намо тасса бхагавато арахато самма̄самбуддхасса
кхуддаканика̄йе
маха̄ниддесапа̄л̣и
1. ат̣т̣хакавагго
1. ка̄масуттаниддесо
1. ка̄мам̣ ка̄майама̄насса, тасса че там̣ самиджджхати;
аддха̄ пӣтимано хоти, ладдха̄ маччо йадиччхати.
ка̄мам̣ ка̄майама̄насса̄ти ка̄ма̄ти удда̄нато две ка̄ма̄ – ваттхука̄ма̄ ча килесака̄ма̄ ча. катаме ваттхука̄ма̄? мана̄пика̄ рӯпа̄ мана̄пика̄ садда̄ мана̄пика̄ гандха̄ мана̄пика̄ раса̄ мана̄пика̄ пхот̣т̣хабба̄; аттхаран̣а̄ па̄вуран̣а̄ [па̄пуран̣а̄ (сӣ. сйа̄.)] да̄сида̄са̄ аджел̣ака̄ куккут̣асӯкара̄ хаттхигава̄ссавал̣ава̄ кхеттам̣ ваттху хиран̃н̃ам̣ суван̣н̣ам̣ га̄манигамара̄джадха̄нийо рат̣т̣хан̃ча джанападо ча косо ча кот̣т̣ха̄га̄ран̃ча, йам̣ кин̃чи раджанӣйам̣ ваттху – ваттхука̄ма̄.
апи ча атӣта̄ ка̄ма̄ ана̄гата̄ ка̄ма̄ паччуппанна̄ ка̄ма̄; аджджхатта̄ ка̄ма̄ бахиддха̄ ка̄ма̄ аджджхаттабахиддха̄ ка̄ма̄; хӣна̄ ка̄ма̄ маджджхима̄ ка̄ма̄ пан̣ӣта̄ ка̄ма̄; а̄па̄йика̄ ка̄ма̄ ма̄нусика̄ ка̄ма̄ дибба̄ ка̄ма̄ паччупат̣т̣хита̄ ка̄ма̄; ниммита̄ ка̄ма̄ аниммита̄ ка̄ма̄ параниммита̄ ка̄ма̄; париггахита̄ ка̄ма̄, апариггахита̄ ка̄ма̄, мама̄йита̄ ка̄ма̄, амама̄йита̄ ка̄ма̄; саббепи ка̄ма̄вачара̄ дхамма̄, саббепи рӯпа̄вачара̄ дхамма̄, саббепи арӯпа̄вачара̄ дхамма̄, тан̣ха̄ваттхука̄ тан̣ха̄рамман̣а̄ ка̄манӣйат̣т̣хена раджанӣйат̣т̣хена маданӣйат̣т̣хена ка̄ма̄ – име вуччанти ваттхука̄ма̄.
катаме килесака̄ма̄? чхандо ка̄мо ра̄го ка̄мо чхандара̄го ка̄мо; сан̇каппо ка̄мо ра̄го ка̄мо сан̇каппара̄го ка̄мо; йо ка̄месу ка̄маччхандо ка̄мара̄го ка̄манандӣ ка̄матан̣ха̄ ка̄маснехо ка̄мапарил̣а̄хо ка̄мамуччха̄ ка̄маджджхоса̄нам̣ ка̄могхо ка̄майого ка̄мупа̄да̄нам̣ ка̄маччханданӣваран̣ам̣.
‘‘аддасам̣ ка̄ма те мӯлам̣, сан̇каппа̄ ка̄ма джа̄йаси;
на там̣ сан̇каппайисса̄ми, евам̣ ка̄ма на хохисӣ’’ти [на хехисӣти (сйа̄.)]. –
име вуччанти килесака̄ма̄. ка̄майама̄насса̄ти ка̄майама̄насса иччхама̄насса са̄дийама̄насса паттхайама̄насса пихайама̄насса абхиджаппама̄насса̄ти – ка̄мам̣ ка̄майама̄насса.
тасса че там̣ самиджджхатӣти. тасса чети тасса кхаттийасса ва̄ бра̄хман̣асса ва̄ вессасса ва̄ суддасса ва̄ гахат̣т̣хасса ва̄ паббаджитасса ва̄ девасса ва̄ мануссасса ва̄. танти ваттхука̄ма̄ вуччанти – мана̄пика̄ рӯпа̄ мана̄пика̄ садда̄ мана̄пика̄ гандха̄ мана̄пика̄ раса̄ мана̄пика̄ пхот̣т̣хабба̄. самиджджхатӣти иджджхати самиджджхати лабхати пат̣илабхати адхигаччхати виндатӣти – тасса че там̣ самиджджхати.
аддха̄ пӣтимано хотӣти. аддха̄ти екам̣савачанам̣ ниссам̣сайавачанам̣ никкан̇кха̄вачанам̣ адведжджхавачанам̣ адвел̣хакавачанам̣ нийогавачанам̣ апан̣н̣акавачанам̣ аваттха̄панавачанаметам̣ – аддха̄ти. пӣтӣти йа̄ пан̃чака̄магун̣апат̣исан̃н̃утта̄ пӣти па̄муджджам̣ а̄модана̄ памодана̄ ха̄со паха̄со витти тут̣т̣хи одагйам̣ аттаманата̄ абхипхаран̣ата̄ читтасса. маноти йам̣ читтам̣ мано ма̄насам̣ хадайам̣ пан̣д̣арам̣ мано мана̄йатанам̣ маниндрийам̣ вин̃н̃а̄н̣ам̣ вин̃н̃а̄н̣аккхандхо таджджа̄ мановин̃н̃а̄н̣адха̄ту, айам̣ вуччати мано. айам̣ мано има̄йа пӣтийа̄ сахагато хоти сахаджа̄то сам̣сат̣т̣хо сампайутто екуппа̄до еканиродхо екаваттхуко ека̄рамман̣о. пӣтимано хотӣти пӣтимано хоти тут̣т̣хамано хат̣т̣хамано пахат̣т̣хамано аттамано удаггамано мудитамано памодитамано хотӣти – аддха̄ пӣтимано хоти.
ладдха̄ маччо йадиччхатӣти. ладдха̄ти лабхитва̄ пат̣илабхитва̄ адхигантва̄ виндитва̄. маччоти сатто наро ма̄наво посо пуггало джӣво джа̄гу [джа̄ту (сйа̄.), джагу (ка.)] джанту индагу [хиндагӯ (сӣ. сйа̄.)] мануджо. йадиччхатӣти йам̣ иччхати йам̣ са̄дийати йам̣ паттхети йам̣ пихети йам̣ абхиджаппати, рӯпам̣ ва̄ саддам̣ ва̄ гандхам̣ ва̄ расам̣ ва̄ пхот̣т̣хаббам̣ ва̄ти, ладдха̄ маччо йадиччхати.
тена̄ха бхагава̄ –
‘‘ка̄мам̣ ка̄майама̄насса, тасса че там̣ самиджджхати;
аддха̄ пӣтимано хоти, ладдха̄ маччо йадиччхатӣ’’ти.
2. тасса че ка̄майа̄насса, чхандаджа̄тасса джантуно;
те ка̄ма̄ париха̄йанти, саллавиддхова руппати.
тасса че ка̄майа̄насса̄ти. тасса чети тасса кхаттийасса ва̄ бра̄хман̣асса ва̄ вессасса ва̄ суддасса ва̄ гахат̣т̣хасса ва̄ паббаджитасса ва̄ девасса ва̄ мануссасса ва̄. ка̄майа̄насса̄ти ка̄ме иччхама̄насса са̄дийама̄насса паттхайама̄насса пихайама̄насса абхиджаппама̄насса. атха ва̄ ка̄матан̣ха̄йа йа̄йати ниййати вуйхати сам̣харӣйати. йатха̄ хаттхийа̄нена ва̄ ассайа̄нена ва̄ гойа̄нена ва̄ аджайа̄нена ва̄ мен̣д̣айа̄нена ва̄ от̣т̣хайа̄нена ва̄ кхарайа̄нена ва̄ йа̄йати ниййати вуйхати сам̣харӣйати; евамевам̣ ка̄матан̣ха̄йа йа̄йати ниййати вуйхати сам̣харӣйатӣти – тасса че ка̄майа̄насса.
чхандаджа̄тасса джантуноти. чхандоти йо ка̄месу ка̄маччхандо ка̄мара̄го ка̄манандӣ ка̄матан̣ха̄ ка̄маснехо ка̄мапарил̣а̄хо ка̄мамуччха̄ ка̄маджджхоса̄нам̣ ка̄могхо ка̄майого ка̄мупа̄да̄нам̣ ка̄маччханданӣваран̣ам̣, тасса со ка̄маччхандо джа̄то хоти сан̃джа̄то ниббатто абхиниббатто па̄тубхӯто. джантуноти саттасса нарасса ма̄навасса посасса пуггаласса джӣвасса джа̄гусса джантусса индагусса мануджасса̄ти – чхандаджа̄тасса джантуно.
те ка̄ма̄ париха̄йантӣти – те ва̄ ка̄ма̄ париха̄йанти, со ва̄ ка̄мехи париха̄йати. катхам̣ те ка̄ма̄ париха̄йанти? тасса тит̣т̣хантассева те бхоге ра̄джа̄но ва̄ харанти, чора̄ ва̄ харанти, агги ва̄ дахати, удакам̣ ва̄ вахати, аппийа̄ ва̄ да̄йа̄да̄ харанти, нихитам̣ ва̄ на̄дхигаччхати, дуппайутта̄ ва̄ камманта̄ бхиджджанти, куле ва̄ кулан̇га̄ро уппаджджати, йо те бхоге викирати видхамати [видхамети (сйа̄.)] виддхам̣сети аниччата̄йева ат̣т̣хамӣ. евам̣ те ка̄ма̄ ха̄йанти париха̄йанти паридхам̣сенти парипатанти антарадха̄йанти виппалуджджанти. катхам̣ со ка̄мехи париха̄йати? тит̣т̣хантева те бхоге со чавати марати виппалуджджати. евам̣ со ка̄мехи ха̄йати париха̄йати паридхам̣сети парипатати антарадха̄йати виппалуджджати.
чора̄ харанти ра̄джа̄но, агги дахати нассати;
атха антена джахати [атхо антена хети (сйа̄.), асахантена дахати (ка.)], сарӣрам̣ сапариггахам̣;
етадан̃н̃а̄йа медха̄вӣ, бхун̃джетха ча дадетха ча.
датва̄ ча бхутва̄ ча йатха̄нубха̄вам̣, аниндито саггамупети т̣ха̄нанти, те ка̄ма̄ париха̄йанти.
саллавиддхова руппатӣти. йатха̄ айомайена ва̄ саллена виддхо, ат̣т̣химайена ва̄ саллена дантамайена ва̄ саллена виса̄н̣амайена ва̄ саллена кат̣т̣хамайена ва̄ саллена виддхо руппати куппати гхат̣т̣ӣйати пӣл̣ӣйати, бйа̄дхито доманассито хоти, евамева ваттхука̄ма̄нам̣ випарин̣а̄ман̃н̃атха̄бха̄ва̄ уппаджджанти сокапаридевадуккхадоманассупа̄йа̄са̄. со ка̄масаллена ча сокасаллена ча виддхо, руппати куппати гхат̣т̣ӣйати пӣл̣ӣйати бйа̄дхито доманассито хотӣти – саллавиддхова руппати.
тена̄ха бхагава̄ –
‘‘тасса че ка̄майа̄насса, чхандаджа̄тасса джантуно;
те ка̄ма̄ париха̄йанти, саллавиддхова руппатӣ’’ти.
3. йо ка̄ме париваджджети, саппассева пада̄ сиро;
сомам̣ висаттикам̣ локе, сато самативаттати.
йо ка̄ме париваджджетӣти. йоти йо йа̄дисо йатха̄йутто йатха̄вихито йатха̄пака̄ро йам̣т̣ха̄наппатто йам̣дхаммасаманна̄гато кхаттийо ва̄ бра̄хман̣о ва̄ вессо ва̄ суддо ва̄ гахат̣т̣хо ва̄ паббаджито ва̄ дево ва̄ мануссо ва̄. ка̄ме париваджджетӣти. ка̄ма̄ти удда̄нато две ка̄ма̄ – ваттхука̄ма̄ ча килесака̄ма̄ ча…пе… име вуччанти ваттхука̄ма̄…пе… име вуччанти килесака̄ма̄. ка̄ме париваджджетӣти двӣхи ка̄ран̣ехи ка̄ме париваджджети – виккхамбханато ва̄ самуччхедато ва̄. катхам̣ виккхамбханато ка̄ме париваджджети? ‘‘ат̣т̣хикан̇калӯпама̄ ка̄ма̄ аппасса̄дат̣т̣хена̄’’ти пассанто виккхамбханато ка̄ме париваджджети, ‘‘мам̣сапесӯпама̄ ка̄ма̄ бахуса̄дха̄ран̣ат̣т̣хена̄’’ти пассанто виккхамбханато ка̄ме париваджджети, ‘‘тин̣уккӯпама̄ ка̄ма̄ анудаханат̣т̣хена̄’’ти пассанто виккхамбханато ка̄ме париваджджети, ‘‘ан̇га̄рака̄сӯпама̄ ка̄ма̄ маха̄парил̣а̄хат̣т̣хена̄’’ти пассанто виккхамбханато ка̄ме париваджджети, ‘‘супинакӯпама̄ ка̄ма̄ иттарапаччупат̣т̣ха̄нат̣т̣хена̄’’ти пассанто виккхамбханато ка̄ме париваджджети, ‘‘йа̄читакӯпама̄ ка̄ма̄ та̄вака̄ликат̣т̣хена̄’’ти пассанто виккхамбханато ка̄ме париваджджети, ‘‘руккхапхалӯпама̄ ка̄ма̄ самбхан̃джанапарибхан̃джанат̣т̣хена̄’’ти пассанто виккхамбханато ка̄ме париваджджети, ‘‘асисӯнӯпама̄ ка̄ма̄ адхикут̣т̣анат̣т̣хена̄’’ти [адхикантанат̣т̣хена̄ти (сйа̄.)] пассанто виккхамбханато ка̄ме париваджджети, ‘‘саттисӯлӯпама̄ ка̄ма̄ винивиджджханат̣т̣хена̄’’ти пассанто виккхамбханато ка̄ме париваджджети, ‘‘саппасирӯпама̄ ка̄ма̄ саппат̣ибхайат̣т̣хена̄’’ти пассанто виккхамбханато ка̄ме париваджджети, ‘‘аггиккхандхӯпама̄ ка̄ма̄ маха̄бхита̄панат̣т̣хена̄’’ти пассанто виккхамбханато ка̄ме париваджджети.
буддха̄нуссатим̣ бха̄вентопи виккхамбханато ка̄ме париваджджети, дхамма̄нуссатим̣ бха̄вентопи…пе… сан̇гха̄нуссатим̣ бха̄вентопи… сӣла̄нуссатим̣ бха̄вентопи… ча̄га̄нуссатим̣ бха̄вентопи… девата̄нуссатим̣ бха̄вентопи… а̄на̄па̄нассатим̣ [а̄на̄па̄насатим̣ (сӣ.)] бха̄вентопи… маран̣ассатим̣ бха̄вентопи… ка̄йагата̄сатим̣ бха̄вентопи… упасама̄нуссатим̣ бха̄вентопи виккхамбханато ка̄ме париваджджети.
пат̣хамам̣ джха̄нам̣ бха̄вентопи виккхамбханато ка̄ме париваджджети, дутийам̣ джха̄нам̣ бха̄вентопи…пе… татийам̣ джха̄нам̣ бха̄вентопи… чатуттхам̣ джха̄нам̣ бха̄вентопи… а̄ка̄са̄нан̃ча̄йатанасама̄паттим̣ бха̄вентопи… вин̃н̃а̄н̣ан̃ча̄йатанасама̄паттим̣ бха̄вентопи… а̄кин̃чан̃н̃а̄йатанасама̄паттим̣ бха̄вентопи … невасан̃н̃а̄на̄сан̃н̃а̄йатанасама̄паттим̣ бха̄вентопи виккхамбханато ка̄ме париваджджети. евам̣ виккхамбханато ка̄ме париваджджети.
катхам̣ самуччхедато ка̄ме париваджджети? сота̄паттимаггам̣ бха̄вентопи апа̄йагаманӣйе ка̄ме самуччхедато париваджджети, сакада̄га̄мимаггам̣ бха̄вентопи ол̣а̄рике ка̄ме самуччхедато париваджджети, ана̄га̄мимаггам̣ бха̄вентопи анусахагате ка̄ме самуччхедато париваджджети, арахаттамаггам̣ бха̄вентопи саббена саббам̣ саббатха̄ саббам̣ асесам̣ ниссесам̣ самуччхедато ка̄ме париваджджети. евам̣ самуччхедато ка̄ме париваджджетӣти – йо ка̄ме париваджджети.
саппассева пада̄ сироти. саппо вуччати ахи. кенат̣т̣хена саппо? сам̣саппанто гаччхатӣти саппо; бхуджанто гаччхатӣти бхуджаго; урена гаччхатӣти ураго; паннасиро гаччхатӣти паннаго; сирена супатӣти [саппатӣти (ка.)] сарӣсапо [сирим̣сапо (сӣ.)]; биле сайатӣти била̄сайо; гуха̄йам̣ сайатӣти гуха̄сайо; да̄т̣ха̄ тасса а̄вудхоти да̄т̣ха̄вудхо; висам̣ тасса гхоранти гхорависо; дживха̄ тасса дувидха̄ти двидживхо; двӣхи дживха̄хи расам̣ са̄йатӣти двирасан̃н̃ӯ. йатха̄ пурисо джӣвитука̄мо амаритука̄мо сукхака̄мо дуккхапат̣иккӯло па̄дена саппасирам̣ ваджджеййа виваджджеййа париваджджеййа абхиниваджджеййа; евамева сукхака̄мо дуккхапат̣иккӯло ка̄ме ваджджеййа виваджджеййа париваджджеййа абхиниваджджеййа̄ти – саппассева пада̄ сиро.
сомам̣ висаттикам̣ локе, сато самативаттатӣти. соти йо ка̄ме париваджджети. висаттика̄ вуччати тан̣ха̄. йо ра̄го са̄ра̄го анунайо ануродхо нандӣ нандира̄го, читтасса са̄ра̄го иччха̄ муччха̄ аджджхоса̄нам̣ гедхо палигедхо [пал̣игедхо (сӣ.)] сан̇го пан̇ко, еджа̄ ма̄йа̄ джаника̄ сан̃джананӣ сиббинӣ джа̄линӣ сарита̄ висаттика̄, суттам̣ висата̄ а̄йӯхинӣ [а̄йӯханӣ (сӣ. сйа̄.)] дутийа̄ пан̣идхи бхаванетти, ванам̣ ванатхо сандхаво снехо апеккха̄ пат̣ибандху, а̄са̄ а̄сӣсана̄ а̄сӣситаттам̣, рӯпа̄са̄ садда̄са̄ гандха̄са̄ раса̄са̄ пхот̣т̣хабба̄са̄, ла̄бха̄са̄ джана̄са̄ путта̄са̄ джӣвита̄са̄, джаппа̄ паджаппа̄ абхиджаппа̄ джаппана̄ джаппитаттам̣ лолуппам̣ лолуппа̄йана̄ лолуппа̄йитаттам̣ пуччхан̃джиката̄ са̄дхукамйата̄, адхаммара̄го висамалобхо никанти ника̄мана̄ паттхана̄ пихана̄ сампаттхана̄, ка̄матан̣ха̄ бхаватан̣ха̄ вибхаватан̣ха̄, рӯпатан̣ха̄ арӯпатан̣ха̄ ниродхатан̣ха̄, рӯпатан̣ха̄ саддатан̣ха̄ гандхатан̣ха̄ расатан̣ха̄ пхот̣т̣хаббатан̣ха̄ дхамматан̣ха̄, огхо його гантхо упа̄да̄нам̣ а̄варан̣ам̣ нӣваран̣ам̣ чхаданам̣ бандханам̣, упаккилесо анусайо парийут̣т̣ха̄нам̣ лата̄ вевиччхам̣, дуккхамӯлам̣ дуккханида̄нам̣ дуккхаппабхаво ма̄рапа̄со ма̄рабал̣исам̣ ма̄рависайо, тан̣ха̄надӣ тан̣ха̄джа̄лам̣ тан̣ха̄гаддулам̣ тан̣ха̄самуддо абхиджджха̄ лобхо акусаламӯлам̣.
висаттика̄ти. кенат̣т̣хена висаттика̄? висата̄ти висаттика̄; виса̄ла̄ти висаттика̄; висат̣а̄ти висаттика̄; висаккатӣти висаттика̄; висам̣харатӣти висаттика̄; висам̣ва̄дика̄ти висаттика̄; висамӯла̄ти висаттика̄; висапхала̄ти висаттика̄; висапарибхоготи висаттика̄; виса̄ла̄ ва̄ пана са̄ тан̣ха̄ рӯпе садде гандхе расе пхот̣т̣хаббе, куле ган̣е а̄ва̄се ла̄бхе йасе, пасам̣са̄йа сукхе чӣваре пин̣д̣апа̄те сена̄сане гила̄напаччайабхесаджджапариккха̄ре, ка̄мадха̄туйа̄ рӯпадха̄туйа̄ арӯпадха̄туйа̄, ка̄мабхаве рӯпабхаве арӯпабхаве, сан̃н̃а̄бхаве асан̃н̃а̄бхаве невасан̃н̃а̄на̄сан̃н̃а̄бхаве, екавока̄рабхаве чатувока̄рабхаве пан̃чавока̄рабхаве, атӣте ана̄гате паччуппанне, дит̣т̣хасутамутавин̃н̃а̄таббесу дхаммесу висат̣а̄ виттхата̄ти висаттика̄.
локети апа̄йалоке мануссалоке девалоке, кхандхалоке дха̄тулоке а̄йатаналоке. сатоти чатӯхи ка̄ран̣ехи сато – ка̄йе ка̄йа̄нупассана̄сатипат̣т̣ха̄нам̣ бха̄венто сато, ведана̄су…пе… читте… дхаммесу дхамма̄нупассана̄сатипат̣т̣ха̄нам̣ бха̄венто сато.
апарехипи чатӯхи ка̄ран̣ехи сато – асатипариваджджана̄йа сато, сатикаран̣ӣйа̄нам̣ дхамма̄нам̣ кататта̄ сато, сатипарибандха̄нам̣ дхамма̄нам̣ хататта̄ сато, сатинимитта̄нам̣ дхамма̄нам̣ асаммут̣т̣хатта̄ сато.
апарехипи чатӯхи ка̄ран̣ехи сато – сатийа̄ саманна̄гататта̄ сато, сатийа̄ васитатта̄ сато, сатийа̄ па̄гун̃н̃ата̄йа сато, сатийа̄ апаччорохан̣ата̄йа [апаччоропаната̄йа (сӣ.)] сато.
апарехипи чатӯхи ка̄ран̣ехи сато – саттатта̄ сато, сантатта̄ сато, самитатта̄ сато, сантадхаммасаманна̄гататта̄ сато. буддха̄нуссатийа̄ сато, дхамма̄нуссатийа̄ сато, сан̇гха̄нуссатийа̄ сато, сӣла̄нуссатийа̄ сато, ча̄га̄нуссатийа̄ сато, девата̄нуссатийа̄ сато, а̄на̄па̄нассатийа̄ сато, маран̣ассатийа̄ сато, ка̄йагата̄сатийа̄ сато, упасама̄нуссатийа̄ сато. йа̄ сати ануссати пат̣иссати сати саран̣ата̄ дха̄ран̣ата̄ апила̄паната̄ асаммуссаната̄ сати сатиндрийам̣ сатибалам̣ самма̄сати сатисамбоджджхан̇го ека̄йанамагго, айам̣ вуччати сати. има̄йа сатийа̄ упето хоти самупето упагато самупагато упапанно самупапанно саманна̄гато, со вуччати сато.
сомам̣ висаттикам̣ локе, сато самативаттатӣти. локе ва̄ са̄ висаттика̄, локе ва̄ там̣ висаттикам̣ сато тарати уттарати патарати саматиккамати вӣтиваттатӣти – сомам̣ висаттикам̣ локе, сато самативаттати.
тена̄ха бхагава̄ –
‘‘йо ка̄ме париваджджети, саппассева пада̄ сиро;
сомам̣ висаттикам̣ локе, сато самативаттатӣ’’ти.
4. кхеттам̣ ваттхум̣ хиран̃н̃ам̣ ва̄, гава̄ссам̣ да̄сапорисам̣;
тхийо бандхӯ путху ка̄ме, йо наро анугиджджхати.
кхеттам̣ ваттхум̣ хиран̃н̃ам̣ ва̄ти. кхеттанти са̄ликкхеттам̣ вӣхиккхеттам̣ муггаккхеттам̣ ма̄саккхеттам̣ йаваккхеттам̣ годхумаккхеттам̣ тилаккхеттам̣. ваттхунти гхараваттхум̣ кот̣т̣хакаваттхум̣ пуреваттхум̣ паччха̄ваттхум̣ а̄ра̄маваттхум̣ виха̄раваттхум̣. хиран̃н̃анти хиран̃н̃ам̣ вуччати каха̄пан̣оти – кхеттам̣ ваттхум̣ хиран̃н̃ам̣ ва̄.
гава̄ссам̣ да̄сапорисанти. гаванти гава̄ [га̄во (ка.)] вуччанти. асса̄ти пасука̄дайо вуччанти. да̄са̄ти чатта̄ро да̄са̄ – антоджа̄тако да̄со, дханаккӣтако да̄со, са̄мам̣ ва̄ да̄сабйам̣ упети, ака̄мако ва̄ да̄сависайам̣ упети.
‘‘а̄ма̄йа да̄са̄пи бхаванти хеке, дханена кӣта̄пи бхаванти да̄са̄;
са̄ман̃ча еке упайанти да̄сйам̣, бхайа̄панун̣н̣а̄пи бхаванти да̄са̄’’ти.
пуриса̄ти тайо пуриса̄ – бхатака̄, каммакара̄, упаджӣвиноти – гава̄ссам̣ да̄сапорисам̣.
тхийо бандхӯ путху ка̄мети. тхийоти иттхипариггахо вуччати. бандхӯти чатта̄ро бандхӯ – н̃а̄тибандхава̄пи бандху, готтабандхава̄пи бандху, мантабандхава̄пи бандху, сиппабандхава̄пи бандху. путху ка̄мети бахӯ ка̄ме. ете путху ка̄ма̄ мана̄пика̄ рӯпа̄…пе… мана̄пика̄ пхот̣т̣хабба̄ти – тхийо бандхӯ путху ка̄ме.
йо наро анугиджджхатӣти. йоти йо йа̄дисо йатха̄йутто йатха̄вихито йатха̄пака̄ро йам̣т̣ха̄наппатто йам̣дхаммасаманна̄гато кхаттийо ва̄ бра̄хман̣о ва̄ вессо ва̄ суддо ва̄ гахат̣т̣хо ва̄ паббаджито ва̄ дево ва̄ мануссо ва̄. нароти сатто наро ма̄наво посо пуггало джӣво джа̄гу джанту индагу мануджо. анугиджджхатӣти килесака̄мена ваттхука̄месу гиджджхати анугиджджхати палигиджджхати палибаджджхатӣти – йо наро анугиджджхати.
тена̄ха бхагава̄ –
‘‘кхеттам̣ ваттхум̣ хиран̃н̃ам̣ ва̄, гава̄ссам̣ да̄сапорисам̣;
тхийо бандхӯ путху ка̄ме, йо наро анугиджджхатӣ’’ти.
5. абала̄ нам̣ балӣйанти, мадданте нам̣ париссайа̄;
тато нам̣ дуккхаманвети, на̄вам̣ бхиннамиводакам̣.
абала̄ нам̣ балӣйантӣти. абала̄ти абала̄ килеса̄ дуббала̄ аппабала̄ аппатха̄мака̄ хӣна̄ нихӣна̄ ( ) [(парихӣна̄) (сӣ. сйа̄.)] омака̄ ла̄мака̄ чхатукка̄ паритта̄. те килеса̄ там̣ пуггалам̣ саханти парисаханти абхибхаванти аджджхоттхаранти парийа̄дийанти маддантӣти, евампи абала̄ нам̣ балӣйанти. атха ва̄, абалам̣ пуггалам̣ дуббалам̣ аппабалам̣ аппатха̄макам̣ хӣнам̣ нихӣнам̣ омакам̣ ла̄макам̣ чхатуккам̣ париттам̣, йасса наттхи саддха̄балам̣ вӣрийабалам̣ сатибалам̣ сама̄дхибалам̣ пан̃н̃а̄балам̣ хирибалам̣ оттаппабалам̣. те килеса̄ там̣ пуггалам̣ саханти парисаханти абхибхаванти аджджхоттхаранти парийа̄дийанти маддантӣти – евампи абала̄ нам̣ балӣйантӣти.
мадданте нам̣ париссайа̄ти. две париссайа̄ – па̄кат̣апариссайа̄ ча пат̣иччханнапариссайа̄ ча. катаме па̄кат̣апариссайа̄? сӣха̄ бйаггха̄ дӣпӣ аччха̄ тараччха̄ кока̄ махим̣са̄ [махиса̄ (сӣ. сйа̄.)] хаттхӣ ахивиччхика̄ сатападӣ, чора̄ ва̄ ассу ма̄нава̄ ва̄ катакамма̄ ва̄ акатакамма̄ ва̄, чаккхурого сотарого гха̄нарого дживха̄рого ка̄йарого сӣсарого кан̣н̣арого мукхарого дантарого, ка̄со са̄со пина̄со д̣а̄хо джаро, куччхирого муччха̄ паккхандика̄ сӯла̄ висӯчика̄, кут̣т̣хам̣ ган̣д̣о кила̄со сосо апама̄ро, дадду кан̣д̣у каччху ракхаса̄ [раккхаса̄ (ка.)] витаччхика̄ лохитапиттам̣, мадхумехо ам̣са̄ пил̣ака̄ бхагандала̄, питтасамут̣т̣ха̄на̄ а̄ба̄дха̄ семхасамут̣т̣ха̄на̄ а̄ба̄дха̄ ва̄тасамут̣т̣ха̄на̄ а̄ба̄дха̄ саннипа̄тика̄ а̄ба̄дха̄ утупарин̣а̄маджа̄ а̄ба̄дха̄ висамапариха̄раджа̄ а̄ба̄дха̄, опаккамика̄ а̄ба̄дха̄ каммавипа̄каджа̄ а̄ба̄дха̄, сӣтам̣ ун̣хам̣ джигхаччха̄ пипа̄са̄ учча̄ро пасса̄во д̣ам̣самакасава̄та̄тапасарӣсапасампхасса̄ ити ва̄ – име вуччанти па̄кат̣апариссайа̄.
катаме пат̣иччханнапариссайа̄? ка̄йадуччаритам̣ вачӣдуччаритам̣ манодуччаритам̣, ка̄маччханданӣваран̣ам̣ бйа̄па̄данӣваран̣ам̣ тхинамиддханӣваран̣ам̣ уддхаччакуккуччанӣваран̣ам̣ вичикиччха̄нӣваран̣ам̣, ра̄го досо мохо кодхо упана̄хо маккхо пал̣а̄со исса̄ маччхарийам̣, ма̄йа̄ са̄т̣хеййам̣ тхамбхо са̄рамбхо ма̄но атима̄но мадо пама̄до, саббе килеса̄ саббе дуччарита̄ саббе даратха̄ саббе парил̣а̄ха̄ саббе санта̄па̄ сабба̄кусала̄бхисан̇кха̄ра̄ – име вуччанти пат̣иччханнапариссайа̄.
париссайа̄ти кенат̣т̣хена париссайа̄? парисахантӣти париссайа̄, париха̄на̄йа сам̣ваттантӣти париссайа̄, татра̄сайа̄ти париссайа̄. катхам̣ парисахантӣти париссайа̄? те париссайа̄ там̣ пуггалам̣ саханти парисаханти абхибхаванти аджджхоттхаранти парийа̄дийанти мадданти. евам̣ парисахантӣти париссайа̄. катхам̣ париха̄на̄йа сам̣ваттантӣти париссайа̄? те париссайа̄ кусала̄нам̣ дхамма̄нам̣ антара̄йа̄йа париха̄на̄йа сам̣ваттанти. катамесам̣ кусала̄нам̣ дхамма̄нам̣? самма̄пат̣ипада̄йа ануломапат̣ипада̄йа апаччанӣкапат̣ипада̄йа авируддхапат̣ипада̄йа анваттхапат̣ипада̄йа дхамма̄нудхаммапат̣ипада̄йа, сӣлесу парипӯрика̄рита̄йа индрийесу гуттадва̄рата̄йа бходжане маттан̃н̃ута̄йа, джа̄гарийа̄нуйогасса сатисампаджан̃н̃асса, чатуннам̣ сатипат̣т̣ха̄на̄нам̣ бха̄вана̄нуйогасса чатуннам̣ саммаппадха̄на̄нам̣ бха̄вана̄нуйогасса чатуннам̣ иддхипа̄да̄нам̣ бха̄вана̄нуйогасса, пан̃чаннам̣ индрийа̄нам̣ бха̄вана̄нуйогасса пан̃чаннам̣ бала̄нам̣ бха̄вана̄нуйогасса, саттаннам̣ боджджхан̇га̄нам̣ бха̄вана̄нуйогасса арийасса ат̣т̣хан̇гикасса маггасса бха̄вана̄нуйогасса – имесам̣ кусала̄нам̣ дхамма̄нам̣ антара̄йа̄йа париха̄на̄йа сам̣ваттанти. евам̣ париха̄на̄йа сам̣ваттантӣти – париссайа̄.
катхам̣ татра̄сайа̄ти париссайа̄? таттхете па̄пака̄ акусала̄ дхамма̄ уппаджджанти аттабха̄васанниссайа̄. йатха̄ биле била̄сайа̄ па̄н̣а̄ сайанти, даке дака̄сайа̄ па̄н̣а̄ сайанти, ване вана̄сайа̄ па̄н̣а̄ сайанти, руккхе руккха̄сайа̄ па̄н̣а̄ сайанти, евамева таттхете па̄пака̄ акусала̄ дхамма̄ уппаджджанти аттабха̄васанниссайа̄. евампи татра̄сайа̄ти – париссайа̄.
вуттан̃хетам̣ бхагавата̄ –
‘‘са̄нтева̄сико, бхиккхаве, бхиккху са̄чарийако дуккхам̣ на пха̄су вихарати. катхан̃ча, бхиккхаве, бхиккху са̄нтева̄сико са̄чарийако дуккхам̣ на пха̄су вихарати? идха, бхиккхаве, бхиккхуно чаккхуна̄ рӯпам̣ дисва̄ уппаджджанти йе па̄пака̄ акусала̄ дхамма̄ сарасан̇каппа̄ сан̃н̃оджанийа̄, тйасса анто васанти анва̄саванти па̄пака̄ акусала̄ дхамма̄ти – тасма̄ са̄нтева̄сикоти вуччати. те нам̣ самуда̄чаранти. самуда̄чаранти нам̣ па̄пака̄ акусала̄ дхамма̄ти – тасма̄ са̄чарийакоти вуччати.
‘‘пуна чапарам̣, бхиккхаве, бхиккхуно сотена саддам̣ сутва̄, гха̄нена гандхам̣ гха̄йитва̄, дживха̄йа расам̣ са̄йитва̄, ка̄йена пхот̣т̣хаббам̣ пхуситва̄, манаса̄ дхаммам̣ вин̃н̃а̄йа уппаджджанти йе па̄пака̄ акусала̄ дхамма̄ сарасан̇каппа̄ сан̃н̃оджанийа̄, тйасса анто васанти анва̄саванти па̄пака̄ акусала̄ дхамма̄ти – тасма̄ са̄нтева̄сикоти вуччати. те нам̣ самуда̄чаранти. самуда̄чаранти нам̣ па̄пака̄ акусала̄ дхамма̄ти – тасма̄ са̄чарийакоти вуччати. евам̣ кхо, бхиккхаве, бхиккху са̄нтева̄сико са̄чарийако дуккхам̣ на пха̄су вихаратӣ’’ти. евампи татра̄сайа̄ти – париссайа̄.
вуттан̃хетам̣ бхагавата̄ –
‘‘тайоме, бхиккхаве, антара̄мала̄ – антара̄амитта̄ антара̄сапатта̄ антара̄вадхака̄ антара̄паччаттхика̄. катаме тайо? лобхо, бхиккхаве, антара̄малам̣ [антара̄мало (сйа̄.)] антара̄амитто антара̄сапатто антара̄вадхако антара̄паччаттхико. досо…пе… мохо, бхиккхаве, антара̄малам̣ антара̄амитто антара̄сапатто антара̄вадхако антара̄паччаттхико. име кхо, бхиккхаве, тайо антара̄мала̄ – антара̄амитта̄ антара̄сапатта̄ антара̄вадхака̄ антара̄паччаттхика̄.
‘‘анаттхаджанано лобхо, лобхо читтаппакопано;
бхайамантарато джа̄там̣, там̣ джано на̄вабуджджхати.
‘‘луддхо аттхам̣ на джа̄на̄ти, луддхо дхаммам̣ на пассати;
андхантамам̣ [андхатамам̣ (сйа̄. ка.)] тада̄ хоти, йам̣ лобхо сахате нарам̣.
‘‘анаттхаджанано досо, досо читтаппакопано;
бхайамантарато джа̄там̣, там̣ джано на̄вабуджджхати.
‘‘куддхо аттхам̣ на джа̄на̄ти, куддхо дхаммам̣ на пассати;
андхантамам̣ тада̄ хоти, йам̣ досо сахате нарам̣.
‘‘анаттхаджанано мохо, мохо читтаппакопано;
бхайамантарато джа̄там̣, там̣ джано на̄вабуджджхати.
‘‘мӯл̣хо аттхам̣ на джа̄на̄ти, мӯл̣хо дхаммам̣ на пассати;
андхантамам̣ тада̄ хоти, йам̣ мохо сахате нара’’нти.
евампи татра̄сайа̄ти – париссайа̄.
вуттампи хетам̣ бхагавата̄ – ‘‘тайо кхо, маха̄ра̄джа, пурисасса дхамма̄ аджджхаттам̣ уппаджджама̄на̄ уппаджджанти, ахита̄йа дуккха̄йа апха̄сувиха̄ра̄йа. катаме тайо? лобхо кхо, маха̄ра̄джа, пурисасса дхаммо аджджхаттам̣ уппаджджама̄но уппаджджати, ахита̄йа дуккха̄йа апха̄сувиха̄ра̄йа. досо кхо, маха̄ра̄джа…пе… мохо кхо, маха̄ра̄джа, пурисасса дхаммо аджджхаттам̣ уппаджджама̄но уппаджджати, ахита̄йа дуккха̄йа апха̄сувиха̄ра̄йа. име кхо, маха̄ра̄джа, тайо пурисасса дхамма̄ аджджхаттам̣ уппаджджама̄на̄ уппаджджанти, ахита̄йа дуккха̄йа апха̄сувиха̄ра̄йа.
‘‘лобхо досо ча мохо ча, пурисам̣ па̄пачетасам̣;
хим̣санти аттасамбхӯта̄, тачаса̄рам̣ва сампхала’’нти.
евампи татра̄сайа̄ти – париссайа̄.
вуттампи четам̣ бхагавата̄ –
‘‘ра̄го ча досо ча итонида̄на̄, арати рати ломахам̣со итоджа̄;
ито самут̣т̣ха̄йа мановитакка̄, кума̄рака̄ дхан̇камивоссаджантӣ’’ти [дхан̇камивоссаджджанти (сйа̄.)].
евампи татра̄сайа̄ти – париссайа̄. мадданте нам̣ париссайа̄ти. те париссайа̄ там̣ пуггалам̣ саханти парисаханти абхибхаванти аджджхоттхаранти парийа̄дийанти маддантӣти – мадданте нам̣ париссайа̄.
тато нам̣ дуккхаманветӣти. татоти тато тато париссайато там̣ пуггалам̣ дуккхам̣ анвети анугаччхати анва̄йикам̣ хоти, джа̄тидуккхам̣ анвети анугаччхати анва̄йикам̣ хоти, джара̄дуккхам̣ анвети анугаччхати анва̄йикам̣ хоти, бйа̄дхидуккхам̣ анвети анугаччхати анва̄йикам̣ хоти, маран̣адуккхам̣ анвети анугаччхати анва̄йикам̣ хоти, сокапаридевадуккхадоманассупа̄йа̄садуккхам̣ анвети анугаччхати анва̄йикам̣ хоти, нерайикам̣ дуккхам̣, тираччха̄найоникам̣ дуккхам̣, петтивисайикам̣ дуккхам̣ анвети анугаччхати анва̄йикам̣ хоти, ма̄нусикам̣ дуккхам̣… габбхоккантимӯлакам̣ дуккхам̣… габбхе т̣хитимӯлакам̣ дуккхам̣… габбха̄ вут̣т̣ха̄намӯлакам̣ дуккхам̣… джа̄тассӯпанибандхакам̣ дуккхам̣… джа̄тасса пара̄дхеййакам̣ дуккхам̣… аттӯпаккамам̣ дуккхам̣… парӯпаккамам̣ дуккхам̣ анвети анугаччхати анва̄йикам̣ хоти, дуккхадуккхам̣ анвети анугаччхати анва̄йикам̣ хоти, сан̇кха̄радуккхам̣… випарин̣а̄мадуккхам̣ … чаккхурого сотарого гха̄нарого дживха̄рого ка̄йарого сӣсарого кан̣н̣арого мукхарого дантарого, ка̄со са̄со пина̄со д̣а̄хо джаро, куччхирого муччха̄ паккхандика̄ сӯла̄ висӯчика̄, кут̣т̣хам̣ ган̣д̣о кила̄со сосо апама̄ро, дадду кан̣д̣у каччху ракхаса̄ витаччхика̄ лохитапиттам̣, мадхумехо ам̣са̄ пил̣ака̄ бхагандала̄ питтасамут̣т̣ха̄на̄ а̄ба̄дха̄ семхасамут̣т̣ха̄на̄ а̄ба̄дха̄ ва̄тасамут̣т̣ха̄на̄ а̄ба̄дха̄ саннипа̄тика̄ а̄ба̄дха̄ утупарин̣а̄маджа̄ а̄ба̄дха̄ висамапариха̄раджа̄ а̄ба̄дха̄, опаккамика̄ а̄ба̄дха̄ каммавипа̄каджа̄ а̄ба̄дха̄, сӣтам̣ ун̣хам̣ джигхаччха̄ пипа̄са̄ учча̄ро пасса̄во д̣ам̣самакасава̄та̄тапасарӣсапасампхассадуккхам̣… ма̄тумаран̣ам̣ дуккхам̣… питумаран̣ам̣ дуккхам̣… бха̄тумаран̣ам̣ дуккхам̣… бхагинимаран̣ам̣ дуккхам̣… путтамаран̣ам̣ дуккхам̣… дхӣтумаран̣ам̣ дуккхам̣ … н̃а̄тибйасанам̣ дуккхам̣… бхогабйасанам̣ дуккхам̣… рогабйасанам̣ дуккхам̣… сӣлабйасанам̣ дуккхам̣… дит̣т̣хибйасанам̣ дуккхам̣ анвети анугаччхати анва̄йикам̣ хотӣти – тато нам̣ дуккхаманвети.
на̄вам̣ бхиннамиводаканти. йатха̄ бхиннам̣ на̄вам̣ дакамесим̣ [удакада̄йито (сӣ.), удакам̣ анва̄йикам̣ (сйа̄.)] тато тато удакам̣ анвети анугаччхати анва̄йикам̣ хоти, пуратопи удакам̣ анвети анугаччхати анва̄йикам̣ хоти, паччхатопи… хет̣т̣хатопи… пассатопи удакам̣ анвети анугаччхати анва̄йикам̣ хоти; евамева тато тато париссайато там̣ пуггалам̣ дуккхам̣ анвети анугаччхати анва̄йикам̣ хоти, джа̄тидуккхам̣ анвети анугаччхати анва̄йикам̣ хоти…пе… дит̣т̣хибйасанам̣ дуккхам̣ анвети анугаччхати анва̄йикам̣ хотӣти – на̄вам̣ бхиннамиводакам̣.
тена̄ха бхагава̄ –
‘‘абала̄ нам̣ балӣйанти, мадданте нам̣ париссайа̄;
тато нам̣ дуккхаманвети, на̄вам̣ бхиннамиводака’’нти.
6. тасма̄ джанту сада̄ сато, ка̄ма̄ни париваджджайе;
те паха̄йа таре огхам̣, на̄вам̣ ситва̄ва па̄рагӯ.
тасма̄ джанту сада̄ сатоти. тасма̄ти тасма̄ там̣ка̄ран̣а̄ там̣хету таппаччайа̄ там̣нида̄на̄ етам̣ а̄дӣнавам̣ сампассама̄но ка̄месӯти – тасма̄. джантӯти сатто наро ма̄наво посо пуггало джӣво джа̄гу джанту индагу мануджо. сада̄ти сада̄ саббада̄ саббака̄лам̣ ниччака̄лам̣ дхувака̄лам̣ сататам̣ самитам̣ аббокин̣н̣ам̣ пон̇кха̄нупон̇кхам̣ удакӯмикаджа̄там̣ авӣчи сантати сахитам̣ пхасситам̣ [пхуситам̣ (сӣ. сйа̄.)], пуребхаттам̣ паччха̄бхаттам̣ пуримайа̄мам̣ маджджхимайа̄мам̣ паччхимайа̄мам̣, ка̄л̣е джун̣хе вассе хеманте гимхе, пуриме вайокхандхе маджджхиме вайокхандхе паччхиме вайокхандхе. сатоти чатӯхи ка̄ран̣ехи сато – ка̄йе ка̄йа̄нупассана̄сатипат̣т̣ха̄нам̣ бха̄венто сато, ведана̄су… читте… дхаммесу дхамма̄нупассана̄сатипат̣т̣ха̄нам̣ бха̄венто сато. апарехи чатӯхи ка̄ран̣ехи сато…пе… со вуччати сатоти – тасма̄ джанту сада̄ сато.
ка̄ма̄ни париваджджайети. ка̄ма̄ти удда̄нато две ка̄ма̄ – ваттхука̄ма̄ ча килесака̄ма̄ ча…пе… име вуччанти ваттхука̄ма̄…пе… име вуччанти килесака̄ма̄. ка̄ма̄ни париваджджайети двӣхи ка̄ран̣ехи ка̄ме париваджджеййа – виккхамбханато ва̄ самуччхедато ва̄. катхам̣ виккхамбханато ка̄ме париваджджеййа? ‘‘ат̣т̣хикан̇калӯпама̄ ка̄ма̄ аппасса̄дат̣т̣хена̄’’ти пассанто виккхамбханато ка̄ме париваджджеййа, ‘‘мам̣сапесӯпама̄ ка̄ма̄ бахуса̄дха̄ран̣ат̣т̣хена̄’’ти пассанто виккхамбханато ка̄ме париваджджеййа, ‘‘тин̣уккӯпама̄ ка̄ма̄ анудаханат̣т̣хена̄’’ти пассанто виккхамбханато ка̄ме париваджджеййа…пе… невасан̃н̃а̄на̄сан̃н̃а̄йатанасама̄паттим̣ бха̄венто виккхамбханато ка̄ме париваджджеййа. евам̣ виккхамбханато ка̄ме париваджджеййа…пе… евам̣ самуччхедато ка̄ме париваджджеййа̄ти – ка̄ма̄ни париваджджайе.
те паха̄йа таре огханти. тети ваттхука̄ме париджа̄нитва̄ килесака̄ме паха̄йа паджахитва̄ винодетва̄ бйантим̣ каритва̄ анабха̄вам̣ гамитва̄; ка̄маччханданӣваран̣ам̣ паха̄йа паджахитва̄ винодетва̄ бйантим̣ каритва̄ анабха̄вам̣ гамитва̄; бйа̄па̄данӣваран̣ам̣…пе… тхинамиддханӣваран̣ам̣… уддхаччакуккуччанӣваран̣ам̣… вичикиччха̄нӣваран̣ам̣ паха̄йа паджахитва̄ винодетва̄ бйантим̣ каритва̄ анабха̄вам̣ гамитва̄ ка̄могхам̣ бхавогхам̣ дит̣т̣хогхам̣ авиджджогхам̣ тареййа уттареййа патареййа саматиккамеййа вӣтиваттеййа̄ти – те паха̄йа таре огхам̣.
на̄вам̣ ситва̄ва па̄рагӯти. йатха̄ гарукам̣ на̄вам̣ бха̄рикам̣ удакам̣ ситва̄ [син̃читва̄ (сӣ. сйа̄.)] осин̃читва̄ чхад̣д̣етва̄ лахука̄йа на̄ва̄йа кхиппам̣ лахум̣ аппакасиренева па̄рам̣ гаччхеййа; евамева ваттхука̄ме париджа̄нитва̄ килесака̄ме паха̄йа паджахитва̄ винодетва̄ бйантим̣ каритва̄ анабха̄вам̣ гамитва̄; ка̄маччханданӣваран̣ам̣… бйа̄па̄данӣваран̣ам̣… тхинамиддханӣваран̣ам̣… уддхаччакуккуччанӣваран̣ам̣… вичикиччха̄нӣваран̣ам̣ паха̄йа паджахитва̄ винодетва̄ бйантим̣ каритва̄ анабха̄вам̣ гамитва̄ кхиппам̣ лахум̣ аппакасиренева па̄рам̣ гаччхеййа. па̄рам̣ вуччати аматам̣ нибба̄нам̣. йо со саббасан̇кха̄расаматхо саббӯпадхипат̣иниссагго тан̣хаккхайо вира̄го ниродхо нибба̄нам̣. па̄рам̣ гаччхеййа̄ти – па̄рам̣ адхигаччхеййа, па̄рам̣ пхусеййа, па̄рам̣ саччхикареййа. па̄рагӯти йопи па̄рам̣ гантука̄мо сопи па̄рагӯ; йопи па̄рам̣ гаччхати сопи па̄рагӯ; йопи па̄рам̣ гато, сопи па̄рагӯ.
вуттампи хетам̣ бхагавата̄ –
тин̣н̣о па̄ран̇гато тхале тит̣т̣хати бра̄хман̣оти. бра̄хман̣оти кхо, бхиккхаве, арахато етам̣ адхивачанам̣. со абхин̃н̃а̄па̄рагӯ парин̃н̃а̄па̄рагӯ паха̄напа̄рагӯ бха̄вана̄па̄рагӯ саччхикирийа̄па̄рагӯ сама̄паттипа̄рагӯ. абхин̃н̃а̄па̄рагӯ саббадхамма̄нам̣, парин̃н̃а̄па̄рагӯ саббадуккха̄нам̣, паха̄напа̄рагӯ саббакилеса̄нам̣, бха̄вана̄па̄рагӯ чатуннам̣ арийамагга̄нам̣, саччхикирийа̄па̄рагӯ ниродхасса, сама̄паттипа̄рагӯ саббасама̄паттӣнам̣. со васиппатто па̄рамиппатто арийасмим̣ сӣласмим̣, васиппатто па̄рамиппатто арийасмим̣ сама̄дхисмим̣, васиппатто па̄рамиппатто арийа̄йа пан̃н̃а̄йа, васиппатто па̄рамиппатто арийа̄йа вимуттийа̄. со па̄рам̣ гато па̄раппатто антагато антаппатто кот̣игато кот̣иппатто парийантагато парийантаппатто воса̄нагато воса̄наппатто та̄н̣агато та̄н̣аппатто лен̣агато лен̣аппатто саран̣агато саран̣аппатто абхайагато абхайаппатто аччутагато аччутаппатто аматагато аматаппатто нибба̄нагато нибба̄наппатто. со вут̣т̣хава̄со чин̣н̣ачаран̣о гатаддхо гатадисо гатакот̣ико па̄литабрахмачарийо уттамадит̣т̣хиппатто бха̄витамагго пахӣнакилесо пат̣ивиддха̄куппо саччхикатаниродхо, дуккхам̣ тасса парин̃н̃а̄там̣, самудайо пахӣно, магго бха̄вито, ниродхо саччхикато, абхин̃н̃еййам̣ абхин̃н̃а̄там̣, парин̃н̃еййам̣ парин̃н̃а̄там̣, паха̄таббам̣ пахӣнам̣, бха̄ветаббам̣ бха̄витам̣, саччхика̄таббам̣ саччхикатам̣.
со уккхиттапалигхо сам̣кин̣н̣апариккхо аббул̣хесико нираггал̣о арийо паннаддхаджо паннабха̄ро висан̃н̃утто пан̃чан̇гавиппахӣно чхал̣ан̇гасаманна̄гато ека̄раккхо чатура̄пассено панун̣н̣апаччекасаччо самавайасат̣т̣хесано ана̄виласан̇каппо пассаддхака̄йасан̇кха̄ро сувимуттачитто сувимуттапан̃н̃о кевалӣ вуситава̄ уттамапурисо парамапурисо парамапаттиппатто. со нева̄чинати [нева а̄чина̄ти (сӣ. сйа̄.)] на̄пачинати, апачинитва̄ т̣хито. нева паджахати на упа̄дийати, паджахитва̄ т̣хито. нева сам̣сиббати [нева синети (сӣ.), нева висӣнети (сйа̄.)] на уссинети, висинитва̄ т̣хито. нева видхӯпети на сандхӯпети, видхӯпетва̄ т̣хито. асеккхена сӣлаккхандхена саманна̄гататта̄ т̣хито. асеккхена сама̄дхиккхандхена… асеккхена пан̃н̃а̄ккхандхена… асеккхена вимуттиккхандхена… асеккхена вимуттин̃а̄н̣адассанаккхандхена саманна̄гататта̄ т̣хито. саччам̣ сампат̣ипа̄дийитва̄ т̣хито. еджам̣ саматиккамитва̄ т̣хито. килесаггим̣ парийа̄дийитва̄ т̣хито, апаригаманата̄йа т̣хито, кат̣ам̣ сама̄да̄йа т̣хито, муттипат̣исеваната̄йа т̣хито, метта̄йа па̄рисуддхийа̄ т̣хито, карун̣а̄йа… мудита̄йа… упеккха̄йа па̄рисуддхийа̄ т̣хито, аччантапа̄рисуддхийа̄ т̣хито, акаммайата̄йа [атаммайата̄йа (сӣ.), акамман̃н̃ата̄йа (сйа̄.)] па̄рисуддхийа̄ т̣хито, вимуттатта̄ т̣хито, сантусситатта̄ т̣хито, кхандхапарийанте т̣хито, дха̄тупарийанте т̣хито, а̄йатанапарийанте т̣хито, гатипарийанте т̣хито, упапаттипарийанте т̣хито, пат̣исандхипарийанте т̣хито, (бхавапарийанте т̣хито, сам̣са̄рапарийанте т̣хито ват̣т̣апарийанте т̣хито, антиме бхаве т̣хито,) [( ) наттхи сӣхал̣апоттхаке] антиме самуссайе т̣хито, антимадехадхаро араха̄.
‘‘тасса̄йам̣ паччхимако бхаво, чаримойам̣ самуссайо;
джа̄тимаран̣асам̣са̄ро, наттхи тасса пунаббхаво’’ти.
на̄вам̣ ситва̄ва па̄рагӯти. тена̄ха бхагава̄ –
‘‘тасма̄ джанту сада̄ сато, ка̄ма̄ни париваджджайе;
те паха̄йа таре огхам̣, на̄вам̣ ситва̄ва па̄рагӯ’’ти.
ка̄масуттаниддесо пат̣хамо.
2. гухат̣т̣хакасуттаниддесо
атха гухат̣т̣хакасуттаниддесам̣ ваккхати –
7. сатто гуха̄йам̣ бахуна̄бхичханно, тит̣т̣хам̣ наро моханасмим̣ пага̄л̣хо;
дӯре вивека̄ хи татха̄видхо со, ка̄ма̄ хи локе на хи суппаха̄йа̄.
сатто гуха̄йам̣ бахуна̄бхичханноти. саттоти хи кхо вуттам̣, апи ча гуха̄ та̄ва ваттабба̄. гуха̄ вуччати ка̄йо. ка̄йоти ва̄ гуха̄ти ва̄ дехоти ва̄ сандехоти ва̄ на̄ва̄ти ва̄ ратхоти ва̄ дхаджоти ва̄ ваммикоти ва̄ нагаранти ва̄ нид̣д̣анти ва̄ кут̣ӣти ва̄ ган̣д̣оти ва̄ кумбхоти ва̄ на̄готи ва̄ ка̄йассетам̣ адхивачанам̣. сатто гуха̄йанти гуха̄йам̣ сатто висатто а̄сатто лагго лаггито палибуддхо. йатха̄ бхиттикхиле ва̄ на̄гаданте ва̄ ган̣д̣ам̣ саттам̣ висаттам̣ а̄саттам̣ лаггам̣ лаггитам̣ палибуддхам̣; евамева гуха̄йам̣ сатто висатто а̄сатто лагго лаггито палибуддхо. вуттан̃хетам̣ бхагавата̄ –
‘‘рӯпе кхо, ра̄дха, йо чхандо йо ра̄го йа̄ нандӣ йа̄ тан̣ха̄ йе упайӯпа̄да̄на̄ четасо адхит̣т̣ха̄на̄бхинивеса̄нусайа̄, татра сатто татра висатто; тасма̄ саттоти вуччати. ведана̄йа кхо, ра̄дха…пе… сан̃н̃а̄йа кхо, ра̄дха… сан̇кха̄ресу кхо, ра̄дха… вин̃н̃а̄н̣е кхо, ра̄дха, йо чхандо йо ра̄го йа̄ нандӣ йа̄ тан̣ха̄ йе упайӯпа̄да̄на̄ четасо адхит̣т̣ха̄на̄бхинивеса̄нусайа̄, татра сатто татра висатто; тасма̄ саттоти вуччати. саттоти лаггана̄дхивачана’’нти – сатто гуха̄йам̣. бахуна̄бхичханноти бахукехи килесехи чханно, ра̄гена чханно досена чханно мохена чханно кодхена чханно упана̄хена чханно маккхена чханно пал̣а̄сена чханно исса̄йа чханно маччхарийена чханно ма̄йа̄йа чханно са̄т̣хеййена чханно тхамбхена чханно са̄рамбхена чханно ма̄нена чханно атима̄нена чханно мадена чханно пама̄дена чханно. саббакилесехи саббадуччаритехи саббадаратхехи саббапарил̣а̄хехи саббасанта̄пехи сабба̄кусала̄бхисан̇кха̄рехи чханно вичханно уччханно а̄вуто нивуто овуто [опхуто (сйа̄.)] пихито пат̣иччханно пат̣икуджджитоти – сатто гуха̄йам̣ бахуна̄бхичханно.
тит̣т̣хам̣ наро моханасмим̣ пага̄л̣хоти тит̣т̣ханто наро ратто ра̄гавасена тит̣т̣хати, дут̣т̣хо досавасена тит̣т̣хати, мӯл̣хо мохавасена тит̣т̣хати, винибаддхо ма̄навасена тит̣т̣хати, пара̄мат̣т̣хо дит̣т̣хивасена тит̣т̣хати, виккхепагато уддхаччавасена тит̣т̣хати, анит̣т̣хан̇гато вичикиччха̄васена тит̣т̣хати, тха̄магато анусайавасена тит̣т̣хати. евампи тит̣т̣хам̣ наро.
вуттан̃хетам̣ бхагавата̄ – ‘‘санти, бхиккхаве, чаккхувин̃н̃еййа̄ рӯпа̄ ит̣т̣ха̄ канта̄ мана̄па̄ пийарӯпа̄ ка̄мӯпасам̣хита̄ раджанӣйа̄, тан̃че бхиккху абхинандати абхивадати аджджхоса̄йа тит̣т̣хати. санти, бхиккхаве, сотавин̃н̃еййа̄ садда̄…пе… гха̄навин̃н̃еййа̄ гандха̄… дживха̄вин̃н̃еййа̄ раса̄… ка̄йавин̃н̃еййа̄ пхот̣т̣хабба̄… мановин̃н̃еййа̄ дхамма̄ ит̣т̣ха̄ канта̄ мана̄па̄ пийарӯпа̄ ка̄мӯпасам̣хита̄ раджанӣйа̄, тан̃че бхиккху абхинандати абхивадати аджджхоса̄йа тит̣т̣хатӣ’’ти. евампи тит̣т̣хам̣ наро.
вуттан̃хетам̣ бхагавата̄ – ‘‘рӯпӯпайам̣ ва̄, бхиккхаве, вин̃н̃а̄н̣ам̣ тит̣т̣хама̄нам̣ тит̣т̣хати, рӯпа̄рамман̣ам̣ рӯпапатит̣т̣хам̣ нандӯпасечанам̣ вуддхим̣ вирӯл̣хим̣ вепуллам̣ а̄паджджати. веданӯпайам̣ ва̄, бхиккхаве…пе… сан̃н̃ӯпайам̣… сан̇кха̄рӯпайам̣ ва̄, бхиккхаве, вин̃н̃а̄н̣ам̣ тит̣т̣хама̄нам̣ тит̣т̣хати, сан̇кха̄ра̄рамман̣ам̣ сан̇кха̄рапатит̣т̣хам̣ нандӯпасечанам̣ вуддхим̣ вирӯл̣хим̣ вепуллам̣ а̄паджджатӣ’’ти. евампи тит̣т̣хам̣ наро.
вуттампи хетам̣ бхагавата̄ – ‘‘кабал̣ӣка̄ре че, бхиккхаве, а̄ха̄ре аттхи ра̄го аттхи нандӣ аттхи тан̣ха̄, патит̣т̣хитам̣ таттха вин̃н̃а̄н̣ам̣ вирӯл̣хам̣. йаттха патит̣т̣хитам̣ вин̃н̃а̄н̣ам̣ вирӯл̣хам̣, аттхи таттха на̄марӯпасса̄вакканти. йаттха аттхи на̄марӯпасса̄вакканти, аттхи таттха сан̇кха̄ра̄нам̣ вуддхи. йаттха аттхи сан̇кха̄ра̄нам̣ вуддхи, аттхи таттха а̄йатим̣ пунаббхава̄бхиниббатти. йаттха аттхи а̄йатим̣ пунаббхава̄бхиниббатти, аттхи таттха а̄йатим̣ джа̄тиджара̄маран̣ам̣. йаттха аттхи а̄йатим̣ джа̄тиджара̄маран̣ам̣, сасокам̣ там̣, бхиккхаве, сараджам̣ саупа̄йа̄санти вада̄мӣ’’ти. евампи тит̣т̣хам̣ наро.
‘‘пхассе че, бхиккхаве, а̄ха̄ре…пе… маносан̃четана̄йа че, бхиккхаве, а̄ха̄ре… вин̃н̃а̄н̣е че, бхиккхаве, а̄ха̄ре аттхи ра̄го аттхи нандӣ аттхи тан̣ха̄, патит̣т̣хитам̣ таттха вин̃н̃а̄н̣ам̣ вирӯл̣хам̣. йаттха патит̣т̣хитам̣ вин̃н̃а̄н̣ам̣ вирӯл̣хам̣, аттхи таттха на̄марӯпасса̄вакканти. йаттха аттхи на̄марӯпасса̄вакканти, аттхи таттха сан̇кха̄ра̄нам̣ вуддхи. йаттха аттхи сан̇кха̄ра̄нам̣ вуддхи, аттхи таттха а̄йатим̣ пунаббхава̄бхиниббатти. йаттха аттхи а̄йатим̣ пунаббхава̄бхиниббатти, аттхи таттха а̄йатим̣ джа̄тиджара̄маран̣ам̣. йаттха аттхи а̄йатим̣ джа̄тиджара̄маран̣ам̣, сасокам̣ там̣, бхиккхаве, сараджам̣ саупа̄йа̄санти вада̄мӣ’’ти. евампи тит̣т̣хам̣ наро.
моханасмим̣ пага̄л̣хоти. мохана̄ вуччанти пан̃ча ка̄магун̣а̄. чаккхувин̃н̃еййа̄ рӯпа̄ ит̣т̣ха̄ канта̄ мана̄па̄ пийарӯпа̄ ка̄мӯпасам̣хита̄ раджанӣйа̄; сотавин̃н̃еййа̄ садда̄… гха̄навин̃н̃еййа̄ гандха̄… дживха̄вин̃н̃еййа̄ раса̄… ка̄йавин̃н̃еййа̄ пхот̣т̣хабба̄ ит̣т̣ха̄ канта̄ мана̄па̄ пийарӯпа̄ ка̄мӯпасам̣хита̄ раджанӣйа̄. ким̣ ка̄ран̣а̄ мохана̄ вуччанти пан̃ча ка̄магун̣а̄? йебхуййена деваманусса̄ пан̃часу ка̄магун̣есу муйханти саммуйханти сампамуйханти, мӯл̣ха̄ саммӯл̣ха̄ сампамӯл̣ха̄ авиджджа̄йа андхӣката̄ а̄вута̄ нивута̄ овута̄ пихита̄ пат̣иччханна̄ пат̣икуджджита̄, там̣ ка̄ран̣а̄ мохана̄ вуччанти пан̃ча ка̄магун̣а̄. моханасмим̣ пага̄л̣хоти моханасмим̣ пага̄л̣хо ога̄л̣хо аджджхога̄л̣хо нимугготи – тит̣т̣хам̣ наро моханасмим̣ пага̄л̣хо.
дӯре вивека̄ хи татха̄видхо соти. вивека̄ти тайо вивека̄ – ка̄йавивеко, читтавивеко, упадхививеко. катамо ка̄йавивеко? идха бхиккху вивиттам̣ сена̄санам̣ бхаджати аран̃н̃ам̣ руккхамӯлам̣ паббатам̣ кандарам̣ гиригухам̣ суса̄нам̣ ванапаттхам̣ аббхока̄сам̣ пала̄лапун̃джам̣. ка̄йена вивитто вихарати. со еко гаччхати, еко тит̣т̣хати, еко нисӣдати, еко сеййам̣ каппети, еко га̄мам̣ пин̣д̣а̄йа пависати, еко пат̣иккамати, еко рахо нисӣдати, еко чан̇камам̣ адхит̣т̣ха̄ти, еко чарати вихарати ирийати ваттати па̄лети йапети йа̄пети. айам̣ ка̄йавивеко.
катамо читтавивеко? пат̣хамам̣ джха̄нам̣ сама̄паннасса нӣваран̣ехи читтам̣ вивиттам̣ хоти. дутийам̣ джха̄нам̣ сама̄паннасса витаккавича̄рехи читтам̣ вивиттам̣ хоти. татийам̣ джха̄нам̣ сама̄паннасса пӣтийа̄ читтам̣ вивиттам̣ хоти. чатуттхам̣ джха̄нам̣ сама̄паннасса сукхадуккхехи читтам̣ вивиттам̣ хоти. а̄ка̄са̄нан̃ча̄йатанам̣ сама̄паннасса рӯпасан̃н̃а̄йа пат̣игхасан̃н̃а̄йа на̄наттасан̃н̃а̄йа читтам̣ вивиттам̣ хоти. вин̃н̃а̄н̣ан̃ча̄йатанам̣ сама̄паннасса а̄ка̄са̄нан̃ча̄йатанасан̃н̃а̄йа читтам̣ вивиттам̣ хоти. а̄кин̃чан̃н̃а̄йатанам̣ сама̄паннасса вин̃н̃а̄н̣ан̃ча̄йатанасан̃н̃а̄йа читтам̣ вивиттам̣ хоти. невасан̃н̃а̄на̄сан̃н̃а̄йатанам̣ сама̄паннасса а̄кин̃чан̃н̃а̄йатанасан̃н̃а̄йа читтам̣ вивиттам̣ хоти. сота̄паннасса сакка̄йадит̣т̣хийа̄ вичикиччха̄йа сӣлаббатапара̄ма̄са̄ дит̣т̣ха̄нусайа̄ вичикиччха̄нусайа̄, тадекат̣т̣хехи ча килесехи читтам̣ вивиттам̣ хоти. сакада̄га̄мисса ол̣а̄рика̄ ка̄мара̄гасан̃н̃оджана̄ пат̣игхасан̃н̃оджана̄ ол̣а̄рика̄ ка̄мара̄га̄нусайа̄ пат̣игха̄нусайа̄, тадекат̣т̣хехи ча килесехи читтам̣ вивиттам̣ хоти. ана̄га̄мисса анусахагата̄ ка̄мара̄гасан̃н̃оджана̄ пат̣игхасан̃н̃оджана̄ анусахагата̄ ка̄мара̄га̄нусайа̄ пат̣игха̄нусайа̄, тадекат̣т̣хехи ча килесехи читтам̣ вивиттам̣ хоти. арахато рӯпа̄рӯпара̄га̄ ма̄на̄ уддхачча̄ авиджджа̄йа ма̄на̄нусайа̄ бхавара̄га̄нусайа̄ авиджджа̄нусайа̄, тадекат̣т̣хехи ча килесехи бахиддха̄ ча саббанимиттехи читтам̣ вивиттам̣ хоти. айам̣ читтавивеко.
катамо упадхививеко? упадхи вуччанти килеса̄ ча кхандха̄ ча абхисан̇кха̄ра̄ ча. упадхививеко вуччати аматам̣ нибба̄нам̣. йо саббасан̇кха̄расаматхо саббӯпадхипат̣иниссагго тан̣хаккхайо вира̄го ниродхо нибба̄нам̣. айам̣ упадхививеко. ка̄йавивеко ча вивекат̣т̣хака̄йа̄нам̣ [вӯпакат̣т̣хака̄йа̄нам̣ (сйа̄.)] неккхамма̄бхирата̄нам̣, читтавивеко ча парисуддхачитта̄нам̣ парамавода̄наппатта̄нам̣, упадхививеко ча нирӯпадхӣнам̣ пуггала̄нам̣ висан̇кха̄рагата̄нам̣.
дӯре вивека̄ хӣти. йо со евам̣ гуха̄йам̣ сатто, евам̣ бахукехи килесехи чханно, евам̣ моханасмим̣ пага̄л̣хо, со ка̄йавивека̄пи дӯре, читтавивека̄пи дӯре, упадхививека̄пи дӯре видӯре сувидӯре на сантике на са̄манта̄ ана̄санне вивекат̣т̣хе [вавакат̣т̣хе (сӣ.), анупакат̣т̣хе (сйа̄.)]. татха̄видхоти та̄дисо тассан̣т̣хито таппака̄ро таппат̣ибха̄го йо со моханасмим̣ пага̄л̣хоти – дӯре вивека̄ хи татха̄видхо со.
ка̄ма̄ хи локе на хи суппаха̄йа̄ти. ка̄ма̄ти удда̄нато две ка̄ма̄ – ваттхука̄ма̄ ча килесака̄ма̄ ча. катаме ваттхука̄ма̄? мана̄пика̄ рӯпа̄ мана̄пика̄ садда̄ мана̄пика̄ гандха̄ мана̄пика̄ раса̄ мана̄пика̄ пхот̣т̣хабба̄, аттхаран̣а̄ па̄вуран̣а̄ да̄сида̄са̄ аджел̣ака̄ куккут̣асӯкара̄ хаттхигава̄ссавал̣ава̄, кхеттам̣ ваттху хиран̃н̃ам̣ суван̣н̣ам̣, га̄манигамара̄джадха̄нийо рат̣т̣хан̃ча джанападо ча косо ча кот̣т̣ха̄га̄ран̃ча, йам̣ кин̃чи раджанӣйам̣ ваттху – ваттхука̄ма̄. апи ча атӣта̄ ка̄ма̄ ана̄гата̄ ка̄ма̄ паччуппанна̄ ка̄ма̄, аджджхатта̄ ка̄ма̄ бахиддха̄ ка̄ма̄ аджджхаттабахиддха̄ ка̄ма̄, хӣна̄ ка̄ма̄ маджджхима̄ ка̄ма̄ пан̣ӣта̄ ка̄ма̄, а̄па̄йика̄ ка̄ма̄ ма̄нусика̄ ка̄ма̄ дибба̄ ка̄ма̄ паччупат̣т̣хита̄ ка̄ма̄, ниммита̄ ка̄ма̄ аниммита̄ ка̄ма̄ параниммита̄ ка̄ма̄, париггахита̄ ка̄ма̄ апариггахита̄ ка̄ма̄, мама̄йита̄ ка̄ма̄ амама̄йита̄ ка̄ма̄, саббепи ка̄ма̄вачара̄ дхамма̄, саббепи рӯпа̄вачара̄ дхамма̄, саббепи арӯпа̄вачара̄ дхамма̄, тан̣ха̄ваттхука̄ тан̣ха̄рамман̣а̄ ка̄манӣйат̣т̣хена раджанӣйат̣т̣хена маданӣйат̣т̣хена ка̄ма̄. име вуччанти ваттхука̄ма̄.
катаме килесака̄ма̄? чхандо ка̄мо ра̄го ка̄мо чхандара̄го ка̄мо, сан̇каппо ка̄мо ра̄го ка̄мо сан̇каппара̄го ка̄мо, йо ка̄месу ка̄маччхандо ка̄мара̄го ка̄манандӣ ка̄матан̣ха̄ ка̄маснехо ка̄мапарил̣а̄хо ка̄мамуччха̄ ка̄маджджхоса̄нам̣ ка̄могхо ка̄майого ка̄мупа̄да̄нам̣ ка̄маччханданӣваран̣ам̣.
‘‘аддасам̣ ка̄ма те мӯлам̣, сан̇каппа̄ ка̄ма джа̄йаси;
на там̣ сан̇каппайисса̄ми, евам̣ ка̄ма на хохисӣ’’ти. –
име вуччанти килесака̄ма̄. локети апа̄йалоке мануссалоке девалоке, кхандхалоке дха̄тулоке а̄йатаналоке. ка̄ма̄ хи локе на хи суппаха̄йа̄ти. ка̄ма̄ хи локе дуппаха̄йа̄ дуччаджджа̄ дуппариччаджджа̄ дунниммадайа̄ дуннивет̣хайа̄ дуббинивет̣хайа̄ дуттара̄ дуппатара̄ дуссаматиккама̄ дуббиниватта̄ти – ка̄ма̄ хи локе на хи суппаха̄йа̄.
тена̄ха бхагава̄ –
‘‘сатто гуха̄йам̣ бахуна̄бхичханно, тит̣т̣хам̣ наро моханасмим̣ пага̄л̣хо;
дӯре вивека̄ хи татха̄видхо со, ка̄ма̄ хи локе на хи суппаха̄йа̄’’ти.
8. иччха̄нида̄на̄ бхаваса̄табаддха̄, те дуппамун̃ча̄ на хи ан̃н̃амоккха̄;
паччха̄ пуре ва̄пи апеккхама̄на̄, име ва ка̄ме пуриме ва джаппам̣.
иччха̄нида̄на̄ бхаваса̄табаддха̄ти. иччха̄ вуччати тан̣ха̄. йо ра̄го са̄ра̄го анунайо ануродхо нандӣ нандира̄го, читтасса са̄ра̄го иччха̄ муччха̄ аджджхоса̄нам̣ гедхо палигедхо сан̇го пан̇ко, еджа̄ ма̄йа̄ джаника̄ сан̃джананӣ сиббинӣ джа̄линӣ сарита̄ висаттика̄, суттам̣ висат̣а̄ а̄йӯхинӣ дутийа̄ пан̣идхи бхаванетти, ванам̣ ванатхо сандхаво снехо апеккха̄ пат̣ибандху, а̄са̄ а̄сӣсана̄ а̄сӣситаттам̣, рӯпа̄са̄ садда̄са̄ гандха̄са̄ раса̄са̄ пхот̣т̣хабба̄са̄, ла̄бха̄са̄ дхана̄са̄ путта̄са̄ джӣвита̄са̄, джаппа̄ паджаппа̄ абхиджаппа̄ джаппана̄ джаппитаттам̣ лолуппам̣ лолуппа̄йана̄ лолуппа̄йитаттам̣ пуччхан̃чхиката̄ са̄дхукамйата̄, адхаммара̄го висамалобхо никанти ника̄мана̄ паттхана̄ пихана̄ сампаттхана̄, ка̄матан̣ха̄ бхаватан̣ха̄ вибхаватан̣ха̄, рӯпатан̣ха̄ арӯпатан̣ха̄ ниродхатан̣ха̄, рӯпатан̣ха̄ саддатан̣ха̄ гандхатан̣ха̄ расатан̣ха̄ пхот̣т̣хаббатан̣ха̄ дхамматан̣ха̄, огхо його гантхо упа̄да̄нам̣ а̄варан̣ам̣ нӣваран̣ам̣ чхаданам̣ бандханам̣, упаккилесо анусайо парийут̣т̣ха̄нам̣ лата̄ вевиччхам̣, дуккхамӯлам̣ дуккханида̄нам̣ дуккхаппабхаво ма̄рапа̄со ма̄рабал̣исам̣ ма̄рависайо, тан̣ха̄надӣ тан̣ха̄джа̄лам̣ тан̣ха̄гаддулам̣ тан̣ха̄самуддо абхиджджха̄ лобхо акусаламӯлам̣. иччха̄нида̄на̄ти иччха̄нида̄нака̄ иччха̄хетука̄ иччха̄паччайа̄ иччха̄ка̄ран̣а̄ иччха̄пабхава̄ти – иччха̄нида̄на̄.
бхаваса̄табаддха̄ти. екам̣ бхаваса̄там̣ – сукха̄ ведана̄. две бхаваса̄та̄ни – сукха̄ ча ведана̄ ит̣т̣хан̃ча ваттху. тӣн̣и бхаваса̄та̄ни – йоббан̃н̃ам̣, а̄рогйам̣, джӣвитам̣. чатта̄ри бхаваса̄та̄ни – ла̄бхо, йасо, пасам̣са̄, сукхам̣. пан̃ча бхаваса̄та̄ни – мана̄пика̄ рӯпа̄, мана̄пика̄ садда̄, мана̄пика̄ гандха̄, мана̄пика̄ раса̄, мана̄пика̄ пхот̣т̣хабба̄. чха бхаваса̄та̄ни – чаккхусампада̄, сотасампада̄, гха̄насампада̄, дживха̄сампада̄, ка̄йасампада̄, маносампада̄. бхаваса̄табаддха̄, сукха̄йа ведана̄йа са̄табаддха̄, ит̣т̣хасмим̣ ваттхусмим̣ баддха̄, йоббан̃н̃е баддха̄, а̄рогйе баддха̄, джӣвите баддха̄, ла̄бхе баддха̄, йасе баддха̄, пасам̣са̄йам̣ баддха̄, сукхе баддха̄, мана̄пикесу рӯпесу баддха̄, саддесу… гандхесу… расесу… мана̄пикесу пхот̣т̣хаббесу баддха̄, чаккхусампада̄йа баддха̄, сотагха̄надживха̄ка̄йаманосампада̄йа баддха̄, вибаддха̄ а̄баддха̄ лагга̄ лаггита̄ палибаддха̄ти – иччха̄нида̄на̄ бхаваса̄табаддха̄.
те дуппамун̃ча̄ на хи ан̃н̃амоккха̄ти те ва̄ бхаваса̄таваттхӯ дуппамун̃ча̄, сатта̄ ва̄ етто думмочайа̄. катхам̣ те бхаваса̄таваттхӯ дуппамун̃ча̄? сукха̄ ведана̄ дуппамун̃ча̄, ит̣т̣хам̣ ваттху дуппамун̃чам̣, йоббан̃н̃ам̣ дуппамун̃чам̣, а̄рогйам̣ дуппамун̃чам̣, джӣвитам̣ дуппамун̃чам̣, ла̄бхо дуппамун̃чо, йасо дуппамун̃чо, пасам̣са̄ дуппамун̃ча̄, сукхам̣ дуппамун̃чам̣, мана̄пика̄ рӯпа̄ дуппамун̃ча̄, мана̄пика̄ садда̄… гандха̄… раса̄… пхот̣т̣хабба̄ дуппамун̃ча̄, чаккхусампада̄ дуппамун̃ча̄, сотагха̄надживха̄ка̄йаманосампада̄ дуппамун̃ча̄ думмочайа̄ дуппамочайа̄ дуннивет̣хайа̄ дуббинивет̣хайа̄, дуттара̄ дуппатара̄ дуссаматиккама̄ дуббиниватта̄. евам̣ те бхаваса̄таваттхӯ дуппамун̃ча̄.
катхам̣ сатта̄ етто думмочайа̄? сукха̄йа ведана̄йа сатта̄ думмочайа̄, ит̣т̣хасма̄ ваттхусма̄ думмочайа̄, йоббан̃н̃а̄ думмочайа̄, а̄рогйа̄ думмочайа̄, джӣвита̄ думмочайа̄, ла̄бха̄ думмочайа̄, йаса̄ думмочайа̄, пасам̣са̄йа думмочайа̄, сукха̄ думмочайа̄, мана̄пикехи рӯпехи думмочайа̄, мана̄пикехи саддехи… гандхехи… расехи… пхот̣т̣хаббехи думмочайа̄, чаккхусампада̄йа думмочайа̄, сотагха̄надживха̄ка̄йаманосампада̄йа думмочайа̄ дуруддхара̄ [дуддхара̄ (ка.)], дуссамуддхара̄ дуббут̣т̣ха̄пайа̄ дуссамут̣т̣ха̄пайа̄ дуннивет̣хайа̄ дуббинивет̣хайа̄ дуттара̄ дуппатара̄ дуссаматиккама̄ дуббиниватта̄. евам̣ сатта̄ етто думмочайа̄ти – те дуппамун̃ча̄.
на хи ан̃н̃амоккха̄ти те аттана̄ палипапалипанна̄ на сакконти парам̣ палипапалипаннам̣ уддхаритум̣. вуттан̃хетам̣ бхагавата̄ – ‘‘со вата, чунда, аттана̄ палипапалипанно парам̣ палипапалипаннам̣ уддхариссатӣти нетам̣ т̣ха̄нам̣ виджджати. со вата, чунда, аттана̄ аданто авинӣто апариниббуто парам̣ дамессати винессати паринибба̄пессатӣти нетам̣ т̣ха̄нам̣ виджджатӣ’’ти. евампи на хи ан̃н̃амоккха̄.
атха ва̄ наттхан̃н̃о кочи мочета̄. те йади мун̃чеййум̣, сакена тха̄мена сакена балена сакена вӣрийена сакена параккамена сакена пурисатха̄мена сакена пурисабалена сакена пурисавӣрийена сакена пурисапараккамена аттана̄ самма̄пат̣ипадам̣ ануломапат̣ипадам̣ апаччанӣкапат̣ипадам̣ анваттхапат̣ипадам̣ дхамма̄нудхаммапат̣ипадам̣ пат̣ипаджджама̄на̄ мун̃чеййунти. евампи на хи ан̃н̃амоккха̄.
вуттампи хетам̣ бхагавата̄ –
‘‘на̄хам̣ сахисса̄ми памочана̄йа, катхам̣катхим̣ дхотака кин̃чи локе;
дхамман̃ча сет̣т̣хам̣ абхиджа̄нама̄но, евам̣ тувам̣ огхамимам̣ таресӣ’’ти.
евампи на хи ан̃н̃амоккха̄.