3. дут̣т̣хат̣т̣хакасуттаниддесо
атха дут̣т̣хат̣т̣хакасуттаниддесам̣ ваккхати –
15. ваданти ве дут̣т̣хамана̄пи еке,атхопи [ан̃н̃епи те (сӣ.), ан̃н̃епи (сйа̄.)] ве саччамана̄ ваданти;
ва̄дан̃ча джа̄там̣ муни но упети, тасма̄ мунӣ наттхи кхило кухин̃чи.
ваданти ве дут̣т̣хамана̄пи екети те титтхийа̄ дут̣т̣хамана̄ вируддхамана̄ пат̣ивируддхамана̄ а̄хатамана̄ пачча̄хатамана̄ а̄гха̄титамана̄ пачча̄гха̄титамана̄ ваданти упаваданти бхагавантан̃ча бхиккхусан̇гхан̃ча абхӯтена̄ти – ваданти ве дут̣т̣хамана̄пи еке.
атхопи ве саччамана̄ вадантӣти йе тесам̣ титтхийа̄нам̣ саддаханта̄ окаппента̄ адхимуччанта̄ саччамана̄ саччасан̃н̃ино бхӯтамана̄ бхӯтасан̃н̃ино татхамана̄ татхасан̃н̃ино йа̄тха̄вамана̄ йа̄тха̄васан̃н̃ино авипарӣтамана̄ авипарӣтасан̃н̃ино ваданти упаваданти бхагавантан̃ча бхиккхусан̇гхан̃ча абхӯтена̄ти – атхопи ве саччамана̄ ваданти.
ва̄дан̃ча джа̄там̣ муни но упетӣти. со ва̄до джа̄то хоти сан̃джа̄то ниббатто абхиниббатто па̄тубхӯто паратогхосо аккосо упава̄до бхагавато ча бхиккхусан̇гхасса ча абхӯтена̄ти – ва̄дан̃ча джа̄там̣. муни но упетӣти. мунӣти. монам̣ вуччати н̃а̄н̣ам̣. йа̄ пан̃н̃а̄ паджа̄нана̄ амохо дхаммавичайо самма̄дит̣т̣хи, тена н̃а̄н̣ена саманна̄гато муни монаппатто…пе… сан̇гаджа̄ламатичча со муни. йо ва̄дам̣ упети со двӣхи ка̄ран̣ехи ва̄дам̣ упети – ка̄рако ка̄раката̄йа ва̄дам̣ упети, атха ва̄ вуччама̄но упавадийама̄но куппати бйа̄паджджати патит̣т̣хийати копан̃ча досан̃ча аппаччайан̃ча па̄тукароти. ака̄ракомхӣти йо ва̄дам̣ упети со имехи двӣхи ка̄ран̣ехи ва̄дам̣ упети. муни двӣхи ка̄ран̣ехи ва̄дам̣ на упети – ака̄рако муни ака̄раката̄йа ва̄дам̣ на упети, атха ва̄ вуччама̄но упавадийама̄но на куппати на бйа̄паджджати на патит̣т̣хийати на копан̃ча досан̃ча аппаччайан̃ча па̄тукароти. ака̄ракомхӣти муни имехи двӣхи ка̄ран̣ехи ва̄дам̣ на упети на упагаччхати на ган̣ха̄ти на пара̄масати на абхинивисатӣти – ва̄дан̃ча джа̄там̣ муни но упети.
тасма̄ мунӣ наттхи кхило кухин̃чӣти. тасма̄ти тасма̄ там̣ка̄ран̣а̄ там̣хету таппаччайа̄ там̣нида̄нам̣ мунино а̄хатачиттата̄ кхиладжа̄тата̄пи наттхи. пан̃чапи четокхила̄ наттхи, тайопи кхила̄ наттхи. ра̄гакхило досакхило мохакхило наттхи на санти на сам̣виджджати нупалаббхати, пахӣно самуччхинно вӯпасанто пат̣ипассаддхо абхаббуппаттико н̃а̄н̣аггина̄ дад̣д̣хо. кухин̃чӣти кухин̃чи кимхичи каттхачи аджджхаттам̣ ва̄ бахиддха̄ ва̄ аджджхаттабахиддха̄ ва̄ти – тасма̄ мунӣ наттхи кхило кухин̃чӣти.
тена̄ха бхагава̄ –
‘‘ваданти ве дут̣т̣хамана̄пи еке, атхопи ве саччамана̄ ваданти;
ва̄дан̃ча джа̄там̣ муни но упети, тасма̄ мунӣ наттхи кхило кухин̃чӣ’’ти.
16. сакан̃хи дит̣т̣хим̣ катхамаччайеййа, чханда̄нунӣто ручийа̄ нивит̣т̣хо;
сайам̣ саматта̄ни пакуббама̄но, йатха̄ хи джа̄неййа татха̄ вадеййа.
сакан̃хи дит̣т̣хим̣ катхамаччайеййа̄ти. йам̣ те титтхийа̄ сундарипарибба̄джикам̣ хантва̄ саман̣а̄нам̣ сакйапуттийа̄нам̣ аван̣н̣ам̣ пака̄сайитва̄ ‘‘евам̣ етам̣ ла̄бхам̣ йасасакка̄рам̣ самма̄нам̣ пачча̄харисса̄ма̄’’ти те евам̣дит̣т̣хика̄ евам̣кхантика̄ евам̣ручика̄ евам̣ладдхика̄ евам̣аджджха̄сайа̄ евам̣адхиппа̄йа̄, те на̄саккхим̣су сакам̣ дит̣т̣хим̣ сакам̣ кхантим̣ сакам̣ ручим̣ сакам̣ ладдхим̣ сакам̣ аджджха̄сайам̣ сакам̣ адхиппа̄йам̣ атиккамитум̣; атха кхо свева айасо те пачча̄гатоти, евампи – сакан̃хи дит̣т̣хим̣ катхамаччайеййа. атха ва̄ ‘‘сассато локо, идамева саччам̣ могхаман̃н̃а’’нти йо со евам̣ва̄до, со сакам̣ дит̣т̣хим̣ сакам̣ кхантим̣ сакам̣ ручим̣ сакам̣ ладдхим̣ сакам̣ аджджха̄сайам̣ сакам̣ адхиппа̄йам̣ катхам̣ аччайеййа атиккамеййа саматиккамеййа вӣтиваттеййа? там̣ кисса хету? тасса са̄ дит̣т̣хи татха̄ саматта̄ сама̄динна̄ гахита̄ пара̄мат̣т̣ха̄ абхинивит̣т̣ха̄ аджджхосита̄ адхимутта̄ти. евампи – сакан̃хи дит̣т̣хим̣ катхамаччайеййа? ‘‘асассато локо…пе… антава̄ локо… анантава̄ локо… там̣ джӣвам̣ там̣ сарӣрам̣… ан̃н̃ам̣ джӣвам̣ ан̃н̃ам̣ сарӣрам̣… хоти татха̄гато парам̣ маран̣а̄… на хоти татха̄гато парам̣ маран̣а̄… хоти ча на ча хоти татха̄гато парам̣ маран̣а̄… нева хоти на на хоти татха̄гато парам̣ маран̣а̄, идамева саччам̣ могхаман̃н̃а’’нти йо со евам̣ ва̄до, со сакам̣ дит̣т̣хим̣ сакам̣ кхантим̣ сакам̣ ручим̣ сакам̣ ладдхим̣ сакам̣ аджджха̄сайам̣ сакам̣ адхиппа̄йам̣ катхам̣ аччайеййа атиккамеййа саматиккамеййа вӣтиваттеййа? там̣ кисса хету? тасса са̄ дит̣т̣хи татха̄ саматта̄ сама̄динна̄ гахита̄ пара̄мат̣т̣ха̄ абхинивит̣т̣ха̄ аджджхосита̄ адхимутта̄ти. евампи – сакан̃хи дит̣т̣хим̣ катхамаччайеййа.
чханда̄нунӣто ручийа̄ нивит̣т̣хоти. чханда̄нунӣтоти сака̄йа дит̣т̣хийа̄ сака̄йа кхантийа̄ сака̄йа ручийа̄ сака̄йа ладдхийа̄ йа̄йати ниййати вуйхати сам̣харӣйати. йатха̄ хаттхийа̄нена ва̄ ассайа̄нена ва̄ ратхайа̄нена ва̄ гойа̄нена ва̄ аджайа̄нена ва̄ мен̣д̣айа̄нена ва̄ от̣т̣хайа̄нена ва̄ кхарайа̄нена ва̄ йа̄йати ниййати вуйхати сам̣харӣйати, евамева сака̄йа дит̣т̣хийа̄ сака̄йа кхантийа̄ сака̄йа ручийа̄ сака̄йа ладдхийа̄ йа̄йати ниййати вуйхати сам̣харӣйатӣти – чханда̄нунӣто. ручийа̄ нивит̣т̣хоти сака̄йа дит̣т̣хийа̄ сака̄йа ручийа̄ сака̄йа ладдхийа̄ нивит̣т̣хо патит̣т̣хито аллӣно упагато аджджхосито адхимуттоти – чханда̄нунӣто ручийа̄ нивит̣т̣хо.
сайам̣ саматта̄ни пакуббама̄ноти. сайам̣ саматтам̣ кароти парипун̣н̣ам̣ кароти аномам̣ кароти аггам̣ сет̣т̣хам̣ висит̣т̣хам̣ па̄моккхам̣ уттамам̣ паварам̣ кароти. ‘‘айам̣ саттха̄ саббан̃н̃ӯ’’ти сайам̣ саматтам̣ кароти парипун̣н̣ам̣ кароти аномам̣ кароти аггам̣ сет̣т̣хам̣ висит̣т̣хам̣ па̄моккхам̣ уттамам̣ паварам̣ кароти. ‘‘айам̣ дхаммо сва̄ккха̄то…пе… айам̣ ган̣о суппат̣ипанно… айам̣ дит̣т̣хи бхаддика̄… айам̣ пат̣ипада̄ супан̃н̃атта̄… айам̣ магго ниййа̄нико’’ти сайам̣ саматтам̣ кароти парипун̣н̣ам̣ кароти аномам̣ кароти аггам̣ сет̣т̣хам̣ висит̣т̣хам̣ па̄моккхам̣ уттамам̣ паварам̣ кароти джанети сан̃джанети ниббаттети абхиниббаттетӣти – сайам̣ саматта̄ни пакуббама̄но.
йатха̄ хи джа̄неййа татха̄ вадеййа̄ти йатха̄ джа̄неййа, татха̄ вадеййа катхеййа бхан̣еййа дӣпайеййа вохареййа. ‘‘сассато локо, идамева саччам̣ могхаман̃н̃а’’нти йатха̄ джа̄неййа, татха̄ вадеййа катхеййа бхан̣еййа дӣпайеййа вохареййа. ‘‘асассато локо…пе… нева хоти на на хоти татха̄гато парам̣ маран̣а̄, идамева саччам̣ могхаман̃н̃а’’нти йатха̄ джа̄неййа, татха̄ вадеййа катхеййа бхан̣еййа дӣпайеййа вохареййа̄ти – йатха̄ хи джа̄неййа татха̄ вадеййа.
тена̄ха бхагава̄ –
‘‘сакан̃хи дит̣т̣хим̣ катхамаччайеййа, чханда̄нунӣто ручийа̄ нивит̣т̣хо;
сайам̣ саматта̄ни пакуббама̄но, йатха̄ хи джа̄неййа татха̄ вадеййа̄’’ти.
17. йо аттано сӣлавата̄ни джанту, ана̄нупут̣т̣хова [ана̄нупут̣т̣хо ча (сйа̄.)] пареса па̄ва па̄ва̄ (сӣ. сйа̄.) ;
анарийадхаммам̣ кусала̄ тама̄ху, йо а̄тума̄нам̣ сайамева па̄ва [па̄ва̄ (сӣ. сйа̄.)] .
йо аттано сӣлавата̄ни джантӯти. йоти йо йа̄дисо йатха̄йутто йатха̄вихито йатха̄пака̄ро йам̣т̣ха̄наппатто йам̣дхаммасаманна̄гато кхаттийо ва̄ бра̄хман̣о ва̄ вессо ва̄ суддо ва̄ гахат̣т̣хо ва̄ паббаджито ва̄ дево ва̄ мануссо ва̄. сӣлавата̄нӣти аттхи сӣлан̃чева ватан̃ча [ваттан̃ча (сйа̄.), евамупарипи], аттхи ватам̣ на сӣлам̣. катамам̣ сӣлан̃чева ватан̃ча? идха бхиккху сӣлава̄ хоти, па̄тимоккхасам̣варасам̣вуто вихарати а̄ча̄рагочарасампанно ан̣уматтесу ваджджесу бхайадасса̄вӣ, сама̄да̄йа сиккхати сиккха̄падесу. йо таттха сам̣йамо сам̣варо авӣтиккамо, идам̣ сӣлам̣. йам̣ сама̄да̄нам̣ там̣ ватам̣. сам̣варат̣т̣хена сӣлам̣; сама̄да̄нат̣т̣хена ватам̣ – идам̣ вуччати сӣлан̃чева ватан̃ча. катамам̣ ватам̣, на сӣлам̣? ат̣т̣ха дхутан̇га̄ни – а̄ран̃н̃икан̇гам̣, пин̣д̣апа̄тикан̇гам̣, пам̣сукӯликан̇гам̣, течӣварикан̇гам̣, сапада̄нача̄рикан̇гам̣, кхалупаччха̄бхаттикан̇гам̣, несаджджикан̇гам̣, йатха̄сантхатикан̇гам̣ – идам̣ вуччати ватам̣, на сӣлам̣. вӣрийасама̄да̄нампи вуччати ватам̣, на сӣлам̣. ‘‘ка̄мам̣ тачо ча нха̄ру [наха̄ру (сӣ. сйа̄.)] ча ат̣т̣хи ча авасиссату [авасуссату (сйа̄.)], сарӣре упассуссату мам̣салохитам̣. йам̣ там̣ пурисатха̄мена пурисабалена пурисавӣрийена пурисапараккамена паттаббам̣, на там̣ апа̄пун̣итва̄ вӣрийасса сан̣т̣ха̄нам̣ бхависсатӣ’’ти – читтам̣ пагган̣ха̄ти падахати. еварӯпам̣ вӣрийасама̄да̄нам̣ – идам̣ вуччати ватам̣, на сӣлам̣.
‘‘на̄сиссам̣ на пивисса̄ми, виха̄рато на никкхаме;
напи пассам̣ нипа̄тессам̣, тан̣ха̄салле анӯхате’’ти.
читтам̣ пагган̣ха̄ти падахати. еварӯпампи вӣрийасама̄да̄нам̣ вуччати ватам̣, на сӣлам̣. ‘‘на та̄ва̄хам̣ имам̣ паллан̇кам̣ бхиндисса̄ми йа̄ва ме на анупа̄да̄йа а̄савехи читтам̣ вимуччиссатӣ’’ти – читтам̣ пагган̣ха̄ти падахати. еварӯпампи вӣрийасама̄да̄нам̣ вуччати ватам̣, на сӣлам̣. ‘‘на та̄ва̄хам̣ имамха̄ а̄сана̄ вут̣т̣хахисса̄ми, чан̇кама̄ орохисса̄ми, виха̄ра̄ никкхамисса̄ми, ад̣д̣хайога̄ никкхамисса̄ми, па̄са̄да̄ никкхамисса̄ми, хаммийа̄ никкхамисса̄ми, гуха̄йа никкхамисса̄ми, лен̣а̄ никкхамисса̄ми, кут̣ийа̄ никкхамисса̄ми, кӯт̣а̄га̄ра̄ никкхамисса̄ми, ат̣т̣а̄ никкхамисса̄ми, ма̄л̣а̄ никкхамисса̄ми, уддан̣д̣а̄ [ут̣т̣ан̣д̣а̄ (ка.)] никкхамисса̄ми упат̣т̣ха̄наса̄ла̄йа никкхамисса̄ми ман̣д̣апа̄ никкхамисса̄ми, руккхамӯла̄ никкхамисса̄ми йа̄ва ме на анупа̄да̄йа а̄савехи читтам̣ вимуччиссатӣ’’ти – читтам̣ пагган̣ха̄ти падахати. еварӯпампи вӣрийасама̄да̄нам̣ вуччати ватам̣, на сӣлам̣. ‘‘имасмин̃н̃ева пуббан̣хасамайам̣ арийадхаммам̣ а̄харисса̄ми сама̄харисса̄ми адхигаччхисса̄ми пхассайисса̄ми саччхикарисса̄мӣ’’ти – читтам̣ пагган̣ха̄ти падахати. еварӯпампи вӣрийасама̄да̄нам̣ вуччати ватам̣, на сӣлам̣. ‘‘имасмин̃н̃ева маджджханхикасамайам̣, са̄йанхасамайам̣, пуребхаттам̣, паччха̄бхаттам̣, пуримам̣ йа̄мам̣, маджджхимам̣ йа̄мам̣, паччхимам̣ йа̄мам̣, ка̄л̣е, джун̣хе, вассе, хеманте, гимхе, пуриме вайокхандхе, маджджхиме вайокхандхе, паччхиме вайокхандхе арийадхаммам̣ а̄харисса̄ми сама̄харисса̄ми адхигаччхисса̄ми пхассайисса̄ми саччхикарисса̄мӣ’’ти – читтам̣ пагган̣ха̄ти падахати. еварӯпампи вӣрийасама̄да̄нам̣ вуччати ватам̣, на сӣлам̣. джантӯти сатто наро ма̄наво [ма̄н̣аво (ка.)] посо пуггало джӣво джа̄гу джанту индагу мануджоти – йо аттано сӣлавата̄ни джанту.
ана̄нупут̣т̣хова пареса па̄ва̄ти. паресанти паресам̣ кхаттийа̄нам̣ бра̄хман̣а̄нам̣ весса̄нам̣ судда̄нам̣ гахат̣т̣ха̄нам̣ паббаджита̄нам̣ дева̄нам̣ манусса̄нам̣. ана̄нупут̣т̣хоти апут̣т̣хо апуччхито айа̄чито анаджджхесито апаса̄дито. па̄ва̄ти аттано сӣлам̣ ва̄ ватам̣ ва̄ сӣлаббатам̣ ва̄ па̄вадати. ахамасми сӣласампанноти ва̄, ватасампанноти ва̄, сӣлаббатасампанноти ва̄ джа̄тийа̄ ва̄ готтена ва̄ колапуттийена ва̄ ван̣н̣апоккхарата̄йа ва̄ дханена ва̄ аджджхенена ва̄ камма̄йатанена ва̄ сиппа̄йатанена ва̄ виджджа̄т̣т̣ха̄нена [виджджат̣т̣ха̄нена (сйа̄.)] ва̄ сутена ва̄ пат̣ибха̄нена [пат̣ибха̄н̣ена (сӣ. сйа̄. ка.)] ва̄ ан̃н̃атаран̃н̃атарена ва̄ ваттхуна̄, учча̄ кула̄ паббаджитоти ва̄, маха̄кула̄ паббаджитоти ва̄, маха̄бхогакула̄ паббаджитоти ва̄, ул̣а̄рабхогакула̄ паббаджитоти ва̄, н̃а̄то йасассӣ сагахат̣т̣хапаббаджита̄нанти ва̄, ла̄бхимхи чӣварапин̣д̣апа̄тасена̄санагила̄напаччайабхесаджджапариккха̄ра̄на’’нти ва̄, суттантикоти ва̄, винайадхароти ва̄, дхаммакатхикоти ва̄, а̄ран̃н̃икоти ва̄, пин̣д̣апа̄тикоти ва̄, пам̣сукӯликоти ва̄, течӣварикоти ва̄, сапада̄нача̄рикоти ва̄, кхалупаччха̄бхаттикоти ва̄, несаджджикоти ва̄, йатха̄сантхатикоти ва̄, пат̣хамасса джха̄насса ла̄бхӣти ва̄, дутийасса джха̄насса ла̄бхӣти ва̄, татийасса джха̄насса ла̄бхӣти ва̄, чатуттхасса джха̄насса ла̄бхӣти ва̄, а̄ка̄са̄нан̃ча̄йатанасама̄паттийа̄ ла̄бхӣти ва̄, вин̃н̃а̄н̣ан̃ча̄йатанасама̄паттийа̄ ла̄бхӣти ва̄, а̄кин̃чан̃н̃а̄йатанасама̄паттийа̄ ла̄бхӣти ва̄, невасан̃н̃а̄на̄сан̃н̃а̄йатанасама̄паттийа̄ ла̄бхӣти ва̄ па̄вадати катхети бхан̣ати дӣпайати вохаратӣти – ана̄нупут̣т̣хова паресам̣ па̄ва.
анарийадхаммам̣ кусала̄ тама̄хӯти. кусала̄ти йе те кхандхакусала̄ дха̄тукусала̄ а̄йатанакусала̄ пат̣иччасамуппа̄дакусала̄ сатипат̣т̣ха̄накусала̄ саммаппадха̄накусала̄ иддхипа̄дакусала̄ индрийакусала̄ балакусала̄ боджджхан̇гакусала̄ маггакусала̄ пхалакусала̄ нибба̄накусала̄, те кусала̄ евама̄хам̣су – ‘‘анарийа̄нам̣ есо дхаммо, несо дхаммо арийа̄нам̣; ба̄ла̄нам̣ есо дхаммо, несо дхаммо пан̣д̣ита̄нам̣; асаппуриса̄нам̣ есо дхаммо, несо дхаммо саппуриса̄на’’нти. евама̄хам̣су евам̣ катхенти евам̣ бхан̣анти евам̣ дӣпайанти евам̣ вохарантӣти – анарийадхаммам̣ кусала̄ тама̄ху.
йо а̄тума̄нам̣ сайамева па̄ва̄ти. а̄тума̄ вуччати атта̄. сайамева па̄ва̄ти сайамева атта̄нам̣ па̄вадати – ‘‘ахамасми сӣласампанноти ва̄, ватасампанноти ва̄, сӣлаббатасампанноти ва̄, джа̄тийа̄ ва̄ готтена ва̄ колапуттийена ва̄ ван̣н̣апоккхарата̄йа ва̄ дханена ва̄ аджджхенена ва̄ камма̄йатанена ва̄ сиппа̄йатанена ва̄ виджджа̄т̣т̣ха̄нена ва̄ сутена ва̄ пат̣ибха̄нена ва̄ ан̃н̃атаран̃н̃атарена ва̄ ваттхуна̄, учча̄ кула̄ паббаджитоти ва̄, маха̄кула̄ паббаджитоти ва̄, маха̄бхогакула̄ паббаджитоти ва̄, ул̣а̄рабхогакула̄ паббаджитоти ва̄, н̃а̄то йасассӣ сагахат̣т̣хапаббаджита̄нанти ва̄, ла̄бхимхи чӣварапин̣д̣апа̄тасена̄санагила̄напаччайабхесаджджапариккха̄ра̄нанти ва̄, суттантикоти ва̄, винайадхароти ва̄, дхаммакатхикоти ва̄, а̄ран̃н̃икоти ва̄, пин̣д̣апа̄тикоти ва̄, пам̣сукӯликоти ва̄, течӣварикоти ва̄, сапада̄нача̄рикоти ва̄, кхалупаччха̄бхаттикоти ва̄, несаджджикоти ва̄, йатха̄сантхатикоти ва̄, пат̣хамасса джха̄насса ла̄бхӣти ва̄, дутийасса джха̄насса ла̄бхӣти ва̄, татийасса джха̄насса ла̄бхӣти ва̄, чатуттхасса джха̄насса ла̄бхӣти ва̄, а̄ка̄са̄нан̃ча̄йатанасама̄паттийа̄ ла̄бхӣти ва̄, вин̃н̃а̄н̣ан̃ча̄йатанасама̄паттийа̄ ла̄бхӣти ва̄,
вибхаван̃ча бхаван̃ча виппаха̄йа, вуситава̄ кхӣн̣апунаббхаво са бхиккхӯ’’ти.
а̄кин̃чан̃н̃а̄йатанасама̄паттийа̄ ла̄бхӣти ва̄, невасан̃н̃а̄на̄сан̃н̃а̄йатанасама̄паттийа̄ ла̄бхӣти ва̄’’ па̄вадати катхети бхан̣ати дӣпайати вохаратӣти – йо а̄тума̄нам̣ сайамева па̄ва̄ти.
тена̄ха бхагава̄ –
‘‘йо аттано сӣлавата̄ни джанту, ана̄нупут̣т̣хова пареса па̄ва;
анарийадхаммам̣ кусала̄ тама̄ху, йо а̄тума̄нам̣ сайамева па̄ва̄’’ти.
18. санто ча бхиккху абхиниббутатто,итиханти сӣлесу акаттхама̄но;
тамарийадхаммам̣ кусала̄ ваданти, йассуссада̄ наттхи кухин̃чи локе.
санто ча бхиккху абхиниббутаттоти. сантоти ра̄гасса самитатта̄ санто, досасса самитатта̄ санто, мохасса самитатта̄ санто, кодхасса…пе… упана̄хасса… маккхасса… пал̣а̄сасса [пала̄сасса (сӣ. ка.)] … исса̄йа… маччхарийасса… ма̄йа̄йа… са̄т̣хеййасса… тхамбхасса… са̄рамбхасса… ма̄насса… атима̄насса… мадасса… пама̄дасса… саббакилеса̄нам̣… саббадуччарита̄нам̣… саббадаратха̄нам̣… саббапарил̣а̄ха̄нам̣… саббасанта̄па̄нам̣… сабба̄кусала̄бхисан̇кха̄ра̄нам̣ сантатта̄ самитатта̄ вӯпасамитатта̄ виджджха̄татта̄ ниббутатта̄ вигататта̄ пат̣ипассаддхатта̄ санто упасанто вӯпасанто ниббуто пат̣ипассаддхоти – санто. бхиккхӯти саттаннам̣ дхамма̄нам̣ бхиннатта̄ бхиккху – сакка̄йадит̣т̣хи бхинна̄ хоти, вичикиччха̄ бхинна̄ хоти, сӣлаббатапара̄ма̄со бхинно хоти, ра̄го бхинно хоти, досо бхинно хоти, мохо бхинно хоти, ма̄но бхинно хоти. бхинна̄сса хонти па̄пака̄ акусала̄ дхамма̄ сам̣килесика̄ понобхавика̄ [поноббхавика̄ (сйа̄. ка.)] садара̄ дуккхавипа̄ка̄ а̄йатим̣ джа̄тиджара̄маран̣ийа̄.
‘‘паджджена катена аттана̄, [сабхийа̄ти бхагава̄]
паринибба̄нагато витин̣н̣акан̇кхо;
вибхаван̃ча [вибхавам̣ (сӣ. ка.) су. ни. 519] бхаван̃ча виппаха̄йа,
вуситава̄ кхӣн̣апунаббхаво са бхиккхӯ’’ти.
санто ча бхиккху абхиниббутаттоти ра̄гасса нибба̄питатта̄ абхиниббутатто, досасса нибба̄питатта̄ абхиниббутатто, мохасса нибба̄питатта̄ абхиниббутатто, кодхасса…пе… упана̄хасса… маккхасса… пал̣а̄сасса… исса̄йа… маччхарийасса… ма̄йа̄йа… са̄т̣хеййасса… тхамбхасса… са̄рамбхасса… ма̄насса… атима̄насса… мадасса… пама̄дасса… саббакилеса̄нам̣… саббадуччарита̄нам̣… саббадаратха̄нам̣… саббапарил̣а̄ха̄нам̣… саббасанта̄па̄нам̣… сабба̄кусала̄бхисан̇кха̄ра̄нам̣ нибба̄питатта̄ абхиниббутаттоти – санто ча бхиккху абхиниббутатто.
итиханти сӣлесу акаттхама̄ноти. итиханти падасандхи падасам̣сагго падапа̄рипӯрӣ аккхарасамава̄йо бйан̃джанасилит̣т̣хата̄ пада̄нупуббата̄петам̣ [пада̄нупуббата̄ метам̣ (сйа̄. ка.)] – итиханти. сӣлесу акаттхама̄ноти. идхекаччо каттхӣ хоти викаттхӣ. со каттхати викаттхати. ахамасми сӣласампанноти ва̄, ватасампанноти ва̄, сӣлаббатасампанноти ва̄, джа̄тийа̄ ва̄ готтена ва̄ колапуттийена ва̄ ван̣н̣апоккхарата̄йа ва̄…пе… невасан̃н̃а̄на̄сан̃н̃а̄йатанасама̄паттийа̄ ла̄бхӣти ва̄ каттхати викаттхати. евам̣ на каттхати на викаттхати. каттхана̄ а̄рато вирато пат̣ивирато никкханто ниссат̣о виппамутто висан̃н̃утто вимарийа̄дикатена четаса̄ вихаратӣти – итиханти сӣлесу акаттхама̄но.
тамарийадхаммам̣ кусала̄ вадантӣти. кусала̄ти йе те кхандхакусала̄ дха̄тукусала̄ а̄йатанакусала̄ пат̣иччасамуппа̄дакусала̄ сатипат̣т̣ха̄накусала̄ саммаппадха̄накусала̄ иддхипа̄дакусала̄ индрийакусала̄ балакусала̄ боджджхан̇гакусала̄ маггакусала̄ пхалакусала̄ нибба̄накусала̄, те кусала̄ евам̣ ваданти – ‘‘арийа̄нам̣ есо дхаммо, несо дхаммо анарийа̄нам̣; пан̣д̣ита̄нам̣ есо дхаммо, несо дхаммо ба̄ла̄нам̣; саппуриса̄нам̣ есо дхаммо, несо дхаммо асаппуриса̄на’’нти. евам̣ ваданти, арийа̄нам̣ евам̣ катхенти евам̣ бхан̣анти евам̣ дӣпайанти евам̣ вохарантӣти – тамарийадхаммам̣ кусала̄ ваданти.
йассуссада̄ наттхи кухин̃чи локети. йасса̄ти арахато кхӣн̣а̄савасса. уссада̄ти саттуссада̄ – ра̄гуссадо, досуссадо, мохуссадо, ма̄нуссадо, дит̣т̣хуссадо, килесуссадо, каммуссадо. йассиме [тассиме (сӣ. сйа̄.)] уссада̄ наттхи на санти на виджджанти нупалаббханти, пахӣна̄ самуччхинна̄ вӯпасанта̄ пат̣ипассаддха̄ абхаббуппаттика̄ н̃а̄н̣аггина̄ дад̣д̣ха̄. кухин̃чӣти кухин̃чи кимхичи каттхачи аджджхаттам̣ ва̄ бахиддха̄ ва̄ аджджхаттабахиддха̄ ва̄. локети апа̄йалоке мануссалоке девалоке кхандхалоке дха̄тулоке а̄йатаналокети – йассуссада̄ наттхи кухин̃чи локе.
тена̄ха бхагава̄ –
‘‘санто ча бхиккху абхиниббутатто, итиханти сӣлесу акаттхама̄но;
тамарийадхаммам̣ кусала̄ ваданти, йассуссада̄ наттхи кухин̃чи локе’’ти.
19. пакаппита̄ сан̇кхата̄ йасса дхамма̄,пураккхата̄ [пуреккхата̄ (сӣ. ка.)] санти авӣвада̄та̄;
йадаттани пассати а̄нисам̣сам̣, там̣ ниссито куппапат̣иччасантим̣.
пакаппита̄ сан̇кхата̄ йасса дхамма̄ти. пакаппана̄ти две пакаппана̄ – тан̣ха̄пакаппана̄ ча дит̣т̣хипакаппана̄ ча…пе… айам̣ тан̣ха̄пакаппана̄…пе… айам̣ дит̣т̣хипакаппана̄. сан̇кхата̄ти сан̇кхата̄ абхисан̇кхата̄ сан̣т̣хапита̄типи – сан̇кхата̄. атха ва̄ аничча̄ сан̇кхата̄ пат̣иччасамуппанна̄ кхайадхамма̄ вайадхамма̄ вира̄гадхамма̄ ниродхадхамма̄типи – сан̇кхата̄. йасса̄ти дит̣т̣хигатикасса. дхамма̄ вуччанти два̄сат̣т̣хи дит̣т̣хигата̄нӣти – пакаппита̄ сан̇кхата̄ йасса дхамма̄.
пураккхата̄ санти авӣвада̄та̄ти. пураккхата̄ти две пуреккха̄ра̄ – тан̣ха̄пуреккха̄ро ча дит̣т̣хипуреккха̄ро ча…пе… айам̣ тан̣ха̄пуреккха̄ро…пе… айам̣ дит̣т̣хипуреккха̄ро. тасса тан̣ха̄пуреккха̄ро аппахӣно, дит̣т̣хипуреккха̄ро аппат̣иниссат̣т̣хо. тасса тан̣ха̄пуреккха̄расса аппахӣнатта̄, дит̣т̣хипуреккха̄расса аппат̣иниссат̣т̣хатта̄ со тан̣хам̣ ва̄ дит̣т̣хим̣ ва̄ пурато катва̄ чарати тан̣ха̄дхаджо тан̣ха̄кету тан̣ха̄дхипатеййо, дит̣т̣хидхаджо дит̣т̣хикету дит̣т̣ха̄дхипатеййо, тан̣ха̄йа ва̄ дит̣т̣хийа̄ ва̄ парива̄рито чаратӣти – пураккхата̄. сантӣти санти сам̣виджджанти аттхи упалаббханти. авӣвада̄та̄ти авевада̄та̄ авода̄та̄ апарисуддха̄ сам̣килит̣т̣ха̄ сам̣килесика̄ти – пураккхата̄ санти авӣвада̄та̄.
йадаттани пассати а̄нисам̣санти. йадаттанӣти йам̣ аттани. атта̄ вуччати дит̣т̣хигатам̣. аттано дит̣т̣хийа̄ две а̄нисам̣се пассати – дит̣т̣хадхаммикан̃ча а̄нисам̣сам̣, сампара̄йикан̃ча а̄нисам̣сам̣. катамо дит̣т̣хийа̄ дит̣т̣хадхаммико а̄нисам̣со? йам̣дит̣т̣хико саттха̄ хоти, там̣дит̣т̣хика̄ са̄вака̄ хонти. там̣дит̣т̣хикам̣ саттха̄рам̣ са̄вака̄ саккаронти гарум̣ каронти [гарукаронти (сӣ. сйа̄.)] ма̄ненти пӯдженти апачитим̣ каронти. лабхати ча татонида̄нам̣ чӣварапин̣д̣апа̄тасена̄санагила̄напаччайабхесаджджапариккха̄рам̣ – айам̣ дит̣т̣хийа̄ дит̣т̣хадхаммико а̄нисам̣со. катамо дит̣т̣хийа̄ сампара̄йико а̄нисам̣со? айам̣ дит̣т̣хи алам̣ на̄гатта̄йа ва̄ супан̣н̣атта̄йа ва̄ йаккхатта̄йа ва̄ асуратта̄йа ва̄ гандхаббатта̄йа ва̄ маха̄ра̄джатта̄йа ва̄ индатта̄йа ва̄ брахматта̄йа ва̄ деватта̄йа ва̄. айам̣ дит̣т̣хи суддхийа̄ висуддхийа̄ парисуддхийа̄, муттийа̄ вимуттийа̄ паримуттийа̄. има̄йа дит̣т̣хийа̄ суджджханти висуджджханти парисуджджханти муччанти вимуччанти паримуччанти. има̄йа дит̣т̣хийа̄ суджджхисса̄ми висуджджхисса̄ми парисуджджхисса̄ми, муччисса̄ми вимуччисса̄ми паримуччисса̄мӣти а̄йатим̣ пхалапа̄т̣икан̇кхӣ хоти – айам̣ дит̣т̣хийа̄ сампара̄йико а̄нисам̣со. аттано дит̣т̣хийа̄ име две а̄нисам̣се пассати даккхати олокети ниджджха̄йати упапариккхатӣти – йадаттани пассати а̄нисам̣сам̣.
там̣ ниссито куппапат̣иччасантинти. тиссо сантийо – аччантасанти, тадан̇гасанти, саммутисанти. катама̄ аччантасанти? аччантасанти вуччати аматам̣ нибба̄нам̣. йо со саббасан̇кха̄расаматхо саббӯпадхипат̣иниссагго тан̣хаккхайо вира̄го ниродхо нибба̄нам̣. айам̣ аччантасанти. катама̄ тадан̇гасанти? пат̣хамам̣ джха̄нам̣ сама̄паннасса нӣваран̣а̄ санта̄ хонти; дутийам̣ джха̄нам̣ сама̄паннасса витаккавича̄ра̄ санта̄ хонти; татийам̣ джха̄нам̣ сама̄паннасса пӣти санта̄ хоти; чатуттхам̣ джха̄нам̣ сама̄паннасса сукхадуккха̄ санта̄ хонти; а̄ка̄са̄нан̃ча̄йатанам̣ сама̄паннасса рӯпасан̃н̃а̄ пат̣игхасан̃н̃а̄ на̄наттасан̃н̃а̄ санта̄ хоти; вин̃н̃а̄н̣ан̃ча̄йатанам̣ сама̄паннасса а̄ка̄са̄нан̃ча̄йатанасан̃н̃а̄ санта̄ хоти; а̄кин̃чан̃н̃а̄йатанам̣ сама̄паннасса вин̃н̃а̄н̣ан̃ча̄йатанасан̃н̃а̄ санта̄ хоти; невасан̃н̃а̄на̄сан̃н̃а̄йатанам̣ сама̄паннасса а̄кин̃чан̃н̃а̄йатанасан̃н̃а̄ санта̄ хоти. айам̣ тадан̇гасанти. катама̄ саммутисанти? саммутисантийо вуччанти два̄сат̣т̣хи дит̣т̣хигата̄ни дит̣т̣хисантийо. апи ча саммутисанти имасмим̣ аттхе адхиппета̄ сантӣти. там̣ ниссито куппапат̣иччасантинти. куппасантим̣ пакуппасантим̣ еритасантим̣ самеритасантим̣ чалитасантим̣ гхат̣т̣итасантим̣ каппитасантим̣ пакаппитасантим̣ аниччам̣ сан̇кхатам̣ пат̣иччасамуппаннам̣ кхайадхаммам̣ вайадхаммам̣ вира̄гадхаммам̣ ниродхадхаммам̣, сантим̣ ниссито асито аллӣно упагато аджджхосито адхимуттоти – там̣ ниссито куппапат̣иччасантим̣.
тена̄ха бхагава̄ –
‘‘пакаппита̄ сан̇кхата̄ йасса дхамма̄, пураккхата̄ санти авӣвада̄та̄;
йадаттани пассати а̄нисам̣сам̣, там̣ ниссито куппапат̣иччасанти’’нти.
20. дит̣т̣хӣнивеса̄ на хи сва̄тиватта̄, дхаммесу ниччхеййа самуггахӣтам̣;
тасма̄ наро тесу нивесанесу, нирассатӣ а̄дийатӣ ча дхаммам̣.
дит̣т̣хӣнивеса̄ на хи сва̄тиватта̄ти. дит̣т̣хӣнивеса̄ти ‘‘сассато локо, идамева саччам̣ могхаман̃н̃а’’нти абхинивесапара̄ма̄со дит̣т̣хинивесанам̣. ‘‘асассато локо…пе… антава̄ локо… анантава̄ локо … там̣ джӣвам̣ там̣ сарӣрам̣… ан̃н̃ам̣ джӣвам̣ ан̃н̃ам̣ сарӣрам̣… хоти татха̄гато парам̣ маран̣а̄… на хоти татха̄гато парам̣ маран̣а̄… хоти ча на ча хоти татха̄гато парам̣ маран̣а̄… нева хоти на на хоти татха̄гато парам̣ маран̣а̄, идамева саччам̣ могхаман̃н̃а’’нти абхинивесапара̄ма̄со дит̣т̣хинивесананти. дит̣т̣хӣнивеса̄ на хи сва̄тиватта̄ти дит̣т̣хинивеса̄ на хи сва̄тиватта̄ дуративатта̄ дуттара̄ дуппатара̄ дуссаматиккама̄ дуббиниватта̄ти – [дуббӣтиватта̄ти (сӣ. сйа̄. ка.)] дит̣т̣хӣнивеса̄ на хи сва̄тиватта̄.
дхаммесу ниччхеййа самуггахӣтанти. дхаммесӯти два̄сат̣т̣хи дит̣т̣хигатесу. ниччхеййа̄ти ниччхинитва̄ виниччхинитва̄ вичинитва̄ павичинитва̄ тулайитва̄ тӣрайитва̄ вибха̄вайитва̄ вибхӯтам̣ катва̄. самуггахӣтанти нивесанесу одхигга̄хо билагга̄хо варагга̄хо кот̣т̣ха̄сагга̄хо уччайагга̄хо самуччайагга̄хо. идам̣ саччам̣ таччхам̣ татхам̣ бхӯтам̣ йа̄тха̄вам̣ авипарӣтам̣ гахитам̣ пара̄мат̣т̣хам̣ абхинивит̣т̣хам̣ аджджхоситам̣ адхимуттанти – дхаммесу ниччхеййа самуггахӣтам̣.
тасма̄ наро тесу нивесанесӯти. тасма̄ти тасма̄ там̣ка̄ран̣а̄ там̣хету таппаччайа̄ там̣нида̄нам̣. нароти сатто наро ма̄наво посо пуггало джӣво джа̄гу джанту индагу мануджо. тесу нивесанесӯти тесу дит̣т̣хинивесанесӯти – тасма̄ наро тесу нивесанесу.
нирассатӣ а̄дийатӣ ча дхамманти. нирассатӣти двӣхи ка̄ран̣ехи нирассати – паравиччхиндана̄йа ва̄ нирассати, анабхисамбхун̣анто ва̄ нирассати. катхам̣ паравиччхиндана̄йа нирассати? паро виччхиндети – со саттха̄ на саббан̃н̃ӯ, дхаммо на сва̄ккха̄то, ган̣о на суппат̣ипанно, дит̣т̣хи на бхаддика̄, пат̣ипада̄ на супан̃н̃атта̄, магго на ниййа̄нико, наттхеттха суддхи ва̄ висуддхи ва̄ парисуддхи ва̄ мутти ва̄ вимутти ва̄ паримутти ва̄, наттхеттха суджджханти ва̄ висуджджханти ва̄ парисуджджханти ва̄ муччанти ва̄ вимуччанти ва̄ паримуччанти ва̄, хӣна̄ нихӣна̄ омака̄ ла̄мака̄ чхатукка̄ [джатукка̄ (сӣ. сйа̄.)] паритта̄ти – евам̣ паро виччхиндети. евам̣ виччхиндийама̄но саттха̄рам̣ нирассати, дхаммаккха̄нам̣ нирассати, ган̣ам̣ нирассати, дит̣т̣хим̣ нирассати, пат̣ипадам̣ нирассати, маггам̣ нирассати. евам̣ паравиччхиндана̄йа нирассати. катхам̣ анабхисамбхун̣анто нирассати? сӣлам̣ анабхисамбхун̣анто сӣлам̣ нирассати, ватам̣ анабхисамбхун̣анто ватам̣ нирассати, сӣлаббатам̣ анабхисамбхун̣анто сӣлаббатам̣ нирассати. евам̣ анабхисамбхун̣анто нирассати. а̄дийатӣ ча дхамманти. саттха̄рам̣ ган̣ха̄ти, дхаммаккха̄нам̣ ган̣ха̄ти, ган̣ам̣ ган̣ха̄ти, дит̣т̣хим̣ ган̣ха̄ти, пат̣ипадам̣ ган̣ха̄ти, маггам̣ ган̣ха̄ти пара̄масати абхинивисатӣти – нирассатӣ а̄дийатӣ ча дхаммам̣.
тена̄ха бхагава̄ –
‘‘дит̣т̣хӣнивеса̄ на хи сва̄тиватта̄, дхаммесу ниччхеййа самуггахӣтам̣;
тасма̄ наро тесу нивесанесу, нирассатӣ а̄дийатӣ ча дхамма’’нти.
21. дхонасса хи наттхи кухин̃чи локе,пакаппита̄ дит̣т̣хи бхава̄бхавесу;
ма̄йан̃ча ма̄нан̃ча паха̄йа дхоно, са кена гаччхеййа анӯпайо со.
дхонасса хи наттхи кухин̃чи локе пакаппита̄ дит̣т̣хи бхава̄бхавесӯти. дхоноти. дхона̄ вуччати пан̃н̃а̄ – йа̄ пан̃н̃а̄ паджа̄нана̄ вичайо павичайо дхаммавичайо саллаккхан̣а̄ упалаккхан̣а̄ паччупалаккхан̣а̄ пан̣д̣иччам̣ косаллам̣ непун̃н̃ам̣ вебхабйа̄ чинта̄ упапариккха̄ бхӯри медха̄ парин̣а̄йика̄ випассана̄ сампаджан̃н̃ам̣ патодо пан̃н̃а̄ пан̃н̃индрийам̣ пан̃н̃а̄балам̣ пан̃н̃а̄саттхам̣ пан̃н̃а̄па̄са̄до пан̃н̃а̄а̄локо пан̃н̃а̄обха̄со пан̃н̃а̄паджджото пан̃н̃а̄ратанам̣ амохо дхаммавичайо самма̄дит̣т̣хи. ким̣ка̄ран̣а̄ дхона̄ вуччати пан̃н̃а̄? та̄йа пан̃н̃а̄йа ка̄йадуччаритам̣ дхутан̃ча дхотан̃ча сандхотан̃ча ниддхотан̃ча; вачӣдуччаритам̣… манодуччаритам̣ дхутан̃ча дхотан̃ча сандхотан̃ча ниддхотан̃ча; ра̄го дхуто ча дхото ча сандхото ча ниддхото ча; досо…пе… мохо… кодхо… упана̄хо… маккхо… пал̣а̄со дхуто ча дхото ча сандхото ча ниддхото ча; исса̄ дхута̄ ча дхота̄ ча сандхота̄ ча ниддхота̄ ча; маччхарийам̣ дхутан̃ча дхотан̃ча сандхотан̃ча ниддхотан̃ча; ма̄йа̄ дхута̄ ча дхота̄ ча сандхота̄ ча ниддхота̄ ча; са̄т̣хеййам̣ дхутан̃ча дхотан̃ча сандхотан̃ча ниддхотан̃ча; тхамбхо дхуто ча дхото ча сандхото ча ниддхото ча; са̄рамбхо… ма̄но… атима̄но… мадо… пама̄до дхуто ча дхото ча сандхото ча ниддхото ча; саббе килеса̄, саббе дуччарита̄, саббе даратха̄, саббе парил̣а̄ха̄, саббе санта̄па̄, сабба̄кусала̄бхисан̇кха̄ра̄ дхута̄ ча дхота̄ ча сандхота̄ ча ниддхота̄ ча. там̣ка̄ран̣а̄ дхона̄ вуччати пан̃н̃а̄.
атха ва̄ самма̄дит̣т̣хийа̄ миччха̄дит̣т̣хи дхута̄ ча дхота̄ ча сандхота̄ ча ниддхота̄ ча; самма̄сан̇каппена миччха̄сан̇каппо дхуто ча дхото ча сандхото ча ниддхото ча; самма̄ва̄ча̄йа миччха̄ва̄ча̄ дхута̄ ча дхота̄ ча…пе… самма̄каммантена миччха̄камманто дхуто ча… самма̄а̄джӣвена миччха̄а̄джӣво дхуто ча… самма̄ва̄йа̄мена миччха̄ва̄йа̄мо дхуто ча… самма̄сатийа̄ миччха̄сати дхута̄ ча… самма̄сама̄дхина̄ миччха̄сама̄дхи дхуто ча дхото ча сандхото ча ниддхото ча; самма̄н̃а̄н̣ена миччха̄н̃а̄н̣ам̣ дхутам̣ ча… самма̄вимуттийа̄ миччха̄вимутти дхута̄ ча дхота̄ ча сандхота̄ ча ниддхота̄ ча.
атха ва̄ арийена ат̣т̣хан̇гикена маггена саббе килеса̄, саббе дуччарита̄, саббе даратха̄, саббе парил̣а̄ха̄, саббе санта̄па̄, сабба̄кусала̄бхисан̇кха̄ра̄ дхута̄ ча дхота̄ ча сандхота̄ ча ниддхота̄ ча. араха̄ имехи дхонеййехи дхаммехи упето самупето упагато самупагато упапанно самупапанно саманна̄гато; тасма̄ араха̄ дхоно. со дхутара̄го дхутапа̄по дхутакилесо дхутапарил̣а̄хоти – дхоно. кухин̃чӣти кухин̃чи кимхичи каттхачи аджджхаттам̣ ва̄ бахиддха̄ ва̄ аджджхаттабахиддха̄ ва̄. локети апа̄йалоке…пе… а̄йатаналоке.
пакаппита̄ти две пакаппана̄ – тан̣ха̄пакаппана̄ ча дит̣т̣хипакаппана̄ ча…пе… айам̣ тан̣ха̄пакаппана̄…пе… айам̣ дит̣т̣хипакаппана̄. бхава̄бхавесӯти бхава̄бхаве каммабхаве пунаббхаве ка̄мабхаве, каммабхаве ка̄мабхаве пунаббхаве рӯпабхаве, каммабхаве рӯпабхаве пунаббхаве арӯпабхаве, каммабхаве арӯпабхаве пунаббхаве пунаппунабхаве пунаппунагатийа̄ пунаппунаупапаттийа̄ пунаппунапат̣исандхийа̄ пунаппунааттабха̄ва̄бхиниббаттийа̄. дхонасса хи наттхи кухин̃чи локе пакаппита̄ дит̣т̣хи бхава̄бхавесӯти дхонасса кухин̃чи локе бхава̄бхавесу ча каппита̄ пакаппита̄ абхисан̇кхата̄ сан̣т̣хапита̄ дит̣т̣хи наттхи на санти на сам̣виджджати нупалаббхати, пахӣна̄ самуччхинна̄ вӯпасанта̄ пат̣ипассаддха̄ абхаббуппаттика̄ н̃а̄н̣аггина̄ дад̣д̣ха̄ти – дхонасса хи наттхи кухин̃чи локе пакаппита̄ дит̣т̣хи бхава̄бхавесу.
ма̄йан̃ча ма̄нан̃ча паха̄йа дхоноти. ма̄йа̄ вуччати ван̃чаника̄ чарийа̄. идхекаччо ка̄йена дуччаритам̣ чаритва̄, ва̄ча̄йа дуччаритам̣ чаритва̄, манаса̄ дуччаритам̣ чаритва̄ тасса пат̣иччха̄данахету па̄пикам̣ иччхам̣ пан̣идахати – ‘‘ма̄ мам̣ джан̃н̃а̄’’ти иччхати, ‘‘ма̄ мам̣ джан̃н̃а̄’’ти сан̇каппети, ‘‘ма̄ мам̣ джан̃н̃а̄’’ти ва̄чам̣ бха̄сати, ‘‘ма̄ мам̣ джан̃н̃а̄’’ти ка̄йена параккамати. йа̄ еварӯпа̄ ма̄йа̄ ма̄йа̄вита̄ аччасара̄ ван̃чана̄ никати никиран̣а̄ парихаран̣а̄ гӯхана̄ паригӯхана̄ чха̄дана̄ париччха̄дана̄ анутта̄никаммам̣ ана̄викаммам̣ воччха̄дана̄ па̄пакирийа̄, айам̣ вуччати ма̄йа̄.
ма̄ноти екавидхена ма̄но – йа̄ читтасса уннати [ун̣н̣ати (сйа̄. ка.)]. дувидхена ма̄но – аттуккам̣санама̄но, паравамбханама̄но. тивидхена ма̄но – ‘‘сеййохамасмӣ’’ти ма̄но, ‘‘садисохамасмӣ’’ти ма̄но, ‘‘хӣнохамасмӣ’’ти ма̄но. чатуббидхена ма̄но – ла̄бхена ма̄нам̣ джанети, йасена ма̄нам̣ джанети, пасам̣са̄йа ма̄нам̣ джанети, сукхена ма̄нам̣ джанети. пан̃чавидхена ма̄но – ‘‘ла̄бхимхи мана̄пика̄нам̣ рӯпа̄на’’нти ма̄нам̣ джанети, ‘‘ла̄бхимхи мана̄пика̄нам̣ садда̄нам̣…пе… гандха̄нам̣… раса̄нам̣… пхот̣т̣хабба̄на’’нти ма̄нам̣ джанети. чхаббидхена ма̄но – чаккхусампада̄йа ма̄нам̣ джанети, сотасампада̄йа… гха̄насампада̄йа… дживха̄сампада̄йа… ка̄йасампада̄йа… маносампада̄йа ма̄нам̣ джанети. саттавидхена ма̄но – ма̄но, атима̄но, ма̄на̄тима̄но, ома̄но, адхима̄но, асмима̄но, миччха̄ма̄но. ат̣т̣хавидхена ма̄но – ла̄бхена ма̄нам̣ джанети, ала̄бхена ома̄нам̣ джанети, йасена ма̄нам̣ джанети, айасена ома̄нам̣ джанети, пасам̣са̄йа ма̄нам̣ джанети, нинда̄йа ома̄нам̣ джанети, сукхена ма̄нам̣ джанети, дуккхена ома̄нам̣ джанети. нававидхена ма̄но – сеййасса сеййохамасмӣти ма̄но, сеййасса садисохамасмӣти ма̄но, сеййасса хӣнохамасмӣти ма̄но, садисасса сеййохамасмӣти ма̄но, садисасса садисохамасмӣти ма̄но, садисасса хӣнохамасмӣти ма̄но, хӣнасса сеййохамасмӣти ма̄но, хӣнасса садисохамасмӣти ма̄но, хӣнасса хӣнохамасмӣти ма̄но. дасавидхена ма̄но – идхекаччо ма̄нам̣ джанети джа̄тийа̄ ва̄ готтена ва̄ колапуттийена ва̄ ван̣н̣апоккхарата̄йа ва̄ дханена ва̄ аджджхенена ва̄ камма̄йатанена ва̄ сиппа̄йатанена ва̄ виджджа̄т̣т̣ха̄нена ва̄ сутена ва̄ пат̣ибха̄нена ва̄ ан̃н̃атаран̃н̃атарена ва̄ ваттхуна̄. йо еварӯпо ма̄но ман̃н̃ана̄ ман̃н̃итаттам̣ уннати унна̄мо [ун̣н̣амо (сйа̄. ка.)] дхаджо сампагга̄хо кетукамйата̄ читтасса – айам̣ вуччати ма̄но. ма̄йан̃ча ма̄нан̃ча паха̄йа дхоноти. дхоно ма̄йан̃ча ма̄нан̃ча паха̄йа паджахитва̄ винодетва̄ бйантим̣ каритва̄ анабха̄вам̣ гаметва̄ти – ма̄йан̃ча ма̄нан̃ча паха̄йа дхоно.
са кена гаччхеййа анӯпайо соти. упайа̄ти две упайа̄ – тан̣хӯпайо ча дит̣т̣хӯпайо ча…пе… айам̣ тан̣хӯпайо…пе… айам̣ дит̣т̣хӯпайо. тасса тан̣хӯпайо пахӣно, дит̣т̣хӯпайо пат̣иниссат̣т̣хо. тан̣хӯпайасса пахӣнатта̄, дит̣т̣хӯпайасса пат̣иниссат̣т̣хатта̄ анӯпайо пуггало кена ра̄гена гаччхеййа, кена досена гаччхеййа, кена мохена гаччхеййа, кена ма̄нена гаччхеййа, ка̄йа дит̣т̣хийа̄ гаччхеййа, кена уддхаччена гаччхеййа, ка̄йа вичикиччха̄йа гаччхеййа, кехи анусайехи гаччхеййа – раттоти ва̄ дут̣т̣хоти ва̄ мӯл̣хоти ва̄ винибаддхоти ва̄ пара̄мат̣т̣хоти ва̄ виккхепагатоти ва̄ анит̣т̣хан̇гатоти ва̄ тха̄магатоти ва̄. те абхисан̇кха̄ра̄ пахӣна̄. абхисан̇кха̄ра̄нам̣ пахӣнатта̄ гатийо кена гаччхеййа – нерайикоти ва̄ тираччха̄найоникоти ва̄ петтивисайикоти ва̄ мануссоти ва̄ девоти ва̄ рӯпӣти ва̄ арӯпӣти ва̄ сан̃н̃ӣти ва̄ асан̃н̃ӣти ва̄ невасан̃н̃ӣна̄сан̃н̃ӣти ва̄. со хету наттхи паччайо наттхи ка̄ран̣ам̣ наттхи, йена гаччхеййа̄ти – са кена гаччхеййа анӯпайо со.
тена̄ха бхагава̄ –
‘‘дхонасса хи наттхи кухин̃чи локе, пакаппита̄ дит̣т̣хи бхава̄бхавесу;
ма̄йан̃ча ма̄нан̃ча паха̄йа дхоно, са кена гаччхеййа анӯпайо со’’ти.
22. упайо хи дхаммесу упети ва̄дам̣,анӯпайам̣ кена катхам̣ вадеййа;
атта̄ ниратта̄ на хи тасса аттхи, адхоси со дит̣т̣химидхева саббам̣.
упайо хи дхаммесу упети ва̄данти. упайа̄ти две упайа̄ – тан̣хӯпайо ча дит̣т̣хӯпайо ча…пе… айам̣ тан̣хӯпайо…пе… айам̣ дит̣т̣хӯпайо. тасса тан̣хӯпайо аппахӣно, дит̣т̣хӯпайо аппат̣иниссат̣т̣хо. тан̣хӯпайасса аппахӣнатта̄, дит̣т̣хӯпайасса аппат̣иниссат̣т̣хатта̄ дхаммесу ва̄дам̣ упети – раттоти ва̄ дут̣т̣хоти ва̄ мӯл̣хоти ва̄ винибаддхоти ва̄ пара̄мат̣т̣хоти ва̄ виккхепагатоти ва̄ анит̣т̣хан̇гатоти ва̄ тха̄магатоти ва̄. те абхисан̇кха̄ра̄ аппахӣна̄. абхисан̇кха̄ра̄нам̣ аппахӣнатта̄ гатийа̄ ва̄дам̣ упети. нерайикоти ва̄ тираччха̄найоникоти ва̄ петтивисайикоти ва̄ мануссоти ва̄ девоти ва̄ рӯпӣти ва̄ арӯпӣти ва̄ сан̃н̃ӣти ва̄ асан̃н̃ӣти ва̄ невасан̃н̃ӣна̄сан̃н̃ӣти ва̄ ва̄дам̣ упети упагаччхати ган̣ха̄ти пара̄масати абхинивисатӣти – упайо хи дхаммесу упети ва̄дам̣.
анӯпайам̣ кена катхам̣ вадеййа̄ти. упайа̄ти две упайа̄ – тан̣хӯпайо ча дит̣т̣хӯпайо ча…пе… айам̣ тан̣хӯпайо…пе… айам̣ дит̣т̣хӯпайо. тасса тан̣хӯпайо пахӣно, дит̣т̣хӯпайо пат̣иниссат̣т̣хо. тан̣хӯпайасса пахӣнатта̄, дит̣т̣хӯпайасса пат̣иниссат̣т̣хатта̄ анӯпайам̣ пуггалам̣ кена ра̄гена вадеййа, кена досена вадеййа, кена мохена вадеййа, кена ма̄нена вадеййа, ка̄йа дит̣т̣хийа̄ вадеййа, кена уддхаччена вадеййа, ка̄йа вичикиччха̄йа вадеййа, кехи анусайехи вадеййа – раттоти ва̄ дут̣т̣хоти ва̄ мӯл̣хоти ва̄ винибаддхоти ва̄ пара̄мат̣т̣хоти ва̄ виккхепагатоти ва̄ анит̣т̣хан̇гатоти ва̄ тха̄магатоти ва̄. те абхисан̇кха̄ра̄ пахӣна̄. абхисан̇кха̄ра̄нам̣ пахӣнатта̄ гатийо кена вадеййа – нерайикоти ва̄…пе… невасан̃н̃ӣна̄сан̃н̃ӣти ва̄. со хету наттхи, паччайо наттхи, ка̄ран̣ам̣ наттхи, йена вадеййа катхеййа бхан̣еййа дӣпайеййа вохареййа̄ти – анӯпайам̣ кена катхам̣ вадеййа.
атта̄ ниратта̄ на хи тасса аттхӣти. атта̄ти атта̄нудит̣т̣хи наттхи. ниратта̄ти уччхедадит̣т̣хи наттхи. атта̄ти гахитам̣ наттхи. ниратта̄ти мун̃читаббам̣ наттхи. йассаттхи гахитам̣, тассаттхи мун̃читаббам̣; йассаттхи мун̃читаббам̣, тассаттхи гахитам̣. гахан̣ам̣ мун̃чана̄ саматикканто араха̄ буддхипариха̄нивӣтиватто. со вут̣т̣хава̄со чин̣н̣ачаран̣о гатаддхо гатадисо джа̄тимаран̣асам̣са̄ро, наттхи тасса пунаббхавоти – атта̄ ниратта̄ на хи тасса аттхи.
адхоси со дит̣т̣химидхева саббанти тасса два̄сат̣т̣хи дит̣т̣хигата̄ни пахӣна̄ни самуччхинна̄ни вӯпасанта̄ни пат̣ипассаддха̄ни абхаббуппаттика̄ни н̃а̄н̣аггина̄ дад̣д̣ха̄ни. со саббадит̣т̣хигатам̣ идхева адхоси дхуни сандхуни ниддхуни паджахи винодеси бйантим̣ ака̄си анабха̄вам̣ гамесӣти – адхоси со дит̣т̣химидхева саббам̣.
тена̄ха бхагава̄ –
‘‘упайо хи дхаммесу упети ва̄дам̣, анӯпайам̣ кена катхам̣ вадеййа;
атта̄ ниратта̄ на хи тасса аттхи, адхоси со дит̣т̣химидхева сабба’’нти.
дут̣т̣хат̣т̣хакасуттаниддесо татийо.