхетато дит̣т̣хи уппаджджати; атха ва̄ панасса евам̣ дит̣т̣хи хоти – ‘йо ме айам̣ атта̄ вадо ведеййо татра татра калйа̄н̣апа̄пака̄нам̣ камма̄нам̣ випа̄кам̣ пат̣исам̣ведети со кхо пана ме айам̣ атта̄ ниччо дхуво сассато авипарин̣а̄мадхаммо сассатисамам̣ татхева т̣хассатӣ’ти. идам̣ вуччати, бхиккхаве, дит̣т̣хигатам̣ дит̣т̣хигаханам̣ дит̣т̣хиканта̄рам̣ дит̣т̣хивисӯкам̣ дит̣т̣хивиппхандитам̣ дит̣т̣хисам̣йоджанам̣. дит̣т̣хисам̣йоджанасам̣йутто, бхиккхаве, ассутава̄ путхуджджано на паримуччати джа̄тийа̄ джара̄йа маран̣ена сокехи паридевехи дуккхехи доманассехи упа̄йа̄сехи; ‘на паримуччати дуккхасма̄’ти вада̄ми.

20. ‘‘сутава̄ ча кхо, бхиккхаве, арийаса̄вако – арийа̄нам̣ дасса̄вӣ арийадхаммасса ковидо арийадхамме сувинӣто, саппуриса̄нам̣ дасса̄вӣ саппурисадхаммасса ковидо саппурисадхамме сувинӣто – манасикаран̣ӣйе дхамме паджа̄на̄ти аманасикаран̣ӣйе дхамме паджа̄на̄ти. со манасикаран̣ӣйе дхамме паджа̄нанто аманасикаран̣ӣйе дхамме паджа̄нанто йе дхамма̄ на манасикаран̣ӣйа̄ те дхамме на манаси кароти, йе дхамма̄ манасикаран̣ӣйа̄ те дхамме манаси кароти.

‘‘катаме ча, бхиккхаве, дхамма̄ на манасикаран̣ӣйа̄ йе дхамме на манаси кароти? йасса, бхиккхаве, дхамме манасикарото ануппанно ва̄ ка̄ма̄саво уппаджджати, уппанно ва̄ ка̄ма̄саво павад̣д̣хати; ануппанно ва̄ бхава̄саво уппаджджати, уппанно ва̄ бхава̄саво павад̣д̣хати; ануппанно ва̄ авиджджа̄саво уппаджджати, уппанно ва̄ авиджджа̄саво павад̣д̣хати – име дхамма̄ на манасикаран̣ӣйа̄, йе дхамме на манаси кароти.

‘‘катаме ча, бхиккхаве, дхамма̄ манасикаран̣ӣйа̄ йе дхамме манаси кароти? йасса, бхиккхаве, дхамме манасикарото ануппанно ва̄ ка̄ма̄саво на уппаджджати, уппанно ва̄ ка̄ма̄саво пахӣйати; ануппанно ва̄ бхава̄саво на уппаджджати, уппанно ва̄ бхава̄саво пахӣйати; ануппанно ва̄ авиджджа̄саво на уппаджджати, уппанно ва̄ авиджджа̄саво пахӣйати – име дхамма̄ манасикаран̣ӣйа̄ йе дхамме манаси кароти.

‘‘тасса аманасикаран̣ӣйа̄нам̣ дхамма̄нам̣ аманасика̄ра̄ манасикаран̣ӣйа̄нам̣ дхамма̄нам̣ манасика̄ра̄ ануппанна̄ чева а̄сава̄ на уппаджджанти, уппанна̄ ча а̄сава̄ пахӣйанти.

21. ‘‘со ‘идам̣ дуккха’нти йонисо манаси кароти, ‘айам̣ дуккхасамудайо’ти йонисо манаси кароти, ‘айам̣ дуккханиродхо’ти йонисо манаси кароти, ‘айам̣ дуккханиродхага̄минӣ пат̣ипада̄’ти йонисо манаси кароти. тасса евам̣ йонисо манасикарото тӣн̣и сам̣йоджана̄ни пахӣйанти – сакка̄йадит̣т̣хи, вичикиччха̄, сӣлаббатапара̄ма̄со. име вуччанти, бхиккхаве, а̄сава̄ дассана̄ паха̄табба̄.

сам̣вара̄ паха̄табба̄сава̄

22. ‘‘катаме ча, бхиккхаве, а̄сава̄ сам̣вара̄ паха̄табба̄? идха, бхиккхаве, бхиккху пат̣исан̇кха̄ йонисо чаккхундрийасам̣варасам̣вуто вихарати. йан̃хисса, бхиккхаве, чаккхундрийасам̣варам̣ асам̣вутасса вихарато уппаджджеййум̣ а̄сава̄ вигха̄тапарил̣а̄ха̄, чаккхундрийасам̣варам̣ сам̣вутасса вихарато евам̣са те а̄сава̄ вигха̄тапарил̣а̄ха̄ на хонти. пат̣исан̇кха̄ йонисо сотиндрийасам̣варасам̣вуто вихарати…пе… гха̄ниндрийасам̣варасам̣вуто вихарати…пе… дживхиндрийасам̣варасам̣вуто вихарати…пе… ка̄йиндрийасам̣варасам̣вуто вихарати…пе… маниндрийасам̣варасам̣вуто вихарати. йан̃хисса, бхиккхаве, маниндрийасам̣варам̣ асам̣вутасса вихарато уппаджджеййум̣ а̄сава̄ вигха̄тапарил̣а̄ха̄, маниндрийасам̣варам̣ сам̣вутасса вихарато евам̣са те а̄сава̄ вигха̄тапарил̣а̄ха̄ на хонти.

‘‘йан̃хисса, бхиккхаве, сам̣варам̣ асам̣вутасса вихарато уппаджджеййум̣ а̄сава̄ вигха̄тапарил̣а̄ха̄, сам̣варам̣ сам̣вутасса вихарато евам̣са те а̄сава̄ вигха̄тапарил̣а̄ха̄ на хонти. име вуччанти, бхиккхаве, а̄сава̄ сам̣вара̄ паха̄табба̄.

пат̣исевана̄ паха̄табба̄сава̄

23. ‘‘катаме ча, бхиккхаве, а̄сава̄ пат̣исевана̄ паха̄табба̄? идха, бхиккхаве, бхиккху пат̣исан̇кха̄ йонисо чӣварам̣ пат̣исевати – ‘йа̄вадева сӣтасса пат̣игха̄та̄йа, ун̣хасса пат̣игха̄та̄йа, д̣ам̣самакасава̄та̄тапасарӣм̣сапа- [сирим̣сапа (сӣ. сйа̄. пӣ.)] сампхасса̄нам̣ пат̣игха̄та̄йа, йа̄вадева хирикопӣнаппат̣иччха̄данаттхам̣’.

‘‘пат̣исан̇кха̄ йонисо пин̣д̣апа̄там̣ пат̣исевати – ‘нева дава̄йа, на мада̄йа, на ман̣д̣ана̄йа, на вибхӯсана̄йа, йа̄вадева имасса ка̄йасса т̣хитийа̄ йа̄пана̄йа, вихим̣сӯпаратийа̄, брахмачарийа̄нуггаха̄йа, ити пура̄н̣ан̃ча веданам̣ пат̣ихан̇кха̄ми наван̃ча веданам̣ на уппа̄десса̄ми, йа̄тра̄ ча ме бхависсати анаваджджата̄ ча пха̄сувиха̄ро ча’ [ча̄ти (сӣ.)].

‘‘пат̣исан̇кха̄ йонисо сена̄санам̣ пат̣исевати – ‘йа̄вадева сӣтасса пат̣игха̄та̄йа, ун̣хасса пат̣игха̄та̄йа, д̣ам̣самакасава̄та̄тапасарӣм̣сапасампхасса̄нам̣ пат̣игха̄та̄йа, йа̄вадева утупариссайавиноданапат̣исалла̄на̄ра̄маттхам̣’.

‘‘пат̣исан̇кха̄ йонисо гила̄наппаччайабхесаджджапариккха̄рам̣ пат̣исевати – ‘йа̄вадева уппанна̄нам̣ веййа̄ба̄дхика̄нам̣ ведана̄нам̣ пат̣игха̄та̄йа, абйа̄баджджхапарамата̄йа’ [абйа̄паджджхапарамата̄йа (сӣ. сйа̄. пӣ.), абйа̄паджджапарамата̄йа (ка.)].

‘‘йан̃хисса, бхиккхаве, аппат̣исевато уппаджджеййум̣ а̄сава̄ вигха̄тапарил̣а̄ха̄, пат̣исевато евам̣са те а̄сава̄ вигха̄тапарил̣а̄ха̄ на хонти. име вуччанти, бхиккхаве, а̄сава̄ пат̣исевана̄ паха̄табба̄.

адхива̄сана̄ паха̄табба̄сава̄

24. ‘‘катаме ча, бхиккхаве, а̄сава̄ адхива̄сана̄ паха̄табба̄? идха, бхиккхаве, бхиккху пат̣исан̇кха̄ йонисо кхамо хоти сӣтасса ун̣хасса, джигхаччха̄йа пипа̄са̄йа. д̣ам̣самакасава̄та̄тапасарӣм̣сапасампхасса̄нам̣, дурутта̄нам̣ дура̄гата̄нам̣ вачанапатха̄нам̣, уппанна̄нам̣ са̄рӣрика̄нам̣ ведана̄нам̣ дуккха̄нам̣ тибба̄нам̣ [типпа̄нам̣ (сӣ. сйа̄. пӣ.)] кхара̄нам̣ кат̣ука̄нам̣ аса̄та̄нам̣ амана̄па̄нам̣ па̄н̣ахара̄нам̣ адхива̄сакаджа̄тико хоти.

‘‘йан̃хисса, бхиккхаве, анадхива̄сайато уппаджджеййум̣ а̄сава̄ вигха̄тапарил̣а̄ха̄, адхива̄сайато евам̣са те а̄сава̄ вигха̄тапарил̣а̄ха̄ на хонти. име вуччанти, бхиккхаве, а̄сава̄ адхива̄сана̄ паха̄табба̄.

париваджджана̄ паха̄табба̄сава̄

25. ‘‘катаме ча, бхиккхаве, а̄сава̄ париваджджана̄ паха̄табба̄? идха, бхиккхаве, бхиккху пат̣исан̇кха̄ йонисо чан̣д̣ам̣ хаттхим̣ париваджджети, чан̣д̣ам̣ ассам̣ париваджджети, чан̣д̣ам̣ гон̣ам̣ париваджджети, чан̣д̣ам̣ куккурам̣ париваджджети, ахим̣ кха̄н̣ум̣ кан̣т̣акат̣т̣ха̄нам̣ соббхам̣ папа̄там̣ чанданикам̣ ол̣игаллам̣. йатха̄рӯпе ана̄сане нисиннам̣ йатха̄рӯпе агочаре чарантам̣ йатха̄рӯпе па̄паке митте бхаджантам̣ вин̃н̃ӯ сабрахмача̄рӣ па̄пакесу т̣ха̄несу окаппеййум̣, со тан̃ча ана̄санам̣ тан̃ча агочарам̣ те ча па̄паке митте пат̣исан̇кха̄ йонисо париваджджети.

‘‘йан̃хисса, бхиккхаве, апариваджджайато уппаджджеййум̣ а̄сава̄ вигха̄тапарил̣а̄ха̄, париваджджайато евам̣са те а̄сава̄ вигха̄тапарил̣а̄ха̄ на хонти. име вуччанти, бхиккхаве, а̄сава̄ париваджджана̄ паха̄табба̄.

винодана̄ паха̄табба̄сава̄

26. ‘‘катаме ча, бхиккхаве, а̄сава̄ винодана̄ паха̄табба̄? идха, бхиккхаве, бхиккху пат̣исан̇кха̄ йонисо уппаннам̣ ка̄мавитаккам̣ на̄дхива̄сети паджахати винодети бйантӣкароти анабха̄вам̣ гамети, уппаннам̣ бйа̄па̄давитаккам̣…пе… уппаннам̣ вихим̣са̄витаккам̣…пе… уппаннуппанне па̄паке акусале дхамме на̄дхива̄сети паджахати винодети бйантӣкароти анабха̄вам̣ гамети.

‘‘йан̃хисса, бхиккхаве, авинодайато уппаджджеййум̣ а̄сава̄ вигха̄тапарил̣а̄ха̄, винодайато евам̣са те а̄сава̄ вигха̄тапарил̣а̄ха̄ на хонти. име вуччанти, бхиккхаве, а̄сава̄ винодана̄ паха̄табба̄.

бха̄вана̄ паха̄табба̄сава̄

27. ‘‘катаме ча, бхиккхаве, а̄сава̄ бха̄вана̄ паха̄табба̄? идха, бхиккхаве, бхиккху пат̣исан̇кха̄ йонисо сатисамбоджджхан̇гам̣ бха̄вети вивеканисситам̣ вира̄ганисситам̣ ниродханисситам̣ воссаггапарин̣а̄мим̣; пат̣исан̇кха̄ йонисо дхаммавичайасамбоджджхан̇гам̣ бха̄вети…пе… вӣрийасамбоджджхан̇гам̣ бха̄вети… пӣтисамбоджджхан̇гам̣ бха̄вети… пассаддхисамбоджджхан̇гам̣ бха̄вети… сама̄дхисамбоджджхан̇гам̣ бха̄вети… упеккха̄самбоджджхан̇гам̣ бха̄вети вивеканисситам̣ вира̄ганисситам̣ ниродханисситам̣ воссаггапарин̣а̄мим̣.

‘‘йан̃хисса, бхиккхаве, абха̄вайато уппаджджеййум̣ а̄сава̄ вигха̄тапарил̣а̄ха̄, бха̄вайато евам̣са те а̄сава̄ вигха̄тапарил̣а̄ха̄ на хонти. име вуччанти, бхиккхаве, а̄сава̄ бха̄вана̄ паха̄табба̄.

28. ‘‘йато кхо, бхиккхаве, бхиккхуно йе а̄сава̄ дассана̄ паха̄табба̄ те дассана̄ пахӣна̄ хонти, йе а̄сава̄ сам̣вара̄ паха̄табба̄ те сам̣вара̄ пахӣна̄ хонти, йе а̄сава̄ пат̣исевана̄ паха̄табба̄ те пат̣исевана̄ пахӣна̄ хонти, йе а̄сава̄ адхива̄сана̄ паха̄табба̄ те адхива̄сана̄ пахӣна̄ хонти, йе а̄сава̄ париваджджана̄ паха̄табба̄ те париваджджана̄ пахӣна̄ хонти, йе а̄сава̄ винодана̄ паха̄табба̄ те винодана̄ пахӣна̄ хонти, йе а̄сава̄ бха̄вана̄ паха̄табба̄ те бха̄вана̄ пахӣна̄ хонти; айам̣ вуччати, бхиккхаве – ‘бхиккху сабба̄савасам̣варасам̣вуто вихарати, аччхеччхи [аччхеджджи (ка.)] тан̣хам̣, виваттайи [ва̄ваттайи (сӣ. пӣ.)] сам̣йоджанам̣, самма̄ ма̄на̄бхисамайа̄ антамака̄си дуккхасса̄’’’ти.

идамавоча бхагава̄. аттамана̄ те бхиккхӯ бхагавато бха̄ситам̣ абхинандунти.

сабба̄савасуттам̣ нит̣т̣хитам̣ дутийам̣.