18. па̄ра̄йана̄нугӣтига̄тха̄ниддесо
102. па̄ра̄йанамануга̄йиссам̣, [ичча̄йасма̄ пин̇гийо]
йатха̄ддаккхи татха̄ккха̄си, вимало бхӯримедхасо;
никка̄мо ниббано на̄го, кисса хету муса̄ бхан̣е.
па̄ра̄йанамануга̄йиссанти гӣтамануга̄йиссам̣ катхитаманукатхайиссам̣ [катхитамануга̄йиссам̣ (сйа̄.) евам̣ саббападесу ануга̄йиссанти а̄гатам̣] бхан̣итаманубхан̣иссам̣ лапитаманулаписсам̣ бха̄ситаманубха̄сиссанти – па̄ра̄йанамануга̄йиссам̣. ичча̄йасма̄ пин̇гийоти. ичча̄ти падасандхи…пе… пада̄нупуббата̄петам̣ – ичча̄ти. а̄йасма̄ти пийавачанам̣ гарувачанам̣ сага̄равасаппатисса̄дхивачанаметам̣ – а̄йасма̄ти. пин̇гийоти тасса тхерасса на̄мам̣ сан̇кха̄ саман̃н̃а̄ пан̃н̃атти воха̄ро на̄мам̣ на̄макаммам̣ на̄мадхеййам̣ нирутти бйан̃джанам̣ абхила̄поти – ичча̄йасма̄ пин̇гийо.
йатха̄ддаккхи татха̄ккха̄сӣти йатха̄ аддаккхи татха̄ аккха̄си а̄чиккхи десеси пан̃н̃апеси пат̣т̣хапеси вивари вибхаджи утта̄нӣака̄си пака̄сеси. ‘‘саббе сан̇кха̄ра̄ аничча̄’’ти йатха̄ аддаккхи татха̄ аккха̄си а̄чиккхи десеси пан̃н̃апеси пат̣т̣хапеси вивари вибхаджи утта̄нӣака̄си пака̄сеси. ‘‘саббе сан̇кха̄ра̄ дуккха̄’’ти…пе… ‘‘саббе дхамма̄ анатта̄’’ти… ‘‘йам̣ кин̃чи самудайадхаммам̣ саббам̣ там̣ ниродхадхамма’’нти йатха̄ аддаккхи татха̄ аккха̄си а̄чиккхи десеси пан̃н̃апеси пат̣т̣хапеси вивари вибхаджи утта̄нӣака̄си пака̄сесӣти – йатха̄ддаккхи татха̄ккха̄си.
вимало бхӯримедхасоти. вималоти ра̄го малам̣, досо малам̣, мохо малам̣, кодхо… упана̄хо…пе… сабба̄кусала̄бхисан̇кха̄ра̄ мала̄. те мала̄ буддхасса бхагавато пахӣна̄ уччхиннамӯла̄ та̄ла̄ваттхуката̄ анабха̄вам̣ката̄ а̄йатим̣ ануппа̄дадхамма̄. амало буддхо вимало ниммало мала̄пагато малавиппахӣно малавимутто саббамалавӣтиватто. бхӯри вуччати патхавӣ. бхагава̄ та̄йа [бхагава̄ има̄йа (сйа̄.)] патхависама̄йа пан̃н̃а̄йа випула̄йа виттхата̄йа саманна̄гато. медха̄ вуччати пан̃н̃а̄. йа̄ пан̃н̃а̄ паджа̄нана̄…пе… амохо дхаммавичайо самма̄дит̣т̣хи. бхагава̄ има̄йа медха̄йа пан̃н̃а̄йа упето самупето упа̄гато самупа̄гато упапанно самупапанно саманна̄гато, тасма̄ буддхо сумедхасоти – вимало бхӯримедхасо.
никка̄мо ниббано на̄готи. ка̄ма̄ти удда̄нато две ка̄ма̄ – ваттхука̄ма̄ ча килесака̄ма̄ ча…пе… име вуччанти ваттхука̄ма̄…пе… име вуччанти килесака̄ма̄. буддхасса бхагавато ваттхука̄ма̄ парин̃н̃а̄та̄ килесака̄ма̄ пахӣна̄ ваттхука̄ма̄нам̣ парин̃н̃а̄татта̄ килесака̄ма̄нам̣ пахӣнатта̄. бхагава̄ на ка̄ме ка̄мети на ка̄ме иччхати на ка̄ме паттхети на ка̄ме пихети на ка̄ме абхиджаппати. йе ка̄ме ка̄менти ка̄ме иччханти ка̄ме паттхенти ка̄ме пихенти ка̄ме абхиджаппанти те ка̄мака̄мино ра̄гара̄гино сан̃н̃асан̃н̃ино. бхагава̄ на ка̄ме ка̄мети на ка̄ме иччхати на ка̄ме паттхети на ка̄ме пихети на ка̄ме абхиджаппати. тасма̄ буддхо ака̄мо никка̄мо чаттака̄мо вантака̄мо муттака̄мо пахӣнака̄мо пат̣иниссат̣т̣хака̄мо вӣтара̄го вигатара̄го чаттара̄го вантара̄го муттара̄го пахӣнара̄го пат̣иниссат̣т̣хара̄го ниччха̄то ниббуто сӣтибхӯто сукхаппат̣исам̣ведӣ брахмабхӯтена аттана̄ вихаратӣти – никка̄мо.
ниббаноти ра̄го ванам̣, досо ванам̣, мохо ванам̣, кодхо ванам̣, упана̄хо ванам̣…пе… сабба̄кусала̄бхисан̇кха̄ра̄ вана̄. те вана̄ буддхасса бхагавато пахӣна̄ уччхиннамӯла̄ та̄ла̄ваттхуката̄ анабха̄вам̣ката̄ а̄йатим̣ ануппа̄дадхамма̄. тасма̄ буддхо авано вивано ниббано вана̄пагато ванавиппахӣно ванавимутто саббаванавӣтиваттоти – ниббано. на̄готи на̄го; бхагава̄ а̄гум̣ на каротӣти на̄го, на гаччхатӣти на̄го, на а̄гаччхатӣти на̄го…пе… евам̣ бхагава̄ на а̄гаччхатӣти на̄готи – никка̄мо ниббано на̄го.
кисса хету муса̄ бхан̣ети. кисса хетӯти кисса хету ким̣хету ким̣ка̄ран̣а̄ ким̣нида̄на̄ ким̣паччайа̄ти – кисса хету. муса̄ бхан̣ети муса̄ бхан̣еййа катхеййа дӣпеййа вохареййа; муса̄ бхан̣ети мосаваджджам̣ бхан̣еййа, муса̄ва̄дам̣ бхан̣еййа, анарийава̄дам̣ бхан̣еййа. идхекаччо сабха̄гато [сабхаггато (сйа̄.)] ва̄ париса̄гато [парисаггато (сйа̄.)] ва̄ н̃а̄тимаджджхагато ва̄ пӯгамаджджхагато ва̄ ра̄джакуламаджджхагато ва̄ абхинӣто саккхипут̣т̣хо – ‘‘ехамбхо [ехи бхо (сйа̄.) пасса ма. ни. 3.112] пуриса, йам̣ джа̄на̄си там̣ вадехӣ’’ти, со аджа̄нам̣ ва̄ а̄ха – ‘‘джа̄на̄мӣ’’ти, джа̄нам̣ ва̄ а̄ха – ‘‘на джа̄на̄мӣ’’ти, апассам̣ ва̄ а̄ха – ‘‘пасса̄мӣ’’ти, пассам̣ ва̄ а̄ха – ‘‘на пасса̄мӣ’’ти. ити аттахету ва̄ парахету ва̄ а̄мисакин̃чиккхахету ва̄ сампаджа̄намуса̄ бха̄сати, идам̣ вуччати мосаваджджам̣.
апи ча, тӣха̄ка̄рехи муса̄ва̄до хоти. пуббевасса хоти – ‘‘муса̄ бхан̣исса’’нти, бхан̣антасса хоти – ‘‘муса̄ бхан̣а̄мӣ’’ти, бхан̣итасса хоти – ‘‘муса̄ майа̄ бхан̣ита’’нти – имехи тӣха̄ка̄рехи муса̄ва̄до хоти. апи ча, чатӯха̄ка̄рехи муса̄ва̄до хоти. пуббевасса хоти – ‘‘муса̄ бхан̣исса’’нти, бхан̣антасса хоти – ‘‘муса̄ бхан̣а̄мӣ’’ти, бхан̣итасса хоти – ‘‘муса̄ майа̄ бхан̣ита’’нти, винидха̄йа дит̣т̣хим̣ – имехи чатӯха̄ка̄рехи муса̄ва̄до хоти. апи ча, пан̃чаха̄ка̄рехи…пе… чхаха̄ка̄рехи… саттаха̄ка̄рехи… ат̣т̣хаха̄ка̄рехи муса̄ва̄до хоти. пуббевасса хоти – ‘‘муса̄ бхан̣исса’’нти, бхан̣антасса хоти – ‘‘муса̄ бхан̣а̄мӣ’’ти, бхан̣итасса хоти – ‘‘муса̄ майа̄ бхан̣ита’’нти, винидха̄йа дит̣т̣хим̣, винидха̄йа кхантим̣, винидха̄йа ручим̣, винидха̄йа сан̃н̃ам̣, винидха̄йа бха̄вам̣ – имехи ат̣т̣хаха̄ка̄рехи муса̄ва̄до хоти мосаваджджам̣. кисса хету муса̄ бхан̣еййа катхеййа дӣпеййа вохареййа̄ти – кисса хету муса̄ бхан̣е. тена̄ха тхеро пин̇гийо –
‘‘па̄ра̄йанамануга̄йиссам̣, [ичча̄йасма̄ пин̇гийо]
йатха̄ддаккхи татха̄ккха̄си, вимало бхӯримедхасо;
никка̄мо ниббано на̄го, кисса хету муса̄ бхан̣е’’ти.
103. пахӣнамаламохасса, ма̄намаккхаппаха̄йино;
ханда̄хам̣ киттайисса̄ми, гирам̣ ван̣н̣ӯпасам̣хитам̣.
пахӣнамаламохасса̄ти. маланти ра̄го малам̣, досо малам̣, мохо малам̣, ма̄но малам̣, дит̣т̣хи малам̣, килесо малам̣, саббадуччаритам̣ малам̣, саббабхавага̄микаммам̣ малам̣.
мохоти йам̣ дуккхе ан̃н̃а̄н̣ам̣…пе… авиджджа̄лан̇гӣ мохо акусаламӯлам̣. айам̣ вуччати мохо. малан̃ча мохо ча буддхасса бхагавато пахӣна̄ уччхиннамӯла̄ та̄ла̄ваттхуката̄ анабха̄вам̣ката̄ а̄йатим̣ ануппа̄дадхамма̄. тасма̄ буддхо пахӣнамаламохоти – пахӣнамаламохасса.
ма̄намаккхаппаха̄йиноти. ма̄ноти екавидхена ма̄но – йа̄ читтасса уннати [ун̣н̣ати (сйа̄. ка.)]. дувидхена ма̄но – аттуккам̣санама̄но, паравамбханама̄но. тивидхена ма̄но – сеййохамасмӣти ма̄но, садисохамасмӣти ма̄но, хӣнохамасмӣти ма̄но. чатуббидхена ма̄но – ла̄бхена ма̄нам̣ джанети, йасена ма̄нам̣ джанети, пасам̣са̄йа ма̄нам̣ джанети, сукхена ма̄нам̣ джанети. пан̃чавидхена ма̄но – ла̄бхимхи мана̄пика̄нам̣ рӯпа̄нанти ма̄нам̣ джанети, ла̄бхимхи мана̄пика̄нам̣ садда̄нам̣…пе… гандха̄нам̣… раса̄нам̣… пхот̣т̣хабба̄нанти ма̄нам̣ джанети. чхаббидхена ма̄но – чаккхусампада̄йа ма̄нам̣ джанети, сотасампада̄йа…пе… гха̄насампада̄йа… дживха̄сампада̄йа… ка̄йасампада̄йа… маносампада̄йа ма̄нам̣ джанети. саттавидхена ма̄но – ма̄но, атима̄но, ма̄на̄тима̄но, ома̄но, авама̄но, асмима̄но, миччха̄ма̄но. ат̣т̣хавидхена ма̄но – ла̄бхена ма̄нам̣ джанети, ала̄бхена ома̄нам̣ джанети, йасена ма̄нам̣ джанети, айасена ома̄нам̣ джанети, пасам̣са̄йа ма̄нам̣ джанети, нинда̄йа ома̄нам̣ джанети, сукхена ма̄нам̣ джанети, дуккхена ома̄нам̣ джанети. нававидхена ма̄но – сеййасса сеййохамасмӣти ма̄но, сеййасса садисохамасмӣти ма̄но, сеййасса хӣнохамасмӣти ма̄но, садисасса сеййохамасмӣти ма̄но, садисасса садисохамасмӣти ма̄но, садисасса хӣнохамасмӣти ма̄но, хӣнасса сеййохамасмӣти ма̄но, хӣнасса садисохамасмӣти ма̄но, хӣнасса хӣнохамассӣти ма̄но. дасавидхена ма̄но – идхекаччо ма̄нам̣ джанети джа̄тийа̄ ва̄ готтена ва̄ колапуттийена ва̄ ван̣н̣апоккхарата̄йа ва̄ дханена ва̄ аджджхенена ва̄ камма̄йатанена ва̄ сиппа̄йатанена ва̄ виджджа̄т̣т̣ха̄нена [виджджа̄т̣ха̄нена (ка.)] ва̄ сутена ва̄ пат̣ибха̄нена ва̄ ан̃н̃атаран̃н̃атарена ва̄ ваттхуна̄. йо еварӯпо ма̄но ман̃н̃ана̄ ман̃н̃итаттам̣ уннати уннамо дхаджо сампагга̄хо кетукамйата̄ читтасса – айам̣ вуччати ма̄но.
маккхоти йо маккхо маккха̄йана̄ маккха̄йитаттам̣ нит̣т̣хурийам̣ нит̣т̣хурийакаммам̣ [ниттхурийакаммам̣ (ка.) пасса вибха. 892] – айам̣ вуччати маккхо. буддхасса бхагавато ма̄но ча маккхо ча пахӣна̄ уччхиннамӯла̄ та̄ла̄ваттхуката̄ анабха̄вам̣ката̄ а̄йатим̣ ануппа̄дадхамма̄. тасма̄ буддхо ма̄намаккхаппаха̄йӣти – ма̄намаккхаппаха̄йино.
ханда̄хам̣ киттайисса̄ми гирам̣ ван̣н̣ӯпасам̣хитанти. ханда̄ханти падасандхи падасам̣сагго падапа̄рипӯрӣ аккхарасамава̄йо бйан̃джанасилит̣т̣хата̄ пада̄нупуббата̄петам̣ – ханда̄ханти. киттайисса̄ми гирам̣ ван̣н̣ӯпасам̣хитанти ван̣н̣ена упетам̣ самупетам̣ упа̄гатам̣ самупа̄гатам̣ упапаннам̣ самупапаннам̣ саманна̄гатам̣ ва̄чам̣ гирам̣ бйаппатхам̣ удӣран̣ам̣ [одӣран̣ам̣ (сйа̄.)] киттайисса̄ми десесса̄ми пан̃н̃апесса̄ми пат̣т̣хапесса̄ми виварисса̄ми вибхаджисса̄ми утта̄нӣкарисса̄ми пака̄сесса̄мӣти – ханда̄хам̣ киттайисса̄ми гирам̣ ван̣н̣ӯпасам̣хитам̣. тена̄ха тхеро пин̇гийо –
‘‘пахӣнамаламохасса, ма̄намаккхаппаха̄йино;
ханда̄хам̣ киттайисса̄ми, гирам̣ ван̣н̣ӯпасам̣хита’’нти.
104. тамонудо буддхо самантачаккху, локантагӯ саббабхава̄тиватто;
ана̄саво саббадуккхаппахӣно, саччавхайо брахме упа̄сито ме.
тамонудо буддхо самантачаккхӯти. тамонудоти ра̄гатамам̣ досатамам̣ мохатамам̣ ма̄натамам̣ дит̣т̣хитамам̣ килесатамам̣ дуччаритатамам̣ андхакаран̣ам̣ ан̃н̃а̄н̣акаран̣ам̣ пан̃н̃а̄ниродхикам̣ вигха̄тапаккхикам̣ анибба̄насам̣ваттаникам̣ нуди пануди паджахи винодеси бйантӣака̄си анабха̄вам̣ гамеси. буддхоти йо со бхагава̄…пе… саччхика̄ пан̃н̃атти; йадидам̣ буддхоти. самантачаккху вуччати саббан̃н̃утан̃а̄н̣ам̣…пе… татха̄гато тена самантачаккхӯти – тамонудо буддхо самантачаккху.
локантагӯ саббабхава̄тиваттоти. локоти еко локо – бхавалоко. две лока̄ – бхавалоко ча самбхавалоко ча; сампаттибхавалоко ча сампаттисамбхавалоко ча; випаттибхавалоко ча випаттисамбхавалоко ча [две лока̄ сампатти ча бхавалоко випатти ча бхавалоко (сйа̄.)]. тайо лока̄ – тиссо ведана̄. чатта̄ро лока̄ – чатта̄ро а̄ха̄ра̄. пан̃ча лока̄ – пан̃чупа̄да̄наккхандха̄. чха лока̄ – чха аджджхаттика̄ни а̄йатана̄ни. сатта лока̄ – саттавин̃н̃а̄н̣ат̣т̣хитийо. ат̣т̣ха лока̄ – ат̣т̣ха локадхамма̄. нава лока̄ – нава сатта̄ва̄са̄. даса лока̄ – даса а̄йатана̄ни. два̄даса лока̄ – два̄даса̄йатана̄ни. ат̣т̣ха̄раса лока̄ – ат̣т̣ха̄раса дха̄туйо. локантагӯти бхагава̄ локасса антагато антаппатто кот̣игато кот̣иппатто… нибба̄нагато нибба̄наппатто. со вуттхава̄со чин̣н̣ачаран̣о… джа̄тимаран̣асам̣са̄ро наттхи тасса пунаббхавоти – локантагӯ.
саббабхава̄тиваттоти. бхава̄ти две бхава̄ – каммабхаво ча пат̣исандхико ча пунаббхаво. катамо каммабхаво? пун̃н̃а̄бхисан̇кха̄ро апун̃н̃а̄бхисан̇кха̄ро а̄нен̃джа̄бхисан̇кха̄ро – айам̣ каммабхаво. катамо пат̣исандхико пунаббхаво? пат̣исандхика̄ рӯпа̄ ведана̄ сан̃н̃а̄ сан̇кха̄ра̄ вин̃н̃а̄н̣ам̣ – айам̣ пат̣исандхико пунаббхаво. бхагава̄ каммабхаван̃ча пат̣исандхикан̃ча пунаббхавам̣ ативатто [упа̄тиватто (ка.)] атикканто вӣтиваттоти – локантагӯ саббабхава̄тиватто.
ана̄саво саббадуккхаппахӣноти. ана̄савоти чатта̄ро а̄сава̄ – ка̄ма̄саво, бхава̄саво, дит̣т̣ха̄саво, авиджджа̄саво. те а̄сава̄ буддхасса бхагавато пахӣна̄ уччхиннамӯла̄ та̄ла̄ваттхуката̄ анабха̄вам̣ката̄ а̄йатим̣ ануппа̄дадхамма̄. тасма̄ буддхо ана̄саво. саббадуккхаппахӣноти саббам̣ тасса пат̣исандхикам̣ джа̄тидуккхам̣ джара̄дуккхам̣ бйа̄дхидуккхам̣ маран̣адуккхам̣ сокапаридевадуккхадоманассупа̄йа̄садуккхам̣ …пе… дит̣т̣хибйасанадуккхам̣ пахӣнам̣ самуччхиннам̣ вӯпасантам̣ пат̣иппассаддхам̣ абхаббуппаттикам̣ н̃а̄н̣аггина̄ дад̣д̣хам̣. тасма̄ буддхо саббадуккхаппахӣноти – ана̄саво саббадуккхаппахӣно.
саччавхайо брахме упа̄сито мети. саччавхайоти саччавхайо садисана̄мо садисавхайо саччасадисавхайо. випассӣ бхагава̄, сикхӣ бхагава̄, вессабхӯ бхагава̄, какусандхо бхагава̄, кон̣а̄гамано бхагава̄, кассапо бхагава̄. те буддха̄ бхагаванто садисана̄ма̄ садисавхайа̄. бхагава̄пи сакйамуни тесам̣ буддха̄нам̣ бхагаванта̄нам̣ садисана̄мо садисавхайоти – тасма̄ буддхо саччавхайо.
брахме упа̄сито мети со майа̄ бхагава̄ а̄сито упа̄сито пайирупа̄сито парипуччхито парипан̃хитоти – саччавхайо брахме упа̄сито ме. тена̄ха тхеро пин̇гийо –
‘‘тамонудо буддхо самантачаккху, локантагӯ саббабхава̄тиватто;
ана̄саво саббадуккхаппахӣно, саччавхайо брахме упа̄сито ме’’ти.
105. диджо йатха̄ куббанакам̣ паха̄йа, бахуппхалам̣ ка̄нанама̄васеййа;
евамахам̣ аппадассе паха̄йа, маходадхим̣ хам̣сорива аджджхапатто [аджджа патто (ка.)] .
диджо йатха̄ куббанакам̣ паха̄йа, бахуппхалам̣ ка̄нанама̄васеййа̄ти. диджо вуччати паккхӣ. ким̣ка̄ран̣а̄ диджо вуччати паккхӣ? двиккхаттум̣ джа̄йатӣти диджо, ма̄тукуччхимха̄ ча ан̣д̣акосамха̄ ча. там̣ка̄ран̣а̄ диджо вуччати паккхӣти – диджо. йатха̄ куббанакам̣ паха̄йа̄ти йатха̄ диджо куббанакам̣ париттаванакам̣ аппапхалам̣ аппабхаккхам̣ апподакам̣ паха̄йа джахитва̄ атиккамитва̄ саматиккамитва̄ вӣтиваттетва̄ ан̃н̃ам̣ бахуппхалам̣ бахубхаккхам̣ бахӯдакам̣ [бахуруккхам̣ (сйа̄.)] махантам̣ ка̄нанам̣ ванасан̣д̣ам̣ адхигаччхеййа виндеййа пат̣илабхеййа, тасмин̃ча ванасан̣д̣е ва̄сам̣ каппеййа̄ти – диджо йатха̄ куббанакам̣ паха̄йа бахуппхалам̣ ка̄нанам̣ а̄васеййа.
евамахам̣ аппадассе паха̄йа, маходадхим̣ хам̣сорива аджджхапаттоти. еванти опаммасампат̣ипа̄данам̣. аппадассе паха̄йа̄ти йо ча ба̄варӣ бра̄хман̣о йе чан̃н̃е тасса а̄чарийа̄ буддхам̣ бхагавантам̣ упа̄да̄йа аппадасса̄ париттадасса̄ тхокадасса̄ омакадасса̄ ла̄макадасса̄ чхатуккадасса̄ [джатуккадасса̄ (сйа̄.), джатукадасса̄ (сӣ. ат̣т̣ха.)] ва̄. те аппадассе париттадассе тхокадассе омакадассе ла̄макадассе чхатуккадассе паха̄йа паджахитва̄ атиккамитва̄ саматиккамитва̄ вӣтиваттетва̄ буддхам̣ бхагавантам̣ аппама̄н̣адассам̣ аггадассам̣ сет̣т̣хадассам̣ висет̣т̣хадассам̣ па̄моккхадассам̣ уттамадассам̣ паварадассам̣ асамам̣ асамасамам̣ аппат̣исамам̣ аппат̣ибха̄гам̣ аппат̣ипуггалам̣ дева̄тидевам̣ нара̄сабхам̣ пурисасӣхам̣ пурисана̄гам̣ пуриса̄джан̃н̃ам̣ пурисанисабхам̣ пурисадхорайхам̣ дасабаладха̄рим̣ [дасабалам̣ та̄дим̣ (сйа̄.)] адхигаччхим̣ виндим̣ пат̣илабхим̣. йатха̄ ча хам̣со махантам̣ ма̄насакам̣ [ма̄нусакатам̣ (сйа̄.)] ва̄ сарам̣ анотаттам̣ ва̄ дахам̣ маха̄самуддам̣ ва̄ аккхобхам̣ амитодакам̣ джалара̄сим̣ адхигаччхеййа виндеййа пат̣илабхеййа, евамева буддхам̣ бхагавантам̣ аккхобхам̣ амитатеджам̣ пабхиннан̃а̄н̣ам̣ виват̣ачаккхум̣ пан̃н̃а̄пабхедакусалам̣ адхигатапат̣исамбхидам̣ чатувеса̄раджджаппаттам̣ суддха̄дхимуттам̣ сетапаччаттам̣ адвайабха̄н̣им̣ та̄дим̣ татха̄пат̣ин̃н̃ам̣ апариттам̣ махантам̣ гамбхӣрам̣ аппамеййам̣ дуппарийога̄хам̣ пахӯтаратанам̣ са̄гарасамам̣ чхал̣ан̇гупеккха̄йа саманна̄гатам̣ атулам̣ випулам̣ аппамеййам̣, там̣ та̄дисам̣ павадатам̣ маггава̄динам̣ [паварамаггава̄динам̣ (ка.)] мерумива нага̄нам̣ гарул̣амива диджа̄нам̣ сӣхамива мига̄нам̣ удадхимива ан̣н̣ава̄нам̣ адхигаччхим̣, там̣ саттха̄рам̣ джинапаварам̣ махесинти – евамахам̣ аппадассе паха̄йа маходадхим̣ хам̣сорива аджджхапатто. тена̄ха тхеро пин̇гийо –
‘‘диджо йатха̄ куббанакам̣ паха̄йа, бахуппхалам̣ ка̄нанама̄васеййа;
евамахам̣ аппадассе паха̄йа, маходадхим̣ хам̣сорива аджджхапатто’’ти.
106. йе ме пуббе вийа̄кам̣су,
хурам̣ готамаса̄сана̄ ‘ичча̄си ити бхависсати’;
саббам̣ там̣ итихӣтихам̣, саббам̣ там̣ таккавад̣д̣ханам̣.
йе ме пуббе вийа̄кам̣сӯти. йети йо ча ба̄варӣ бра̄хман̣о йе чан̃н̃е тасса а̄чарийа̄, те сакам̣ дит̣т̣хим̣ сакам̣ кхантим̣ сакам̣ ручим̣ сакам̣ ладдхим̣ сакам̣ аджджха̄сайам̣ сакам̣ адхиппа̄йам̣ бйа̄кам̣су а̄чиккхим̣су десайим̣су пан̃н̃апим̣су пат̣т̣хапим̣су виварим̣су вибхаджим̣су утта̄нӣакам̣су пака̄сесунти – йе ме пуббе вийа̄кам̣су.
хурам̣ готамаса̄сана̄ти хурам̣ готамаса̄сана̄, парам̣ готамаса̄сана̄, пуре готамаса̄сана̄, пат̣хаматарам̣ готамаса̄сана̄ буддхаса̄сана̄ джинаса̄сана̄ татха̄гатаса̄сана̄ [татха̄гатаса̄сана̄ деваса̄сана̄ (сйа̄. ка.)] арахантаса̄сана̄ти – хурам̣ готамаса̄сана̄.
ичча̄си ити бхависсатӣти евам̣ кира а̄си, евам̣ кира бхависсатӣти – ичча̄си ити бхависсати.
саббам̣ там̣ итихӣтиханти саббам̣ там̣ итихӣтихам̣ итикира̄йа парампара̄йа пит̣акасампада̄йа таккахету найахету а̄ка̄рапаривитаккена дит̣т̣хиниджджха̄наккхантийа̄ на са̄мам̣ сайамабхин̃н̃а̄там̣ на аттапаччаккхам̣ дхаммам̣ йам̣ катхайим̣сӯти – саббам̣ там̣ итихӣтихам̣.
саббам̣ там̣ таккавад̣д̣хананти саббам̣ там̣ таккавад̣д̣ханам̣ витаккавад̣д̣ханам̣ сан̇каппавад̣д̣ханам̣ ка̄мавитаккавад̣д̣ханам̣ бйа̄па̄давитаккавад̣д̣ханам̣ вихим̣са̄витаккавад̣д̣ханам̣ н̃а̄тивитаккавад̣д̣ханам̣ джанападавитаккавад̣д̣ханам̣ амара̄витаккавад̣д̣ханам̣ пара̄нудайата̄пат̣исам̣йуттавитаккавад̣д̣ханам̣ ла̄бхасакка̄расилокапат̣исам̣йуттавитаккавад̣д̣ханам̣ анаван̃н̃аттипат̣исам̣йуттавитаккавад̣д̣хананти – саббам̣ там̣ таккавад̣д̣ханам̣. тена̄ха тхеро пин̇гийо –
‘‘йе ме пуббе вийа̄кам̣су, хурам̣ готамаса̄сана̄;
‘ичча̄си ити бхависса’ти;
саббам̣ там̣ итихӣтихам̣, саббам̣ там̣ таккавад̣д̣хана’’нти.
107. еко тамонуда̄сӣно, джутима̄ со пабхан̇каро;
готамо бхӯрипан̃н̃а̄н̣о, готамо бхӯримедхасо.
еко тамонуда̄сӣноти. екоти бхагава̄ паббаджджасан̇кха̄тена еко, адутийат̣т̣хена еко, тан̣ха̄йа паха̄нат̣т̣хена еко, екантавӣтара̄готи еко, екантавӣтадосоти еко, екантавӣтамохоти еко, екантаниккилесоти еко, ека̄йанамаггам̣ гатоти еко, еко ануттарам̣ самма̄самбодхим̣ абхисамбуддхоти еко.
катхам̣ бхагава̄ паббаджджасан̇кха̄тена еко? бхагава̄ дахарова сама̄но сусу ка̄л̣акесо бхадрена йоббанена саманна̄гато пат̣хамена вайаса̄ ака̄мака̄нам̣ ма̄та̄питӯнам̣ ассумукха̄нам̣ роданта̄нам̣ вилапанта̄нам̣ н̃а̄тисан̇гхам̣ саббам̣ гхара̄ва̄сапалибодхам̣ чхиндитва̄ путтада̄рапалибодхам̣ чхиндитва̄ н̃а̄типалибодхам̣ чхиндитва̄ митта̄маччапалибодхам̣ чхиндитва̄ кесамассум̣ оха̄ретва̄ ка̄са̄йа̄ни ваттха̄ни аччха̄детва̄ ага̄расма̄ анага̄рийам̣ паббаджитва̄ акин̃чанабха̄вам̣ упагантва̄ еко чарати вихарати ирийати ваттети па̄лети йапети йа̄пети. евам̣ бхагава̄ паббаджджасан̇кха̄тена еко.
катхам̣ бхагава̄ адутийат̣т̣хена еко? евам̣ паббаджито сама̄но еко аран̃н̃аванапаттха̄ни панта̄ни сена̄сана̄ни пат̣исевати аппасадда̄ни аппаниггхоса̄ни виджанава̄та̄ни мануссара̄хассеййака̄ни [мануссара̄хасеййака̄ни (сйа̄. ка.)] пат̣исалла̄наса̄руппа̄ни [пат̣исалла̄н̣аса̄руппа̄ни (ка.)]. со еко гаччхати, еко тит̣т̣хати, еко нисӣдати, еко сеййам̣ каппети, еко га̄мам̣ пин̣д̣а̄йа пависати, еко абхиккамати, еко пат̣иккамати, еко рахо нисӣдати, еко чан̇камам̣ адхит̣т̣ха̄ти, еко чарати вихарати ирийати ваттети па̄лети йапети йа̄пети. евам̣ бхагава̄ адутийат̣т̣хена еко.
катхам̣ бхагава̄ тан̣ха̄йа паха̄нат̣т̣хена еко? со евам̣ еко адутийо аппаматто а̄та̄пӣ пахитатто вихаранто наджджа̄ неран̃джара̄йа тӣре бодхируккхамӯле маха̄падха̄нам̣ падаханто ма̄рам̣ сасенам̣ кан̣хам̣ намучим̣ паматтабандхум̣ видхамитва̄ тан̣ха̄джа̄линим̣ [тан̣хам̣ джа̄линим̣ (сйа̄.)] висат̣ам̣ [саритам̣ (сйа̄.) маха̄ни. 191] висаттикам̣ паджахи винодеси бйантӣака̄си анабха̄вам̣ гамеси.
‘‘тан̣ха̄дутийо пурисо, дӣгхамаддха̄на сам̣сарам̣;
иттхабха̄ван̃н̃атха̄бха̄вам̣, сам̣са̄рам̣ на̄тиваттати.
‘‘етама̄дӣнавам̣ [евама̄дӣнавам̣ (ка.) пасса итиву. 15] н̃атва̄, тан̣хам̣ [тан̣ха̄ (сйа̄. ка.) маха̄ни. 191] дуккхасса самбхавам̣;
вӣтатан̣хо ана̄да̄но, сато бхиккху париббадже’’ти.
евам̣ бхагава̄ тан̣ха̄йа паха̄нат̣т̣хена еко.
катхам̣ бхагава̄ екантавӣтара̄готи еко? ра̄гасса пахӣнатта̄ екантавӣтара̄готи еко, досасса пахӣнатта̄ екантавӣтадосоти еко, мохасса пахӣнатта̄ екантавӣтамохоти еко, килеса̄нам̣ пахӣнатта̄ екантаниккилесоти еко.
катхам̣ бхагава̄ ека̄йанамаггам̣ гатоти еко? ека̄йанамагго вуччати чатта̄ро сатипат̣т̣ха̄на̄…пе… арийо ат̣т̣хан̇гико магго.
‘‘ека̄йанам̣ джа̄тикхайантадассӣ, маггам̣ паджа̄на̄ти хита̄нукампӣ;
етена маггена тарим̣су [атарим̣су (ка.) пасса сам̣. ни. 5.409; маха̄ни. 191] пуббе, тариссанти йе ча таранти огха’’нти.
евам̣ бхагава̄ ека̄йанамаггам̣ гатоти еко.
катхам̣ бхагава̄ еко ануттарам̣ самма̄самбодхим̣ абхисамбуддхоти еко. бодхи вуччати чатӯсу маггесу н̃а̄н̣ам̣ пан̃н̃а̄ пан̃н̃индрийам̣ пан̃н̃а̄балам̣ дхаммавичайасамбоджджхан̇го вӣмам̣са̄ випассана̄ самма̄дит̣т̣хи. бхагава̄ тена бодхин̃а̄н̣ена ‘‘саббе сан̇кха̄ра̄ аничча̄’’ти буджджхи, ‘‘саббе сан̇кха̄ра̄ дуккха̄’’ти буджджхи, ‘‘саббе дхамма̄ анатта̄’’ти буджджхи…пе… ‘‘йам̣ кин̃чи самудайадхаммам̣ саббам̣ там̣ ниродхадхамма’’нти буджджхи. атха ва̄, йам̣ буджджхитаббам̣ анубуджджхитаббам̣ пат̣ибуджджхитаббам̣ самбуджджхитаббам̣ адхигантаббам̣ пхасситаббам̣ саччхика̄таббам̣ саббам̣ там̣ тена бодхин̃а̄н̣ена буджджхи анубуджджхи пат̣ибуджджхи самбуджджхи адхигаччхи пхассеси саччха̄ка̄си. евам̣ бхагава̄ еко ануттарам̣ самма̄самбодхим̣ абхисамбуддхоти еко.
тамонудоти бхагава̄ ра̄гатамам̣ досатамам̣ мохатамам̣ дит̣т̣хитамам̣ килесатамам̣ дуччаритатамам̣ андхакаран̣ам̣ ачаккхукаран̣ам̣ ан̃н̃а̄н̣акаран̣ам̣ пан̃н̃а̄ниродхикам̣ вигха̄тапаккхикам̣ анибба̄насам̣ваттаникам̣ нуди пануди паджахи винодеси бйантӣака̄си анабха̄вам̣ гамеси. а̄сӣноти нисинно бхагава̄ па̄са̄н̣аке четийети – а̄сӣно [а̄сино (ка.)].
нагасса пассе а̄сӣнам̣, муним̣ дуккхасса па̄рагум̣;
са̄вака̄ пайирупа̄санти, тевиджджа̄ маччуха̄йиноти.
евампи бхагава̄ а̄сӣно…пе… атха ва̄, бхагава̄ саббоссуккапат̣иппассаддхатта̄ а̄сӣно со вуттхава̄со чин̣н̣ачаран̣о…пе… джа̄тимаран̣асам̣са̄ро наттхи тасса пунаббхавоти, евампи бхагава̄ а̄сӣноти – еко тамонуда̄сӣно.
джутима̄ со пабхан̇кароти. джутима̄ти джутима̄ матима̄ пан̣д̣ито пан̃н̃ава̄ буддхима̄ н̃а̄н̣ӣ вибха̄вӣ медха̄вӣ. пабхан̇кароти пабхан̇каро а̄локакаро обха̄сакаро дӣпан̇каро падӣпакаро уджджотакаро паджджотакароти – джутима̄ со пабхан̇каро.
готамо бхӯрипан̃н̃а̄н̣оти готамо бхӯрипан̃н̃а̄н̣о н̃а̄н̣апан̃н̃а̄н̣о пан̃н̃а̄дхаджо пан̃н̃а̄кету пан̃н̃а̄дхипатеййо вичайабахуло павичайабахуло оккха̄йанабахуло самоккха̄йанадхаммо вибхӯтавиха̄рӣ таччарито таббахуло таггаруко таннинно таппон̣о таппаббха̄ро тададхимутто тададхипатеййо.
дхаджо ратхасса пан̃н̃а̄н̣ам̣, дхӯмо [дхумо (сйа̄.)] пан̃н̃а̄н̣амаггино;
ра̄джа̄ рат̣т̣хасса пан̃н̃а̄н̣ам̣, бхатта̄ пан̃н̃а̄н̣амиттхийа̄ти.
евамева готамо бхӯрипан̃н̃а̄н̣о н̃а̄н̣апан̃н̃а̄н̣о пан̃н̃а̄дхаджо пан̃н̃а̄кету пан̃н̃а̄дхипатеййо вичайабахуло павичайабахуло оккха̄йанабахуло самоккха̄йанадхаммо вибхӯтавиха̄рӣ таччарито таббахуло таггаруко таннинно таппон̣о таппаббха̄ро тададхимутто тададхипатеййоти – готамо бхӯрипан̃н̃а̄н̣о.
готамо бхӯримедхасоти бхӯри вуччати патхавӣ. бхагава̄ та̄йа патхависама̄йа пан̃н̃а̄йа випула̄йа виттхата̄йа саманна̄гато. медха̄ вуччати пан̃н̃а̄. йа̄ пан̃н̃а̄ паджа̄нана̄…пе… амохо дхаммавичайо самма̄дит̣т̣хи. бхагава̄ има̄йа медха̄йа упето самупето упа̄гато самупа̄гато упапанно самупапанно саманна̄гато, тасма̄ буддхо сумедхасоти [бхӯримедхасоти (сйа̄.) евамупарипи] – готамо бхӯримедхасо. тена̄ха тхеро пин̇гийо –
‘‘еко тамонуда̄сӣно, джутима̄ со пабхан̇каро;
готамо бхӯрипан̃н̃а̄н̣о, готамо бхӯримедхасо’’ти.
108. йо ме дхаммамадесеси, сандит̣т̣хикамака̄ликам̣;
тан̣хаккхайаманӣтикам̣, йасса наттхи упама̄ квачи.
йо ме дхаммадесесӣти. йоти йо со бхагава̄ сайамбхӯ ана̄чарийако пуббе анануссутесу дхаммесу са̄мам̣ сачча̄ни абхисамбуджджхи, таттха ча саббан̃н̃утам̣ патто балесу ча васӣбха̄вам̣. дхаммамадесесӣти. дхамманти а̄дикалйа̄н̣ам̣ маджджхекалйа̄н̣ам̣ парийоса̄накалйа̄н̣ам̣ са̄ттхам̣ сабйан̃джанам̣ кевалапарипун̣н̣ам̣ парисуддхам̣ брахмачарийам̣, чатта̄ро сатипат̣т̣ха̄не…пе… арийам̣ ат̣т̣хан̇гикам̣ маггам̣ нибба̄нан̃ча нибба̄нага̄минин̃ча пат̣ипадам̣ а̄чиккхи десеси пан̃н̃апеси пат̣т̣хапеси вивари вибхаджи утта̄нӣака̄си пака̄сесӣти – йо ме дхаммамадесеси.
сандит̣т̣хикамака̄ликанти сандит̣т̣хикам̣ ака̄ликам̣ ехипассикам̣ опанеййикам̣ паччаттам̣ ведитаббам̣ вин̃н̃ӯхӣти – евам̣ сандит̣т̣хикам̣. атха ва̄, йо дит̣т̣хева дхамме арийам̣ ат̣т̣хан̇гикам̣ маггам̣ бха̄вети, тасса маггасса анантара̄ саманантара̄ адхигаччхатева пхалам̣ виндати пат̣илабхатӣти, евампи сандит̣т̣хикам̣. ака̄ликанти йатха̄ манусса̄ ка̄ликам̣ дханам̣ датва̄ анантара̄ на лабханти ка̄лам̣ а̄гаменти, нева̄йам̣ дхаммо. йо дит̣т̣хева дхамме арийам̣ ат̣т̣хан̇гикам̣ маггам̣ бха̄вети, тасса маггасса анантара̄ саманантара̄ адхигаччхатева пхалам̣ виндати пат̣илабхати, на параттха на паралоке, евам̣ ака̄ликанти – сандит̣т̣хикамака̄ликам̣.
тан̣хаккхайаманӣтиканти. тан̣ха̄ти рӯпатан̣ха̄…пе… дхамматан̣ха̄. тан̣хаккхайанти тан̣хаккхайам̣ ра̄гаккхайам̣ досаккхайам̣ мохаккхайам̣ гатиккхайам̣ упапаттиккхайам̣ пат̣исандхиккхайам̣ бхаваккхайам̣ сам̣са̄раккхайам̣ ват̣т̣аккхайам̣. анӣтиканти ӣти вуччанти килеса̄ ча кхандха̄ ча абхисан̇кха̄ра̄ ча. ӣтиппаха̄нам̣ ӣтивӯпасамам̣ ӣтипат̣иниссаггам̣ ӣтипат̣иппассаддхим̣ аматам̣ нибба̄нанти – тан̣хаккхайаманӣтикам̣.
йасса наттхи упама̄ квачӣти. йасса̄ти нибба̄насса. наттхи упама̄ти упама̄ наттхи, упанидха̄ наттхи, садисам̣ наттхи, пат̣ибха̄го наттхи на сати на сам̣виджджати нупалаббхати. квачӣти квачи кимхичи каттхачи аджджхаттам̣ ва̄ бахиддха̄ ва̄ аджджхаттабахиддха̄ ва̄ти – йасса наттхи упама̄ квачи. тена̄ха тхеро пин̇гийо –
‘‘йо ме дхаммамадесеси, сандит̣т̣хикамака̄ликам̣;
тан̣хаккхайаманӣтикам̣, йасса наттхи упама̄ квачӣ’’ти.
109. ким̣ ну тамха̄ виппаваси, мухуттамапи пин̇гийа;
готама̄ бхӯрипан̃н̃а̄н̣а̄, готама̄ бхӯримедхаса̄.
ким̣ ну тамха̄ виппавасӣти ким̣ ну буддхамха̄ виппаваси апеси апагаччхи [апагаччхаси (сйа̄. ка.)] вина̄ хосӣти – ким̣ ну тамха̄ виппаваси.
мухуттамапи пин̇гийа̄ти мухуттампи кхан̣ампи лайампи вайампи аддхампӣти – мухуттамапи. пин̇гийа̄ти ба̄варӣ там̣ натта̄рам̣ на̄мена а̄лапати.
готама̄ бхӯрипан̃н̃а̄н̣а̄ти готама̄ бхӯрипан̃н̃а̄н̣а̄ н̃а̄н̣апан̃н̃а̄н̣а̄ пан̃н̃а̄дхаджа̄ пан̃н̃а̄кетумха̄ пан̃н̃а̄дхипатеййамха̄ вичайабахула̄ павичайабахула̄ оккха̄йанабахула̄ самоккха̄йанадхамма̄ вибхӯтавиха̄римха̄ таччарита̄ таббахула̄ таггарука̄ таннинна̄ таппон̣а̄ таппаббха̄ра̄ тададхимутта̄ тададхипатеййамха̄ти – готама̄ бхӯрипан̃н̃а̄н̣а̄.
готама̄ бхӯримедхаса̄ти бхӯри вуччати патхавӣ. бхагава̄ та̄йа патхависама̄йа пан̃н̃а̄йа випула̄йа виттхата̄йа саманна̄гато. медха̄ вуччати пан̃н̃а̄. йа̄ пан̃н̃а̄ паджа̄нана̄…пе… амохо дхаммавичайо самма̄дит̣т̣хи. бхагава̄ има̄йа медха̄йа пан̃н̃а̄йа упето самупето упа̄гато самупа̄гато упапанно самупапанно саманна̄гато, тасма̄ буддхо сумедхасоти – готама̄ бхӯримедхаса̄. тена̄ха со бра̄хман̣о –
‘‘ким̣ну тамха̄ виппаваси, мухуттамапи пин̇гийа;
готама̄ бхӯрипан̃н̃а̄н̣а̄, готама̄ бхӯримедхаса̄’’ти.
110. йо те дхаммамадесеси, сандит̣т̣хикамака̄ликам̣;
тан̣хаккхайаманӣтикам̣, йасса наттхи упама̄ квачи.
йо те дхаммамадесесӣти йо со бхагава̄…пе… таттха ча саббан̃н̃утам̣ патто балесу ча васӣбха̄вам̣. дхаммамадесесӣти дхамманти а̄дикалйа̄н̣ам̣ маджджхекалйа̄н̣ам̣…пе… нибба̄нан̃ча нибба̄нага̄минин̃ча пат̣ипадам̣ а̄чиккхи десеси пан̃н̃апеси пат̣т̣хапеси вивари вибхаджи утта̄нӣака̄си пака̄сесӣти – йо те дхаммамадесеси.
сандит̣т̣хикамака̄ликанти сандит̣т̣хикам̣ ака̄ликам̣ ехипассикам̣ опанеййикам̣ паччаттам̣ ведитаббам̣ вин̃н̃ӯхӣти – евам̣ сандит̣т̣хикам̣. атха ва̄, йо дит̣т̣хева дхамме арийам̣ ат̣т̣хан̇гикам̣ маггам̣ бха̄вети, тасса маггасса анантара̄ саманантара̄ адхигаччхатева пхалам̣ виндати пат̣илабхатӣти – евампи сандит̣т̣хикам̣. ака̄ликанти йатха̄ манусса̄ ка̄ликам̣ дханам̣ датва̄ анантара̄ на лабханти, ка̄лам̣ а̄гаменти, нева̄йам̣ дхаммо. йо дит̣т̣хева дхамме арийам̣ ат̣т̣хан̇гикам̣ маггам̣ бха̄вети; тасса маггасса анантара̄ саманантара̄ адхигаччхатева пхалам̣ виндати пат̣илабхати, на параттха на паралоке, евам̣ ака̄ликанти – сандит̣т̣хикамака̄ликам̣.
тан̣хаккхайаманӣтиканти. тан̣ха̄ти рӯпатан̣ха̄…пе… дхамматан̣ха̄. тан̣хаккхайанти тан̣хаккхайам̣ ра̄гаккхайам̣ досаккхайам̣ мохаккхайам̣ гатиккхайам̣ упапаттиккхайам̣ пат̣исандхиккхайам̣ бхаваккхайам̣ сам̣са̄раккхайам̣ ват̣т̣аккхайам̣. анӣтиканти ӣти вуччанти килеса̄ ча кхандха̄ ча абхисан̇кха̄ра̄ ча. ӣтиппаха̄нам̣ ӣтивӯпасамам̣ ӣтипат̣иниссаггам̣ ӣтипат̣иппассаддхим̣ аматам̣ нибба̄нанти – тан̣хаккхайаманӣтикам̣.
йасса наттхи упама̄ квачӣти. йасса̄ти нибба̄насса. наттхи упама̄ти упама̄ наттхи, упанидха̄ наттхи, садисам̣ наттхи, пат̣ибха̄го наттхи на сати на сам̣виджджати нупалаббхати. квачӣти квачи кимхичи каттхачи аджджхаттам̣ ва̄ бахиддха̄ ва̄ аджджхаттабахиддха̄ ва̄ти – йасса наттхи упама̄ квачи. тена̄ха со бра̄хман̣о –
‘‘йо те дхаммамадесеси, сандит̣т̣хикамака̄ликам̣;
тан̣хаккхайаманӣтикам̣, йасса наттхи упама̄ квачӣ’’ти.
111. на̄хам̣ тамха̄ виппаваса̄ми, мухуттамапи бра̄хман̣а;
готама̄ бхӯрипан̃н̃а̄н̣а̄, готама̄ бхӯримедхаса̄.
на̄хам̣ тамха̄ виппаваса̄мӣти на̄хам̣ буддхамха̄ виппаваса̄ми апеми апагаччха̄ми вина̄ хомӣти – на̄хам̣ тамха̄ виппаваса̄ми.
мухуттамапи бра̄хман̣а̄ти мухуттампи кхан̣ампи лайампи вайампи аддхампӣти мухуттамапи. бра̄хман̣а̄ти га̄равена ма̄тулам̣ а̄лапати.
готама̄ бхӯрипан̃н̃а̄н̣а̄ти готама̄ бхӯрипан̃н̃а̄н̣а̄ н̃а̄н̣апан̃н̃а̄н̣а̄ пан̃н̃а̄дхаджа̄ пан̃н̃а̄кетумха̄ пан̃н̃а̄дхипатеййамха̄ вичайабахула̄ павичайабахула̄ оккха̄йанабахула̄ самоккха̄йанадхамма̄ вибхӯтавиха̄римха̄ таччарита̄ таббахула̄ таггарука̄ таннинна̄ таппон̣а̄ таппаббха̄ра̄ тададхимутта̄ тададхипатеййамха̄ти – готама̄ бхӯрипан̃н̃а̄н̣а̄.
готама̄ бхӯримедхаса̄ти бхӯри вуччати патхавӣ. бхагава̄ та̄йа патхависама̄йа пан̃н̃а̄йа випула̄йа виттхата̄йа саманна̄гато. медха̄ вуччати пан̃н̃а̄. йа̄ пан̃н̃а̄ паджа̄нана̄…пе… амохо дхаммавичайо самма̄дит̣т̣хи. бхагава̄ има̄йа медха̄йа пан̃н̃а̄йа упето самупето упа̄гато самупа̄гато упапанно самупапанно саманна̄гато. тасма̄ буддхо сумедхасоти – готама̄ бхӯримедхаса̄. тена̄ха тхеро пин̇гийо –
‘‘на̄хам̣ тамха̄ виппаваса̄ми, мухуттамапи бра̄хман̣а;
готама̄ бхӯрипан̃н̃а̄н̣а̄, готама̄ бхӯримедхаса̄’’ти.
112. йо ме дхаммамадесеси, сандит̣т̣хикамака̄ликам̣;
тан̣хаккхайаманӣтикам̣, йасса наттхи упама̄ квачи.
йо ме дхаммамадесесӣти йо со бхагава̄ сайамбхӯ ана̄чарийако пуббе анануссутесу дхаммесу са̄мам̣ сачча̄ни абхисамбуджджхи, таттха ча саббан̃н̃утам̣ патто балесу ча васӣбха̄вам̣. дхаммамадесесӣти. дхамманти а̄дикалйа̄н̣ам̣ маджджхекалйа̄н̣ам̣ парийоса̄накалйа̄н̣ам̣ са̄ттхам̣ сабйан̃джанам̣ кевалапарипун̣н̣ам̣ парисуддхам̣ брахмачарийам̣, чатта̄ро сатипат̣т̣ха̄не чатта̄ро саммаппадха̄не чатта̄ро иддхипа̄де пан̃чиндрийа̄ни пан̃ча бала̄ни сатта боджджхан̇ге арийам̣ ат̣т̣хан̇гикам̣ маггам̣ нибба̄нан̃ча нибба̄нага̄минин̃ча пат̣ипадам̣ а̄чиккхи десеси пан̃н̃апеси пат̣т̣хапеси вивари вибхаджи утта̄нӣака̄си пака̄сесӣти – йо ме дхаммамадесеси.
сандит̣т̣хикамака̄ликанти сандит̣т̣хикам̣ ака̄ликам̣ ехипассикам̣ опанеййикам̣ паччаттам̣ ведитаббам̣ вин̃н̃ӯхӣти, евам̣ сандит̣т̣хикам̣. атха ва̄, йо дит̣т̣хева дхамме арийам̣ ат̣т̣хан̇гикам̣ маггам̣ бха̄вети, тасса маггасса анантара̄ саманантара̄ адхигаччхатева пхалам̣ виндати пат̣илабхатӣти, евампи сандит̣т̣хикам̣. ака̄ликанти йатха̄ манусса̄ ка̄ликам̣ дханам̣ датва̄ анантара̄ на лабханти, ка̄лам̣ а̄гаменти, нева̄йам̣ дхаммо. йо дит̣т̣хева дхамме арийам̣ ат̣т̣хан̇гикам̣ маггам̣ бха̄вети, тасса маггасса анантара̄ саманантара̄ адхигаччхатева пхалам̣ виндати пат̣илабхати, на параттха на паралоке, евам̣ ака̄ликанти – сандит̣т̣хикамака̄ликам̣.
тан̣хаккхайаманӣтиканти. тан̣ха̄ти рӯпатан̣ха̄…пе… дхамматан̣ха̄. тан̣хаккхайанти тан̣хаккхайам̣ ра̄гаккхайам̣ досаккхайам̣ мохаккхайам̣ гатиккхайам̣ упапаттиккхайам̣ пат̣исандхиккхайам̣ бхаваккхайам̣ сам̣са̄раккхайам̣ ват̣т̣аккхайам̣. анӣтиканти ӣти вуччанти килеса̄ ча кхандха̄ ча абхисан̇кха̄ра̄ ча. ӣтиппаха̄нам̣ ӣтивӯпасамам̣ ӣтипат̣иппассаддхим̣ аматам̣ нибба̄нанти – тан̣хаккхайаманӣтикам̣.
йасса наттхи упама̄ квачӣти. йасса̄ти нибба̄насса. наттхи упама̄ти упама̄ наттхи, упанидха̄ наттхи, садисам̣ наттхи, пат̣ибха̄го наттхи на аттхи на сам̣виджджати нупалаббхати. квачӣти квачи кимхичи каттхачи аджджхаттам̣ ва̄ бахиддха̄ ва̄ аджджхаттабахиддха̄ ва̄ти – йасса наттхи упама̄ квачи. тена̄ха тхеро пин̇гийо –
‘‘йо ме дхаммамадесеси, сандит̣т̣хикамака̄ликам̣;
тан̣хаккхайаманӣтикам̣, йасса наттхи упама̄ квачӣ’’ти.
113. пасса̄ми нам̣ манаса̄ чаккхуна̄ва, раттиндивам̣ бра̄хман̣а аппаматто;
намассама̄но вивасеми [намассама̄нова васеми (сӣ. ат̣т̣ха.) … виваса̄ми (сйа̄.)] раттим̣, тенева ман̃н̃а̄ми авиппава̄сам̣.
пасса̄ми нам̣ манаса̄ чаккхуна̄ва̄ти йатха̄ чаккхума̄ пурисо а̄локе рӯпагата̄ни пассеййа даккхеййа олокеййа ниджджха̄йеййа упапариккхеййа, евамева̄хам̣ буддхам̣ бхагавантам̣ манаса̄ пасса̄ми даккха̄ми олокеми ниджджха̄йа̄ми упапариккха̄мӣти – пасса̄ми нам̣ манаса̄ чаккхуна̄ва.
раттиндивам̣ бра̄хман̣а аппаматтоти раттин̃ча дива̄ ча буддха̄нуссатим̣ манаса̄ бха̄венто аппаматтоти – раттиндивам̣ бра̄хман̣а аппаматто.
намассама̄но вивасеми раттинти. намассама̄ноти ка̄йена ва̄ намассама̄но, ва̄ча̄йа ва̄ намассама̄но, читтена ва̄ намассама̄но, анваттхапат̣ипаттийа̄ ва̄ намассама̄но, дхамма̄нудхаммапат̣ипаттийа̄ ва̄ намассама̄но сакка̄рама̄но гарука̄рама̄но ма̄найама̄но пӯджайама̄но раттиндивам̣ вивасеми атина̄меми атиккамемӣти – намассама̄но вивасеми раттим̣.
тенева ман̃н̃а̄ми авиппава̄санти та̄йа буддха̄нуссатийа̄ бха̄венто авиппава̄соти там̣ ман̃н̃а̄ми, авиппавут̣т̣хоти там̣ ман̃н̃а̄ми джа̄на̄ми. евам̣ джа̄на̄ми евам̣ а̄джа̄на̄ми евам̣ виджа̄на̄ми евам̣ пат̣ивиджа̄на̄ми евам̣ пат̣ивиджджха̄мӣти – тенева ман̃н̃а̄ми авиппава̄сам̣. тена̄ха тхеро пин̇гийо –
‘‘пасса̄ми нам̣ манаса̄ чаккхуна̄ва, раттиндивам̣ бра̄хман̣а аппаматто;
намассама̄но вивасеми раттим̣, тенева ман̃н̃а̄ми авиппава̄са’’нти.
114. саддха̄ ча пӣти ча мано сати ча,на̄пентиме готамаса̄санамха̄;
йам̣ йам̣ дисам̣ ваджати бхӯрипан̃н̃о, са тена тенева натохамасми.
саддха̄ ча пӣти ча мано сати ча̄ти. саддха̄ти йа̄ ча бхагавантам̣ а̄раббха саддха̄ саддахана̄ [саддхахана̄ (ка.)] окаппана̄ абхиппаса̄до саддха̄ саддхиндрийам̣ саддха̄балам̣. пӣтӣти йа̄ бхагавантам̣ а̄раббха пӣти па̄моджджам̣ [па̄муджджам̣ (сйа̄.)] модана̄ а̄модана̄ памодана̄ ха̄со паха̄со витти тут̣т̣хи одагйам̣ аттаманата̄ читтасса. маноти йан̃ча бхагавантам̣ а̄раббха читтам̣ мано ма̄насам̣ хадайам̣ пан̣д̣арам̣ мано мана̄йатанам̣ маниндрийам̣ вин̃н̃а̄н̣ам̣ вин̃н̃а̄н̣аккхандхо таджджа̄ мановин̃н̃а̄н̣адха̄ту. сатӣти йа̄ бхагавантам̣ а̄раббха сати ануссати самма̄сатӣти – саддха̄ ча пӣти ча мано сати ча.
на̄пентиме готамаса̄санамха̄ти име чатта̄ро дхамма̄ готамаса̄сана̄ буддхаса̄сана̄ джинаса̄сана̄ татха̄гатаса̄сана̄ арахантаса̄сана̄ на̄пенти на гаччханти на виджаханти на вина̄сентӣти – на̄пентиме готамаса̄санамха̄.
йам̣ йам̣ дисам̣ ваджати бхӯрипан̃н̃оти. йам̣ йам̣ дисанти пураттхимам̣ ва̄ дисам̣ паччхимам̣ ва̄ дисам̣ даккхин̣ам̣ ва̄ дисам̣ уттарам̣ ва̄ дисам̣ ваджати гаччхати камати абхиккамати. бхӯрипан̃н̃оти бхӯрипан̃н̃о маха̄пан̃н̃о тиккхапан̃н̃о путхупан̃н̃о ха̄сапан̃н̃о джаванапан̃н̃о ниббедхикапан̃н̃о. бхӯри вуччати патхавӣ. бхагава̄ та̄йа патхависама̄йа пан̃н̃а̄йа випула̄йа виттхата̄йа саманна̄гатоти – йам̣ йам̣ дисам̣ ваджати бхӯрипан̃н̃о.
са тена тенева натохамасмӣти со йена буддхо тена тенева нато таннинно таппон̣о таппаббха̄ро тададхимутто тададхипатеййоти – са тена тенева натохамасми. тена̄ха тхеро пин̇гийо –
‘‘саддха̄ ча пӣти ча мано сати ча, на̄пентиме готамаса̄санамха̄;
йам̣ йам̣ дисам̣ ваджати бхӯрипан̃н̃о, са тена тенева натохамасмӣ’’ти.
115. джин̣н̣асса ме дуббалатха̄макасса,тенева ка̄йо на палети таттха;
сан̇каппайанта̄йа ваджа̄ми ниччам̣, мано хи ме бра̄хман̣а тена йутто.
джин̣н̣асса ме дуббалатха̄макасса̄ти джин̣н̣асса вуд̣д̣хасса махаллакасса аддхагатасса вайоануппаттасса. дуббалатха̄макасса̄ти дуббалатха̄макасса аппатха̄макасса париттатха̄макасса̄ти – джин̣н̣асса ме дуббалатха̄макасса.
тенева ка̄йо на палети таттха̄ти ка̄йо йена буддхо тена на палети на ваджати на гаччхати на̄тиккаматӣти – тенева ка̄йо на палети таттха.
сан̇каппайанта̄йа ваджа̄ми ниччанти сан̇каппагаманена витаккагаманена н̃а̄н̣агаманена пан̃н̃а̄гаманена буддхигаманена ваджа̄ми гаччха̄ми атиккама̄мӣти – сан̇каппайанта̄йа ваджа̄ми ниччам̣.
мано хи ме бра̄хман̣а тена йуттоти. маноти йам̣ читтам̣ мано ма̄насам̣…пе… таджджа̄ мановин̃н̃а̄н̣адха̄ту. мано хи ме бра̄хман̣а тена йуттоти мано йена буддхо тена йутто пайутто сам̣йуттоти – мано хи ме бра̄хман̣а тена йутто. тена̄ха тхеро пин̇гийо –
‘‘джин̣н̣асса ме дуббалатха̄макасса, тенева ка̄йо на палети таттха;
сан̇каппайанта̄йа ваджа̄ми ниччам̣, мано хи ме бра̄хман̣а тена йутто’’ти.
116. пан̇ке сайа̄но парипхандама̄но, дӣпа̄ дӣпам̣ упаллавим̣;
атхаддаса̄сим̣ самбуддхам̣, огхатин̣н̣амана̄савам̣.
пан̇ке сайа̄но парипхандама̄ноти. пан̇ке сайа̄ноти ка̄мапан̇ке ка̄макаддаме ка̄макилесе ка̄мабал̣исе ка̄мапарил̣а̄хе ка̄мапалибодхе сема̄но сайама̄но васама̄но а̄васама̄но паривасама̄но [авасема̄но парисема̄но (сйа̄.)] ти – пан̇ке сайа̄но. парипхандама̄ноти тан̣ха̄пхандана̄йа пхандама̄но, дит̣т̣хипхандана̄йа пхандама̄но, килесапхандана̄йа пхандама̄но, пайогапхандана̄йа пхандама̄но, випа̄капхандана̄йа пхандама̄но, манодуччаритапхандана̄йа пхандама̄но, ратто ра̄гена пхандама̄но, дут̣т̣хо досена пхандама̄но, мӯл̣хо мохена пхандама̄но, винибандхо ма̄нена пхандама̄но, пара̄мат̣т̣хо дит̣т̣хийа̄ пхандама̄но, виккхепагато уддхаччена пхандама̄но, анит̣т̣хан̇гато вичикиччха̄йа пхандама̄но, тха̄магато анусайехи пхандама̄но, ла̄бхена пхандама̄но, ала̄бхена пхандама̄но, йасена пхандама̄но, айасена пхандама̄но, пасам̣са̄йа пхандама̄но, нинда̄йа пхандама̄но, сукхена пхандама̄но, дуккхена пхандама̄но, джа̄тийа̄ пхандама̄но, джара̄йа пхандама̄но, бйа̄дхина̄ пхандама̄но, маран̣ена пхандама̄но, сокапаридевадуккхадоманассупа̄йа̄сехи пхандама̄но, нерайикена дуккхена пхандама̄но, тираччха̄найоникена дуккхена пхандама̄но, петтивисайикена дуккхена пхандама̄но, ма̄нусикена дуккхена…пе… габбхоккантимӯлакена дуккхена… габбхат̣т̣хитимӯлакена дуккхена… габбхавут̣т̣ха̄намӯлакена дуккхена… джа̄тассӯпанибандхакена дуккхена… джа̄тасса пара̄дхеййакена дуккхена… аттӯпаккамена дуккхена… парӯпаккамена дуккхена… сан̇кха̄радуккхена… випарин̣а̄мадуккхена… чаккхурогена дуккхена… сотарогена дуккхена… гха̄нарогена дуккхена… дживха̄рогена дуккхена… ка̄йарогена дуккхена… сӣсарогена дуккхена… кан̣н̣арогена дуккхена… мукхарогена дуккхена… дантарогена дуккхена… от̣т̣харогена дуккхена… ка̄сена… са̄сена… пина̄сена… д̣а̄хена [да̄хена (ка.) маха̄ни. 11] … джарена… куччхирогена… муччха̄йа… паккхандика̄йа… сӯла̄йа… висӯчика̄йа… кут̣т̣хена… ган̣д̣ена… кила̄сена… сосена… апама̄рена … даддуйа̄… кан̣д̣уйа̄… каччхуйа̄… ракхаса̄йа… витаччхика̄йа… лохитапиттена [лохитена. питтена (сйа̄. ка.)] … мадхумехена… ам̣са̄йа… пил̣ака̄йа… бхагандалена [бхагандала̄йа (сйа̄.)] … питтасамут̣т̣ха̄нена а̄ба̄дхена… семхасамут̣т̣ха̄нена а̄ба̄дхена… ва̄тасамут̣т̣ха̄нена а̄ба̄дхена… саннипа̄тикена а̄ба̄дхена… утупарин̣а̄маджена а̄ба̄дхена… висамапариха̄раджена а̄ба̄дхена… опаккамикена а̄ба̄дхена… каммавипа̄каджена а̄ба̄дхена… сӣтена… ун̣хена… джигхаччха̄йа … пипа̄са̄йа… учча̄рена… пасса̄вена… д̣ам̣самакасава̄та̄тапасарӣсапасампхассена дуккхена… ма̄тумаран̣ена дуккхена… питумаран̣ена дуккхена… путтамаран̣ена дуккхена… дхӣтумаран̣ена дуккхена… н̃а̄тибйасанена дуккхена… бхогабйасанена дуккхена… рогабйасанена дуккхена… сӣлабйасанена дуккхена… дит̣т̣хибйасанена дуккхена пхандама̄но парипхандама̄но паведхама̄но сампаведхама̄ноти – пан̇ке сайа̄но парипхандама̄но.
дӣпа̄ дӣпам̣ упаллавинти саттха̄рато саттха̄рам̣ дхаммаккха̄нато дхаммаккха̄нам̣ ган̣ато ган̣ам̣ дит̣т̣хийа̄ дит̣т̣хим̣ пат̣ипада̄йа пат̣ипадам̣ маггато маггам̣ паллавим̣ упаллавим̣ сампаллавинти – дӣпа̄ дӣпам̣ упаллавим̣.
атхаддаса̄сим̣ самбуддханти. атха̄ти падасандхи падасам̣сагго падапа̄рипӯрӣ аккхарасамава̄йо бйан̃джанасилит̣т̣хата̄ пада̄нупуббата̄петам̣ – атха̄ти. аддаса̄синти аддасам̣ аддаккхим̣ апассим̣ пат̣ивиджджхим̣. буддхоти йо со бхагава̄ сайамбхӯ ана̄чарийако…пе… саччхика̄ пан̃н̃атти, йадидам̣ буддхоти – атхаддаса̄сим̣ самбуддхам̣.
огхатин̣н̣амана̄саванти. огхатин̣н̣анти бхагава̄ ка̄могхам̣ тин̣н̣о, бхавогхам̣ тин̣н̣о, дит̣т̣хогхам̣ тин̣н̣о, авиджджогхам̣ тин̣н̣о, саббасам̣са̄рапатхам̣ тин̣н̣о уттин̣н̣о ниттхин̣н̣о атикканто саматикканто вӣтиватто, со вуттхава̄со чин̣н̣ачаран̣о…пе… джа̄тимаран̣асам̣са̄ро, наттхи тасса пунаббхавоти – огхатин̣н̣ам̣. ана̄саванти чатта̄ро а̄сава̄ – ка̄ма̄саво, бхава̄саво, дит̣т̣ха̄саво, авиджджа̄саво. те а̄сава̄ буддхасса бхагавато пахӣна̄ уччхиннамӯла̄ та̄ла̄ваттхуката̄ анабха̄вам̣ката̄ а̄йатим̣ ануппа̄дадхамма̄. тасма̄ буддхо ана̄сава̄ти – огхатин̣н̣амана̄савам̣. тена̄ха тхеро пин̇гийо –
‘‘пан̇ке сайа̄но парипхандама̄но, дӣпа̄ дӣпам̣ упаллавим̣;