намо тасса бхагавато арахато самма̄самбуддхасса
кхуддаканика̄йе
тхера̄пада̄напа̄л̣и
(пат̣хамо бха̄го)
1. буддхавагго
1. буддхаапада̄нам̣
1. татха̄гатам̣ джетаване васантам̣, апуччхи ведехамунӣ натан̇го;
‘‘саббан̃н̃убуддха̄ кира на̄ма хонти, бхаванти те хетубхи кехи вӣра’’.
2. тада̄ха саббан̃н̃уваро махесӣ, а̄нандабхаддам̣ мадхурассарена;
‘‘йе пуббабуддхесу [саббабуддхесу (сйа̄.)] ката̄дхика̄ра̄, аладдхамоккха̄ джинаса̄санесу.
3. ‘‘тенева самбодхимукхена дхӣра̄, аджджха̄сайена̄пи маха̄балена;
пан̃н̃а̄йа теджена сутиккхапан̃н̃а̄, саббан̃н̃убха̄вам̣ анупа̄пун̣анти.
4. ‘‘ахампи пуббабуддхесу, буддхаттамабхипаттхайим̣,
манаса̄йева хутва̄на, дхаммара̄джа̄ асан̇кхийа̄.
5. ‘‘атха буддха̄пада̄на̄ни, сун̣а̄тха суддхама̄наса̄;
тим̣сапа̄рамисампун̣н̣а̄, дхаммара̄джа̄ асан̇кхийа̄.
6. ‘‘самбодхим̣ буддхасет̣т̣ха̄нам̣, сасан̇гхе локана̄йаке;
дасан̇гулӣ намасситва̄, сираса̄ абхива̄дайим̣ [абхива̄дайе (сйа̄.)].
7. ‘‘йа̄вата̄ буддхакхеттесу, ратана̄ виджджантисан̇кхийа̄;
а̄ка̄сат̣т̣ха̄ ча бхӯмат̣т̣ха̄ [бхуммат̣т̣ха̄ (сӣ. сйа̄.)], манаса̄ саббама̄харим̣.
8. ‘‘таттха рӯпийабхӯмийам̣, па̄са̄дам̣ ма̄пайим̣ ахам̣;
некабхуммам̣ ратанамайам̣, уббиддхам̣ набхамуггатам̣.
9. ‘‘вичиттатхамбхам̣ сукатам̣, сувибхаттам̣ маха̄рахам̣;
канакамайасан̇гха̄т̣ам̣, контаччхаттехи ман̣д̣итам̣.
10. ‘‘пат̣хама̄ вел̣урийа̄ бхӯми, вималаббхасама̄ субха̄;
нал̣инаджаладжа̄кин̣н̣а̄, варакан̃чанабхӯмийа̄.
11. ‘‘пава̄л̣ам̣са̄ пава̄л̣аван̣н̣а̄, ка̄чи лохитака̄ субха̄;
индагопакаван̣н̣а̄бха̄, бхӯми обха̄сатӣ диса̄.
12. ‘‘сувибхатта̄ гхарамукха̄, ниййӯха̄ сӣхапан̃джара̄;
чатуро ведика̄ джа̄ла̄, гандха̄вел̣а̄ манорама̄.
13. ‘‘нӣла̄ пӣта̄ лохитака̄, ода̄та̄ суддхака̄л̣ака̄;
кӯт̣а̄га̄раварӯпета̄, саттаратанабхӯсита̄.
14. ‘‘олокамайа̄ падума̄, ва̄л̣авихан̇гасобхита̄;
наккхаттата̄рака̄кин̣н̣а̄, чандасӯрехи [чандасурийехи (сӣ. сйа̄.)] ман̣д̣ита̄.
15. ‘‘хемаджа̄лена сан̃чханна̄, сон̣н̣акин̇кин̣ика̄йута̄;
ва̄тавегена кӯджанти, сон̣н̣ама̄ла̄ манорама̄.
16. ‘‘ман̃джет̣т̣хакам̣ лохитакам̣, пӣтакам̣ харипин̃джарам̣;
на̄на̄ран̇гехи сампӣтам̣ [сам̣читтам̣ (сйа̄.)], усситаддхаджама̄линӣ [ма̄линим̣ (сӣ.)].
17. ‘‘на нам̣ [на̄на̄ (сӣ. сйа̄.)] бахӯнекасата̄, пхалика̄ раджата̄майа̄;
ман̣имайа̄ лохитан̇га̄, маса̄рагалламайа̄ татха̄;
на̄на̄сайанавичитта̄, сан̣хака̄сикасантхата̄.
18. ‘‘кампала̄ дукӯла̄ чӣна̄, пат̣т̣ун̣н̣а̄ пан̣д̣упа̄вура̄;
вивидхаттхаран̣ам̣ саббам̣, манаса̄ пан̃н̃апесахам̣.
19. ‘‘та̄су та̄свева бхӯмӣсу, ратанакӯт̣алан̇катам̣;
ман̣иверочана̄ укка̄, дха̄райанта̄ сутит̣т̣харе.
20. ‘‘собханти есика̄ тхамбха̄, субха̄ кан̃чанаторан̣а̄;
джамбонада̄ са̄рамайа̄, атхо раджатамайа̄пи ча.
21. ‘‘нека̄ сандхӣ сувибхатта̄, кава̄т̣аггал̣ачиттита̄;
убхато пун̣н̣агхат̣а̄нека̄, падумуппаласам̣йута̄.
22. ‘‘атӣте саббабуддхе ча, сасан̇гхе локана̄йаке;
пакативан̣н̣арӯпена, нимминитва̄ саса̄ваке.
23. ‘‘тена два̄рена пависитва̄, саббе буддха̄ саса̄вака̄;
саббасон̣н̣амайе пӣт̣хе, нисинна̄ арийаман̣д̣ала̄.
24. ‘‘йе ча етарахи аттхи, буддха̄ локе ануттара̄;
атӣте ваттама̄на̄ ча, бхаванам̣ саббе сама̄харим̣.
25. ‘‘паччекабуддхенекасате, сайамбхӯ апара̄джите;
атӣте ваттама̄не ча, бхаванам̣ саббе сама̄харим̣.
26. ‘‘каппаруккха̄ бахӯ аттхи, йе дибба̄ йе ча ма̄нуса̄;
саббам̣ дуссам̣ сама̄ханта̄, аччха̄деми тичӣварам̣.
27. ‘‘кхаджджам̣ бходжджам̣ са̄йанӣйам̣, сампаннам̣ па̄набходжанам̣;
ман̣имайе субхе патте, сам̣пӯретва̄ ада̄сахам̣.
28. ‘‘диббаваттхасама̄ хутва̄, мат̣т̣ха̄ [мат̣т̣а̄ (сӣ.)] чӣварасам̣йута̄;
мадхура̄ саккхара̄ чева, тела̄ ча мадхупха̄н̣ита̄.
29. ‘‘таппита̄ параманнена, саббе те арийаман̣д̣ала̄;
ратанагаббхам̣ пависитва̄, кесарӣва гуха̄сайа̄.
30. ‘‘маха̄рахамхи сайане, сӣхасеййамакаппайум̣;
сампаджа̄на̄ самут̣т̣ха̄йа, сайане [сеййе (сйа̄.)] паллан̇кама̄бхуджум̣.
31. ‘‘гочарам̣ саббабуддха̄нам̣, джха̄наратисамаппита̄;
ан̃н̃е дхамма̄ни десенти, ан̃н̃е кӣл̣анти иддхийа̄.
32. ‘‘ан̃н̃е абхин̃н̃а̄ аппенти, абхин̃н̃а̄ васибха̄вита̄;
викуббана̄ викуббанти, ан̃н̃енекасахассийо.
33. ‘‘буддха̄пи буддхе пуччханти, висайам̣ саббан̃н̃ума̄лайам̣;
гамбхӣрам̣ нипун̣ам̣ т̣ха̄нам̣, пан̃н̃а̄йа винибуджджхаре.
34. ‘‘са̄вака̄ буддхе пуччханти, буддха̄ пуччханти са̄ваке;
ан̃н̃аман̃н̃ан̃ча пуччхитва̄ [пуччханти (сӣ. сйа̄.)], ан̃н̃он̃н̃ам̣ бйа̄каронти те.
35. ‘‘буддха̄ паччекабуддха̄ ча, са̄вака̄ парича̄рака̄;
евам̣ сака̄йа ратийа̄, па̄са̄дебхираманти те.
36. ‘‘чхатта̄ тит̣т̣ханту ратана̄, кан̃чана̄вел̣апантика̄;
мутта̄джа̄лапариккхитта̄, саббе дха̄ренту [дха̄ренти (ка.)] маттхаке.
37. ‘‘бхаванту чел̣авита̄на̄, сон̣н̣ата̄ракачиттита̄;
вичиттамалйавитата̄, саббе дха̄ренту маттхаке.
38. ‘‘витата̄ малйада̄мехи, гандхада̄мехи собхита̄;
дуссада̄мапарикин̣н̣а̄, ратанада̄мабхӯсита̄.
39. ‘‘пуппха̄бхикин̣н̣а̄ сучитта̄, сурабхигандхабхӯсита̄;
гандхапан̃чан̇гуликата̄ [гандхапан̃чан̇гулам̣ ката̄ (ат̣т̣ха.)], хемаччхаданачха̄дита̄.
40. ‘‘чатуддиса̄ поккхаран̃н̃о, падумуппаласантхата̄;
сован̣н̣арӯпа̄ кха̄йанту, падмам̣рен̣ураджуггата̄.
41. ‘‘пуппханту па̄дапа̄ саббе, па̄са̄дасса самантато;
сайан̃ча пуппха̄ мун̃читва̄, гантва̄ бхаванамокирум̣.
42. ‘‘сикхино таттха наччанту, диббахам̣са̄ пакӯджаре;
каравӣка̄ ча га̄йанту, диджасан̇гха̄ самантато.
43. ‘‘бхерийо сабба̄ ваджджанту, вӣн̣а̄ сабба̄ расанту [раванту (сӣ. сйа̄.)] та̄;
сабба̄ сан̇гӣти ваттанту, па̄са̄дасса самантато.
44. ‘‘йа̄вата̄ буддхакхеттамхи, чаккава̄л̣е тато паре;
маханта̄ джотисампанна̄, аччхинна̄ ратана̄майа̄.
45. ‘‘тит̣т̣ханту сон̣н̣апаллан̇ка̄, дӣпаруккха̄ джаланту те;
бхаванту екападжджота̄, дасасахассипарампара̄.
46. ‘‘ган̣ика̄ ла̄сика̄ чева, наччанту аччхара̄ган̣а̄;
на̄на̄ран̇га̄ падиссанту, па̄са̄дасса самантато.
47. ‘‘думагге паббатагге ва̄, синеругиримуддхани;
усса̄пеми дхаджам̣ саббам̣, вичиттам̣ пан̃чаван̣н̣икам̣.
48. ‘‘нара̄ на̄га̄ ча гандхабба̄, саббе дева̄ упенту те;
намассанта̄ пан̃джалика̄, па̄са̄дам̣ парива̄райум̣.
49. ‘‘йам̣ кин̃чи кусалам̣ каммам̣, каттаббам̣ кирийам̣ мама;
ка̄йена ва̄ча̄ манаса̄, тидасе сукатам̣ катам̣.
50. ‘‘йе сатта̄ сан̃н̃ино аттхи, йе ча сатта̄ асан̃н̃ино;
катам̣ пун̃н̃апхалам̣ майхам̣, саббе бха̄гӣ бхаванту те.
51. ‘‘йесам̣ катам̣ сувидитам̣, диннам̣ пун̃н̃апхалам̣ майа̄;
йе ча таттха [тасмим̣ (сӣ. ка.)] на джа̄нанти, дева̄ гантва̄ ниведайум̣.
52. ‘‘саббалокамхи [саббе локамхи (сйа̄. ка.)] йе сатта̄, джӣванта̄ха̄рахетука̄;
манун̃н̃ам̣ бходжанам̣ саббам̣ [саббе (сйа̄.)], лабханту мама четаса̄.
53. ‘‘манаса̄ да̄нам̣ майа̄ диннам̣, манаса̄ паса̄дама̄вахим̣;
пӯджита̄ саббасамбуддха̄, паччека̄ джинаса̄вака̄.
54. ‘‘тена каммена сукатена, четана̄пан̣идхӣхи ча;
джахитва̄ ма̄нусам̣ дехам̣, та̄ватим̣самагаччхахам̣.
55. ‘‘дуве бхаве паджа̄на̄ми, деватте атха ма̄нусе;
ан̃н̃ам̣ гатим̣ на джа̄на̄ми, манаса̄ паттхана̄пхалам̣.
56. ‘‘дева̄нам̣ адхико хоми, бхава̄ми мануджа̄дхипо;
рӯпалаккхан̣асампанно, пан̃н̃а̄йа асамо бхаве.
57. ‘‘бходжанам̣ вивидхам̣ сет̣т̣хам̣, ратанан̃ча анаппакам̣;
вивидха̄ни ча ваттха̄ни, набха̄ [набхаса̄ (сйа̄.)] кхиппам̣ упенти мам̣.
58. ‘‘патхабйа̄ паббате чева, а̄ка̄се удаке ване;
йам̣ йам̣ хаттхам̣ паса̄реми, дибба̄ бхаккха̄ упенти мам̣.
59. ‘‘патхабйа̄ паббате чева, а̄ка̄се удаке ване;
йам̣ йам̣ хаттхам̣ паса̄реми, ратана̄ саббе упенти мам̣.
60. ‘‘патхабйа̄ паббате чева, а̄ка̄се удаке ване;
йам̣ йам̣ хаттхам̣ паса̄реми, саббе гандха̄ упенти мам̣.
61. ‘‘патхабйа̄ паббате чева, а̄ка̄се удаке ване;
йам̣ йам̣ [йаттха (сйа̄.), йан̃н̃ам̣ (ка.)] хаттхам̣ паса̄реми, саббе йа̄на̄ упенти мам̣.
62. ‘‘патхабйа̄ паббате чева, а̄ка̄се удаке ване;
йам̣ йам̣ хаттхам̣ паса̄реми, саббе ма̄ла̄ упенти мам̣.
63. ‘‘патхабйа̄ паббате чева, а̄ка̄се удаке ване;
йам̣ йам̣ хаттхам̣ паса̄реми, алан̇ка̄ра̄ упенти мам̣.
64. ‘‘патхабйа̄ паббате чева, а̄ка̄се удаке ване;
йам̣ йам̣ хаттхам̣ паса̄реми, сабба̄ кан̃н̃а̄ упенти мам̣.
65. ‘‘патхабйа̄ паббате чева, а̄ка̄се удаке ване;
йам̣ йам̣ хаттхам̣ паса̄реми, мадхусаккхара̄ упенти мам̣.
66. ‘‘патхабйа̄ паббате чева, а̄ка̄се удаке ване;
йам̣ йам̣ хаттхам̣ паса̄реми, саббе кхаджджа̄ упенти мам̣.
67. ‘‘адхане аддхика [аддхике (сйа̄.)] джане, йа̄чаке ча патха̄вино;
дада̄михам̣ [дада̄миха (сӣ.) дада̄ми там̣ (сйа̄.)] да̄наварам̣, самбодхиварапаттийа̄.
68. ‘‘на̄денто паббатам̣ селам̣, гадждженто бахалам̣ гирим̣;
садевакам̣ ха̄сайанто, буддхо локе бхава̄махам̣.
69. ‘‘диса̄ дасавидха̄ локе, йа̄йато наттхи антакам̣;
тасмин̃ча диса̄бха̄гамхи, буддхакхетта̄ асан̇кхийа̄.
70. ‘‘пабха̄ пакиттита̄ майхам̣, йамака̄ рам̣сива̄хана̄;
еттхантаре рам̣сиджа̄лам̣, а̄локо випуло бхаве.
71. ‘‘еттаке локадха̄тумхи, саббе пассанту мам̣ джана̄;
саббе мам̣ ануваттанту, йа̄ва брахманивесанам̣ [саббева сумана̄ хонту, саббе мам̣ ануваттаре (сӣ. сйа̄.)].
72. ‘‘висит̣т̣хамадхуна̄дена, аматабхерима̄ханим̣;