6. джара̄суттаниддесо
атха джара̄суттаниддесам̣ ваккхати –
39. аппам̣ вата джӣвитам̣ идам̣, орам̣ вассасата̄пи миййати [мӣйати (сӣ.)] ;
йо чепи атичча джӣвати, атха кхо со джараса̄пи миййати.
аппам̣ вата джӣвитам̣ иданти. джӣвитанти а̄йу т̣хити йапана̄ йа̄пана̄ ирийана̄ ваттана̄ па̄лана̄ джӣвитам̣ джӣвитиндрийам̣. апи ча, двӣхи ка̄ран̣ехи аппакам̣ джӣвитам̣ тхокам̣ джӣвитам̣ – т̣хитипариттата̄йа ва̄ аппакам̣ джӣвитам̣, сарасапариттата̄йа ва̄ аппакам̣ джӣвитам̣. катхам̣ т̣хитипариттата̄йа ва̄ аппакам̣ джӣвитам̣? атӣте читтаккхан̣е джӣвиттха, на джӣвати на джӣвиссати; ана̄гате читтаккхан̣е джӣвиссати, на джӣвати на джӣвиттха; паччуппанне читтаккхан̣е джӣвати, на джӣвиттха на джӣвиссати.
‘‘джӣвитам̣ аттабха̄во ча, сукхадуккха̄ ча кевала̄;
екачиттасама̄йутта̄, лахусо ваттате кхан̣о.
‘‘чулла̄сӣтисахасса̄ни, каппа̄ тит̣т̣ханти йе марӯ;
на твева тепи джӣванти, двӣхи читтехи сам̣йута̄ [самохита̄ (сӣ. сйа̄. ка.)].
‘‘йе нируддха̄ марантасса, тит̣т̣хама̄насса ва̄ идха;
саббепи садиса̄ кхандха̄, гата̄ аппат̣исандхика̄.
‘‘анантара̄ ча йе бхагга̄, йе ча бхагга̄ ана̄гата̄;
тадантаре нируддха̄нам̣, весамам̣ наттхи лаккхан̣е.
‘‘аниббаттена на джа̄то, паччуппаннена джӣвати;
читтабхагга̄ мато локо, пан̃н̃атти параматтхийа̄.
‘‘йатха̄ нинна̄ паваттанти, чхандена парин̣а̄мита̄;
аччхиннадха̄ра̄ ваттанти, сал̣а̄йатанапаччайа̄.
‘‘анидха̄нагата̄ бхагга̄, пун̃джо наттхи ана̄гате;
ниббатта̄ йе ча тит̣т̣ханти, а̄рагге са̄сапӯпама̄.
‘‘ниббатта̄нан̃ча дхамма̄нам̣, бхан̇го несам̣ пураккхато;
палокадхамма̄ тит̣т̣ханти, пура̄н̣ехи амиссита̄.
‘‘адассанато а̄йанти, бхан̇га̄ гаччханти дассанам̣;
виджджуппа̄дова а̄ка̄се, уппаджджанти вайанти ча̄’’ти.
евам̣ т̣хитипариттата̄йа аппакам̣ джӣвитам̣.
катхам̣ сарасапариттата̄йа аппакам̣ джӣвитам̣? асса̄сӯпанибаддхам̣ [асса̄сӯпанибандхам̣ (ка.)] джӣвитам̣, пасса̄сӯпанибаддхам̣ джӣвитам̣, асса̄сапасса̄сӯпанибаддхам̣ джӣвитам̣, маха̄бхӯтӯпанибаддхам̣ джӣвитам̣, кабал̣ӣка̄ра̄ха̄рӯпанибаддхам̣ джӣвитам̣, усмӯпанибаддхам̣ джӣвитам̣, вин̃н̃а̄н̣ӯпанибаддхам̣ джӣвитам̣. мӯлампи имесам̣ дуббалам̣, пуббахетӯпи имесам̣ дуббала̄, йе паччайа̄ тепи дуббала̄, йепи пабха̄вика̄ тепи дуббала̄, сахабхӯпи имесам̣ дуббала̄, сампайога̄пи имесам̣ дуббала̄, сахаджа̄пи имесам̣ дуббала̄, йа̄пи пайоджика̄ са̄пи дуббала̄. ан̃н̃аман̃н̃ам̣ име ниччадуббала̄, ан̃н̃аман̃н̃ам̣ анават̣т̣хита̄ име. ан̃н̃аман̃н̃ам̣ парипа̄тайанти име, ан̃н̃аман̃н̃асса хи наттхи та̄йита̄, на ча̄пи т̣хапенти ан̃н̃аман̃н̃ам̣ име. йопи ниббаттако со на виджджати.
‘‘на ча кеначи кочи ха̄йати, гандхабба̄ ча име хи саббасо;
пуримехи пабха̄вика̄ име, йепи пабха̄вика̄ те пуре мата̄;
пурима̄пи ча паччхима̄пи ча, ан̃н̃аман̃н̃ам̣ на када̄чи маддасам̣сӯ’’ти.
евам̣ сарасапариттата̄йа аппакам̣ джӣвитам̣.
апи ча, ча̄тумаха̄ра̄джика̄нам̣ [ча̄туммаха̄ра̄джика̄нам̣ (сӣ. сйа̄.)] дева̄нам̣ джӣвитам̣ упа̄да̄йа манусса̄нам̣ аппакам̣ джӣвитам̣ париттам̣ джӣвитам̣ тхокам̣ джӣвитам̣ кхан̣икам̣ джӣвитам̣ лахукам̣ джӣвитам̣ иттарам̣ джӣвитам̣ анаддханӣйам̣ джӣвитам̣ начират̣т̣хитикам̣ джӣвитам̣. та̄ватим̣са̄нам̣ дева̄нам̣…пе… йа̄ма̄нам̣ дева̄нам̣… тусита̄нам̣ дева̄нам̣… нимма̄наратӣнам̣ дева̄нам̣… параниммитавасаваттӣнам̣ дева̄нам̣… брахмака̄йика̄нам̣ дева̄нам̣ джӣвитам̣ упа̄да̄йа манусса̄нам̣ аппакам̣ джӣвитам̣ париттам̣ джӣвитам̣ тхокам̣ джӣвитам̣ кхан̣икам̣ джӣвитам̣ лахукам̣ джӣвитам̣ иттарам̣ джӣвитам̣ анаддханӣйам̣ джӣвитам̣ начират̣т̣хитикам̣ джӣвитам̣. вуттан̃хетам̣ бхагавата̄ – ‘‘аппамидам̣, бхиккхаве, манусса̄нам̣ а̄йу, гаманийо сампара̄йо, манта̄йа боддхаббам̣, каттаббам̣ кусалам̣, чаритаббам̣ брахмачарийам̣, наттхи джа̄тасса амаран̣ам̣. йо, бхиккхаве, чирам̣ джӣвати, со вассасатам̣ аппам̣ ва̄ бхиййо.
‘‘аппама̄йу манусса̄нам̣, хӣл̣еййа нам̣ супорисо;
чареййа̄диттасӣсова наттхи маччуссана̄гамо.
‘‘аччайанти ахоратта̄, джӣвитам̣ упаруджджхати;
а̄йу кхиййати мачча̄нам̣, куннадӣнам̣ва одака’’нти.
аппам̣ вата джӣвитам̣ идам̣.
орам̣ вассасата̄пи миййатӣти. калалака̄лепи чавати марати антарадха̄йати виппалуджджати, аббудака̄лепи чавати марати антарадха̄йати виппалуджджати, песика̄лепи чавати марати антарадха̄йати виппалуджджати, гханака̄лепи чавати марати антарадха̄йати виппалуджджати, паса̄кхака̄лепи чавати марати антарадха̄йати виппалуджджати, джа̄таматтопи чавати марати антарадха̄йати виппалуджджати, сӯтигхарепи [пасӯтигхаре (сйа̄.), сӯтикагхаре (ка.)] чавати марати антарадха̄йати виппалуджджати, аддхама̄сикопи чавати марати антарадха̄йати виппалуджджати, ма̄сикопи чавати марати антарадха̄йати виппалуджджати, двема̄сикопи…пе… тема̄сикопи… чатума̄сикопи… пан̃чама̄сикопи чавати марати антарадха̄йати виппалуджджати, чхама̄сикопи… саттама̄сикопи… ат̣т̣хама̄сикопи… навама̄сикопи… дасама̄сикопи… сам̣ваччхарикопи чавати марати антарадха̄йати виппалуджджати, двевассикопи… тивассикопи… чатувассикопи… пан̃чавассикопи … чхавассикопи… саттавассикопи… ат̣т̣хавассикопи… нававассикопи… дасавассикопи… вӣсативассикопи… тим̣савассикопи… чатта̄рӣсавассикопи… пан̃н̃а̄савассикопи… сат̣т̣хивассикопи… саттативассикопи… асӣтивассикопи… навутивассикопи чавати марати антарадха̄йати виппалуджджатӣти – орам̣ вассасата̄пи миййати.
йо чепи атичча джӣватӣти. йо вассасатам̣ атиккамитва̄ джӣвати со екам̣ ва̄ вассам̣ джӣвати, две ва̄ васса̄ни джӣвати, тӣн̣и ва̄ васса̄ни джӣвати, чатта̄ри ва̄ васса̄ни джӣвати, пан̃ча ва̄ васса̄ни джӣвати…пе… даса ва̄ васса̄ни джӣвати, вӣсати ва̄ васса̄ни джӣвати, тим̣сам̣ ва̄ васса̄ни джӣвати, чатта̄рӣсам̣ ва̄ васса̄ни джӣватӣти – йо чепи атичча джӣвати. атха кхо со джараса̄пи миййатӣти. йада̄ джин̣н̣о хоти вуддхо махаллако аддхагато вайоануппатто кхан̣д̣аданто палитакесо вилӯнам̣ кхалитасиро [кхалитам̣ сиро (сӣ.)] валинам̣ тилака̄хатагатто ван̇ко бхогго дан̣д̣апара̄йано, со джара̄йапи чавати марати антарадха̄йати виппалуджджати, наттхи маран̣амха̄ моккхо.
‘‘пхала̄намива пакка̄нам̣, па̄то патанато [папатато (сӣ.)] бхайам̣;
евам̣ джа̄та̄на мачча̄нам̣, ниччам̣ маран̣ато бхайам̣.
‘‘йатха̄пи кумбхака̄расса, ката̄ маттикабха̄джана̄;
саббе бхеданапарийанта̄, евам̣ мачча̄на джӣвитам̣.
‘‘дахара̄ ча маханта̄ ча, йе ба̄ла̄ йе ча пан̣д̣ита̄;
саббе маччувасам̣ йанти, саббе маччупара̄йана̄.
‘‘тесам̣ маччупарета̄нам̣, гаччхатам̣ паралокато;
на пита̄ та̄йате путтам̣, н̃а̄тӣ ва̄ пана н̃а̄таке.
‘‘пеккхатан̃н̃ева н̃а̄тӣнам̣, пасса ла̄лаппатам̣ путху;
екамекова мачча̄нам̣, говаджджхо вийа ниййати;
евамаббха̄хато локо, маччуна̄ ча джара̄йа ча̄’’ти.
атха кхо со джараса̄пи миййати.
тена̄ха бхагава̄ –
‘‘аппам̣ вата джӣвитам̣ идам̣, орам̣ вассасата̄пи миййати;
йо чепи атичча джӣвати, атха кхо со джараса̄пи миййатӣ’’ти.
40. сочанти джана̄ мама̄йите, на хи санти ничча̄ париггаха̄;
вина̄бха̄вам̣ сантамевидам̣, ити дисва̄ на̄га̄рама̄васе.
сочанти джана̄ мама̄йитети. джана̄ти кхаттийа̄ ча бра̄хман̣а̄ ча весса̄ ча судда̄ ча гахат̣т̣ха̄ ча паббаджита̄ ча дева̄ ча манусса̄ ча. маматта̄ти две маматта̄ – тан̣ха̄маматтан̃ча дит̣т̣химаматтан̃ча…пе… идам̣ тан̣ха̄маматтам̣…пе… идам̣ дит̣т̣химаматтам̣. мама̄йитам̣ ваттхум̣ аччхедасан̇кинопи сочанти, аччхиджджантепи сочанти, аччхиннепи сочанти. мама̄йитам̣ ваттхум̣ випарин̣а̄масан̇кинопи сочанти, випарин̣а̄мантепи сочанти, випарин̣атепи сочанти киламанти паридеванти уратта̄л̣им̣ канданти саммохам̣ а̄паджджантӣти – сочанти джана̄ мама̄йите.
на хи санти ничча̄ париггаха̄ти. две париггаха̄ – тан̣ха̄париггахо ча дит̣т̣хипариггахо ча…пе… айам̣ тан̣ха̄париггахо…пе… айам̣ дит̣т̣хипариггахо. тан̣ха̄париггахо аниччо сан̇кхато пат̣иччасамуппанно кхайадхаммо вайадхаммо вира̄гадхаммо ниродхадхаммо випарин̣а̄мадхаммо. дит̣т̣хипариггахопи аниччо сан̇кхато пат̣иччасамуппанно кхайадхаммо вайадхаммо вира̄гадхаммо ниродхадхаммо випарин̣а̄мадхаммо. вуттан̃хетам̣ бхагавата̄ – ‘‘пассатха но тумхе, бхиккхаве, там̣ париггахам̣ йва̄йам̣ париггахо ниччо дхуво сассато авипарин̣а̄мадхаммо сассатисамам̣ татхева т̣хассатӣ’’ти? ‘‘но хетам̣, бханте’’. ‘‘са̄дху, бхиккхаве! ахампи кхо етам̣, бхиккхаве, париггахам̣ на саманупасса̄ми, йва̄йам̣ париггахо ниччо дхуво сассато авипарин̣а̄мадхаммо сассатисамам̣ татхева т̣хассатӣ’’ти. париггаха̄ ничча̄ дхува̄ сассата̄ авипарин̣а̄мадхамма̄ наттхи на санти на сам̣виджджанти на лаббхантӣти – на хи санти ничча̄ париггаха̄.
вина̄бха̄вам̣ сантамевиданти. на̄на̄бха̄ве вина̄бха̄ве ан̃н̃атха̄бха̄ве санте сам̣виджджама̄не упалаббхийама̄не. вуттан̃хетам̣ бхагавата̄ – ‘‘алам̣, а̄нанда! ма̄ сочи ма̄ паридеви. нану етам̣, а̄нанда, майа̄ пат̣икаччева [пат̣игаччева (сӣ.)] аккха̄там̣ – ‘саббехева пийехи мана̄пехи на̄на̄бха̄во вина̄бха̄во ан̃н̃атха̄бха̄во. там̣ кутеттха, а̄нанда, лаббха̄ – йам̣ там̣ джа̄там̣ бхӯтам̣ сан̇кхатам̣ палокадхаммам̣ там̣ вата ма̄ палуджджӣ’ти! нетам̣ т̣ха̄нам̣ виджджати. пурима̄нам̣ пурима̄нам̣ кхандха̄нам̣ дха̄тӯнам̣ а̄йатана̄нам̣ випарин̣а̄ман̃н̃атха̄бха̄ва̄ паччхима̄ паччхима̄ кхандха̄ ча дха̄туйо ча а̄йатана̄ни ча паваттантӣ’’ти – вина̄бха̄вам̣ сантамевидам̣.
ити дисва̄ на̄га̄рама̄васети. итӣти падасандхи падасам̣сагго падапа̄рипӯрӣ аккхарасамава̄йо бйан̃джанасилит̣т̣хата̄ пада̄нупуббата̄петам̣. итӣти ити дисва̄ пасситва̄ тулайитва̄ тӣрайитва̄ вибха̄вайитва̄ вибхӯтам̣ катва̄ маматтесӯти – ити дисва̄. на̄га̄рама̄васети саббам̣ гхара̄ва̄сапалибодхам̣ чхиндитва̄ путтада̄рапалибодхам̣ чхиндитва̄ н̃а̄типалибодхам̣ чхиндитва̄ митта̄маччапалибодхам̣ чхиндитва̄ саннидхипалибодхам̣ чхиндитва̄ кесамассум̣ оха̄ретва̄ ка̄са̄йа̄ни ваттха̄ни аччха̄детва̄ ага̄расма̄ анага̄рийам̣ паббаджитва̄ акин̃чанабха̄вам̣ упагантва̄ еко чареййа вихареййа ирийеййа ваттеййа па̄леййа йапеййа йа̄пеййа̄ти – ити дисва̄ на̄га̄рама̄васе.
тена̄ха бхагава̄ –
‘‘сочанти джана̄ мама̄йите, на хи санти ничча̄ париггаха̄;
вина̄бха̄вам̣ сантамевидам̣, ити дисва̄ на̄га̄рама̄васе’’ти.
41. маран̣енапи там̣ пахӣйати [пахиййати (ка.)] йам̣ пурисо мамиданти ман̃н̃ати;
етампи видитва̄на [етам̣ дисва̄на (сӣ. ка.)] пан̣д̣ито, на маматта̄йа наметха ма̄мако.
маран̣енапи там̣ пахӣйатӣти. маран̣анти йа̄ тесам̣ тесам̣ сатта̄нам̣ тамха̄ тамха̄ саттаника̄йа̄ чути чаваната̄ бхедо антарадха̄нам̣ маччумаран̣ам̣ ка̄лам̣кирийа̄ кхандха̄нам̣ бхедо кал̣еварасса никкхепо джӣвитиндрийассупаччхедо. танти рӯпагатам̣ ведана̄гатам̣ сан̃н̃а̄гатам̣ сан̇кха̄рагатам̣ вин̃н̃а̄н̣агатам̣. пахӣйатӣти пахӣйати джахӣйати виджахӣйати антарадха̄йати виппалуджджати. бха̄ситампи хетам̣ –
‘‘пуббева маччам̣ виджаханти бхога̄, маччова не пуббатарам̣ джаха̄ти;
асассата̄ бхогино ка̄мака̄мӣ, тасма̄ на соча̄махам̣ сокака̄ле.
‘‘удети а̄пӯрати вети чандо, аттам̣ гаметва̄на палети сӯрийо;
видита̄ майа̄ саттука локадхамма̄, тасма̄ на соча̄махам̣ сокака̄ле’’ти.
маран̣енапи там̣ пахӣйати. йам̣ пурисо мамиданти ман̃н̃атӣти. йанти рӯпагатам̣ ведана̄гатам̣ сан̃н̃а̄гатам̣ сан̇кха̄рагатам̣ вин̃н̃а̄н̣агатам̣. пурисоти сан̇кха̄ саман̃н̃а̄ пан̃н̃атти воха̄ро [локавоха̄ро (сйа̄.)] на̄мам̣ на̄макаммам̣ на̄мадхеййам̣ нирутти бйан̃джанам̣ абхила̄по. мамиданти ман̃н̃атӣти тан̣ха̄ман̃н̃ана̄йа ман̃н̃ати, дит̣т̣химан̃н̃ана̄йа ман̃н̃ати, ма̄наман̃н̃ана̄йа ман̃н̃ати, килесаман̃н̃ана̄йа ман̃н̃ати, дуччаритаман̃н̃ана̄йа ман̃н̃ати, пайогаман̃н̃ана̄йа ман̃н̃ати, випа̄каман̃н̃ана̄йа ман̃н̃атӣти – йам̣ пурисо мамиданти ман̃н̃ати.
етампи видитва̄на пан̣д̣итоти. етам̣ а̄дӣнавам̣ н̃атва̄ джа̄нитва̄ тулайитва̄ тӣрайитва̄ вибха̄вайитва̄ вибхӯтам̣ катва̄ маматтесӯти, етампи видитва̄ пан̣д̣ито дхӣро пан̣д̣ито пан̃н̃ава̄ буддхима̄ н̃а̄н̣ӣ вибха̄вӣ медха̄вӣти – етампи видитва̄на пан̣д̣ито.
на маматта̄йа наметха ма̄макоти. маматта̄ти две маматта̄ – тан̣ха̄маматтан̃ча дит̣т̣химаматтан̃ча…пе… идам̣ тан̣ха̄маматтам̣…пе… идам̣ дит̣т̣химаматтам̣. ма̄макоти буддхама̄мако дхаммама̄мако сан̇гхама̄мако. со бхагавантам̣ мама̄йати, бхагава̄ там̣ пуггалам̣ паригган̣ха̄ти. вуттан̃хетам̣ бхагавата̄ – ‘‘йе те, бхиккхаве, бхиккхӯ куха̄ тхаддха̄ [баддха̄ (ка.) итиву. 108] лапа̄ син̇гӣ уннал̣а̄ асама̄хита̄, на ме те, бхиккхаве, бхиккхӯ ма̄мака̄; апагата̄ ча те, бхиккхаве, бхиккхӯ имасма̄ дхаммавинайа̄. на ча те имасмим̣ дхаммавинайе вуддхим̣ вирӯл̣хим̣ вепуллам̣ а̄паджджанти. йе ча кхо те, бхиккхаве, бхиккхӯ никкуха̄ ниллапа̄ дхӣра̄ аттхаддха̄ сусама̄хита̄, те кхо ме, бхиккхаве, бхиккхӯ ма̄мака̄; анапагата̄ ча те, бхиккхаве, бхиккхӯ имасма̄ дхаммавинайа̄. те ча имасмим̣ дхаммавинайе вуддхим̣ вирӯл̣хим̣ вепуллам̣ а̄паджджанти’’.
‘‘куха̄ тхаддха̄ лапа̄ син̇гӣ, уннал̣а̄ асама̄хита̄;
на те дхамме вирӯханти, самма̄самбуддхадесите.
‘‘никкуха̄ ниллапа̄ дхӣра̄, аттхаддха̄ сусама̄хита̄;
те ве дхамме вирӯханти, самма̄самбуддхадесите’’.
на маматта̄йа наметха ма̄макоти. ма̄мако тан̣ха̄маматтам̣ паха̄йа дит̣т̣химаматтам̣ пат̣иниссаджджитва̄ маматта̄йа на намеййа на онамеййа, на там̣нинно асса на таппон̣о на таппаббха̄ро на тададхимутто на тададхипатеййоти – на маматта̄йа наметха ма̄мако.
тена̄ха бхагава̄ –
‘‘маран̣енапи там̣ пахӣйати, йам̣ пурисо мамиданти ман̃н̃ати;
етампи видитва̄на пан̣д̣ито, на маматта̄йа наметха ма̄мако’’ти.
42. супинена йатха̄пи сан̇гатам̣, пат̣ибуддхо пурисо на пассати;
евампи пийа̄йитам̣ джанам̣, петам̣ ка̄лан̇катам̣ [ка̄лакатам̣ (сӣ. сйа̄.)] на пассати.
супинена йатха̄пи сан̇гатанти. сан̇гатам̣ сама̄гатам̣ сама̄хитам̣ саннипатитанти – супинена йатха̄пи сан̇гатам̣. пат̣ибуддхо пурисо на пассатӣти йатха̄ пурисо супинагато чандам̣ пассати, сӯрийам̣ пассати, маха̄самуддам̣ пассати, синерум̣ паббатара̄джа̄нам̣ пассати, хаттхим̣ пассати, ассам̣ пассати, ратхам̣ пассати, паттим̣ пассати, сена̄бйӯхам̣ пассати, а̄ра̄мара̄ман̣еййакам̣ пассати, ванара̄ман̣еййакам̣…пе… бхӯмира̄ман̣еййакам̣… поккхаран̣ӣра̄ман̣еййакам̣ пассати; пат̣ибуддхо на кин̃чи пассатӣти – пат̣ибуддхо пурисо на пассати.
евампи пийа̄йитам̣ джананти. еванти опаммасампат̣ипа̄данам̣. пийа̄йитам̣ джананти мама̄йитам̣ джанам̣ ма̄тарам̣ ва̄ питарам̣ ва̄ бха̄тарам̣ ва̄ бхагиним̣ ва̄ путтам̣ ва̄ дхӣтарам̣ ва̄ миттам̣ ва̄ амаччам̣ ва̄ н̃а̄тим̣ ва̄ са̄лохитам̣ ва̄ти – евампи пийа̄йитам̣ джанам̣.
петам̣ ка̄лан̇катам̣ на пассатӣти. пето вуччати мато. ка̄лан̇катам̣ на пассати на даккхати на̄дхигаччхати на виндати на пат̣илабхатӣти – петам̣ ка̄лан̇катам̣ на пассати.
тена̄ха бхагава̄ –
‘‘супинена йатха̄пи сан̇гатам̣, пат̣ибуддхо пурисо на пассати;
евампи пийа̄йитам̣ джанам̣, петам̣ ка̄лан̇катам̣ на пассатӣ’’ти.
43. дит̣т̣ха̄пи сута̄пи те джана̄, йесам̣ на̄мамидам̣ павуччати;
на̄мам̣йева̄васиссати, [на̄мамева̄’васиссати (сӣ. сйа̄.)] аккхеййам̣ петасса джантуно.
дит̣т̣ха̄пи сута̄пи те джана̄ти. дит̣т̣ха̄ти йе чаккхувин̃н̃а̄н̣а̄бхисамбхӯта̄. сута̄ти йе сотавин̃н̃а̄н̣а̄бхисамбхӯта̄. те джана̄ти кхаттийа̄ ча бра̄хман̣а̄ ча весса̄ ча судда̄ ча гахат̣т̣ха̄ ча паббаджита̄ ча дева̄ ча манусса̄ ча̄ти – дит̣т̣ха̄пи сута̄пи те джана̄.
йесам̣ на̄мамидам̣ павуччатӣти. йесанти йесам̣ кхаттийа̄нам̣ бра̄хман̣а̄нам̣ весса̄нам̣ судда̄нам̣ гахат̣т̣ха̄нам̣ паббаджита̄нам̣ дева̄нам̣ манусса̄нам̣. на̄манти сан̇кха̄ саман̃н̃а̄ пан̃н̃атти воха̄ро на̄мам̣ на̄макаммам̣ на̄мадхеййам̣ нирутти бйан̃джанам̣ абхила̄по. павуччатӣти вуччати павуччати катхӣйати бхан̣ӣйати дӣпӣйати вохарӣйатӣти – йесам̣ на̄мамидам̣ павуччати.
на̄мам̣йева̄васиссати аккхеййанти. рӯпагатам̣ ведана̄гатам̣ сан̃н̃а̄гатам̣ сан̇кха̄рагатам̣ вин̃н̃а̄н̣агатам̣ пахӣйати джахӣйати виджахӣйати антарадха̄йати виппалуджджати, на̄мам̣йева̄васиссати. аккхеййанти. аккха̄тум̣ катхетум̣ бхан̣итум̣ дӣпайитум̣ вохаритунти – на̄мам̣ ева̄васиссати аккхеййам̣. петасса джантуноти. петасса̄ти матасса ка̄лан̇катасса. джантуноти саттасса нарасса ма̄навасса посасса пуггаласса джӣвасса джа̄гусса джантусса индагусса мануджасса̄ти – петасса джантуно.
тена̄ха бхагава̄ –
‘‘дит̣т̣ха̄пи сута̄пи те джана̄, йесам̣ на̄мамидам̣ павуччати;
на̄мам̣йева̄васиссати, аккхеййам̣ петасса джантуно’’ти.
44. сокаппаридевамаччхарам̣, на паджаханти гиддха̄ мама̄йите;
тасма̄ мунайо париггахам̣, хитва̄ ачарим̣су кхемадассино.
сокаппаридевамаччхарам̣ на паджаханти гиддха̄ мама̄йитети. сокоти н̃а̄тибйасанена ва̄ пхут̣т̣хасса бхогабйасанена ва̄ пхут̣т̣хасса рогабйасанена ва̄ пхут̣т̣хасса сӣлабйасанена ва̄ пхут̣т̣хасса дит̣т̣хибйасанена ва̄ пхут̣т̣хасса ан̃н̃атаран̃н̃атарена бйасанена саманна̄гатасса ан̃н̃атаран̃н̃атарена дуккхадхаммена пхут̣т̣хасса соко сочана̄ сочитаттам̣ антосоко антопарисоко антода̄хо антопарида̄хо [антод̣а̄хо антопарид̣а̄хо (сйа̄.)] четасо париджджха̄йана̄ доманассам̣ сокасаллам̣. паридевоти н̃а̄тибйасанена ва̄ пхут̣т̣хасса…пе… дит̣т̣хибйасанена ва̄ пхут̣т̣хасса ан̃н̃атаран̃н̃атарена бйасанена саманна̄гатасса ан̃н̃атаран̃н̃атарена дуккхадхаммена пхут̣т̣хасса а̄дево паридево а̄девана̄ паридевана̄ а̄девитаттам̣ паридевитаттам̣ ва̄ча̄ пала̄по виппала̄по ла̄лаппо ла̄лаппа̄йана̄ ла̄лаппа̄йитаттам̣. маччхарийанти пан̃ча маччхарийа̄ни – а̄ва̄самаччхарийам̣, куламаччхарийам̣, ла̄бхамаччхарийам̣, ван̣н̣амаччхарийам̣, дхаммамаччхарийам̣. йам̣ еварӯпам̣ маччхарийам̣ маччхара̄йана̄ маччхара̄йитаттам̣ вевиччхам̣ кадарийам̣ кат̣укан̃чуката̄ аггахитаттам̣ читтасса – идам̣ вуччати маччхарийам̣. апи ча кхандхамаччхарийампи маччхарийам̣, дха̄тумаччхарийампи маччхарийам̣, а̄йатанамаччхарийампи маччхарийам̣ га̄хо – идам̣ вуччати маччхарийам̣. гедхо вуччати тан̣ха̄. йо ра̄го са̄ра̄го…пе… абхиджджха̄ лобхо акусаламӯлам̣. маматта̄ти две маматта̄ – тан̣ха̄маматтан̃ча дит̣т̣химаматтан̃ча …пе… идам̣ тан̣ха̄маматтам̣…пе… идам̣ дит̣т̣химаматтам̣. мама̄йитам̣ ваттхум̣ аччхедасан̇кинопи сочанти, аччхиджджантепи сочанти, аччхиннепи сочанти, мама̄йитам̣ ваттхум̣ випарин̣а̄масан̇кинопи сочанти, випарин̣а̄мантепи сочанти, випарин̣атепи сочанти, мама̄йитам̣ ваттхум̣ аччхедасан̇кинопи паридеванти, аччхиджджантепи паридеванти, аччхиннепи паридеванти. мама̄йитам̣ ваттхум̣ випарин̣а̄масан̇кинопи паридеванти, випарин̣а̄мантепи паридеванти, випарин̣атепи паридеванти. мама̄йитам̣ ваттхум̣ раккханти гопенти паригган̣ханти мама̄йанти маччхара̄йанти; мама̄йитасмим̣ ваттхусмим̣ сокам̣ на джаханти, паридевам̣ на джаханти, маччхарийам̣ на джаханти, гедхам̣ на джаханти наппаджаханти на виноденти на бйантим̣ каронти на анабха̄вам̣ гаментӣти – сокаппаридевамаччхарам̣ наппаджаханти гиддха̄ мама̄йите.
тасма̄ мунайо париггахам̣, хитва̄ ачарим̣су кхемадассиноти. тасма̄ти тасма̄ там̣ка̄ран̣а̄ там̣хету таппаччайа̄ там̣нида̄на̄ етам̣ а̄дӣнавам̣ сампассама̄на̄ маматтесӯти – тасма̄. мунайоти монам̣ вуччати н̃а̄н̣ам̣. йа̄ пан̃н̃а̄ паджа̄нана̄…пе… амохо дхаммавичайо самма̄дит̣т̣хи. тена н̃а̄н̣ена саманна̄гата̄ мунайо монаппатта̄. тӣн̣и монеййа̄ни – ка̄йамонеййам̣, вачӣмонеййам̣, маномонеййам̣…пе… сан̇гаджа̄ламатичча со муни. париггахоти две париггаха̄ – тан̣ха̄париггахо ча дит̣т̣хипариггахо ча…пе… айам̣ тан̣ха̄париггахо…пе… айам̣ дит̣т̣хипариггахо. мунайо тан̣ха̄париггахам̣ париччаджитва̄ дит̣т̣хипариггахам̣ пат̣иниссаджджитва̄ чаджитва̄ паджахитва̄ винодетва̄ бйантим̣ каритва̄ анабха̄вам̣ гаметва̄ ачарим̣су вихарим̣су ирийим̣су ваттим̣су па̄лим̣су йапим̣су йа̄пим̣су. кхемадассиноти кхемам̣ вуччати аматам̣ нибба̄нам̣. йо со саббасан̇кха̄расаматхо саббӯпадхипат̣иниссагго тан̣хаккхайо вира̄го ниродхо нибба̄нам̣. кхемадассиноти кхемадассино та̄н̣адассино лен̣адассино саран̣адассино абхайадассино аччутадассино аматадассино нибба̄надассиноти – тасма̄ мунайо париггахам̣ хитва̄ ачарим̣су кхемадассино.
тена̄ха бхагава̄ –
‘‘сокаппаридевамаччхарам̣, на джаханти гиддха̄ мама̄йите;
тасма̄ мунайо париггахам̣, хитва̄ ачарим̣су кхемадассино’’ти.
45. патилӣначарасса бхиккхуно, бхаджама̄насса вивиттама̄санам̣;
са̄маггийама̄ху тасса там̣, йо атта̄нам̣ бхаване на дассайе.
патилӣначарасса бхиккхуноти. патилӣначара̄ вуччанти сатта секкха̄ [секха̄ (сӣ. сйа̄.)]. араха̄ патилӣно. ким̣ка̄ран̣а̄ патилӣначара̄ вуччанти сатта секкха̄? те тато тато читтам̣ патилӣнента̄ патикут̣ента̄ пативат̣т̣ента̄ саннируддханта̄ [саннирумбхента̄ (сӣ.)] саннигган̣ханта̄ саннива̄рента̄ раккханта̄ гопента̄ чаранти вичаранти вихаранти ирийанти ваттенти па̄ленти йапенти йа̄пенти, чаккхудва̄ре читтам̣ патилӣнента̄ патикут̣ента̄ пативат̣т̣ента̄ саннируддханта̄ саннигган̣ханта̄ саннива̄рента̄ раккханта̄ гопента̄ чаранти вичаранти вихаранти ирийанти ваттенти па̄ленти йапенти йа̄пенти, сотадва̄ре читтам̣…пе… гха̄надва̄ре читтам̣… дживха̄два̄ре читтам̣… ка̄йадва̄ре читтам̣… манодва̄ре читтам̣ патилӣнента̄ патикут̣ента̄ пативат̣т̣ента̄ саннируддханта̄ саннигган̣ханта̄ саннива̄рента̄ раккханта̄ гопента̄ чаранти вичаранти вихаранти ирийанти ваттенти па̄ленти йапенти йа̄пенти. йатха̄ куккут̣апаттам̣ ва̄ нха̄рудаддулам̣ ва̄ аггимхи паккхиттам̣ патилӣйати патикут̣ати пативат̣т̣ати на сампаса̄рийати; евамева тато тато читтам̣ патилӣнента̄ патикут̣ента̄ пативат̣т̣ента̄ саннируддханта̄ саннигган̣ханта̄ саннива̄рента̄ раккханта̄ гопента̄ чаранти вичаранти вихаранти ирийанти ваттенти па̄ленти йапенти йа̄пенти, чаккхудва̄ре читтам̣…пе… сотадва̄ре читтам̣… гха̄надва̄ре читтам̣… дживха̄два̄ре читтам̣… ка̄йадва̄ре читтам̣… манодва̄ре читтам̣ патилӣнента̄ патикут̣ента̄ пативат̣т̣ента̄ саннируддханта̄ саннигган̣ханта̄ саннива̄рента̄ раккханта̄ гопента̄ чаранти вичаранти вихаранти ирийанти ваттенти па̄ленти йапенти йа̄пенти. там̣ка̄ран̣а̄ патилӣначара̄ вуччанти сатта секкха̄. бхиккхуноти путхуджджанакалйа̄н̣акасса ва̄ бхиккхуно секкхасса ва̄ бхиккхуноти – патилӣначарасса бхиккхуно.
бхаджама̄насса вивиттама̄сананти а̄санам̣ вуччати йаттха нисӣданти – ман̃чо пӣт̣хам̣ бхиси тат̣т̣ика̄ чаммакхан̣д̣о тин̣асантха̄ро пан̣н̣асантха̄ро пала̄ласантха̄ро. там̣ а̄санам̣ асаппа̄йарӯпадассанена риттам̣ вивиттам̣ павивиттам̣, асаппа̄йасаддассаванена риттам̣ вивиттам̣ павивиттам̣, асаппа̄йагандхагха̄йанена… асаппа̄йарасаса̄йанена… асаппа̄йапхот̣т̣хаббапхусанена… асаппа̄йехи пан̃чахи ка̄магун̣ехи риттам̣ вивиттам̣ павивиттам̣. там̣ вивиттам̣ а̄санам̣ бхаджато самбхаджато севато нисевато сам̣севато пат̣исеватоти – бхаджама̄насса вивиттама̄санам̣.
са̄маггийама̄ху тасса там̣, йо атта̄нам̣ бхаване на дассайети. са̄маггийоти тиссо са̄маггийо – ган̣аса̄маггӣ, дхаммаса̄маггӣ, анабхиниббаттиса̄маггӣ. катама̄ ган̣аса̄маггӣ? баху чепи бхиккхӯ самагга̄ саммодама̄на̄ авивадама̄на̄ кхӣродакӣбхӯта̄ ан̃н̃аман̃н̃ам̣ пийачаккхӯхи сампассанта̄ вихаранти – айам̣ ган̣аса̄маггӣ. катама̄ дхаммаса̄маггӣ? чатта̄ро сатипат̣т̣ха̄на̄, чатта̄ро саммаппадха̄на̄, чатта̄ро иддхипа̄да̄, пан̃чиндрийа̄ни, пан̃ча бала̄ни, сатта боджджхан̇га̄, арийо ат̣т̣хан̇гико магго. те екато паккханданти пасӣданти сампатит̣т̣ханти вимуччанти; на тесам̣ дхамма̄нам̣ вива̄до павива̄до аттхи – айам̣ дхаммаса̄маггӣ. катама̄ анабхиниббаттиса̄маггӣ? баху чепи бхиккхӯ анупа̄дисеса̄йа нибба̄надха̄туйа̄ паринибба̄йанти; на тесам̣ нибба̄надха̄туйа̄ [тена (сӣ.)] ӯнаттам̣ ва̄ пун̣н̣аттам̣ ва̄ пан̃н̃а̄йати – айам̣ анабхиниббаттиса̄маггӣ. бхаванети нерайика̄нам̣ нирайо бхаванам̣, тираччха̄найоника̄нам̣ тираччха̄найони бхаванам̣, петтивисайика̄нам̣ петтивисайо бхаванам̣, манусса̄нам̣ мануссалоко бхаванам̣, дева̄нам̣ девалоко бхавананти. са̄маггийама̄ху тасса там̣, йо атта̄нам̣ бхаване на дассайети. тассеса̄ са̄маггӣ етам̣ чханнам̣ етам̣ патирӯпам̣ етам̣ ануччхавикам̣ етам̣ ануломам̣, йо евам̣ пат̣иччханне нирайе атта̄нам̣ на дассеййа, тираччха̄найонийам̣ атта̄нам̣ на дассеййа, петтивисайе атта̄нам̣ на дассеййа, мануссалоке атта̄нам̣ на дассеййа, девалоке атта̄нам̣ на дассеййа̄ти евама̄хам̣су евам̣ катхенти евам̣ бхан̣анти евам̣ дӣпайанти евам̣ вохарантӣти – са̄маггийама̄ху тасса там̣, йо атта̄нам̣ бхаване на дассайе.
тена̄ха бхагава̄ –
‘‘патилӣначарасса бхиккхуно, бхаджама̄насса вивиттама̄санам̣;
са̄маггийама̄ху тасса там̣, йо атта̄нам̣ бхаване на дассайе’’ти.
46. саббаттха мунӣ аниссито, на пийам̣ куббати нопи аппийам̣;
тасмим̣ паридевамаччхарам̣, пан̣н̣е ва̄ри йатха̄ на лимпати.
саббаттха мунӣ анисситоти. саббам̣ вуччати два̄даса̄йатана̄ни – чаккхун̃чева рӯпа̄ ча, сотан̃ча садда̄ ча, гха̄нан̃ча гандха̄ ча, дживха̄ ча раса̄ ча, ка̄йо ча пхот̣т̣хабба̄ ча, мано ча дхамма̄ ча. мунӣти. монам̣ вуччати н̃а̄н̣ам̣…пе… сан̇гаджа̄ламатичча со муни. анисситоти. две ниссайа̄ – тан̣ха̄ниссайо ча дит̣т̣хиниссайо ча…пе… айам̣ тан̣ха̄ниссайо…пе… айам̣ дит̣т̣хиниссайо. муни тан̣ха̄ниссайам̣ паха̄йа дит̣т̣хиниссайам̣ пат̣иниссаджджитва̄ чаккхум̣ аниссито сотам̣ аниссито гха̄нам̣ аниссито дживхам̣ аниссито ка̄йам̣ аниссито манам̣ аниссито рӯпе… садде… гандхе… расе… пхот̣т̣хаббе… дхамме… кулам̣… ган̣ам̣… а̄ва̄сам̣… ла̄бхам̣… йасам̣… пасам̣сам̣… сукхам̣… чӣварам̣… пин̣д̣апа̄там̣… сена̄санам̣… гила̄напаччайабхесаджджапариккха̄рам̣… ка̄мадха̄тум̣… рӯпадха̄тум̣… арӯпадха̄тум̣… ка̄мабхавам̣… рӯпабхавам̣… арӯпабхавам̣… сан̃н̃а̄бхавам̣… асан̃н̃а̄бхавам̣ … невасан̃н̃а̄на̄сан̃н̃а̄бхавам̣… екавока̄рабхавам̣… чатувока̄рабхавам̣… пан̃чавока̄рабхавам̣… атӣтам̣… ана̄гатам̣… паччуппаннам̣… дит̣т̣хам̣… сутам̣… мутам̣… вин̃н̃а̄там̣… саббе дхамме аниссито аналлӣно анупагато анаджджхосито анадхимутто никкханто ниссат̣о виппамутто висан̃н̃утто вимарийа̄дикатена четаса̄ вихаратӣти – саббаттха муни аниссито.
на пийам̣ куббати нопи аппийанти. пийа̄ти две пийа̄ – сатта̄ ва̄ сан̇кха̄ра̄ ва̄. катаме сатта̄ пийа̄? идха йасса те хонти аттхака̄ма̄ хитака̄ма̄ пха̄сука̄ма̄ йогаккхемака̄ма̄ ма̄та̄ ва̄ пита̄ ва̄ бха̄та̄ ва̄ бхагинӣ ва̄ путта̄ ва̄ дхӣтара̄ ва̄ митта̄ ва̄ амачча̄ ва̄ н̃а̄тӣ ва̄ са̄лохита̄ ва̄ – име сатта̄ пийа̄. катаме сан̇кха̄ра̄ пийа̄? мана̄пика̄ рӯпа̄ мана̄пика̄ садда̄ мана̄пика̄ гандха̄ мана̄пика̄ раса̄ мана̄пика̄ пхот̣т̣хабба̄ – име сан̇кха̄ра̄ пийа̄. аппийа̄ти две аппийа̄ – сатта̄ ва̄ сан̇кха̄ра̄ ва̄. катаме сатта̄ аппийа̄? идха йасса те хонти анаттхака̄ма̄ ахитака̄ма̄ апха̄сука̄ма̄ айогаккхемака̄ма̄ джӣвита̄ воропетука̄ма̄ – име сатта̄ аппийа̄. катаме сан̇кха̄ра̄ аппийа̄? амана̄пика̄ рӯпа̄ амана̄пика̄ садда̄ амана̄пика̄ гандха̄ амана̄пика̄ раса̄ амана̄пика̄ пхот̣т̣хабба̄ – име сан̇кха̄ра̄ аппийа̄. на пийам̣ куббати нопи аппийанти. ‘‘айам̣ ме сатто пийо, име ча сан̇кха̄ра̄ мана̄па̄’’ти ра̄гавасена пийам̣ на кароти; ‘‘айам̣ ме сатто аппийо, име ча сан̇кха̄ра̄ амана̄па̄’’ти пат̣игхавасена аппийам̣ на кароти на джанети на сан̃джанети на ниббаттети на̄бхиниббаттетӣти – на пийам̣ куббати нопи аппийам̣.
тасмим̣ паридевамаччхарам̣ пан̣н̣е ва̄ри йатха̄ на лимпатӣти. тасминти тасмим̣ пуггале араханте кхӣн̣а̄саве. паридевоти н̃а̄тибйасанена ва̄ пхут̣т̣хасса бхогабйасанена ва̄ пхут̣т̣хасса рогабйасанена ва̄ пхут̣т̣хасса сӣлабйасанена ва̄ пхут̣т̣хасса дит̣т̣хибйасанена ва̄ пхут̣т̣хасса ан̃н̃атаран̃н̃атарена бйасанена саманна̄гатасса ан̃н̃атаран̃н̃атарена дуккхадхаммена пхут̣т̣хасса а̄дево паридево а̄девана̄ паридевана̄ а̄девитаттам̣ паридевитаттам̣ ва̄ча̄ пала̄по виппала̄по ла̄лаппо ла̄лаппа̄йана̄ ла̄лаппа̄йитаттам̣. маччхарийанти пан̃ча маччхарийа̄ни – а̄ва̄самаччхарийам̣, куламаччхарийам̣, ла̄бхамаччхарийам̣, ван̣н̣амаччхарийам̣, дхаммамаччхарийам̣. йам̣ еварӯпам̣ маччхарийам̣ маччхара̄йана̄ маччхара̄йитаттам̣ вевиччхам̣ кадарийам̣ кат̣укан̃чуката̄ аггахитаттам̣ читтасса – идам̣ вуччати маччхарийам̣. апи ча кхандхамаччхарийампи маччхарийам̣, дха̄тумаччхарийампи маччхарийам̣, а̄йатанамаччхарийампи маччхарийам̣ га̄хо – идам̣ вуччати маччхарийам̣.
пан̣н̣е ва̄ри йатха̄ на лимпатӣти. пан̣н̣ам̣ вуччати падумапаттам̣. ва̄ри вуччати удакам̣. йатха̄ ва̄ри падумапаттам̣ на лимпати на палимпати на упалимпати алиттам̣ апалиттам̣ анупалиттам̣, евамева тасмим̣ пуггале араханте кхӣн̣а̄саве паридево маччхарийан̃ча на лимпати на палимпати на упалимпати алитта̄ апалитта̄ анупалитта̄. со ча пуггало араханто техи килесехи на лимпати на палимпати на упалимпати алитто апалитто анупалитто никкханто ниссат̣о виппамутто висан̃н̃утто вимарийа̄дикатена четаса̄ вихаратӣти – тасмим̣ паридевамаччхарам̣ пан̣н̣е ва̄ри йатха̄ на лимпати.
тена̄ха бхагава̄ –
‘‘саббаттха мунӣ аниссито, на пийам̣ куббати нопи аппийам̣;
тасмим̣ паридевамаччхарам̣, пан̣н̣е ва̄ри йатха̄ на лимпатӣ’’ти.
47. удабинду йатха̄пи поккхаре, падуме ва̄ри йатха̄ на лимпати;
евам̣ муни нопалимпати, йадидам̣ дит̣т̣хасутамутесу [дит̣т̣хасуте мутесу (сӣ.), дит̣т̣хасутам̣ мутесу (сйа̄. ка.)] ва̄.
удабинду йатха̄пи поккхарети. удабинду вуччати удакатхево. поккхарам̣ вуччати падумапаттам̣. йатха̄ удабинду падумапатте на лимпати на палимпати на упалимпати алиттам̣ апалиттам̣ анупалиттанти – удабинду йатха̄пи поккхаре. падуме ва̄ри йатха̄ на лимпатӣти. падумам̣ вуччати падумапуппхам̣. ва̄ри вуччати удакам̣. йатха̄ ва̄ри падумапуппхам̣ на лимпати на палимпати на упалимпати алиттам̣ апалиттам̣ анупалиттанти – падуме ва̄ри йатха̄ на лимпати.
евам̣ муни нопалимпати, йадидам̣ дит̣т̣хасутамутесу ва̄ти. еванти опаммасампат̣ипа̄данам̣. мунӣти. монам̣ вуччати н̃а̄н̣ам̣…пе… сан̇гаджа̄ламатичча со муни. лепа̄ти две лепа̄ – тан̣ха̄лепо ча дит̣т̣хилепо ча…пе… айам̣ тан̣ха̄лепо…пе… айам̣ дит̣т̣хилепо. муни тан̣ха̄лепам̣ паха̄йа дит̣т̣хилепам̣ пат̣иниссаджджитва̄ дит̣т̣хе на лимпати, суте на лимпати, муте на лимпати, вин̃н̃а̄те на лимпати на палимпати на упалимпати алитто апалитто анупалитто никкханто ниссат̣о виппамутто висан̃н̃утто вимарийа̄дикатена четаса̄ вихаратӣти – евам̣ муни нопалимпати, йадидам̣ дит̣т̣хасутамутесу ва̄.
тена̄ха бхагава̄ –
‘‘удабинду йатха̄пи поккхаре, падуме ва̄ри йатха̄ на лимпати;
евам̣ муни нопалимпати, йадидам̣ дит̣т̣хасутамутесу ва̄’’ти.
48. дхоно на хи тена ман̃н̃ати, йадидам̣ дит̣т̣хасутамутесу ва̄;
на̄н̃н̃ена висуддхимиччхати, на хи со раджджати но вираджджати.
дхоно на хи тена ман̃н̃ати, йадидам̣ дит̣т̣хасутамутесу ва̄ти. дхоноти дхона̄ вуччати пан̃н̃а̄. йа̄ пан̃н̃а̄ паджа̄нана̄…пе… амохо дхаммавичайо самма̄дит̣т̣хи. ким̣ка̄ран̣а̄ дхона̄ вуччати пан̃н̃а̄? та̄йа пан̃н̃а̄йа ка̄йадуччаритам̣ дхутан̃ча дхота ча сандхотан̃ча ниддхотан̃ча, вачӣдуччаритам̣…пе… манодуччаритам̣ дхутан̃ча дхотан̃ча сандхотан̃ча ниддхотан̃ча, ра̄го дхуто ча дхото ча сандхото ча ниддхото ча, досо… мохо… кодхо… упана̄хо… маккхо… пал̣а̄со… исса̄… маччхарийам̣… ма̄йа̄… са̄т̣хеййам̣… тхамбхо… са̄рамбхо… ма̄но… атима̄но… мадо… пама̄до… саббе килеса̄… саббе дуччарита̄… саббе даратха̄… саббе парил̣а̄ха̄… саббе санта̄па̄… сабба̄кусала̄бхисан̇кха̄ра̄ дхута̄ ча дхота̄ ча сандхота̄ ча ниддхота̄ ча. там̣ка̄ран̣а̄ дхона̄ вуччати пан̃н̃а̄.
атха ва̄ самма̄дит̣т̣хийа̄ миччха̄дит̣т̣хи дхута̄ ча дхота̄ ча сандхота̄ ча ниддхота̄ ча, самма̄сан̇каппена миччха̄сан̇каппо дхуто ча дхото ча сандхото ча ниддхото ча, самма̄ва̄ча̄йа миччха̄ва̄ча̄ дхута̄ ча… самма̄каммантена миччха̄камманто дхуто ча… самма̄а̄джӣвена миччха̄а̄джӣво дхуто ча… самма̄ва̄йа̄мена миччха̄ва̄йа̄мо дхуто ча… самма̄сатийа̄ миччха̄сати дхута̄ ча… самма̄сама̄дхина̄ миччха̄сама̄дхи дхуто ча… самма̄н̃а̄н̣ена миччха̄н̃а̄н̣ам̣ дхутан̃ча… самма̄вимуттийа̄ миччха̄вимутти дхута̄ ча дхота̄ ча сандхота̄ ча ниддхота̄ ча.
атха ва̄ арийена ат̣т̣хан̇гикена маггена саббе килеса̄… саббе дуччарита̄… саббе даратха̄… саббе парил̣а̄ха̄… саббе санта̄па̄… сабба̄кусала̄бхисан̇кха̄ра̄ дхута̄ ча дхота̄ ча сандхота̄ ча ниддхота̄ ча. араха̄ имехи дхонехи дхаммехи упето самупето упагато самупагато упапанно самупапанно саманна̄гато. тасма̄ араха̄ дхоно. со дхутара̄го дхутапа̄по дхутакилесо дхутапарил̣а̄хоти – дхоно.
дхоно на хи тена ман̃н̃ати, йадидам̣ дит̣т̣хасутамутесу ва̄ти. дхоно дит̣т̣хам̣ на ман̃н̃ати, дит̣т̣хасмим̣ на ман̃н̃ати, дит̣т̣хато на ман̃н̃ати, дит̣т̣ха̄ мети на ман̃н̃ати; сутам̣ на ман̃н̃ати, сутасмим̣ на ман̃н̃ати, сутато на ман̃н̃ати, сутам̣ мети на ман̃н̃ати; мутам̣ на ман̃н̃ати, мутасмим̣ на ман̃н̃ати, мутато на ман̃н̃ати, мутам̣ мети на ман̃н̃ати; вин̃н̃а̄там̣ на ман̃н̃ати, вин̃н̃а̄тасмим̣ на ман̃н̃ати, вин̃н̃а̄тато на ман̃н̃ати, вин̃н̃а̄там̣ мети на ман̃н̃ати. вуттампи хетам̣ бхагавата̄ – ‘‘асмӣти, бхиккхаве, ман̃н̃итаметам̣, айамахамасмӣти ман̃н̃итаметам̣, бхависсанти ман̃н̃итаметам̣, на бхависсанти ман̃н̃итаметам̣, рӯпӣ бхависсанти ман̃н̃итаметам̣, арӯпӣ бхависсанти ман̃н̃итаметам̣, сан̃н̃ӣ бхависсанти ман̃н̃итаметам̣, асан̃н̃ӣ бхависсанти ман̃н̃итаметам̣, невасан̃н̃ӣна̄сан̃н̃ӣ бхависсанти ман̃н̃итаметам̣. ман̃н̃итам̣ [ман̃н̃итам̣ хи (сӣ.)], бхиккхаве, рого, ман̃н̃итам̣ ган̣д̣о, ман̃н̃итам̣ саллам̣, ман̃н̃итам̣ упаддаво. тасма̄тиха, бхиккхаве, аман̃н̃ама̄нена четаса̄ вихарисса̄ма̄ти, еван̃хи во, бхиккхаве, сиккхитабба’’нти – дхоно на хи тена ман̃н̃ати йадидам̣ дит̣т̣хасутамутесу ва̄.
на̄н̃н̃ена висуддхимиччхатӣти. дхоно ан̃н̃ена асуддхимаггена миччха̄пат̣ипада̄йа аниййа̄никапатхена ан̃н̃атра сатипат̣т̣ха̄нехи ан̃н̃атра саммаппадха̄нехи ан̃н̃атра иддхипа̄дехи ан̃н̃атра индрийехи ан̃н̃атра балехи ан̃н̃атра боджджхан̇гехи ан̃н̃атра арийа̄ ат̣т̣хан̇гика̄ магга̄ суддхим̣ висуддхим̣ парисуддхим̣ муттим̣ вимуттим̣ паримуттим̣ на иччхати на са̄дийати на паттхети на пихети на̄бхиджаппатӣти – на̄н̃н̃ена висуддхимиччхати.
на хи со раджджати но вираджджатӣти. саббе ба̄лапутхуджджана̄ раджджанти, путхуджджанакалйа̄н̣акам̣ упа̄да̄йа сатта секкха̄ вираджджанти; араха̄ нева раджджати но вираджджати. виратто со кхайа̄ ра̄гасса вӣтара̄гатта̄, кхайа̄ досасса вӣтадосатта̄, кхайа̄ мохасса вӣтамохатта̄. со вут̣т̣хава̄со чин̣н̣ачаран̣о…пе… джа̄тиджара̄маран̣асам̣са̄ро, наттхи тасса пунаббхавоти – на хи со раджджати но вираджджати.
тена̄ха бхагава̄ –
‘‘дхоно на хи тена ман̃н̃ати, йадидам̣ дит̣т̣хасутамутесу ва̄;
на̄н̃н̃ена висуддхимиччхати, на хи со раджджати но вираджджатӣ’’ти.
джара̄суттаниддесо чхат̣т̣хо.