са̄санапат̣т̣ха̄нам̣
89. таттха ат̣т̣ха̄раса мӯлапада̄ кухим̣ дат̣т̣хабба̄? са̄санапат̣т̣ха̄не. таттха катамам̣ са̄санапат̣т̣ха̄нам̣? сам̣килесабха̄гийам̣ суттам̣, ва̄сана̄бха̄гийам̣ суттам̣, ниббедхабха̄гийам̣ суттам̣, асеккхабха̄гийам̣ суттам̣, сам̣килесабха̄гийан̃ча ва̄сана̄бха̄гийан̃ча суттам̣, сам̣килесабха̄гийан̃ча ниббедхабха̄гийан̃ча суттам̣, сам̣килесабха̄гийан̃ча асеккхабха̄гийан̃ча суттам̣, сам̣килесабха̄гийан̃ча ниббедхабха̄гийан̃ча асеккхабха̄гийан̃ча суттам̣, сам̣килесабха̄гийан̃ча ва̄сана̄бха̄гийан̃ча ниббедхабха̄гийан̃ча суттам̣, ва̄сана̄бха̄гийан̃ча ниббедхабха̄гийан̃ча суттам̣, тан̣ха̄сам̣килесабха̄гийам̣ суттам̣, дит̣т̣хисам̣килесабха̄гийам̣ суттам̣, дуччаритасам̣килесабха̄гийам̣ суттам̣, тан̣ха̄вода̄набха̄гийам̣ суттам̣, дит̣т̣хивода̄набха̄гийам̣ суттам̣, дуччаритавода̄набха̄гийам̣ суттам̣.
таттха сам̣килесо тивидхо – тан̣ха̄сам̣килесо дит̣т̣хисам̣килесо дуччаритасам̣килесо. таттха тан̣ха̄сам̣килесо саматхена висуджджхати, со саматхо сама̄дхиккхандхо. дит̣т̣хисам̣килесо випассана̄йа висуджджхати, са̄ випассана̄ пан̃н̃а̄ккхандхо. дуччаритасам̣килесо сучаритена висуджджхати, там̣ сучаритам̣ сӣлаккхандхо. тасса сӣле патит̣т̣хитасса йади а̄сатти уппаджджати бхавесу, евам̣ са̄йам̣ саматхавипассана̄ бха̄вана̄майам̣ пун̃н̃акрийаваттху бхавати татрӯпапаттийа̄ сам̣ваттати. има̄ни чатта̄ри сутта̄ни, са̄дха̄ран̣а̄ни ката̄ни ат̣т̣ха бхаванти, та̄нийева ат̣т̣ха сутта̄ни са̄дха̄ран̣а̄ни ката̄ни сол̣аса бхаванти.
имехи сол̣асахи суттехи бхиннехи нававидхам̣ суттам̣ бхиннам̣ бхавати. га̄тха̄йа га̄тха̄ ануминитабба̄, веййа̄каран̣ена веййа̄каран̣ам̣ ануминитаббам̣. суттена суттам̣ ануминитаббам̣.
90. таттха катамам̣ сам̣килесабха̄гийам̣ суттам̣?
‘‘ка̄мандха̄ джа̄ласан̃чханна̄, тан̣ха̄чхаданачха̄дита̄;
паматтабандхана̄ [паматтабандхуна̄ (уда̄. 74)] баддха̄, маччха̄ва кумина̄мукхе;
джара̄маран̣аманвенти, ваччхо кхӣрапакова [кхӣрӯпакова (ка.) пасса уда̄. 64] ма̄тара’’нти.
идам̣ сам̣килесабха̄гийам̣ суттам̣.
чатта̄рима̄ни, бхиккхаве, агатигамана̄ни. катама̄ни чатта̄ри? чханда̄гатим̣ [чханда̄ агатим̣ (сӣ. ка.) пасса а. ни. 4.17] гаччхати, доса̄гатим̣ гаччхати, моха̄гатим̣ гаччхати, бхайа̄гатим̣ гаччхати. има̄ни кхо, бхиккхаве, чатта̄ри агатигамана̄ни. идамавоча бхагава̄, идам̣ ватва̄на сугато, атха̄парам̣ етадавоча саттха̄ –
‘‘чханда̄ доса̄ бхайа̄ моха̄, йо дхаммам̣ ативаттати;
нихӣйати тасса йасо, ка̄л̣апаккхева чандима̄’’ти.
идам̣ сам̣килесабха̄гийам̣ суттам̣.
‘‘манопуббан̇гама̄ дхамма̄, маносет̣т̣ха̄ маномайа̄;
манаса̄ че падут̣т̣хена, бха̄сати ва̄ кароти ва̄;
тато нам̣ дуккхаманвети, чаккам̣ва вахато пада’’нти.
идам̣ сам̣килесабха̄гийам̣ суттам̣.
‘‘миддхӣ [пасса дха. па. 325] йада̄ хоти махаггхасо ча, нидда̄йита̄ сампариваттаса̄йӣ;
маха̄вара̄хова нива̄папут̣т̣хо, пунаппунам̣ габбхамупети мандо’’ти.
идам̣ сам̣килесабха̄гийам̣ суттам̣.
‘‘айаса̄ва малам̣ самут̣т̣хитам̣, татут̣т̣ха̄йа [тадут̣т̣ха̄йа (сӣ.) пасса дха. па. 240] тамева кха̄дати;
евам̣ атидхонача̄ринам̣, са̄ни [та̄ни (сӣ.) пасса дха. па. 240] камма̄ни найанти дуггати’’нти.
идам̣ сам̣килесабха̄гийам̣ суттам̣.
‘‘чоро йатха̄ сандхимукхе гахӣто, сакаммуна̄ хан̃н̃ати баджджхате ча;
евам̣ айам̣ печча паджа̄ параттха, сакаммуна̄ хан̃н̃ати баджджхате ча̄’’ти.
идам̣ сам̣килесабха̄гийам̣ суттам̣.
‘‘сукхака̄ма̄ни бхӯта̄ни, йо дан̣д̣ена вихим̣сати;
аттано сукхамеса̄но, печча со на лабхате [лабхе (ка.) пасса дха. па. 131] сукха’’нти.
идам̣ сам̣килесабха̄гийам̣ суттам̣.
‘‘гуннам̣ че тарама̄на̄нам̣, джимхам̣ гаччхати пун̇гаво;
сабба̄ та̄ джимхам̣ гаччханти, нетте джимхам̣ гате [джимхагате (сӣ. ка.) пасса а. ни. 4.70] сати.
‘‘евамева мануссесу, йо хоти сет̣т̣хасаммато;
со че адхаммам̣ чарати, пагева итара̄ паджа̄;
саббам̣ рат̣т̣хам̣ дуккхам̣ сети, ра̄джа̄ че хоти адхаммико’’ти.
идам̣ сам̣килесабха̄гийам̣ суттам̣.
‘‘сукиччхарӯпа̄ватиме манусса̄, каронти па̄пам̣ упадхӣсу ратта̄;
гаччханти те бахуджанасаннива̄сам̣, нирайам̣ авӣчим̣ кат̣укам̣ бхайа̄нака’’нти.
идам̣ сам̣килесабха̄гийам̣ суттам̣.
‘‘пхалам̣ ве [пасса а. ни. 4.68] кадалим̣ ханти, пхалам̣ вел̣ум̣ пхалам̣ нал̣ам̣;
сакка̄ро ка̄пурисам̣ ханти, габбхо ассатарим̣ йатха̄’’ти.
идам̣ сам̣килесабха̄гийам̣ суттам̣.
‘‘кодхамаккхагару бхиккху, ла̄бхасакка̄рага̄раво [ла̄бхасакка̄рака̄ран̣а̄ (сӣ. ка.) пасса а. ни. 4.43];
сукхетте пӯтибӣджам̣ва, саддхамме на вирӯхатӣ’’ти.
идам̣ сам̣килесабха̄гийам̣ суттам̣.
91. ‘‘идха̄хам̣, бхиккхаве, екаччам̣ пуггалам̣ падут̣т̣хачиттам̣ евам̣ четаса̄ чето паричча паджа̄на̄ми, (йатха̄ кхо айам̣ пуггало ирийати, йан̃ча пат̣ипадам̣ пат̣ипанно, йан̃ча маггам̣ сама̄рӯл̣хо) [( ) наттхи а. ни. 1.43-44; итиву. 20]. имамхи ча̄йам̣ самайе ка̄лам̣ кареййа, йатха̄бхатам̣ никкхитто, евам̣ нирайе. там̣ кисса хету? читтам̣ хисса, бхиккхаве, падут̣т̣хам̣ [падоситам̣ (сӣ. ка.) а. ни. 1.43; итиву. 20 пасситаббам̣], четопадосахету [читтападосахету (сӣ. ка.)] кхо пана, бхиккхаве, евамидхекачче сатта̄ ка̄йасса бхеда̄ парам̣ маран̣а̄ апа̄йам̣ дуггатим̣ винипа̄там̣ нирайам̣ упападжджантӣ’’ти. етаматтхам̣ бхагава̄ авоча, таттхетам̣ ити вуччати –
‘‘падут̣т̣хачиттам̣ н̃атва̄на, екаччам̣ идха пуггалам̣;
етаматтхан̃ча бйа̄ка̄си, буддхо [саттха̄ (сӣ. ка.)] бхиккхӯна сантике;
имамхи ча̄йам̣ самайе, ка̄лам̣ кайира̄тха пуггало;
нирайам̣ упападжджеййа, читтам̣ хисса падӯситам̣;
четопадосахету хи, сатта̄ гаччханти дуггатим̣.
йатха̄бхатам̣ никкхипеййа, евамева татха̄видхо;
ка̄йасса бхеда̄ дуппан̃н̃о, нирайам̣ сопападжджатӣ’’ти.
айампи аттхо вутто бхагавата̄ ити ме сутанти.
идам̣ сам̣килесабха̄гийам̣ суттам̣.
‘‘саче бха̄йатха дуккхасса, саче во дуккхамаппийам̣;
ма̄каттха па̄пакам̣ каммам̣, а̄ви [а̄вӣ (сӣ.) пасса уда̄. 44] ва̄ йади ва̄ рахо.
‘‘саче ча па̄пакам̣ каммам̣, кариссатха каротха ва̄;
на во дуккха̄ памутйаттхи, упеччапи пала̄йата’’нти.
идам̣ сам̣килесабха̄гийам̣ суттам̣.
‘‘адхаммена дханам̣ ладдха̄, муса̄ва̄дена чӯбхайам̣;
мамети ба̄ла̄ ман̃н̃анти, там̣ катхам̣ ну бхависсати.
‘‘антара̄йа̄ су бхависсанти, самбхатасса винассати;
мата̄ саггам̣ на гаччханти, нану етта̄вата̄ хата̄’’ти.
идам̣ сам̣килесабха̄гийам̣ суттам̣.
‘‘катхам̣ кхан̣ати атта̄нам̣, катхам̣ миттехи джӣрати;
катхам̣ виват̣т̣ате дхамма̄, катхам̣ саггам̣ на гаччхати.
‘‘лобха̄ кхан̣ати атта̄нам̣, луддхо миттехи джӣрати;
лобха̄ виват̣т̣ате дхамма̄, лобха̄ саггам̣ на гаччхатӣ’’ти.
идам̣ сам̣килесабха̄гийам̣ суттам̣.
‘‘чаранти ба̄ла̄ думмедха̄, амиттенева аттана̄;
каронта̄ па̄пакам̣ каммам̣, йам̣ хоти кат̣укаппхалам̣ [кат̣акам̣ пхалам̣ (ка.) пасса дха. па. 66].
‘‘на там̣ каммам̣ катам̣ са̄дху, йам̣ катва̄ анутаппати;
йасса ассумукхо родам̣, випа̄кам̣ пат̣исеватӣ’’ти.
идам̣ сам̣килесабха̄гийам̣ суттам̣.
‘‘дуккарам̣ дуттитиккхан̃ча, абйаттена ча [авийаттена (сӣ. ка.) пасса сам̣. ни. 1.17] са̄ман̃н̃ам̣;
бахӯ хи таттха самба̄дха̄, йаттха ба̄ло висӣдати.
‘‘йо хи аттхан̃ча дхамман̃ча, бха̄сама̄не татха̄гате;
манам̣ падосайе ба̄ло, могхам̣ кхо тасса джӣвитам̣.
‘‘етан̃ча̄хам̣ араха̄ми, дуккхан̃ча ито ча па̄пийатарам̣ бханте;
йо аппамеййесу татха̄гатесу, читтам̣ падосеми авӣтара̄го’’ти.
идам̣ сам̣килесабха̄гийам̣ суттам̣.
‘‘аппамеййам̣ паминанто, кодха видва̄ викаппайе;
аппамеййам̣ пама̄йинам̣ [пама̄йантам̣ (сӣ. ка.) пасса сам̣. ни. 1.179], нивутам̣ там̣ ман̃н̃е акиссава’’нти.
идам̣ сам̣килесабха̄гийам̣ суттам̣.
‘‘пурисасса хи джа̄тасса, кут̣ха̄рӣ [кудха̄рӣ (ка.) пасса сам̣. ни. 1.180] джа̄йате мукхе;
йа̄йа чхиндати атта̄нам̣, ба̄ло дуббха̄ситам̣ бхан̣ам̣.
‘‘на хи саттхам̣ суниситам̣, висам̣ хала̄халам̣ ива;
евам̣ вираддхам̣ па̄тети, ва̄ча̄ дуббха̄сита̄ йатха̄’’ти.
идам̣ сам̣килесабха̄гийам̣ суттам̣.
92. ‘‘йо ниндийам̣ пасам̣сати, там̣ ва̄ ниндати йо пасам̣сийо;
вичина̄ти мукхена со калим̣, калина̄ тена сукхам̣ на виндати.
‘‘аппаматто айам̣ кали, йо аккхесу дханапара̄джайо;
саббасса̄пи саха̄пи аттана̄, айамева махантатаро [махаттаро (ка.) пасса а. ни. 4.3; сам̣. ни. 1.180] кали;
йо сугатесу манам̣ падосайе.
‘‘сатам̣ сахасса̄нам̣ нираббуда̄нам̣, чхаттим̣сатӣ пан̃ча ча аббуда̄ни;
йамарийагарахӣ нирайам̣ упети, ва̄чам̣ манан̃ча пан̣идха̄йа па̄пака’’нти.
идам̣ сам̣килесабха̄гийам̣ суттам̣.
‘‘йо лобхагун̣е ануйутто, со вачаса̄ [вачаса̄ ча (ка.) пасса су. ни. 668] парибха̄сати ан̃н̃е;
ассаддхо кадарийо [анарийо (сӣ. ка.)] авадан̃н̃ӯ, маччхари песун̣ийам̣ ануйутто.
‘‘мукхадугга вибхӯта анарийа, бхӯнаху па̄пака дуккат̣ака̄ри;
пурисанта калӣ аваджа̄тапутта [аваджа̄такапутта (сӣ. ка.) пасса су. ни. 669], ма̄ бахубха̄н̣идха нерайикоси.
‘‘раджама̄кирасӣ ахита̄йа, санте гарахаси киббисака̄рӣ;
бахӯни дуччарита̄ни чаритва̄, гаччхаси кхо папатам̣ чираратта’’нти.
идам̣ сам̣килесабха̄гийам̣ суттам̣.
таттха катамам̣ ва̄сана̄бха̄гийам̣ суттам̣?
‘‘манопуббан̇гама̄ дхамма̄, маносет̣т̣ха̄ маномайа̄;
манаса̄ че пасаннена, бха̄сати ва̄ кароти ва̄;
тато нам̣ сукхаманвети, чха̄йа̄ва анапа̄йинӣ’’ти [анупа̄йинӣти (ка.) пасса дха. па. 2].
идам̣ ва̄сана̄бха̄гийам̣ суттам̣.
93. маха̄на̄мо сакко бхагавантам̣ етадавоча – ‘‘идам̣, бханте, капилаваттху иддхан̃чева пхӣтан̃ча ба̄худжан̃н̃ам̣ [бахуджанам̣ (сӣ. ка.) пасса сам̣. ни. 5.1018] а̄кин̣н̣амануссам̣ самба̄дхабйӯхам̣, со кхо ахам̣, бханте, бхагавантам̣ ва̄ пайирупа̄ситва̄ манобха̄ванӣйе ва̄ бхиккхӯ са̄йанхасамайам̣ капилаваттхум̣ пависанто бхантенапи хаттхина̄ сама̄гаччха̄ми, бхантенапи ассена сама̄гаччха̄ми, бхантенапи ратхена сама̄гаччха̄ми, бхантенапи сакат̣ена сама̄гаччха̄ми, бхантенапи пурисена сама̄гаччха̄ми, тасса майхам̣, бханте, тасмим̣ самайе муссатева бхагавантам̣ а̄раббха сати, муссати дхаммам̣ а̄раббха сати, муссати сан̇гхам̣ а̄раббха сати. тасса майхам̣, бханте, евам̣ хоти ‘имамхи ча̄хам̣ са̄йанхасамайе ка̄лам̣ кареййам̣, ка̄ майхам̣ [мамасса (сӣ. ка.) пасса сам̣. ни. 5.1018] гати, ко абхисампара̄йо’’’ти.
‘‘ма̄ бха̄йи, маха̄на̄ма, ма̄ бха̄йи, маха̄на̄ма, апа̄пакам̣ те маран̣ам̣ бхависсати, апа̄пика̄ [апа̄пика̄ те (сӣ.)] ка̄лан̇кирийа̄. чатӯхи кхо, маха̄на̄ма, дхаммехи саманна̄гато арийаса̄вако нибба̄нанинно хоти нибба̄напон̣о нибба̄напаббха̄ро. катамехи чатӯхи? идха, маха̄на̄ма, арийаса̄вако буддхе авеччаппаса̄дена саманна̄гато хоти, итипи со бхагава̄ арахам̣…пе… буддхо бхагава̄ти. дхамме…пе… сан̇гхе…пе… арийакантехи сӣлехи саманна̄гато хоти акхан̣д̣ехи…пе… сама̄дхисам̣ваттаникехи. сеййатха̄пи, маха̄на̄ма, руккхо па̄чӣнанинно па̄чӣнапон̣о па̄чӣнапаббха̄ро, со мӯлаччхинно [мӯлехи чхинно (сӣ. ка.)] катамена папатеййа̄’’ти? ‘‘йена, бханте, нинно йена пон̣о йена паббха̄ро’’ти. ‘‘евамева кхо, маха̄на̄ма, имехи чатӯхи дхаммехи саманна̄гато арийаса̄вако нибба̄нанинно хоти нибба̄напон̣о нибба̄напаббха̄ро. ма̄ бха̄йи, маха̄на̄ма, ма̄ бха̄йи, маха̄на̄ма, апа̄пакам̣ те маран̣ам̣ бхависсати, апа̄пика̄ ка̄лан̇кирийа̄’’ти.
идам̣ ва̄сана̄бха̄гийам̣ суттам̣.
‘‘сукхака̄ма̄ни бхӯта̄ни, йо дан̣д̣ена на хим̣сати;
аттано сукхамеса̄но, печча со лабхате сукха’’нти.
идам̣ ва̄сана̄бха̄гийам̣ суттам̣.
‘‘гуннан̃че тарама̄на̄нам̣, уджум̣ гаччхати пун̇гаво;
сабба̄ та̄ уджум̣ гаччханти, нетте уджум̣ гате сати.
‘‘евамева мануссесу, йо хоти сет̣т̣хасаммато;
со саче [со чева (сӣ.) пасса (сӣ.) пасса а. ни. 4.70] дхаммам̣ чарати, пагева итара̄ паджа̄;
саббам̣ рат̣т̣хам̣ сукхам̣ сети, ра̄джа̄ че хоти дхаммико’’ти.
идам̣ ва̄сана̄бха̄гийам̣ суттам̣.
94. бхагава̄ са̄ваттхийам̣ вихарати джетаване ана̄тхапин̣д̣икасса а̄ра̄ме. тена кхо пана самайена самбахула̄ бхиккхӯ бхагавато чӣваракаммам̣ каронти ‘‘нит̣т̣хитачӣваро бхагава̄ тема̄саччайена ча̄рикам̣ паккамиссатӣ’’ти. тена кхо пана самайена исидаттапура̄н̣а̄ тхапатайо са̄кете [са̄дхуке (сам̣. ни. 5.1002)] пат̣ивасанти кеначи дева каран̣ӣйена. ассосум̣ кхо исидаттапура̄н̣а̄ тхапатайо ‘‘самбахула̄ кира бхиккхӯ бхагавато чӣваракаммам̣ каронти. нит̣т̣хитачӣваро бхагава̄ тема̄саччайена ча̄рикам̣ паккамиссатӣ’’ти.
атха кхо исидаттапура̄н̣а̄ тхапатайо магге пурисам̣ т̣хапесум̣ ‘‘йада̄ твам̣ амбхо пуриса пассеййа̄си бхагавантам̣ а̄гаччхантам̣ арахантам̣ самма̄самбуддхам̣, атха амха̄кам̣ а̄рочеййа̄сӣ’’ти. двӣхатӣхам̣ т̣хито кхо со пурисо аддаса бхагавантам̣ дӯратова а̄гаччхантам̣, дисва̄на йена исидаттапура̄н̣а̄ тхапатайо тенупасан̇ками, упасан̇камитва̄ исидаттапура̄н̣е тхапатайо етадавоча ‘‘айам̣ со бханте [айам̣ бханте (сӣ. ка.) пасса сам̣. ни. 5.1002] бхагава̄ а̄гаччхати арахам̣ самма̄самбуддхо, йассада̄ни ка̄лам̣ ман̃н̃атха̄’’ти.
атха кхо исидаттапура̄н̣а̄ тхапатайо йена бхагава̄ тенупасан̇камим̣су, упасан̇камитва̄ бхагавантам̣ абхива̄детва̄ бхагавантам̣ пит̣т̣хито пит̣т̣хито анубандхим̣су. атха кхо бхагава̄ магга̄ оккамма йена ан̃н̃атарам̣ руккхамӯлам̣ тенупасан̇ками, упасан̇камитва̄ пан̃н̃атте а̄сане нисӣди. исидаттапура̄н̣а̄ тхапатайо бхагавантам̣ абхива̄детва̄ екамантам̣ нисӣдим̣су, екамантам̣ нисинна̄ кхо исидаттапура̄н̣а̄ тхапатайо бхагавантам̣ етадавочум̣ –
‘‘йада̄ майам̣ бханте бхагавантам̣ сун̣ома ‘са̄ваттхийа̄ косалесу ча̄рикам̣ паккамиссатӣ’ти, хоти но тасмим̣ самайе анаттаманата̄ хоти доманассам̣ ‘дӯре но бхагава̄ бхависсатӣ’ти. йада̄ пана майам̣ бханте бхагавантам̣ сун̣ома ‘са̄ваттхийа̄ косалесу ча̄рикам̣ пакканто’ти, хоти но тасмим̣ самайе анаттаманата̄ хоти доманассам̣ ‘дӯре но бхагава̄’ти…пе….
‘‘йада̄ пана майам̣ бханте бхагавантам̣ сун̣ома ‘ка̄сӣсу магадхесу [ка̄сӣхи ма̄гадхе (сам̣. ни. 5.1002)] ча̄рикам̣ паккамиссатӣ’ти, хоти но тасмим̣ самайе анаттаманата̄ хоти доманассам̣ ‘дӯре но бхагава̄ бхависсатӣ’ти. йада̄ пана майам̣ бханте бхагавантам̣ сун̣ома ‘ка̄сӣсу магадхесу ча̄рикам̣ пакканто’ти, анаппака̄ но тасмим̣ самайе анаттаманата̄ хоти анаппакам̣ доманассам̣ ‘дӯре но бхагава̄’ти.
‘‘йада̄ пана майам̣ бханте бхагавантам̣ сун̣ома ‘магадхесу ка̄сӣсу ча̄рикам̣ паккамиссатӣ’ти, хоти но тасмим̣ самайе аттаманата̄ хоти соманассам̣ ‘а̄санне но бхагава̄ бхависсатӣ’ти. йада̄ пана майам̣ бханте бхагавантам̣ сун̣ома ‘магадхесу ка̄сӣсу ча̄рикам̣ пакканто’ти, хоти но тасмим̣ самайе аттаманата̄ хоти соманассам̣ ‘а̄санне но бхагава̄’ти…пе….
‘‘йада̄ пана майам̣ бханте бхагавантам̣ сун̣ома ‘косалесу са̄ваттхим̣ [са̄ваттхийам̣ (сӣ. ка.)] ча̄рикам̣ паккамиссатӣ’ти. хоти но тасмим̣ самайе аттаманата̄ хоти соманассам̣ ‘а̄санне но бхагава̄ бхависсатӣ’ти.
‘‘йада̄ пана майам̣ бханте бхагавантам̣ сун̣ома ‘са̄ваттхийам̣ вихарати джетаване ана̄тхапин̣д̣икасса а̄ра̄ме’ти хоти анаппака̄ но тасмим̣ самайе аттаманата̄, хоти анаппакам̣ соманассам̣ ‘а̄санне но бхагава̄’’’ти.
‘‘тасма̄тиха, тхапатайо, самба̄дхо гхара̄ва̄со раджа̄патхо, аббхока̄со паббаджджа̄, алан̃ча пана во, тхапатайо, аппама̄да̄йа̄’’ти. ‘‘аттхи кхо но, бханте, етамха̄ самба̄дха̄ ан̃н̃о самба̄дхо самба̄дхатаро чева самба̄дхасан̇кха̄татаро ча̄’’ти? ‘‘катамо пана во, тхапатайо, етамха̄ самба̄дха̄ ан̃н̃о самба̄дхо самба̄дхатаро чева самба̄дхасан̇кха̄татаро ча̄’’ти?
‘‘идха майам̣, бханте, йада̄ ра̄джа̄ пасенади косало уййа̄набхӯмим̣ ниййа̄тука̄мо [гантука̄мо (сӣ. ка.) пасса сам̣. ни. 5.1002] хоти, йе те ран̃н̃о пасенадисса косаласса на̄га̄ опавайха̄, те каппетва̄ йа̄ та̄ ран̃н̃о пасенадисса косаласса паджа̄патийо пийа̄ мана̄па̄, та̄ [та̄сам̣ (сӣ. ка.)] екам̣ пурато екам̣ паччхато нисӣда̄пема, та̄сам̣ кхо пана, бханте, бхагинӣнам̣ еварӯпо гандхо хоти. сеййатха̄пи на̄ма гандхакаран̣д̣акасса та̄вадева виварийама̄насса, йатха̄ там̣ ра̄джакан̃н̃а̄нам̣ [ра̄джа̄рахена (сӣ. ка.)] гандхена вибхӯсита̄нам̣. та̄сам̣ кхо пана, бханте, бхагинӣнам̣ еварӯпо ка̄йасампхассо хоти, сеййатха̄пи на̄ма тӯлапичуно ва̄ каппа̄хапичуно ва̄, йатха̄ там̣ ра̄джакан̃н̃а̄нам̣ сукхедхита̄нам̣. тасмим̣ кхо пана, бханте, самайе на̄гопи раккхитаббо хоти. та̄пи бхагинийо раккхитабба̄ хоти. атта̄пи раккхитабба̄ хоти. на кхо пана майам̣, бханте, абхиджа̄на̄ма та̄су бхагӣнису па̄пакам̣ читтам̣ н̃аппа̄дента̄, айам̣ кхо но, бханте, етамха̄ самба̄дха̄ ан̃н̃о самба̄дхо самба̄дхатаро чева самба̄дхасан̇гха̄татаро ча̄ти.
‘‘тасма̄тиха, тхапатайо, самба̄дхо гхара̄ва̄со раджа̄патхо, аббхока̄со паббаджджа̄. алан̃ча пана во, тхапатайо, аппама̄да̄йа. чатӯхи кхо тхапатайо, дхаммехи саманна̄гато арийаса̄вако сота̄панно хоти авинипа̄тадхаммо нийато самбодхипара̄йан̣о.
‘‘катамехи чатӯхи? идха, тхапатайо, сутава̄ арийаса̄вако буддхе авеччаппаса̄дена саманна̄гато хоти итипи со бхагава̄ арахам̣…пе… буддхо бхагава̄ти, дхамме…пе… сан̇гхе…пе… вигатамаламаччхерена четаса̄ ага̄рам̣ аджджха̄васати, муттача̄го пайатапа̄н̣и воссаггарато йа̄чайого да̄насам̣вибха̄гарато аппат̣ивибхаттам̣. имехи кхо, тхапатайо, чатӯхи дхаммехи саманна̄гато арийаса̄вако сота̄панно хоти авинипа̄тадхаммо нийато самбодхипара̄йан̣о.
‘‘тумхе кхо, тхапатайо, буддхе авеччаппаса̄дена саманна̄гата̄ итипи со бхагава̄ арахам̣…пе… буддхо бхагава̄ти, дхамме…пе… сан̇гхе…пе… йам̣ кхо пана кин̃чи куле деййадхаммам̣, саббам̣ там̣ аппат̣ивибхаттам̣ сӣлавантехи калйа̄н̣адхаммехи, там̣ ким̣ ман̃н̃атха, тхапатайо, кативидха̄ те косалесу манусса̄ йе тумха̄кам̣ самасама̄ йадидам̣ да̄насам̣вибха̄гехӣ’’ти? ‘‘ла̄бха̄ но, бханте, суладдхам̣ но, бханте, йесам̣ но бхагава̄ евам̣ паджа̄на̄тӣ’’ти.
идам̣ ва̄сана̄бха̄гийам̣ суттам̣.
95. ‘‘екапуппхам̣ чаджитва̄на [йаджитва̄на (ка.) пасса тхерага̄. 96], сахассам̣ каппакот̣ийо;
деве чева мануссе ча, сесена париниббуто’’ти.
идам̣ ва̄сана̄бха̄гийам̣ суттам̣.
‘‘ассаттхе харитобха̄се, сам̣вирӯл̣хамхи па̄дапе;
екам̣ буддхагатам̣ [буддхакатам̣ (ка.) пасса тхерага̄. 217] сан̃н̃ам̣, алабхим̣ттхам̣ [алабхим̣хам̣ (сӣ. ка.)] патиссато.
‘‘аджджа тим̣сам̣ тато каппа̄, на̄бхиджа̄на̄ми дуггатим̣;
тиссо виджджа̄ саччхиката̄, тасса̄ сан̃н̃а̄йа ва̄сана̄’’ти.
идам̣ ва̄сана̄бха̄гийам̣ суттам̣.
‘‘пин̣д̣а̄йа косалам̣ пурам̣, па̄виси аггапуггало;
анукампако пуребхаттам̣, тан̣ха̄нигха̄тако муни.
‘‘пурисасса ват̣ам̣сако хаттхе, саббапуппхехилан̇като;
со аддаса̄си самбуддхам̣, бхиккхусан̇гхапураккхатам̣.
‘‘пависантам̣ ра̄джамаггена, девама̄нусапӯджитам̣;
хат̣т̣хо читтам̣ паса̄детва̄, самбуддхамупасан̇ками.
‘‘со там̣ ват̣ам̣сакам̣ сурабхим̣, ван̣н̣авантам̣ манорамам̣;