16. маха̄нипа̄то
1. сумедха̄тхерӣга̄тха̄
450. манта̄ватийа̄ нагаре, ран̃н̃о кон̃часса аггамахесийа̄;
дхӣта̄ а̄сим̣ сумедха̄, паса̄дита̄ са̄санакарехи.
451. сӣлаватӣ читтакатха̄, бахуссута̄ буддхаса̄сане винӣта̄;
ма̄та̄питаро упагамма, бхан̣ати ‘‘убхайо ниса̄метха.
452. ‘‘нибба̄на̄бхирата̄хам̣, асассатам̣ бхавагатам̣ йадипи диббам̣;
киман̇гам̣ пана [киман̇га пана (сӣ. сйа̄.), ким̣ пана (?)] туччха̄ ка̄ма̄, аппасса̄да̄ бахувигха̄та̄.
453. ‘‘ка̄ма̄ кат̣ука̄ а̄сӣвисӯпама̄, йесу муччхита̄ ба̄ла̄;
те дӣгхараттам̣ нирайе, самаппита̄ хан̃н̃анте дуккхита̄ [хан̃н̃аре дукхита̄ (?)].
454. ‘‘сочанти па̄пакамма̄, винипа̄те па̄паваддхино сада̄;
ка̄йена ча ва̄ча̄йа ча, манаса̄ ча асам̣вута̄ ба̄ла̄.
455. ‘‘ба̄ла̄ те дуппан̃н̃а̄, ачетана̄ дуккхасамудайоруддха̄;
десанте аджа̄нанта̄, на буджджхаре арийасачча̄ни.
456. ‘‘сачча̄ни амма буддхаварадесита̄ни, те бахутара̄ аджа̄нанта̄ йе;
абхинанданти бхавагатам̣, пихенти девесу упапаттим̣.
457. ‘‘девесупи упапатти, асассата̄ бхавагате аниччамхи;
на ча сантасанти ба̄ла̄, пунаппунам̣ джа̄йитаббасса.
458. ‘‘чатта̄ро винипа̄та̄, дуве [две (саббаттха)] ча гатийо катхан̃чи лаббханти;
на ча винипа̄тагата̄нам̣, паббаджджа̄ аттхи нирайесу.
459. ‘‘ануджа̄на̄тха мам̣ убхайо, паббаджитум̣ дасабаласса па̄вачане;
аппоссукка̄ гхат̣иссам̣, джа̄тимаран̣аппаха̄на̄йа.
460. ‘‘ким̣ бхавагате [бхавагатена (сйа̄.)] абхинандитена, ка̄йакалина̄ аса̄рена;
бхаватан̣ха̄йа ниродха̄, ануджа̄на̄тха паббаджисса̄ми.
461. ‘‘буддха̄нам̣ уппа̄до виваджджито, аккхан̣о кхан̣о ладдхо;
сӣла̄ни брахмачарийам̣, йа̄ваджӣвам̣ на дӯсеййам̣’’.
462. евам̣ бхан̣ати сумедха̄, ма̄та̄питаро ‘‘на та̄ва а̄ха̄рам̣;
а̄хариссам̣ [а̄харийа̄ми (сӣ.), а̄ха̄рисам̣ (?)] гахат̣т̣ха̄, маран̣авасам̣ гата̄ва хесса̄ми’’.
463. ма̄та̄ дуккхита̄ родати пита̄ ча, асса̄ саббасо самабхихато;
гхат̣енти сан̃н̃а̄петум̣, па̄са̄датале чхама̄патитам̣.
464. ‘‘ут̣т̣хехи путтака ким̣ сочитена, динна̄си ва̄ран̣аватимхи;
ра̄джа̄ анӣкаратто [ан̣ӣкадатто (сӣ. сйа̄.)], абхирӯпо тасса твам̣ динна̄.
465. ‘‘аггамахесӣ бхависсаси, аникараттасса ра̄джино бхарийа̄;
сӣла̄ни брахмачарийам̣, паббаджджа̄ дуккара̄ путтака.
466. ‘‘радждже а̄н̣а̄дханамиссарийам̣, бхога̄ сукха̄ дахарика̄си;
бхун̃джа̄хи ка̄мабхоге, ва̄реййам̣ хоту те путта’’.
467. атха не бхан̣ати сумедха̄, ‘‘ма̄ едисика̄ни бхавагатамаса̄рам̣;
паббаджджа̄ ва̄ хохити, маран̣ам̣ ва̄ ме на чева ва̄реййам̣.
468. ‘‘кимива пӯтика̄йамасучим̣, саванагандхам̣ бхайа̄накам̣ кун̣апам̣;
абхисам̣висеййам̣ бхастам̣, асаким̣ паггхаритам̣ асучипун̣н̣ам̣.
469. ‘‘кимива та̄хам̣ джа̄нантӣ, викулакам̣ мам̣сасон̣итупалиттам̣;
кимикула̄лайам̣ сакун̣абхаттам̣, кал̣еварам̣ кисса диййати.
470. ‘‘ниббуйхати суса̄нам̣, ачирам̣ ка̄йо апетавин̃н̃а̄н̣о;
чхуддхо [чхад̣д̣ито (сйа̄.), чхут̣т̣хо (ка.)] кал̣ин̇гарам̣ вийа, джигуччхама̄нехи н̃а̄тӣхи.
471. ‘‘чхуддхӯна [чхад̣д̣ӯна (сйа̄.), чхут̣т̣хӯна (ка.)] нам̣ суса̄не, парабхаттам̣ нха̄йанти [нха̄йаре (?)] джигуччханта̄;
нийака̄ ма̄та̄питаро, ким̣ пана са̄дха̄ран̣а̄ джаната̄.
472. ‘‘аджджхосита̄ аса̄ре, кал̣еваре ат̣т̣хинха̄русан̇гха̄те;
кхел̣ассучча̄рассава, парипун̣н̣е [кхел̣ассучча̄рапассавапарипун̣н̣е (сӣ.)] пӯтика̄йамхи.
473. ‘‘йо нам̣ виниббхуджитва̄, аббхантарамасса ба̄хирам̣ кайира̄;
гандхасса асахама̄на̄, сака̄пи ма̄та̄ джигуччхеййа.
474. ‘‘кхандхадха̄туа̄йатанам̣, сан̇кхатам̣ джа̄тимӯлакам̣ дуккхам̣;
йонисо анувичинантӣ, ва̄реййам̣ кисса иччхеййам̣.
475. ‘‘дивасе дивасе тисатти, сата̄ни наванава̄ патеййум̣ ка̄йамхи;
вассасатампи ча гха̄то, сеййо дуккхасса чевам̣ кхайо.
476. ‘‘аджджхупагаччхе гха̄там̣, йо вин̃н̃а̄йевам̣ саттхуно вачанам̣;
‘дӣгхо тесам̣ [во (ка.)] сам̣са̄ро, пунаппунам̣ хан̃н̃ама̄на̄нам̣’.
477. ‘‘девесу мануссесу ча, тираччха̄найонийа̄ асурака̄йе;
петесу ча нирайесу ча, апаримита̄ диссаре гха̄та̄.
478. ‘‘гха̄та̄ нирайесу бахӯ, винипа̄тагатасса пӣл̣ийама̄насса [килиссама̄насса (сйа̄. ка.)];
девесупи атта̄н̣ам̣, нибба̄насукха̄ парам̣ наттхи.
479. ‘‘патта̄ те нибба̄нам̣, йе йутта̄ дасабаласса па̄вачане;
аппоссукка̄ гхат̣енти, джа̄тимаран̣аппаха̄на̄йа.
480. ‘‘аджджева та̄табхиниккхамиссам̣, бхогехи ким̣ аса̄рехи;
ниббинна̄ ме ка̄ма̄, вантасама̄ та̄лаваттхуката̄’’.
481. са̄ чевам̣ бхан̣ати питараманӣкаратто ча йасса са̄ динна̄;
упайа̄си ва̄ран̣авате, ва̄реййамупат̣т̣хите ка̄ле.
482. атха аситаничитамудуке, кесе кхаггена чхиндийа сумедха̄;
па̄са̄дам̣ пидахитва̄ [пидхетва̄ (сӣ. сйа̄.), пидхитва̄ (ка.)], пат̣хамаджджха̄нам̣ сама̄паджджи.
483. са̄ ча тахим̣ сама̄панна̄, анӣкаратто ча а̄гато нагарам̣;
па̄са̄де ча [па̄са̄дева (сӣ. сйа̄.)] сумедха̄, аниччасан̃н̃ам̣ [аниччасан̃н̃а̄ (саббаттха)] субха̄вети.
484. са̄ ча манаси кароти, анӣкаратто ча а̄рухӣ туритам̣;
ман̣иканакабхӯситан̇го, катан̃джалӣ йа̄чати сумедхам̣.
485. ‘‘радждже а̄н̣а̄дханамиссарийам̣, бхога̄ сукха̄ дахарика̄си;
бхун̃джа̄хи ка̄мабхоге, ка̄масукха̄ дуллабха̄ локе.
486. ‘‘ниссат̣т̣хам̣ те раджджам̣, бхоге бхун̃джассу дехи да̄на̄ни;
ма̄ думмана̄ ахоси, ма̄та̄питаро те дуккхита̄’’ [ма̄та̄питаро ча те дукхита̄ (?)].
487. там̣ там̣ бхан̣ати сумедха̄, ка̄мехи анаттхика̄ вигатамоха̄;
‘‘ма̄ ка̄ме абхинанди, ка̄месва̄дӣнавам̣ пасса.
488. ‘‘ча̄туддӣпо ра̄джа̄ мандха̄та̄, а̄си ка̄мабхогина магго;
атитто ка̄лан̇като, на часса парипӯрита̄ иччха̄.
489. ‘‘сатта ратана̄ни вассеййа, вут̣т̣хима̄ дасадиса̄ самантена;
на чаттхи титти ка̄ма̄нам̣, атитта̄ва маранти нара̄.
490. ‘‘асисӯнӯпама̄ ка̄ма̄, ка̄ма̄ саппасиропама̄;
уккопама̄ анудаханти, ат̣т̣хикан̇кала [кан̇кхала (сӣ.)] саннибха̄.
491. ‘‘аничча̄ аддхува̄ ка̄ма̄, бахудуккха̄ маха̄виса̄;
айогул̣ова сантатто, агхамӯла̄ дукхаппхала̄.
492. ‘‘руккхаппхалӯпама̄ ка̄ма̄, мам̣сапесӯпама̄ дукха̄;
супинопама̄ ван̃чанийа̄, ка̄ма̄ йа̄читакӯпама̄.
493. ‘‘саттисӯлӯпама̄ ка̄ма̄, рого ган̣д̣о агхам̣ нигхам̣;
ан̇га̄рака̄сусадиса̄, агхамӯлам̣ бхайам̣ вадхо.
494. ‘‘евам̣ бахудуккха̄ ка̄ма̄, аккха̄та̄ антара̄йика̄;
гаччхатха на ме бхагавате, висса̄со аттхи аттано.
495. ‘‘ким̣ мама паро кариссати, аттано сӣсамхи д̣айхама̄намхи;
анубандхе джара̄маран̣е, тасса гха̄та̄йа гхат̣итаббам̣’’.
496. два̄рам̣ апа̄пуритва̄нахам̣ [ава̄пуритва̄хам̣ (сӣ.)], ма̄та̄питаро анӣкараттан̃ча;
дисва̄на чхамам̣ нисинне, роданте идамавочам̣.
497. ‘‘дӣгхо ба̄ла̄нам̣ сам̣са̄ро, пунаппунан̃ча родатам̣;
анаматагге питу маран̣е, бха̄ту вадхе аттано ча вадхе.
498. ‘‘ассу тхан̃н̃ам̣ рудхирам̣, сам̣са̄рам̣ анаматаггато саратха;
сатта̄нам̣ сам̣саратам̣, сара̄хи ат̣т̣хӣнан̃ча санничайам̣.
499. ‘‘сара чатуродадхӣ [сарассу чатуро удадхӣ (?)], упанӣте ассутхан̃н̃арудхирамхи;
сара екакаппамат̣т̣хӣнам̣, сан̃чайам̣ випулена самам̣.
500. ‘‘анаматагге сам̣сарато, махим̣ [маха̄махим̣ (?)] джамбудӣпамупанӣтам̣;
колат̣т̣химаттагул̣ика̄, ма̄та̄ ма̄тусвева наппахонти.
501. ‘‘тин̣акат̣т̣хаса̄кха̄пала̄сам̣ [сара тин̣акат̣т̣хаса̄кха̄пала̄сам̣ (сӣ.)], упанӣтам̣ анаматаггато сара;
чатуран̇гулика̄ гхат̣ика̄, питупитусвева наппахонти.
502. ‘‘сара ка̄н̣акаччхапам̣ пуббасамудде, апарато ча йугачхиддам̣;
сирам̣ [сара (сӣ.)] тасса ча пат̣имуккам̣, мануссала̄бхамхи опаммам̣.
503. ‘‘сара рӯпам̣ пхен̣апин̣д̣опамасса, ка̄йакалино аса̄расса;
кхандхе пасса аничче, сара̄хи нирайе бахувигха̄те.
504. ‘‘сара кат̣асим̣ вад̣д̣хенте, пунаппунам̣ та̄су та̄су джа̄тӣсу;
сара кумбхӣлабхайа̄ни ча, сара̄хи чатта̄ри сачча̄ни.
505. ‘‘аматамхи виджджама̄не, ким̣ тава пан̃чакат̣укена пӣтена;
сабба̄ хи ка̄маратийо, кат̣укатара̄ пан̃чакат̣укена.
506. ‘‘аматамхи виджджама̄не, ким̣ тава ка̄мехи йе парил̣а̄ха̄ [сапарил̣а̄ха̄ (сӣ. ат̣т̣ха.)];
сабба̄ хи ка̄маратийо, джалита̄ кутхита̄ кампита̄ санта̄пита̄.
507. ‘‘асапаттамхи сама̄не, ким̣ тава ка̄мехи йе бахусапатта̄;
ра̄джаггичораудакаппийехи, са̄дха̄ран̣а̄ ка̄ма̄ бахусапатта̄.
508. ‘‘моккхамхи виджджама̄не, ким̣ тава ка̄мехи йесу вадхабандхо;
ка̄месу хи асака̄ма̄, вадхабандхадукха̄ни анубхонти.
509. ‘‘а̄дӣпита̄ тин̣укка̄, ган̣хантам̣ даханти нева мун̃чантам̣;
уккопама̄ хи ка̄ма̄, даханти йе те на мун̃чанти.
510. ‘‘ма̄ аппакасса хету, ка̄масукхасса випулам̣ джахӣ сукхам̣;
ма̄ путхуломова бал̣исам̣, гилитва̄ паччха̄ вихан̃н̃аси.
511. ‘‘ка̄мам̣ ка̄месу дамассу, та̄ва сунакхова сан̇кхала̄баддхо;
ка̄хинти кху там̣ ка̄ма̄, чха̄та̄ сунакхам̣ва чан̣д̣а̄ла̄.
512. ‘‘апаримитан̃ча дуккхам̣, бахӯни ча читтадоманасса̄ни;
анубхохиси ка̄майутто, пат̣иниссаджа [пат̣иниссара (сӣ.)] аддхуве ка̄ме.
513. ‘‘аджарамхи виджджама̄не, ким̣ тава ка̄мехи [йесу джара̄йа ча; маран̣абйа̄дхихи гахита̄ (?)] йесу джара̄;
маран̣абйа̄дхигахита̄ [йесу джара̄йа ча; маран̣абйа̄дхихи гахита̄ (?)], сабба̄ саббаттха джа̄тийо.
514. ‘‘идамаджарамидамамарам̣ [идам̣ аджарам̣ идам̣ амарам̣ (?)], идамаджара̄марам̣ падамасокам̣;
асапаттамасамба̄дхам̣, акхалитамабхайам̣ нирупата̄пам̣.
515. ‘‘адхигатамидам̣ бахӯхи, аматам̣ аджджа̄пи ча лабханӣйамидам̣;
йо йонисо пайун̃джати, на ча сакка̄ агхат̣ама̄нена’’.
516. евам̣ бхан̣ати сумедха̄, сан̇кха̄рагате ратим̣ алабхама̄на̄;
анунентӣ аникараттам̣, кесе ча чхамам̣ кхипи сумедха̄.
517. ут̣т̣ха̄йа аникаратто, пан̃джалико йа̄читасса̄ питарам̣ со;
‘‘виссаджджетха сумедхам̣, паббаджитум̣ вимоккхасаччадасса̄’’.
518. виссаджджита̄ ма̄та̄питӯхи, паббаджи сокабхайабхӣта̄;
чха абхин̃н̃а̄ саччхиката̄, аггапхалам̣ сиккхама̄на̄йа.
519. аччхарийамаббхутам̣ там̣, нибба̄нам̣ а̄си ра̄джакан̃н̃а̄йа;
пуббенива̄сачаритам̣, йатха̄ бйа̄кари паччхиме ка̄ле.
520. ‘‘бхагавати кон̣а̄гамане, сан̇гха̄ра̄мамхи наванивесамхи;
сакхийо тиссо джанийо, виха̄рада̄нам̣ ада̄симха.
521. ‘‘дасаккхаттум̣ сатаккхаттум̣, дасасатаккхаттум̣ сата̄ни ча сатаккхаттум̣;
девесу уппаджджимха, ко пана ва̄до мануссесу.
522. ‘‘девесу махиддхика̄ ахумха, ма̄нусакамхи ко пана ва̄до;
саттаратанасса махесӣ, иттхиратанам̣ ахам̣ а̄сим̣.
523. ‘‘со хету со пабхаво, там̣ мӯлам̣ са̄ва са̄сане кхантӣ;
там̣ пат̣хамасамодха̄нам̣, там̣ дхаммарата̄йа нибба̄нам̣’’.