найасамут̣т̣ха̄нам̣

79. таттха катамам̣ найасамут̣т̣ха̄нам̣? пубба̄ кот̣и на пан̃н̃а̄йати авиджджа̄йача бхаватан̣ха̄йа ча, таттха авиджджа̄нӣваран̣ам̣ тан̣ха̄сам̣йоджанам̣. авиджджа̄нӣваран̣а̄ сатта̄ авиджджа̄сам̣йутта̄ [авиджджа̄йа сам̣йутта̄ (сӣ. ка.)] авиджджа̄паккхена вичаранти, те вуччанти дит̣т̣хичарита̄ти. тан̣ха̄сам̣йоджана̄ сатта̄ тан̣ха̄сам̣йутта̄ тан̣ха̄паккхена вичаранти, те вуччанти тан̣ха̄чарита̄ти. дит̣т̣хичарита̄ ито бахиддха̄ паббаджита̄ аттакиламатха̄нуйогамануйутта̄ вихаранти. тан̣ха̄чарита̄ ито бахиддха̄ паббаджита̄ ка̄месу ка̄масукхаллика̄нуйогамануйутта̄ вихаранти.

таттха ким̣ка̄ран̣ам̣ йам̣ дит̣т̣хичарита̄ ито бахиддха̄ паббаджита̄ аттакиламатха̄нуйогамануйутта̄ вихаранти, тан̣ха̄чарита̄ ито бахиддха̄ паббаджита̄ ка̄месу ка̄масукхаллика̄нуйогамануйутта̄ вихаранти? ито бахиддха̄ наттхи саччававаттха̄нам̣, куто чатусаччаппака̄сана̄ ва̄ саматхавипассана̄косаллам̣ ва̄ упасамасукхаппатти ва̄! те упасамасукхасса анабхин̃н̃а̄ випарӣтачета̄ евама̄хам̣су ‘‘наттхи сукхена сукхам̣, дуккхена на̄ма сукхам̣ адхигантабба’’нти. йо ка̄ме пат̣исевати, со локам̣ вад̣д̣хайати, йо локам̣ вад̣д̣хайати, со бахум̣ пун̃н̃ам̣ пасаватӣти те евам̣сан̃н̃ӣ евам̣дит̣т̣хӣ дуккхена сукхам̣ паттхайама̄на̄ ка̄месу пун̃н̃асан̃н̃ӣ аттакиламатха̄нуйогамануйутта̄ ча вихаранти ка̄масукхаллика̄нуйогамануйутта̄ ча, те тадабхин̃н̃а̄ санта̄ рогамева вад̣д̣хайанти, ган̣д̣амева вад̣д̣хайанти, салламева вад̣д̣хайанти, те рога̄бхитунна̄ ган̣д̣апат̣ипӣл̣ита̄ салла̄нувиддха̄ нирайатираччха̄найонипета̄суресу уммуджджанимуджджа̄ни каронта̄ уггха̄таниггха̄там̣ паччанубхонта̄ рогаган̣д̣асаллабхесаджджам̣ на винданти. таттха аттакиламатха̄нуйого ка̄масукхаллика̄нуйого ча сам̣килесо, саматхавипассана̄ вода̄нам̣. аттакиламатха̄нуйого ка̄масукхаллика̄нуйого ча рого, саматхавипассана̄ роганиггха̄такабхесаджджам̣. аттакиламатха̄нуйого ка̄масукхаллика̄нуйого ча ган̣д̣о, саматхавипассана̄ ган̣д̣аниггха̄такабхесаджджам̣. аттакиламатха̄нуйого ка̄масукхаллика̄нуйого ча салло, саматхавипассана̄ саллуддхаран̣абхесаджджам̣.

таттха сам̣килесо дуккхам̣, тадабхисан̇го тан̣ха̄ самудайо, тан̣ха̄ниродхо дуккханиродхо, саматхавипассана̄ дуккханиродхага̄минӣ пат̣ипада̄, има̄ни чатта̄ри сачча̄ни. дуккхам̣ парин̃н̃еййам̣, самудайо паха̄таббо, магго бха̄ветаббо, ниродхо саччхика̄таббо.

80. таттха дит̣т̣хичарита̄ рӯпам̣ аттато упагаччханти. веданам̣…пе… сан̃н̃ам̣…пе… сан̇кха̄ре…пе… вин̃н̃а̄н̣ам̣ аттато упагаччханти. тан̣ха̄чарита̄ рӯпавантам̣ атта̄нам̣ упагаччханти. аттани ва̄ рӯпам̣, рӯпасмим̣ ва̄ атта̄нам̣, ведана̄вантам̣…пе… сан̃н̃а̄вантам̣…пе… сан̇кха̄равантам̣…пе… вин̃н̃а̄н̣авантам̣ атта̄нам̣ упагаччханти, аттани ва̄ вин̃н̃а̄н̣ам̣, вин̃н̃а̄н̣асмим̣ ва̄ атта̄нам̣, айам̣ вуччати вӣсативаттхука̄ сакка̄йадит̣т̣хи.

тасса̄ пат̣ипаккхо локуттара̄ самма̄дит̣т̣хи, анва̄йика̄ самма̄сан̇каппо самма̄ва̄ча̄ самма̄камманто самма̄а̄джӣво самма̄ва̄йа̄мо самма̄сати самма̄сама̄дхи, айам̣ арийо ат̣т̣хан̇гико магго. те тайо кхандха̄ сӣлаккхандхо сама̄дхиккхандхо пан̃н̃а̄ккхандхо. сӣлаккхандхо сама̄дхиккхандхо ча саматхо, пан̃н̃а̄ккхандхо випассана̄. таттха сакка̄йо дуккхам̣, сакка̄йасамудайо дуккхасамудайо, сакка̄йаниродхо дуккханиродхо, арийо ат̣т̣хан̇гико магго дуккханиродхага̄минӣ пат̣ипада̄, има̄ни чатта̄ри сачча̄ни. дуккхам̣ парин̃н̃еййам̣, самудайо паха̄таббо, магго бха̄ветаббо, ниродхо саччхика̄таббо.

таттха йе рӯпам̣ аттато упагаччханти. веданам̣…пе… сан̃н̃ам̣…пе… сан̇кха̄ре…пе… вин̃н̃а̄н̣ам̣ аттато упагаччханти. име вуччанти ‘‘уччхедава̄дино’’ти. йе рӯпавантам̣ атта̄нам̣ упагаччханти. аттани ва̄ рӯпам̣, рӯпасмим̣ ва̄ атта̄нам̣. йе ведана̄вантам̣…пе… йе сан̃н̃а̄вантам̣…пе… йе сан̇кха̄равантам̣…пе… йе вин̃н̃а̄н̣авантам̣ атта̄нам̣ упагаччханти, аттани ва̄ вин̃н̃а̄н̣ам̣, вин̃н̃а̄н̣асмим̣ ва̄ атта̄нам̣. име вуччанти ‘‘сассатава̄дино’’ти, таттха уччхедасассатава̄да̄ убхо анта̄, айам̣ сам̣са̄рапаватти. тасса пат̣ипаккхо маджджхима̄ пат̣ипада̄ арийо ат̣т̣хан̇гико магго, айам̣ сам̣са̄раниватти. таттха паватти дуккхам̣, тадабхисан̇го тан̣ха̄ самудайо, тан̣ха̄ниродхо дуккханиродхо, арийо ат̣т̣хан̇гико магго дуккханиродхага̄минӣ пат̣ипада̄, има̄ни чатта̄ри сачча̄ни. дуккхам̣ парин̃н̃еййам̣, самудайо паха̄таббо, магго бха̄ветаббо, ниродхо саччхика̄таббо.

таттха уччхедасассатам̣ сама̄сато вӣсативаттхука̄ сакка̄йадит̣т̣хи, виттха̄рато два̄сат̣т̣хи дит̣т̣хигата̄ни, тесам̣ пат̣ипаккхо течатта̄лӣсам̣ бодхипаккхийа̄ дхамма̄ ат̣т̣ха вимоккха̄ даса касин̣а̄йатана̄ни. два̄сат̣т̣хи дит̣т̣хигата̄ни мохаджа̄лам̣ ана̄дианидханаппаваттам̣. течатта̄лӣсам̣ [тета̄лӣсам̣ (сӣ.)] бодхипаккхийа̄ дхамма̄ н̃а̄н̣аваджирам̣ мохаджа̄лаппада̄ланам̣. таттха мохо авиджджа̄, джа̄лам̣ бхаватан̣ха̄, тена вуччати ‘‘пубба̄ кот̣и на пан̃н̃а̄йати авиджджа̄йа ча бхаватан̣ха̄йа ча̄’’ти.

81. таттха дит̣т̣хичарито асмим̣ са̄сане паббаджито саллекха̄нусантатавутти бхавати саллекхе тиббага̄раво. тан̣ха̄чарито асмим̣ са̄сане паббаджито сиккха̄нусантатавутти бхавати сиккха̄йа тиббага̄раво. дит̣т̣хичарито самматтанийа̄мам̣ оккаманто дхамма̄нуса̄рӣ бхавати. тан̣ха̄чарито самматтанийа̄мам̣ оккаманто саддха̄нуса̄рӣ бхавати, дит̣т̣хичарито сукха̄йа пат̣ипада̄йа дандха̄бхин̃н̃а̄йа кхиппа̄бхин̃н̃а̄йа ча ниййа̄ти. тан̣ха̄чарито дуккха̄йа пат̣ипада̄йа дандха̄бхин̃н̃а̄йа кхиппа̄бхин̃н̃а̄йа ча ниййа̄ти.

таттха ким̣ка̄ран̣ам̣, йам̣ тан̣ха̄чарито дуккха̄йа пат̣ипада̄йа дандха̄бхин̃н̃а̄йа кхиппа̄бхин̃н̃а̄йа ча ниййа̄ти, тасса хи ка̄ма̄ апариччатта̄ бхаванти, со ка̄мехи вивечийама̄но дуккхена пат̣иниссарати дандхан̃ча дхаммам̣ а̄джа̄на̄ти? йо пана̄йам̣ дит̣т̣хичарито айам̣ а̄дитойева ка̄мехи анаттхико бхавати. со тато вивечийама̄но кхиппан̃ча пат̣иниссарати, кхиппан̃ча дхаммам̣ а̄джа̄на̄ти. дуккха̄пи пат̣ипада̄ дувидха̄ дандха̄бхин̃н̃а̄ ча кхиппа̄бхин̃н̃а̄ ча. сукха̄пи пат̣ипада̄ дувидха̄ дандха̄бхин̃н̃а̄ ча кхиппа̄бхин̃н̃а̄ ча. сатта̄пи дувидха̄ мудиндрийа̄пи тиккхиндрийа̄пи. йе мудиндрийа̄, те дандхан̃ча пат̣иниссаранти дандхан̃ча дхаммам̣ а̄джа̄нанти. йе тиккхиндрийа̄, те кхиппан̃ча пат̣иниссаранти, кхиппан̃ча дхаммам̣ а̄джа̄нанти, има̄ чатассо пат̣ипада̄. йе хи кечи ниййим̣су ва̄ ниййанти ва̄ ниййиссанти ва̄, те има̄хи ева чатӯхи пат̣ипада̄хи. евам̣ арийа̄ чатуккамаггам̣ пан̃н̃а̄пенти абудхаджанасевита̄йа ба̄лаканта̄йа раттава̄синийа̄ нандийа̄ бхаватан̣ха̄йа ават̣т̣анаттхам̣ [а̄ват̣т̣анаттхам̣ (сӣ. ка.)]. айам̣ вуччати нандийа̄ват̣т̣асса найасса бхӯмӣти, тена̄ха ‘‘тан̣хан̃ча авиджджампи ча саматхена̄’’ти.

82. веййа̄каран̣есу хи йе кусала̄кусала̄ти те дувидха̄ упапариккхитабба̄ – локават̣т̣а̄нуса̄рӣ ча локавиват̣т̣а̄нуса̄рӣ ча. ват̣т̣ам̣ на̄ма сам̣са̄ро. виват̣т̣ам̣ нибба̄нам̣. каммакилеса̄ хету сам̣са̄расса. таттха каммам̣ четана̄ четасикан̃ча ниддиситаббам̣. там̣ катхам̣ дат̣т̣хаббам̣? упачайена саббепи килеса̄ чатӯхи випалла̄сехи ниддиситабба̄. те каттха дат̣т̣хабба̄? даса ваттхуке килесапун̃дже. катама̄ни даса ваттхӯни? чатта̄ро а̄ха̄ра̄, чатта̄ро випалла̄са̄, чатта̄ри упа̄да̄на̄ни, чатта̄ро йога̄, чатта̄ро гантха̄, чатта̄ро а̄сава̄, чатта̄ро огха̄, чатта̄ро салла̄, чатассо вин̃н̃а̄н̣ат̣т̣хитийо чатта̄ри агатигамана̄ни. пат̣хаме а̄ха̄ре пат̣хамо випалла̄со, дутийе а̄ха̄ре дутийо випалла̄со, татийе а̄ха̄ре татийо випалла̄со, чатуттхе а̄ха̄ре чатуттхо випалла̄со. пат̣хаме випалла̄се пат̣хамам̣ упа̄да̄нам̣. дутийе випалла̄се дутийам̣ упа̄да̄нам̣, татийе випалла̄се татийам̣ упа̄да̄нам̣, чатуттхе випалла̄се чатуттхам̣ упа̄да̄нам̣. пат̣хаме упа̄да̄не пат̣хамо його, дутийе упа̄да̄не дутийо його, татийе упа̄да̄не татийо його, чатуттхе упа̄да̄не чатуттхо його. пат̣хаме йоге пат̣хамо гантхо, дутийе йоге дутийо гантхо, татийе йоге татийо гантхо, чатуттхе йоге чатуттхо гантхо, пат̣хаме гантхе пат̣хамо а̄саво, дутийе гантхе дутийо а̄саво, татийе гантхе татийо а̄саво, чатуттхе гантхе чатуттхо а̄саво. пат̣хаме а̄саве пат̣хамо огхо, дутийе а̄саве дутийо огхо, татийе а̄саве татийо огхо, чатуттхе а̄саве чатуттхо огхо. пат̣хаме огхе пат̣хамо салло, дутийе огхе дутийо салло, татийе огхе татийо салло, чатуттхе огхе чатуттхо салло. пат̣хаме салле пат̣хама̄ вин̃н̃а̄н̣ат̣т̣хити, дутийе салле дутийа̄ вин̃н̃а̄н̣ат̣т̣хити, татийе салле татийа̄ вин̃н̃а̄н̣ат̣т̣хити, чатуттхе салле чатуттхӣ [чатуттха̄ (сӣ.)] вин̃н̃а̄н̣ат̣т̣хити, пат̣хама̄йам̣ вин̃н̃а̄н̣ат̣т̣хитийам̣ пат̣хамам̣ агатигаманам̣. дутийа̄йам̣ вин̃н̃а̄н̣ат̣т̣хитийам̣ дутийам̣ агатигаманам̣. татийа̄йам̣ вин̃н̃а̄н̣ат̣т̣хитийам̣ татийам̣ агатигаманам̣, чатуттхийам̣ [чатуттха̄йам̣ (сӣ.)] вин̃н̃а̄н̣ат̣т̣хитийам̣ чатуттхам̣ агатигаманам̣.

83. таттха йо ча кабал̣ӣка̄ро а̄ха̄ро пхассо а̄ха̄ро, име тан̣ха̄чаритасса пуггаласса упаккилеса̄. йо ча маносан̃четана̄ха̄ро йо ча вин̃н̃а̄н̣а̄ха̄ро, име дит̣т̣хичаритасса пуггаласса упаккилеса̄. таттха йо ча ‘‘асубхе субха’’нти випалла̄со, йо ча ‘‘дуккхе сукха’’нти випалла̄со, име тан̣ха̄чаритасса пуггаласса упаккилеса̄. йо ча ‘‘аничче ничча’’нти випалла̄со, йо ча ‘‘анаттани атта̄’’ти випалла̄со, име дит̣т̣хичаритасса пуггаласса упаккилеса̄. таттха йан̃ча ка̄мупа̄да̄нам̣ йан̃ча бхавупа̄да̄нам̣, име тан̣ха̄чаритасса пуггаласса упаккилеса̄. йан̃ча дит̣т̣хупа̄да̄нам̣ йан̃ча аттава̄дупа̄да̄нам̣, име дит̣т̣хичаритасса пуггаласса упаккилеса̄. таттха йо ча ка̄майого, йо ча бхавайого, име тан̣ха̄чаритасса пуггаласса упаккилеса̄. йо ча дит̣т̣хийого, йо ча авиджджа̄його, име дит̣т̣хичаритасса пуггаласса упаккилеса̄. таттха йо ча абхиджджха̄ка̄йагантхо, йо ча бйа̄па̄до ка̄йагантхо, име тан̣ха̄чаритасса пуггаласса упаккилеса̄. йо ча пара̄ма̄сака̄йагантхо, йо ча идам̣сачча̄бхинивесака̄йагантхо, име дит̣т̣хичаритасса пуггаласса упаккилеса̄. таттха йо ча ка̄ма̄саво, йо ча бхава̄саво, име тан̣ха̄чаритасса пуггаласса упаккилеса̄. йо ча дит̣т̣ха̄саво, йо ча авиджджа̄саво, име дит̣т̣хичаритасса пуггаласса упаккилеса̄. таттха йо ча ка̄могхо, йо ча бхавогхо, име тан̣ха̄чаритасса пуггаласса упаккилеса̄. йо ча дит̣т̣хогхо, йо ча авиджджогхо, име дит̣т̣хичаритасса пуггаласса упаккилеса̄. таттха йо ча ра̄гасалло, йо ча досасалло, име тан̣ха̄чаритасса пуггаласса упаккилеса̄. йо ча ма̄насалло, йо ча мохасалло, име дит̣т̣хичаритасса пуггаласса упаккилеса̄. таттха йа̄ ча рӯпӯпага̄ вин̃н̃а̄н̣ат̣т̣хити, йа̄ ча веданӯпага̄ вин̃н̃а̄н̣ат̣т̣хити, име тан̣ха̄чаритасса пуггаласса упаккилеса̄. йа̄ ча сан̃н̃ӯпага̄ вин̃н̃а̄н̣ат̣т̣хити, йа̄ ча сан̇кха̄рӯпага̄ вин̃н̃а̄н̣ат̣т̣хити, име дит̣т̣хичаритасса пуггаласса упаккилеса̄. таттха йан̃ча чханда̄ агатигаманам̣ йан̃ча доса̄ агатигаманам̣, име тан̣ха̄чаритасса пуггаласса упаккилеса̄. йан̃ча бхайа̄ агатигаманам̣, йан̃ча моха̄ агатигаманам̣, име дит̣т̣хичаритасса пуггаласса упаккилеса̄.

84. таттха кабал̣ӣка̄ре а̄ха̄ре ‘‘асубхе субха’’нти випалла̄со, пхассе а̄ха̄ре ‘‘дуккхе сукха’’нти випалла̄со, вин̃н̃а̄н̣е а̄ха̄ре ‘‘аничче ничча’’нти випалла̄со, маносан̃четана̄йа а̄ха̄ре ‘‘анаттани атта̄’’ти випалла̄со. пат̣хаме випалла̄се т̣хито ка̄ме упа̄дийати, идам̣ вуччати ка̄мупа̄да̄нам̣; дутийе випалла̄се т̣хито ана̄гатам̣ бхавам̣ упа̄дийати, идам̣ вуччати бхавупа̄да̄нам̣; татийе випалла̄се т̣хито сам̣са̄ра̄бхинандиним̣ дит̣т̣хим̣ упа̄дийати, идам̣ вуччати дит̣т̣хупа̄да̄нам̣; чатуттхе випалла̄се т̣хито атта̄нам̣ каппийам̣ упа̄дийати, идам̣ вуччати аттава̄дупа̄да̄нам̣.

ка̄мупа̄да̄нена ка̄мехи сам̣йуджджати, айам̣ вуччати ка̄майого; бхавупа̄да̄нена бхавехи сам̣йуджджати, айам̣ вуччати бхавайого; дит̣т̣хупа̄да̄нена па̄пика̄йа дит̣т̣хийа̄ сам̣йуджджати, айам̣ вуччати дит̣т̣хийого; аттава̄дупа̄да̄нена авиджджа̄йа сам̣йуджджати, айам̣ вуччати авиджджа̄його.

пат̣хаме йоге т̣хито абхиджджха̄йа ка̄йам̣ гантхати, айам̣ вуччати абхиджджха̄ка̄йагантхо; дутийе йоге т̣хито бйа̄па̄дена ка̄йам̣ гантхати, айам̣ вуччати бйа̄па̄дака̄йагантхо; татийе йоге т̣хито пара̄ма̄сена ка̄йам̣ гантхати, айам̣ вуччати пара̄ма̄сака̄йагантхо; чатуттхе йоге т̣хито идам̣сачча̄бхинивесена ка̄йам̣ гантхати, айам̣ вуччати идам̣сачча̄бхинивесака̄йагантхо.

тасса евам̣гантхита̄ килеса̄ а̄саванти. куто ча вуччати а̄савантӣти? анусайато ва̄ парийут̣т̣ха̄нато ва̄. таттха абхиджджха̄ка̄йагантхена ка̄ма̄саво, бйа̄па̄дака̄йагантхена бхава̄саво, пара̄ма̄сака̄йагантхена дит̣т̣ха̄саво, идам̣сачча̄бхинивесака̄йагантхена авиджджа̄саво.

тасса име чатта̄ро а̄сава̄ вепуллам̣ гата̄ огха̄ бхаванти. ити а̄сававепулла̄ огхавепуллам̣. таттха ка̄ма̄савена ка̄могхо, бхава̄савена бхавогхо, дит̣т̣ха̄савена дит̣т̣хогхо, авиджджа̄савена авиджджогхо.

тасса име чатта̄ро огха̄ анусайасахагата̄ аджджха̄сайам̣ анупавит̣т̣ха̄ хадайам̣ а̄хачча тит̣т̣ханти, тена вуччанти салла̄ити. таттха ка̄могхена ра̄гасалло, бхавогхена досасалло, дит̣т̣хогхена ма̄насалло, авиджджогхена мохасалло.

тасса имехи чатӯхи саллехи парийа̄диннам̣ [парийа̄дин̣н̣ам̣ (ка.)] вин̃н̃а̄н̣ам̣ чатӯсу дхаммесу сан̣т̣хахати рӯпе ведана̄йа сан̃н̃а̄йа сан̇кха̄ресу. таттха ра̄гасаллена нандӯпасечанена вин̃н̃а̄н̣ена рӯпӯпага̄ вин̃н̃а̄н̣ат̣т̣хити, досасаллена нандӯпасечанена вин̃н̃а̄н̣ена веданӯпага̄ вин̃н̃а̄н̣ат̣т̣хити, ма̄насаллена нандӯпасечанена вин̃н̃а̄н̣ена сан̃н̃ӯпага̄ вин̃н̃а̄н̣ат̣т̣хити, мохасаллена нандӯпасечанена вин̃н̃а̄н̣ена сан̇кха̄рӯпага̄ вин̃н̃а̄н̣ат̣т̣хити.

тасса има̄хи чатӯхи вин̃н̃а̄н̣ат̣т̣хитӣхи упаттхаддхам̣ вин̃н̃а̄н̣ам̣ чатӯхи дхаммехи агатим̣ гаччхати чханда̄ доса̄ бхайа̄ моха̄. таттха ра̄гена чханда̄гатим̣ гаччхати, досена доса̄гатим̣ гаччхати, бхайена бхайа̄гатим̣ гаччхати, мохена моха̄гатим̣ гаччхати. ити кхо тан̃ча каммам̣ име ча килеса̄, еса хету сам̣са̄расса, евам̣ саббе килеса̄ чатӯхи випалла̄сехи ниддиситабба̄.

85. таттха има̄ чатассо диса̄ кабал̣ӣка̄ро а̄ха̄ро ‘‘асубхе субха’’нти випалла̄со, ка̄мупа̄да̄нам̣, ка̄майого, абхиджджха̄ка̄йагантхо, ка̄ма̄саво, ка̄могхо, ра̄гасалло, рӯпӯпага̄ вин̃н̃а̄н̣ат̣т̣хити, чханда̄ агатигамананти пат̣хама̄ диса̄.

пхассо а̄ха̄ро, ‘‘дуккхе сукха’’нти випалла̄со, бхавупа̄да̄нам̣, бхавайого, бйа̄па̄дака̄йагантхо, бхава̄саво, бхавогхо, досасалло, веданӯпага̄ вин̃н̃а̄н̣ат̣т̣хити, доса̄ агатигамананти дутийа̄ диса̄.

вин̃н̃а̄н̣а̄ха̄ро ‘‘аничче ничча’’нти випалла̄со, дит̣т̣хупа̄да̄нам̣, дит̣т̣хийого пара̄ма̄сака̄йагантхо, дит̣т̣ха̄саво, дит̣т̣хогхо, ма̄насалло, сан̃н̃ӯпага̄ вин̃н̃а̄н̣ат̣т̣хити, бхайа̄ агатигамананти татийа̄ диса̄.

маносан̃четана̄ха̄ро ‘‘анаттани атта̄’’ти випалла̄со, аттава̄дупа̄да̄нам̣, авиджджа̄його, идам̣сачча̄бхинивесака̄йагантхо, авиджджа̄саво, авиджджогхо, мохасалло, сан̇кха̄рӯпага̄ вин̃н̃а̄н̣ат̣т̣хити, моха̄ агатигамананти чатуттхӣ диса̄.

таттха йо ча кабал̣ӣка̄ро а̄ха̄ро йо ча ‘‘асубхе субха’’нти випалла̄со, ка̄мупа̄да̄нам̣, ка̄майого, абхиджджха̄ка̄йагантхо, ка̄ма̄саво, ка̄могхо, ра̄гасалло, рӯпӯпага̄ вин̃н̃а̄н̣ат̣т̣хити чханда̄ агатигамананти, имесам̣ дасаннам̣ сутта̄нам̣ еко аттхо, бйан̃джанамева на̄нам̣. име ра̄гачаритасса пуггаласса упаккилеса̄.

таттха йо ча пхассо а̄ха̄ро йо ча ‘‘дуккхе сукха’’нти випалла̄со, бхавупа̄да̄нам̣, бхавайого, бйа̄па̄дака̄йагантхо, бхава̄саво, бхавогхо, досасалло, веданӯпага̄ вин̃н̃а̄н̣ат̣т̣хити, доса̄ агатигамананти имесам̣ дасаннам̣ сутта̄нам̣ еко аттхо бйан̃джанамева на̄нам̣, име досачаритасса пуггаласса упаккилеса̄.

таттха йо ча вин̃н̃а̄н̣а̄ха̄ро йо ча ‘‘аничче ничча’’нти випалла̄со, дит̣т̣хупа̄да̄нам̣, дит̣т̣хийого, пара̄ма̄сака̄йагантхо, дит̣т̣ха̄саво, дит̣т̣хогхо, ма̄насалло, сан̃н̃ӯпага̄ вин̃н̃а̄н̣ат̣т̣хити, бхайа̄ агатигамананти имесам̣ дасаннам̣ сутта̄нам̣ еко аттхо, бйан̃джанамева на̄нам̣. име дит̣т̣хичаритасса мандасса упаккилеса̄.

таттха йо ча маносан̃четана̄ха̄ро йо ча ‘‘анаттани атта̄’’ти випалла̄со, аттава̄дупа̄да̄нам̣, авиджджа̄його, идам̣сачча̄бхинивесака̄йагантхо, авиджджа̄саво, авиджджогхо, мохасалло, сан̇кха̄рӯпага̄ вин̃н̃а̄н̣ат̣т̣хити, моха̄ агатигамананти, имесам̣ дасаннам̣ сутта̄нам̣ еко аттхо, бйан̃джанамева на̄нам̣. име дит̣т̣хичаритасса удаттасса [удаттхасса (сӣ. ка.)] упаккилеса̄.

таттха йо ча кабал̣ӣка̄ро а̄ха̄ро йо ча пхассо а̄ха̄ро, име аппан̣ихитена вимоккхамукхена парин̃н̃ам̣ гаччханти, вин̃н̃а̄н̣а̄ха̄ро сун̃н̃ата̄йа, маносан̃четана̄ха̄ро анимиттена, таттха йо ча ‘‘асубхе субха’’нти випалла̄со, йо ча ‘‘дуккхе сукха’’нти випалла̄со, име аппан̣ихитена вимоккхамукхена паха̄нам̣ аббхаттхам̣ гаччханти. ‘‘аничче ничча’’нти випалла̄со сун̃н̃ата̄йа, ‘‘анаттани атта̄’’ти випалла̄со анимиттена. таттха ка̄мупа̄да̄нан̃ча бхавупа̄да̄нан̃ча аппан̣ихитена вимоккхамукхена паха̄нам̣ гаччханти. дит̣т̣хупа̄да̄нам̣ сун̃н̃ата̄йа, аттава̄дупа̄да̄нам̣ анимиттена. таттха ка̄майого ча бхавайого ча аппан̣ихитена вимоккхамукхена паха̄нам̣ гаччханти, дит̣т̣хийого сун̃н̃ата̄йа, авиджджа̄його анимиттена. таттха абхиджджха̄ка̄йагантхо ча бйа̄па̄дака̄йагантхо ча аппан̣ихитена вимоккхамукхена паха̄нам̣ гаччханти, пара̄ма̄сака̄йагантхо сун̃н̃ата̄йа, идам̣сачча̄бхинивесака̄йагантхо анимиттена.

таттха ка̄ма̄саво ча бхава̄саво ча аппан̣ихитена вимоккхамукхена паха̄нам̣ гаччханти, дит̣т̣ха̄саво сун̃н̃ата̄йа, авиджджа̄саво анимиттена. таттха ка̄могхо ча бхавогхо ча аппан̣ихитена вимоккхамукхена паха̄нам̣ гаччханти, дит̣т̣хогхо сун̃н̃ата̄йа, авиджджогхо анимиттена. таттха ра̄гасалло ча досасалло ча аппан̣ихитена вимоккхамукхена паха̄нам̣ гаччханти, ма̄насалло сун̃н̃ата̄йа, мохасалло анимиттена. таттха рӯпӯпага̄ ча вин̃н̃а̄н̣ат̣т̣хити веданӯпага̄ ча вин̃н̃а̄н̣ат̣т̣хити аппан̣ихитена вимоккхамукхена парин̃н̃ам̣ гаччханти, сан̃н̃ӯпага̄ сун̃н̃ата̄йа, сан̇кха̄рӯпага̄ анимиттена.

таттха чханда̄ ча агатигаманам̣ доса̄ ча агатигаманам̣ аппан̣ихитена вимоккхамукхена паха̄нам̣ гаччханти, бхайа̄ агатигаманам̣ сун̃н̃ата̄йа, моха̄ агатигаманам̣ анимиттена вимоккхамукхена паха̄нам̣ гаччханти. ити саббе локават̣т̣а̄нуса̄рино дхамма̄ ниййанти. те лока̄ тӣхи вимоккхамукхехи.

86. татридам̣ ниййа̄нам̣ –

чатассо пат̣ипада̄, чатта̄ро сатипат̣т̣ха̄на̄, чатта̄ри джха̄на̄ни, чатта̄ро виха̄ра̄, чатта̄ро саммаппадха̄на̄, чатта̄ро аччхарийа̄ аббхута̄ дхамма̄, чатта̄ри адхит̣т̣ха̄на̄ни, чатассо сама̄дхибха̄вана̄, чатта̄ро сукхабха̄гийа̄ дхамма̄, чатассо аппама̄н̣а̄.

пат̣хама̄ пат̣ипада̄ пат̣хамам̣ сатипат̣т̣ха̄нам̣, дутийа̄ пат̣ипада̄ дутийам̣ сатипат̣т̣ха̄нам̣, татийа̄ пат̣ипада̄ татийам̣ сатипат̣т̣ха̄нам̣, чатуттхӣ пат̣ипада̄ чатуттхам̣ сатипат̣т̣ха̄нам̣. пат̣хамам̣ сатипат̣т̣ха̄нам̣ пат̣хамам̣ джха̄нам̣, дутийам̣ сатипат̣т̣ха̄нам̣ дутийам̣ джха̄нам̣, татийам̣ сатипат̣т̣ха̄нам̣ татийам̣ джха̄нам̣. чатуттхам̣ сатипат̣т̣ха̄нам̣ чатуттхам̣ джха̄нам̣. пат̣хамам̣ джха̄нам̣ пат̣хамо виха̄ро, дутийам̣ джха̄нам̣ дутийо виха̄ро, татийам̣ джха̄нам̣ татийо виха̄ро, чатуттхам̣ джха̄нам̣ чатуттхо виха̄ро. пат̣хамо виха̄ро пат̣хамам̣ саммаппадха̄нам̣, дутийо виха̄ро дутийам̣ саммаппадха̄нам̣, татийо виха̄ро татийам̣ саммаппадха̄нам̣, чатуттхо виха̄ро чатуттхам̣ саммаппадха̄нам̣. пат̣хамам̣ саммаппадха̄нам̣ пат̣хамо аччхарийо аббхуто дхаммо, дутийам̣ дутийо, татийам̣ татийо, чатуттхам̣ саммаппадха̄нам̣ чатуттхо аччхарийо аббхуто дхаммо. пат̣хамо аччхарийо аббхуто дхаммо пат̣хамам̣ адхит̣т̣ха̄нам̣, дутийо аччхарийо аббхуто дхаммо дутийам̣ адхит̣т̣ха̄нам̣, татийо аччхарийо аббхуто дхаммо татийам̣ адхит̣т̣ха̄нам̣, чатуттхо аччхарийо аббхуто дхаммо чатуттхам̣ адхит̣т̣ха̄нам̣. пат̣хамам̣ адхит̣т̣ха̄нам̣ пат̣хама̄ сама̄дхибха̄вана̄, дутийам̣ адхит̣т̣ха̄нам̣ дутийа̄ сама̄дхибха̄вана̄, татийам̣ адхит̣т̣ха̄нам̣ татийа̄ сама̄дхибха̄вана̄, чатуттхам̣ адхит̣т̣ха̄нам̣ чатуттхӣ сама̄дхибха̄вана̄. пат̣хама̄ сама̄дхибха̄вана̄ пат̣хамо сукхабха̄гийо дхаммо, дутийа̄ сама̄дхибха̄вана̄ дутийо сукхабха̄гийо дхаммо, татийа̄ сама̄дхибха̄вана̄ татийо сукхабха̄гийо дхаммо, чатуттхӣ сама̄дхибха̄вана̄ чатуттхо сукхабха̄гийо дхаммо. пат̣хамо сукхабха̄гийо дхаммо пат̣хамам̣ аппама̄н̣ам̣, дутийо сукхабха̄гийо дхаммо дутийам̣ аппама̄н̣ам̣, татийо сукхабха̄гийо дхаммо татийам̣ аппама̄н̣ам̣, чатуттхо сукхабха̄гийо дхаммо чатуттхам̣ аппама̄н̣ам̣. пат̣хама̄ пат̣ипада̄ бха̄вита̄ бахулӣката̄ [бахуликата̄ (ка.)] пат̣хамам̣ сатипат̣т̣ха̄нам̣ парипӯрети, дутийа̄ пат̣ипада̄ бха̄вита̄ бахулӣката̄ дутийам̣ сатипат̣т̣ха̄нам̣ парипӯрети, татийа̄ пат̣ипада̄ бха̄вита̄ бахулӣката̄ татийам̣ сатипат̣т̣ха̄нам̣ парипӯрети, чатуттхӣ пат̣ипада̄ бха̄вита̄ бахулӣката̄ чатуттхам̣ сатипат̣т̣ха̄нам̣ парипӯрети. пат̣хамо сатипат̣т̣ха̄но бха̄вито бахулӣкато пат̣хамам̣ джха̄нам̣ парипӯрети, дутийо сатипат̣т̣ха̄но бха̄вито бахулӣкато дутийам̣ джха̄нам̣ парипӯрети, татийо сатипат̣т̣ха̄но бха̄вито бахулӣкато татийам̣ джха̄нам̣ парипӯрети, чатуттхо сатипат̣т̣ха̄но бха̄вито бахулӣкато чатуттхам̣ джха̄нам̣ парипӯрети.

пат̣хамам̣ джха̄нам̣ бха̄витам̣ бахулӣкатам̣ пат̣хамам̣ виха̄рам̣ парипӯрети, дутийам̣ джха̄нам̣ бха̄витам̣ бахулӣкатам̣ дутийам̣ виха̄рам̣ парипӯрети, татийам̣ джха̄нам̣ бха̄витам̣ бахулӣкатам̣ татийам̣ виха̄рам̣ парипӯрети, чатуттхам̣ джха̄нам̣ бха̄витам̣ бахулӣкатам̣ чатуттхам̣ виха̄рам̣ парипӯрети. пат̣хамо виха̄ро бха̄вито бахулӣкато ануппанна̄нам̣ па̄пака̄нам̣ акусала̄нам̣ дхамма̄нам̣ ануппа̄дам̣ парипӯрети, дутийо виха̄ро бха̄вито бахулӣкато уппанна̄нам̣ па̄пака̄нам̣ акусала̄нам̣ дхамма̄нам̣ паха̄нам̣ парипӯрети, татийо виха̄ро бха̄вито бахулӣкато ануппанна̄нам̣ кусала̄нам̣ дхамма̄нам̣ уппа̄дам̣ парипӯрети, чатуттхо виха̄ро бха̄вито бахулӣкато уппанна̄нам̣ кусала̄нам̣ дхамма̄нам̣ т̣хитим̣ асаммосам̣ бхиййобха̄вам̣ парипӯрети. пат̣хамам̣ саммаппадха̄нам̣ бха̄витам̣ бахулӣкатам̣ ма̄наппаха̄нам̣ парипӯрети, дутийам̣ саммаппадха̄нам̣ бха̄витам̣ бахулӣкатам̣ а̄лайасамуггха̄там̣ парипӯрети, татийам̣ саммаппадха̄нам̣ бха̄витам̣ бахулӣкатам̣ авиджджа̄паха̄нам̣ парипӯрети, чатуттхам̣ саммаппадха̄нам̣ бха̄витам̣ бахулӣкатам̣ бхавӯпасамам̣ парипӯрети. ма̄наппаха̄нам̣ бха̄витам̣ бахулӣкатам̣ сачча̄дхит̣т̣ха̄нам̣ парипӯрети, а̄лайасамуггха̄то бха̄вито бахулӣкато ча̄га̄дхит̣т̣ха̄нам̣ парипӯрети, авиджджа̄паха̄нам̣ бха̄витам̣ бахулӣкатам̣ пан̃н̃а̄дхит̣т̣ха̄нам̣ парипӯрети, бхавӯпасамо бха̄вито бахулӣкато упасама̄дхит̣т̣ха̄нам̣ парипӯрети. сачча̄дхит̣т̣ха̄нам̣ бха̄витам̣ бахулӣкатам̣ чхандасама̄дхим̣ парипӯрети, ча̄га̄дхит̣т̣ха̄нам̣ бха̄витам̣ бахулӣкатам̣ вӣрийасама̄дхим̣ парипӯрети, пан̃н̃а̄дхит̣т̣ха̄нам̣ бха̄витам̣ бахулӣкатам̣ читтасама̄дхим̣ парипӯрети, упасама̄дхит̣т̣ха̄нам̣ бха̄витам̣ бахулӣкатам̣ вӣмам̣са̄сама̄дхим̣ парипӯрети. чхандасама̄дхи бха̄вито бахулӣкато индрийасам̣варам̣ парипӯрети, вӣрийасама̄дхи бха̄вито бахулӣкато тапам̣ парипӯрети, читтасама̄дхи бха̄вито бахулӣкато буддхим̣ парипӯрети, вӣмам̣са̄сама̄дхи бха̄вито бахулӣкато саббӯпадхипат̣иниссаггам̣ парипӯрети. индрийасам̣варо бха̄вито бахулӣкато меттам̣ парипӯрети, тапо бха̄вито бахулӣкато карун̣ам̣ парипӯрети, буддхи бха̄вита̄ бахулӣката̄ мудитам̣ парипӯрети, саббӯпадхипат̣иниссагго бха̄вито бахулӣкато упеккхам̣ парипӯрети.

87. таттха има̄ чатассо диса̄ пат̣хама̄ пат̣ипада̄ пат̣хамо сатипат̣т̣ха̄но пат̣хамам̣ джха̄нам̣ пат̣хамо виха̄ро пат̣хамо саммаппадха̄но пат̣хамо аччхарийо аббхуто дхаммо сачча̄дхит̣т̣ха̄нам̣ чхандасама̄дхи индрийасам̣варо метта̄ ити пат̣хама̄ диса̄.

дутийа̄ пат̣ипада̄ дутийо сатипат̣т̣ха̄но дутийо виха̄ро дутийо саммаппадха̄но дутийо аччхарийо аббхуто дхаммо бхава̄дхит̣т̣ха̄нам̣ вӣрийасама̄дхи тапо карун̣а̄ ити дутийа̄ диса̄.

татийа̄ пат̣ипада̄ татийо сатипат̣т̣ха̄но татийам̣ джха̄нам̣ татийо виха̄ро татийо саммаппадха̄но татийо аччхарийо аббхуто дхаммо пан̃н̃а̄дхит̣т̣ха̄нам̣ читтасама̄дхи буддхи мудита̄ ити татийа̄ диса̄.

чатуттхӣ пат̣ипада̄ чатуттхо сатипат̣т̣ха̄но чатуттхам̣ джха̄нам̣ чатуттхо виха̄ро чатуттхо саммаппадха̄но чатуттхо аччхарийо аббхуто дхаммо упасама̄дхит̣т̣ха̄нам̣ вӣмам̣са̄сама̄дхи саббӯпадхипат̣иниссагго упеккха̄ ити чатуттхӣ диса̄.

таттха пат̣хама̄ пат̣ипада̄ пат̣хамо сатипат̣т̣ха̄но пат̣хамам̣ джха̄нам̣ пат̣хамо виха̄ро пат̣хамо саммаппадха̄но пат̣хамо аччхарийо аббхуто дхаммо сачча̄дхит̣т̣ха̄нам̣ чхандасама̄дхи индрийасам̣варо, метта̄ ити имесам̣ дасаннам̣ сутта̄нам̣ еко аттхо, бйан̃джанамева на̄нам̣. идам̣ ра̄гачаритасса пуггаласса бхесаджджам̣.

дутийа̄ пат̣ипада̄ дутийо сатипат̣т̣ха̄но дутийам̣ джха̄нам̣ дутийо виха̄ро дутийо саммаппадха̄но дутийо аччхарийо аббхуто дхаммо ча̄га̄дхит̣т̣ха̄нам̣ вӣрийасама̄дхи тапо карун̣а̄ ити имесам̣ дасаннам̣ сутта̄нам̣ еко аттхо, бйан̃джанамева на̄нам̣. идам̣ досачаритасса пуггаласса бхесаджджам̣.

татийа̄ пат̣ипада̄ татийо сатипат̣т̣ха̄но татийам̣ джха̄нам̣ татийо виха̄ро татийо саммаппадха̄но татийо аччхарийо аббхуто дхаммо пан̃н̃а̄дхит̣т̣ха̄нам̣ читтасама̄дхи буддхи мудита̄ ити имесам̣ дасаннам̣ сутта̄нам̣ еко аттхо, бйан̃джанамева на̄нам̣. идам̣ дит̣т̣хичаритасса мандасса бхесаджджам̣.

чатуттхӣ пат̣ипада̄ чатуттхо сатипат̣т̣ха̄но чатуттхам̣ джха̄нам̣ чатуттхо виха̄ро чатуттхо саммаппадха̄но чатуттхо аччхарийо аббхуто дхаммо упасама̄дхит̣т̣ха̄нам̣ вӣмам̣са̄сама̄дхи саббӯпадхипат̣иниссагго упеккха̄ ити имесам̣ дасаннам̣ сутта̄нам̣ еко аттхо, бйан̃джанамева на̄нам̣. идам̣ дит̣т̣хичаритасса удаттасса бхесаджджам̣.

таттха дуккха̄ ча пат̣ипада̄ дандха̄бхин̃н̃а̄ дуккха̄ ча пат̣ипада̄ кхиппа̄бхин̃н̃а̄ аппан̣ихитам̣ вимоккхамукхам̣, сукха̄ пат̣ипада̄ дандха̄бхин̃н̃а̄ сун̃н̃атам̣ вимоккхамукхам̣, сукха̄ пат̣ипада̄ кхиппа̄бхин̃н̃а̄ анимиттам̣ вимоккхамукхам̣.

таттха ка̄йе ка̄йа̄нупассита̄ сатипат̣т̣ха̄нан̃ча ведана̄су ведана̄нупассита̄ сатипат̣т̣ха̄нан̃ча аппан̣ихитам̣ вимоккхамукхам̣, читте читта̄нупассита̄ сун̃н̃атам̣ вимоккхамукхам̣. дхаммесу дхамма̄нупассита̄ анимиттам̣ вимоккхамукхам̣.

таттха пат̣хаман̃ча джха̄нам̣ дутийан̃ча джха̄нам̣ аппан̣ихитам̣ вимоккхамукхам̣, татийам̣ джха̄нам̣ сун̃н̃атам̣ вимоккхамукхам̣, чатуттхам̣ джха̄нам̣ анимиттам̣ вимоккхамукхам̣.

таттха пат̣хамо ча виха̄ро дутийо ча виха̄ро аппан̣ихитам̣ вимоккхамукхам̣, татийо виха̄ро сун̃н̃атам̣ вимоккхамукхам̣, чатуттхо виха̄ро анимиттам̣ вимоккхамукхам̣.

йаттха пат̣хаман̃ча саммаппадха̄нам̣ дутийан̃ча саммаппадха̄нам̣ аппан̣ихитам̣ вимоккхамукхам̣, татийам̣ саммаппадха̄нам̣ сун̃н̃атам̣ вимоккхамукхам̣, чатуттхам̣ саммаппадха̄нам̣ анимиттам̣ вимоккхамукхам̣.

таттха ма̄наппаха̄нан̃ча а̄лайасамуггха̄то ча аппан̣ихитам̣ вимоккхамукхам̣, авиджджа̄паха̄нам̣ сун̃н̃атам̣ вимоккхамукхам̣, бхавӯпасамо анимиттам̣ вимоккхамукхам̣.

таттха сачча̄дхит̣т̣ха̄нан̃ча ча̄га̄дхит̣т̣ха̄нан̃ча аппан̣ихитам̣ вимоккхамукхам̣, пан̃н̃а̄дхит̣т̣ха̄нам̣ сун̃н̃атам̣ вимоккхамукхам̣, упасама̄дхит̣т̣ха̄нам̣ анимиттам̣ вимоккхамукхам̣.

таттха чхандасама̄дхи ча вӣрийасама̄дхи ча аппан̣ихитам̣ вимоккхамукхам̣, читтасама̄дхи сун̃н̃атам̣ вимоккхамукхам̣, вӣмам̣са̄сама̄дхи анимиттам̣ вимоккхамукхам̣.

таттха индрийасам̣варо ча тапо ча аппан̣ихитам̣ вимоккхамукхам̣, буддхи сун̃н̃атам̣ вимоккхамукхам̣ саббӯпадхипат̣иниссагго анимиттам̣ вимоккхамукхам̣.

таттха метта̄ ча карун̣а̄ ча аппан̣ихитам̣ вимоккхамукхам̣, мудита̄ сун̃н̃атам̣ вимоккхамукхам̣ упеккха̄ анимиттам̣ вимоккхамукхам̣.

тесам̣ виккӣл̣итам̣. чатта̄ро а̄ха̄ра̄ тесам̣ пат̣ипаккхо чатассо пат̣ипада̄…пе… чатта̄ро випалла̄са̄ тесам̣ пат̣ипаккхо чатта̄ро сатипат̣т̣ха̄на̄. чатта̄ри упа̄да̄на̄ни тесам̣ пат̣ипаккхо чатта̄ри джха̄на̄ни. чатта̄ро йога̄ тесам̣ пат̣ипаккхо чатта̄ро виха̄ра̄. чатта̄ро гантха̄ тесам̣ пат̣ипаккхо чатта̄ро саммаппадха̄на̄. чатта̄ро а̄сава̄ тесам̣ пат̣ипаккхо чатта̄ро аччхарийа̄ аббхута̄ дхамма̄. чатта̄ро огха̄ тесам̣ пат̣ипаккхо чатта̄ри адхит̣т̣ха̄на̄ни. чатта̄ро салла̄ тесам̣ пат̣ипаккхо чатассо сама̄дхибха̄вана̄. чатассо вин̃н̃а̄н̣ат̣т̣хитийо та̄сам̣ пат̣ипаккхо чатта̄ро сукхабха̄гийа̄ дхамма̄. чатта̄ри агатигамана̄ни тесам̣ пат̣ипаккхо чатассо аппама̄н̣а̄.

сӣха̄ буддха̄ паччекабуддха̄ са̄вака̄ ча хатара̄гадосамоха̄, тесам̣ виккӣл̣итам̣ бха̄вана̄ саччхикирийа̄ бйантӣкирийа̄ ча. виккӣл̣итам̣ индрийа̄дхит̣т̣ха̄нам̣ виккӣл̣итам̣ випарийа̄са̄надхит̣т̣ха̄нан̃ча. индрийа̄ни саддхаммагочаро випарийа̄са̄ килесагочаро. айам̣ вуччати сӣхавиккӣл̣итасса ча найасса диса̄лочанасса ча найасса бхӯмӣти. тена̄ха ‘‘йо нети випалла̄сехи сам̣килесе’’ти. веййа̄каран̣есу хи йе ‘‘кусала̄кусала̄’’ти ча.

таттха йе дуккха̄йа пат̣ипада̄йа дандха̄бхин̃н̃а̄йа кхиппа̄бхин̃н̃а̄йа ча ниййанти, име две пуггала̄; йе сукха̄йа пат̣ипада̄йа дандха̄бхин̃н̃а̄йа кхиппа̄бхин̃н̃а̄йа ча ниййанти, име две пуггала̄. тесам̣ чатуннам̣ пуггала̄нам̣ айам̣ сам̣килесо, чатта̄ро а̄ха̄ра̄, чатта̄ро випалла̄са̄, чатта̄ри упа̄да̄на̄ни, чатта̄ро йога̄, чатта̄ро гантха̄, чатта̄ро а̄сава̄, чатта̄ро огха̄, чатта̄ро салла̄, чатассо вин̃н̃а̄н̣ат̣т̣хитийо, чатта̄ри агатигамана̄нӣти. тесам̣ чатуннам̣ пуггала̄нам̣ идам̣ вода̄нам̣, чатассо пат̣ипада̄, чатта̄ро сатипат̣т̣ха̄на̄, чатта̄ри джха̄на̄ни, чатта̄ро виха̄ра̄, чатта̄ро саммаппадха̄на̄, чатта̄ро аччхарийа̄ аббхута̄ дхамма̄, чатта̄ри адхит̣т̣ха̄на̄ни, чатассо сама̄дхибха̄вана̄, чатта̄ро сукхабха̄гийа̄ дхамма̄, чатассо аппама̄н̣а̄ ити.

88. таттха йе дуккха̄йа пат̣ипада̄йа дандха̄бхин̃н̃а̄йа кхиппа̄бхин̃н̃а̄йа ча ниййанти име две пуггала̄. йе сукха̄йа пат̣ипада̄йа дандха̄бхин̃н̃а̄йа кхиппа̄бхин̃н̃а̄йа ча ниййанти, име две пуггала̄. таттха йо сукха̄йа пат̣ипада̄йа кхиппа̄бхин̃н̃а̄йа ниййа̄ти, айам̣ уггхат̣итан̃н̃ӯ. йо са̄дха̄ран̣а̄йа, айам̣ випан̃читан̃н̃ӯ. йо дуккха̄йа пат̣ипада̄йа дандха̄бхин̃н̃а̄йа ниййа̄ти, айам̣ неййо.

таттха бхагава̄ уггхат̣итан̃н̃усса пуггаласса саматхам̣ упадисати, неййасса випассанам̣, саматхавипассанам̣ випан̃читан̃н̃усса. таттха бхагава̄ уггхат̣итан̃н̃усса пуггаласса мудукам̣ дхаммадесанам̣ упадисати, тиккхам̣ неййасса, мудутиккхам̣ випан̃читан̃н̃усса, таттха бхагава̄ уггхат̣итан̃н̃усса пуггаласса сам̣кхиттена дхаммам̣ десайати, сам̣кхиттавиттха̄рена випан̃читан̃н̃усса, виттха̄рена неййасса. таттха бхагава̄ уггхат̣итан̃н̃усса пуггаласса ниссаран̣ам̣ упадисати, випан̃читан̃н̃усса а̄дӣнаван̃ча ниссаран̣ан̃ча упадисати, неййасса асса̄дан̃ча а̄дӣнаван̃ча ниссаран̣ан̃ча упадисати. таттха бхагава̄ уггхат̣итан̃н̃усса адхипан̃н̃а̄сиккхам̣ пан̃н̃а̄пайати, адхичиттам̣ випан̃читан̃н̃усса, адхисӣлам̣ неййасса.

таттха йе дуккха̄йа пат̣ипада̄йа дандха̄бхин̃н̃а̄йа кхиппа̄бхин̃н̃а̄йа ча ниййанти, име две пуггала̄. йе сукха̄йа пат̣ипада̄йа дандха̄бхин̃н̃а̄йа кхиппа̄бхин̃н̃а̄йа ча ниййанти. име две пуггала̄. ити кхо чатта̄ри хутва̄ тӣн̣и бхаванти уггхат̣итан̃н̃ӯ випан̃читан̃н̃ӯ неййоти.

тесам̣ тин̣н̣ам̣ пуггала̄нам̣ айам̣ сам̣килесо, тӣн̣и акусаламӯла̄ни лобхо акусаламӯлам̣ досо акусаламӯлам̣ мохо акусаламӯлам̣, тӣн̣и дуччарита̄ни – ка̄йадуччаритам̣ вачӣдуччаритам̣ манодуччаритам̣; тайо акусалавитакка̄ – ка̄мавитакко бйа̄па̄давитакко вихим̣са̄витакко; тиссо акусаласан̃н̃а̄ – ка̄масан̃н̃а̄ бйа̄па̄дасан̃н̃а̄ вихим̣са̄сан̃н̃а̄; тиссо випарӣтасан̃н̃а̄ – ниччасан̃н̃а̄ сукхасан̃н̃а̄ аттасан̃н̃а̄; тиссо ведана̄ – сукха̄ ведана̄ дуккха̄ ведана̄ адуккхамасукха̄ ведана̄; тиссо дуккхата̄ – дуккхадуккхата̄ сан̇кха̄радуккхата̄ випарин̣а̄мадуккхата̄; тайо аггӣ – ра̄гагги досагги мохагги; тайо салла̄ – ра̄гасалло досасалло мохасалло; тиссо джат̣а̄ – ра̄гаджат̣а̄ досаджат̣а̄ мохаджат̣а̄; тиссо акусалӯпапариккха̄ – акусалам̣ ка̄йакаммам̣ акусалам̣ вачӣкаммам̣ акусалам̣ манокаммам̣. тиссо випаттийо – сӣлавипатти дит̣т̣хивипатти а̄ча̄равипаттӣти. тесам̣ тин̣н̣ам̣ пуггала̄нам̣ идам̣ вода̄нам̣. тӣн̣и кусаламӯла̄ни – алобхо кусаламӯлам̣ адосо кусаламӯлам̣ амохо кусаламӯлам̣. тӣн̣и сучарита̄ни – ка̄йасучаритам̣ вачӣсучаритам̣ маносучаритам̣. тайо кусалавитакка̄ – неккхаммавитакко абйа̄па̄давитакко авихим̣са̄витакко. тайо сама̄дхӣ – савитакко савича̄ро сама̄дхи авитакко вича̄раматто сама̄дхи авитакко авича̄ро сама̄дхи. тиссо кусаласан̃н̃а̄ – неккхаммасан̃н̃а̄ абйа̄па̄дасан̃н̃а̄ авихим̣са̄сан̃н̃а̄. тиссо авипарӣтасан̃н̃а̄ – аниччасан̃н̃а̄ дуккхасан̃н̃а̄ анаттасан̃н̃а̄. тиссо кусалӯпапариккха̄ – кусалам̣ ка̄йакаммам̣ кусалам̣ вачӣкаммам̣ кусалам̣ манокаммам̣. тӣн̣и сочеййа̄ни – ка̄йасочеййам̣ вачӣсочеййам̣ маносочеййам̣; тиссо сампаттийо – сӣласампатти сама̄дхисампатти пан̃н̃а̄сампатти. тиссо сиккха̄ – адхисӣласиккха̄ адхичиттасиккха̄ адхипан̃н̃а̄сиккха̄; тайо кхандха̄ – сӣлаккхандхо сама̄дхиккхандхо пан̃н̃а̄ккхандхо. тӣн̣и вимоккхамукха̄ни – сун̃н̃атам̣ анимиттам̣ аппан̣ихитанти.

ити кхо чатта̄ри хутва̄ тӣн̣и бхаванти, тӣн̣и хутва̄ две бхаванти тан̣ха̄чарито ча дит̣т̣хичарито ча.

тесам̣ двиннам̣ пуггала̄нам̣ айам̣ сам̣килесо, тан̣ха̄ ча авиджджа̄ ча ахирикан̃ча аноттаппан̃ча ассати ча асампаджан̃н̃ан̃ча айонисо манасика̄ро ча косаджджан̃ча довачассан̃ча ахам̣ка̄ро ча мамам̣ка̄ро ча ассаддха̄ ча пама̄до ча асаддхаммассаванан̃ча асам̣варо ча абхиджджха̄ ча бйа̄па̄до ча нӣваран̣ан̃ча сам̣йоджанан̃ча кодхо ча упана̄хо ча маккхо ча пала̄со ча исса̄ ча маччхеран̃ча ма̄йа̄ ча са̄т̣хеййан̃ча сассатадит̣т̣хи ча уччхедадит̣т̣хича̄ти.

тесам̣ двиннам̣ пуггала̄нам̣ идам̣ вода̄нам̣, саматхо ча випассана̄ ча хирӣ ча оттаппан̃ча сати ча сампаджан̃н̃ан̃ча йонисо манасика̄ро ча вӣрийа̄рамбхо ча совачассан̃ча дхамме н̃а̄н̣ан̃ча анвайе н̃а̄н̣ан̃ча кхайе н̃а̄н̣ан̃ча ануппа̄де н̃а̄н̣ан̃ча саддха̄ ча аппама̄до ча саддхаммассаванан̃ча сам̣варо ча анабхиджджха̄ ча абйа̄па̄до ча ра̄гавира̄га̄ ча четовимутти авиджджа̄вира̄га̄ ча пан̃н̃а̄вимутти абхисамайо ча аппиччхата̄ ча сантут̣т̣хи ча аккодхо ча анупана̄хо ча амаккхо ча апала̄со ча исса̄паха̄нан̃ча маччхарийаппаха̄нан̃ча виджджа̄ ча вимутти ча сан̇кхата̄рамман̣о ча вимоккхо асан̇кхата̄рамман̣о ча вимоккхо саупа̄дисеса̄ ча нибба̄надха̄ту анупа̄дисеса̄ ча нибба̄надха̄тӯти.

айам̣ вуччати типуккхаласса ча найасса ан̇кусасса ча найасса бхӯмӣти. тена̄ха ‘‘йо акусале самӯлехи нетӣ’’ти ‘‘олокетва̄ дисалочанена̄’’ти ча.

нийуттам̣ найасамут̣т̣ха̄нам̣.