14. адхит̣т̣ха̄наха̄равибхан̇го
46. таттха катамо адхит̣т̣ха̄но ха̄ро? ‘‘екаттата̄йа дхамма̄, йепи ча вематтата̄йа ниддит̣т̣ха̄’’ти.
йе таттха ниддит̣т̣ха̄, татха̄ те дха̄райитабба̄.
‘‘дуккха’’нти екаттата̄. таттха катамам̣ дуккхам̣? джа̄ти дуккха̄, джара̄ дуккха̄, бйа̄дхи дуккхо, маран̣ам̣ дуккхам̣, аппийехи сампайого дуккхо, пийехи виппайого дуккхо, йампиччхам̣ на лабхати тампи дуккхам̣, сам̣кхиттена пан̃чупа̄да̄наккхандха̄ дуккха̄, рӯпа̄ дуккха̄, ведана̄ дуккха̄, сан̃н̃а̄ дуккха̄, сан̇кха̄ра̄ дуккха̄, вин̃н̃а̄н̣ам̣ дуккхам̣. айам̣ вематтата̄.
‘‘дуккхасамудайо’’ти екаттата̄. таттха катамо дуккхасамудайо? йа̄йам̣ тан̣ха̄ понобхавика̄ [поноббхавика̄ (ка.)] нандӣра̄гасахагата̄ татрататра̄бхинандинӣ. сеййатхидам̣, ка̄матан̣ха̄ бхаватан̣ха̄ вибхаватан̣ха̄. айам̣ вематтата̄.
‘‘дуккханиродхо’’ти екаттата̄. таттха катамо дуккханиродхо? йо тасса̄йева тан̣ха̄йа асесавира̄ганиродхо ча̄го пат̣иниссагго мутти ана̄лайо. айам̣ вематтата̄.
‘‘дуккханиродхага̄минӣ пат̣ипада̄’’ти екаттата̄. таттха катама̄ дуккханиродхага̄минӣ пат̣ипада̄? айамева арийо ат̣т̣хан̇гико магго. сеййатхидам̣, самма̄дит̣т̣хи самма̄сан̇каппо самма̄ва̄ча̄ самма̄камманто самма̄а̄джӣво самма̄ва̄йа̄мо самма̄сати самма̄сама̄дхи. айам̣ вематтата̄.
‘‘магго’’ти екаттата̄. таттха катамо магго? нирайага̄мӣ магго тираччха̄найонига̄мӣ магго петтивисайага̄мӣ магго асурайонийо [асурайонига̄мийо (сӣ.), асурайонига̄мӣнийо (ка.)] магго саггага̄мийо магго мануссага̄мӣ магго нибба̄нага̄мӣ магго. айам̣ вематтата̄.
‘‘ниродхо’’ти екаттата̄. таттха катамо ниродхо? пат̣исан̇кха̄ниродхо аппат̣исан̇кха̄ниродхо анунайаниродхо пат̣игханиродхо ма̄наниродхо маккханиродхо пал̣а̄саниродхо исса̄ниродхо маччхарийаниродхо саббакилесаниродхо. айам̣ вематтата̄.
‘‘рӯпа’’нти екаттата̄. таттха катамам̣ рӯпам̣? ча̄тумаха̄бхӯтикам̣ [ча̄туммаха̄бхӯтикам̣ (сӣ.)] рӯпам̣ чатуннам̣ маха̄бхӯта̄нам̣ упа̄да̄йа рӯпасса пан̃н̃атти. таттха катама̄ни чатта̄ри маха̄бхӯта̄ни? патхавӣдха̄ту [пат̣хавӣдха̄ту (сӣ.)] а̄подха̄ту теджодха̄ту ва̄йодха̄ту.
47. двӣхи а̄ка̄рехи дха̄туйо паригган̣ха̄ти сан̇кхепена ча виттха̄рена ча. катхам̣ виттха̄рена дха̄туйо паригган̣ха̄ти? вӣсатийа̄ а̄ка̄рехи патхавӣдха̄тум̣ виттха̄рена паригган̣ха̄ти, два̄дасахи а̄ка̄рехи а̄подха̄тум̣ виттха̄рена паригган̣ха̄ти, чатӯхи а̄ка̄рехи теджодха̄тум̣ виттха̄рена паригган̣ха̄ти, чхахи а̄ка̄рехи ва̄йодха̄тум̣ виттха̄рена паригган̣ха̄ти.
катамехи вӣсатийа̄ а̄ка̄рехи патхавӣдха̄тум̣ виттха̄рена паригган̣ха̄ти? аттхи имасмим̣ ка̄йе кеса̄ лома̄ накха̄ данта̄ тачо, мам̣сам̣ нха̄ру ат̣т̣хи ат̣т̣химин̃джам̣ [ат̣т̣химин̃джа̄ (сӣ.)] ваккам̣, хадайам̣ йаканам̣ киломакам̣ пихакам̣ паппха̄сам̣, антам̣ антагун̣ам̣ ударийам̣ карӣсам̣ маттхаке маттхалун̇ганти имехи вӣсатийа̄ а̄ка̄рехи патхавӣдха̄тум̣ виттха̄рена паригган̣ха̄ти.
катамехи два̄дасахи а̄ка̄рехи а̄подха̄тум̣ виттха̄рена паригган̣ха̄ти? аттхи имасмим̣ ка̄йе питтам̣ семхам̣ пуббо лохитам̣ седо медо ассу васа̄ кхел̣о син̇гха̄н̣ика̄ ласика̄ муттанти имехи два̄дасахи а̄ка̄рехи а̄подха̄тум̣ виттха̄рена паригган̣ха̄ти.
катамехи чатӯхи а̄ка̄рехи теджодха̄тум̣ виттха̄рена паригган̣ха̄ти? йена ча сантаппати, йена ча джӣрӣйати [джӣрати (сӣ.), джӣрайати (ка.), пасса ма. ни. 3.351], йена ча парид̣айхати, йена ча аситапӣтакха̄йитаса̄йитам̣ самма̄ парин̣а̄мам̣ гаччхати, имехи чатӯхи а̄ка̄рехи теджодха̄тум̣ виттха̄рена паригган̣ха̄ти.
катамехи чхахи а̄ка̄рехи ва̄йодха̄тум̣ виттха̄рена паригган̣ха̄ти? уддхан̇гама̄ ва̄та̄, адхогама̄ ва̄та̄, куччхисайа̄ ва̄та̄, кот̣т̣ха̄сайа̄ [кот̣т̣хасайа̄ (сӣ.)] ва̄та̄, ан̇гаман̇га̄нуса̄рино ва̄та̄, асса̄со пасса̄со ити, имехи чхахи а̄ка̄рехи ва̄йодха̄тум̣ виттха̄рена паригган̣ха̄ти.
евам̣ имехи два̄чатта̄лӣса̄йа а̄ка̄рехи виттха̄рена дха̄туйо сабха̄вато упалаккхайанто тулайанто паривӣмам̣санто парийога̄ханто паччавеккханто на кин̃чи гайхӯпагам̣ пассати ка̄йам̣ ва̄ ка̄йападесам̣ ва̄, йатха̄ чанданикам̣ павичинанто на кин̃чи гайхӯпагам̣ пассеййа, йатха̄ сан̇ка̄рат̣т̣ха̄нам̣ павичинанто на кин̃чи гайхӯпагам̣ пассеййа, йатха̄ ваччакут̣им̣ павичинанто на кин̃чи гайхӯпагам̣ пассеййа, йатха̄ сиватхикам̣ [сӣватхикам̣ (сӣ.)] павичинанто на кин̃чи гайхӯпагам̣ пассеййа. евамева имехи два̄чатта̄лӣса̄йа а̄ка̄рехи евам̣ виттха̄рена дха̄туйо сабха̄вато упалаккхайанто тулайанто паривӣмам̣санто парийога̄ханто паччавеккханто на кин̃чи гайхӯпагам̣ пассати ка̄йам̣ ва̄ ка̄йападесам̣ ва̄. тена̄ха бхагава̄ йа̄ чева кхо пана аджджхаттика̄ патхавӣдха̄ту [невеса̄хам̣ (сӣ. ка.) пасса ма. ни. 3.349], йа̄ ча ба̄хира̄ патхавӣдха̄ту, патхавӣдха̄туревеса̄. там̣ ‘‘нетам̣ мама, несохамасми, на месо атта̄’’ти еваметам̣ йатха̄бхӯтам̣ саммаппан̃н̃а̄йа дат̣т̣хаббам̣, еваметам̣ йатха̄бхӯтам̣ саммаппан̃н̃а̄йа дисва̄ патхавӣдха̄туйа̄ ниббиндати, патхавӣдха̄туйа̄ читтам̣ вира̄джети. йа̄ чева кхо пана аджджхаттика̄ а̄подха̄ту, йа̄ ча ба̄хира̄ а̄подха̄ту…пе… йа̄ чева кхо пана аджджхаттика̄ теджодха̄ту, йа̄ ча ба̄хира̄ теджодха̄ту…пе… йа̄ чева кхо пана аджджхаттика̄ ва̄йодха̄ту, йа̄ ча ба̄хира̄ ва̄йодха̄ту, ва̄йодха̄туревеса̄. там̣ ‘‘нетам̣ мама, несохамасми, на месо атта̄’’ти еваметам̣ йатха̄бхӯтам̣ саммаппан̃н̃а̄йа дат̣т̣хаббам̣, еваметам̣ йатха̄бхӯтам̣ саммаппан̃н̃а̄йа дисва̄ ва̄йодха̄туйа̄ ниббиндати, ва̄йодха̄туйа̄ читтам̣ вира̄джети. айам̣ вематтата̄.
48. ‘‘авиджджа̄’’ти екаттата̄. таттха катама̄ авиджджа̄? дуккхе ан̃н̃а̄н̣ам̣, дуккхасамудайе ан̃н̃а̄н̣ам̣, дуккханиродхе ан̃н̃а̄н̣ам̣, дуккханиродхага̄минийа̄ пат̣ипада̄йа ан̃н̃а̄н̣ам̣, пуббанте ан̃н̃а̄н̣ам̣, апаранте ан̃н̃а̄н̣ам̣, пуббанта̄паранте ан̃н̃а̄н̣ам̣, идаппаччайата̄пат̣иччасамуппаннесу дхаммесу ан̃н̃а̄н̣ам̣, йам̣ еварӯпам̣ ан̃н̃а̄н̣ам̣ адассанам̣ анабхисамайо ананубодхо асамбодхо аппат̣иведхо асаллаккхан̣а̄ анупалаккхан̣а̄ апаччупалаккхан̣а̄ асамавеккхан̣ам̣ [асамавеккханам̣ (ка.)] апаччаккхакаммам̣ думмеджджхам̣ ба̄лйам̣ асампаджан̃н̃ам̣ мохо памохо саммохо авиджджа̄ авиджджогхо авиджджа̄його авиджджа̄нусайо авиджджа̄парийут̣т̣ха̄нам̣ авиджджа̄лан̇гӣ мохо акусаламӯлам̣. айам̣ вематтата̄.
‘‘виджджа̄’’ти екаттата̄. таттха катама̄ виджджа̄? дуккхе н̃а̄н̣ам̣, дуккхасамудайе н̃а̄н̣ам̣, дуккханиродхе н̃а̄н̣ам̣, дуккханиродхага̄минийа̄ пат̣ипада̄йа н̃а̄н̣ам̣, пуббанте н̃а̄н̣ам̣, апаранте н̃а̄н̣ам̣, пуббанта̄паранте н̃а̄н̣ам̣, идаппаччайата̄пат̣иччасамуппаннесу дхаммесу н̃а̄н̣ам̣, йа̄ еварӯпа̄ пан̃н̃а̄ паджа̄нана̄ вичайо павичайо дхаммавичайо сам̣лаккхан̣а̄ упалаккхан̣а̄ паччупалаккхан̣а̄ пан̣д̣иччам̣ косаллам̣ непун̃н̃ам̣ вебхабйа̄ [вебхавйа̄ (сӣ.)] чинта̄ упапариккха̄ бхӯрӣ медха̄ парин̣а̄йика̄ випассана̄ сампаджан̃н̃ам̣ патодо пан̃н̃а̄ пан̃н̃индрийам̣ пан̃н̃а̄балам̣ пан̃н̃а̄саттхам̣ пан̃н̃а̄па̄са̄до пан̃н̃а̄а̄локо пан̃н̃а̄обха̄со пан̃н̃а̄паджджото пан̃н̃а̄ратанам̣ амохо дхаммавичайо самма̄дит̣т̣хи дхаммавичайасамбоджджхан̇го магган̇гам̣ маггапарийа̄паннам̣. айам̣ вематтата̄.
‘‘сама̄паттӣ’’ти екаттата̄. таттха катама̄ сама̄патти? сан̃н̃а̄сама̄патти асан̃н̃а̄сама̄патти, невасан̃н̃а̄на̄сан̃н̃а̄сама̄патти. вибхӯтасан̃н̃а̄сама̄патти ниродхасама̄паттӣти. айам̣ вематтата̄.
‘‘джха̄йӣ’’ти екаттата̄. таттха катамо джха̄йӣ? аттхи секкхо джха̄йӣ, аттхи асеккхо джха̄йӣ, невасеккхана̄секкхо джха̄йӣ, а̄джа̄нийо джха̄йӣ, ассакхалун̇ко джха̄йӣ, дит̣т̣хуттаро джха̄йӣ, тан̣хуттаро джха̄йӣ, пан̃н̃уттаро джха̄йӣ. айам̣ вематтата̄.
‘‘сама̄дхӣ’’ти екаттата̄. таттха катамо сама̄дхи? саран̣о сама̄дхи, аран̣о сама̄дхи, саверо сама̄дхи, аверо сама̄дхи, сабйа̄паджджо [сабйа̄паджджхо (сӣ.)] сама̄дхи, абйа̄паджджо сама̄дхи, саппӣтико сама̄дхи, ниппӣтико сама̄дхи, са̄мисо сама̄дхи, нира̄мисо сама̄дхи, сасан̇кха̄ро сама̄дхи, асан̇кха̄ро сама̄дхи, екам̣сабха̄вито сама̄дхи, убхайам̣сабха̄вито сама̄дхи, убхайато бха̄витабха̄вано сама̄дхи, савитаккасавича̄ро сама̄дхи, авитаккавича̄раматто сама̄дхи, авитаккаавича̄ро сама̄дхи, ха̄набха̄гийо сама̄дхи, т̣хитибха̄гийо сама̄дхи, висесабха̄гийо сама̄дхи, ниббедхабха̄гийо сама̄дхи, локийо сама̄дхи, локуттаро сама̄дхи, миччха̄сама̄дхи, самма̄сама̄дхи. айам̣ вематтата̄.
‘‘пат̣ипада̄’’ти екаттата̄. таттха катама̄ пат̣ипада̄? а̄га̄л̣хапат̣ипада̄ [а̄гал̣ха̄ пат̣ипада̄ (сӣ.) ат̣т̣хакатха̄ олокетабба̄], ниджджха̄мапат̣ипада̄, маджджхимапат̣ипада̄, аккхама̄ пат̣ипада̄, кхама̄ пат̣ипада̄, сама̄ пат̣ипада̄, дама̄ пат̣ипада̄, дуккха̄ пат̣ипада̄ дандха̄бхин̃н̃а̄, дуккха̄ пат̣ипада̄ кхиппа̄бхин̃н̃а̄, сукха̄ пат̣ипада̄ дандха̄бхин̃н̃а̄, сукха̄ пат̣ипада̄ кхиппа̄бхин̃н̃а̄ти. айам̣ вематтата̄.
‘‘ка̄йо’’ти екаттата̄. таттха катамо ка̄йо? на̄мака̄йо рӯпака̄йо ча. таттха катамо рӯпака̄йо? кеса̄ лома̄ накха̄ данта̄ тачо мам̣сам̣ нха̄ру [наха̄ру (сӣ.)] ат̣т̣хи ат̣т̣химин̃джам̣ ваккам̣ хадайам̣ йаканам̣ киломакам̣ пихакам̣ паппха̄сам̣ антам̣ антагун̣ам̣ ударийам̣ карӣсам̣ питтам̣ семхам̣ пуббо лохитам̣ седо медо ассу васа̄ кхел̣о син̇гха̄н̣ика̄ ласика̄ муттам̣ маттхалун̇ганти – айам̣ рӯпака̄йо. на̄мака̄йо на̄ма ведана̄ сан̃н̃а̄ четана̄ читтам̣ пхассо манасика̄роти – айам̣ на̄мака̄йоти. айам̣ вематтата̄.
евам̣ йо дхаммо йасса дхаммасса сама̄набха̄во, со дхаммо тасса дхаммасса екаттата̄йа екӣ бхавати. йена йена ва̄ пана вилаккхан̣о, тена тена вематтам̣ гаччхати. евам̣ сутте ва̄ веййа̄каран̣е ва̄ га̄тха̄йам̣ ва̄ пуччхитена вӣмам̣сайитаббам̣, ким̣ екаттата̄йа пуччхати, уда̄ху вематтата̄йа̄ти. йади екаттата̄йа пуччхитам̣, екаттата̄йа висаджджайитаббам̣. йади вематтата̄йа пуччхитам̣, вематтата̄йа висаджджайитаббам̣. йади сатта̄дхит̣т̣ха̄нена пуччхитам̣, сатта̄дхит̣т̣ха̄нена висаджджайитаббам̣. йади дхамма̄дхит̣т̣ха̄нена пуччхитам̣, дхамма̄дхит̣т̣ха̄нена висаджджайитаббам̣. йатха̄ йатха̄ ва̄ пана пуччхитам̣, татха̄ татха̄ висаджджайитаббам̣. тена̄ха а̄йасма̄ маха̄качча̄йано ‘‘екаттата̄йа дхамма̄’’ти.
нийутто адхит̣т̣ха̄но ха̄ро.