7. кумбхавагго

1. кумбхан̇гапан̃хо

1. ‘‘бханте на̄гасена, ‘кумбхасса екам̣ ан̇гам̣ гахетабба’нти йам̣ вадеси, катамам̣ там̣ екам̣ ан̇гам̣ гахетабба’’нти? ‘‘йатха̄, маха̄ра̄джа, кумбхо сампун̣н̣о на сан̣ати, евамева кхо, маха̄ра̄джа, йогина̄ йога̄вачарена а̄гаме адхигаме парийаттийам̣ са̄ман̃н̃е па̄рамим̣ патва̄ на сан̣итаббам̣, на тена ма̄но каран̣ӣйо, на даббо [даппо (сӣ.)] дассетаббо, нихатама̄нена нихатадаббена бхавитаббам̣, уджукена амукхарена авикаттхина̄. идам̣, маха̄ра̄джа, кумбхасса екам̣ ан̇гам̣ гахетаббам̣. бха̄ситампетам̣, маха̄ра̄джа, бхагавата̄ дева̄тидевена суттанипа̄те –

‘‘‘йадӯнакам̣ там̣ сан̣ати, йам̣ пӯрам̣ сантамева там̣;

ад̣д̣хакумбхӯпамо [риттакумбхӯпамо (сӣ.)] ба̄ло, рахадо пӯрова пан̣д̣ито’’’ти.

кумбхан̇гапан̃хо пат̣хамо.

2. ка̄л̣а̄йасан̇гапан̃хо

2. ‘‘бханте на̄гасена, ‘ка̄л̣а̄йасасса [ка̄л̣ахам̣сасса (ка.)] две ан̇га̄ни гахетабба̄нӣ’ти йам̣ вадеси, катама̄ни та̄ни две ан̇га̄ни гахетабба̄нӣ’’ти? ‘‘йатха̄, маха̄ра̄джа, ка̄л̣а̄йасо супӣто [сутхито (ка.)] вамати [вахати (сйа̄. ка.)], евамева кхо, маха̄ра̄джа, йогино йога̄вачарасса ма̄насам̣ йонисо манасика̄рена [йонисо манасика̄ре (сӣ. сйа̄. ка.)] апӣтам̣ вамати. идам̣, маха̄ра̄джа, ка̄л̣а̄йасасса пат̣хамам̣ ан̇гам̣ гахетаббам̣.

‘‘пуна чапарам̣, маха̄ра̄джа, ка̄л̣а̄йасо саким̣ пӣтам̣ удакам̣ на вамати, евамева кхо, маха̄ра̄джа, йогина̄ йога̄вачарена йо саким̣ уппанно паса̄до, на пуна со вамитаббо ‘ул̣а̄ро со бхагава̄ самма̄самбуддхо, сва̄ккха̄то дхаммо, суппат̣ипанно сан̇гхо’ти. ‘рӯпам̣ аниччам̣, ведана̄ аничча̄, сан̃н̃а̄ аничча̄, сан̇кха̄ра̄ аничча̄, вин̃н̃а̄н̣ам̣ аниччанти йам̣ саким̣ уппаннам̣ н̃а̄н̣ам̣, на пуна там̣ вамитаббам̣. идам̣, маха̄ра̄джа, ка̄л̣а̄йасасса дутийам̣ ан̇гам̣ гахетаббам̣. бха̄ситампетам̣, маха̄ра̄джа, бхагавата̄ дева̄тидевена –

‘‘‘дассанамхи парисодхито [парисодхике (сӣ. ка.)] наро, арийадхамме нийато висесагӯ;

наппаведхати анекабха̄гасо, саббасо ча мукхабха̄вамева со’’’ти.

ка̄л̣а̄йасан̇гапан̃хо дутийо.

3. чхаттан̇гапан̃хо

3. ‘‘бханте на̄гасена, ‘чхаттасса тӣн̣и ан̇га̄ни гахетабба̄нӣ’ти йам̣ вадеси, катама̄ни та̄ни тӣн̣и ан̇га̄ни гахетабба̄нӣ’’ти? ‘‘йатха̄, маха̄ра̄джа, чхаттам̣ упари муддхани чарати, евамева кхо, маха̄ра̄джа, йогина̄ йога̄вачарена килеса̄нам̣ упари муддхани чарена бхавитаббам̣. идам̣, маха̄ра̄джа, чхаттасса пат̣хамам̣ ан̇гам̣ гахетаббам̣.

‘‘пуна чапарам̣, маха̄ра̄джа, чхаттам̣ муддханупаттхамбхам̣ хоти, евамева кхо, маха̄ра̄джа, йогина̄ йога̄вачарена йонисо манасика̄рупаттхамбхена бхавитаббам̣. идам̣, маха̄ра̄джа, чхаттасса дутийам̣ ан̇гам̣ гахетаббам̣.

‘‘пуна чапарам̣, маха̄ра̄джа, чхаттам̣ ва̄та̄тапамегхавут̣т̣хийо пат̣иханати, евамева кхо, маха̄ра̄джа, йогина̄ йога̄вачарена на̄на̄видхадит̣т̣хипутхусаман̣абра̄хман̣а̄нам̣ [маха̄ва̄та (ка.)] матава̄тативидхаггисанта̄пакилесавут̣т̣хийо пат̣ихантабба̄. идам̣, маха̄ра̄джа, чхаттасса татийам̣ ан̇гам̣ гахетаббам̣. бха̄ситампетам̣, маха̄ра̄джа, тхерена са̄рипуттена дхаммасена̄патина̄ –

‘‘‘йатха̄пи чхаттам̣ випулам̣, аччхиддам̣ тхирасам̣хитам̣;

ва̄та̄тапам̣ нива̄рети, махатӣ мегхавут̣т̣хийо.

‘‘‘татхева буддхапуттопи, сӣлачхаттадхаро сучи;

килесавут̣т̣хим̣ ва̄рети, санта̄пативидхаггайо’’’ти.

чхаттан̇гапан̃хо татийо.

4. кхеттан̇гапан̃хо

4. ‘‘бханте на̄гасена, ‘кхеттасса тӣн̣и ан̇га̄ни гахетабба̄нӣ’ти йам̣ вадеси, катама̄ни та̄ни тӣн̣и ан̇га̄ни гахетабба̄нӣ’’ти? ‘‘йатха̄, маха̄ра̄джа, кхеттам̣ ма̄тика̄сампаннам̣ хоти, евамева кхо, маха̄ра̄джа, йогина̄ йога̄вачарена сучаритаваттаппат̣иваттама̄тика̄сампаннена бхавитаббам̣. идам̣, маха̄ра̄джа, кхеттасса пат̣хамам̣ ан̇гам̣ гахетаббам̣.

‘‘пуна чапарам̣, маха̄ра̄джа, кхеттам̣ марийа̄да̄сампаннам̣ хоти, та̄йа ча марийа̄да̄йа удакам̣ раккхитва̄ дхан̃н̃ам̣ парипа̄чети, евамева кхо, маха̄ра̄джа, йогина̄ йога̄вачарена сӣлахиримарийа̄да̄сампаннена бхавитаббам̣, та̄йа ча сӣлахиримарийа̄да̄йа са̄ман̃н̃ам̣ раккхитва̄ чатта̄ри са̄ман̃н̃апхала̄ни гахетабба̄ни. идам̣, маха̄ра̄джа, кхеттасса дутийам̣ ан̇гам̣ гахетаббам̣.

‘‘пуна чапарам̣, маха̄ра̄джа, кхеттам̣ ут̣т̣ха̄насампаннам̣ хоти, кассакасса ха̄саджанакам̣ аппампи бӣджам̣ вуттам̣ баху хоти, баху вуттам̣ бахутарам̣ хоти, евамева кхо, маха̄ра̄джа, йогина̄ йога̄вачарена ут̣т̣ха̄насампаннена випулапхалада̄йина̄ бхавитаббам̣, да̄йака̄нам̣ ха̄саджанакена бхавитаббам̣, йатха̄ аппам̣ диннам̣ баху хоти, баху диннам̣ бахутарам̣ хоти. идам̣, маха̄ра̄джа, кхеттасса татийам̣ ан̇гам̣ гахетаббам̣. бха̄ситампетам̣, маха̄ра̄джа, тхерена упа̄лина̄ винайадхарена –

‘‘‘кхеттӯпамена бхавитаббам̣, ут̣т̣ха̄навипулада̄йина̄;

еса кхеттаваро на̄ма, йо дада̄ти випулам̣ пхала’’’нти.

кхеттан̇гапан̃хо чатуттхо.

5. агадан̇гапан̃хо

5. ‘‘бханте на̄гасена, ‘агадасса две ан̇га̄ни гахетабба̄нӣ’ти йам̣ вадеси, катама̄ни та̄ни две ан̇га̄ни гахетабба̄нӣ’’ти. ‘‘йатха̄, маха̄ра̄джа, агаде кимӣ на сан̣т̣хаханти, евамева кхо, маха̄ра̄джа, йогина̄ йога̄вачарена ма̄насе килеса̄ на сан̣т̣хапетабба̄. идам̣, маха̄ра̄джа, агадасса пат̣хамам̣ ан̇гам̣ гахетаббам̣.

‘‘пуна чапарам̣, маха̄ра̄джа, агадо дат̣т̣хапхут̣т̣хадит̣т̣хааситапӣтакха̄йитаса̄йитам̣ саббам̣ висам̣ пат̣иханати, евамева кхо, маха̄ра̄джа, йогина̄ йога̄вачарена ра̄гадосамохама̄надит̣т̣хивисам̣ саббам̣ пат̣иханитаббам̣. идам̣, маха̄ра̄джа, агадасса дутийам̣ ан̇гам̣ гахетаббам̣. бха̄ситампетам̣, маха̄ра̄джа, бхагавата̄ дева̄тидевена –

‘‘‘сан̇кха̄ра̄нам̣ сабха̄ваттхам̣, дат̣т̣хука̄мена йогина̄;

агаденева хотаббам̣, килесависана̄сане’’’ти.

агадан̇гапан̃хо пан̃чамо.

6. бходжанан̇гапан̃хо

6. ‘‘бханте на̄гасена, ‘бходжанасса тӣн̣и ан̇га̄ни гахетабба̄нӣ’ти йам̣ вадеси, катама̄ни та̄ни тӣн̣и ан̇га̄ни гахетабба̄нӣ’’ти? ‘‘йатха̄, маха̄ра̄джа, бходжанам̣ саббасатта̄нам̣ упаттхамбхо, евамева кхо, маха̄ра̄джа, йогина̄ йога̄вачарена саббасатта̄нам̣ маггупаттхамбхена бхавитаббам̣. идам̣, маха̄ра̄джа, бходжанасса пат̣хамам̣ ан̇гам̣ гахетаббам̣.

‘‘пуна чапарам̣, маха̄ра̄джа, бходжанам̣ саббасатта̄нам̣ балам̣ вад̣д̣хети, евамева кхо, маха̄ра̄джа, йогина̄ йога̄вачарена пун̃н̃авад̣д̣хийа̄ вад̣д̣хитаббам̣. идам̣, маха̄ра̄джа, бходжанасса дутийам̣ ан̇гам̣ гахетаббам̣.

‘‘пуна чапарам̣, маха̄ра̄джа, бходжанам̣ саббасатта̄нам̣ абхипаттхитам̣, евамева кхо, маха̄ра̄джа, йогина̄ йога̄вачарена саббалока̄бхипаттхитена бхавитаббам̣. идам̣, маха̄ра̄джа, бходжанасса татийам̣ ан̇гам̣ гахетаббам̣. бха̄ситампетам̣, маха̄ра̄джа, тхерена маха̄моггалла̄нена –

‘‘‘сам̣йамена нийамена, сӣлена пат̣ипаттийа̄;

паттхитена бхавитаббам̣, саббалокасса йогина̄’’’ти.

бходжанан̇гапан̃хо чхат̣т̣хо.

7. исса̄сан̇гапан̃хо

7. ‘‘бханте на̄гасена, ‘исса̄сасса чатта̄ри ан̇га̄ни гахетабба̄нӣ’ти йам̣ вадеси, катама̄ни та̄ни чатта̄ри ан̇га̄ни гахетабба̄нӣ’’ти? ‘‘йатха̄, маха̄ра̄джа, исса̄со саре па̄тайанто убхо па̄де патхавийам̣ дал̣хам̣ патит̣т̣ха̄пети, джан̣н̣уавекаллам̣ кароти, саракала̄пам̣ кат̣исандхимхи т̣хапети, ка̄йам̣ упаттхаддхам̣ кароти, две хаттхе сандхит̣т̣ха̄нам̣ а̄ропети, мут̣т̣хим̣ пӣл̣айати, ан̇гулийо нирантарам̣ кароти, гӣвам̣ пагган̣ха̄ти, чаккхӯни мукхан̃ча пидахати, нимиттам̣ уджум̣ кароти, ха̄самуппа̄дети ‘виджджхисса̄мӣ’ти, евамева кхо, маха̄ра̄джа, йогина̄ йога̄вачарена сӣлапатхавийам̣ вӣрийапа̄де патит̣т̣ха̄петаббам̣, кхантисораччам̣ авекаллам̣ ка̄таббам̣, сам̣варе читтам̣ т̣хапетаббам̣, сам̣йаманийаме атта̄ упанетаббо, иччха̄ муччха̄ пӣл̣айитабба̄, йонисо манасика̄ре читтам̣ нирантарам̣ ка̄таббам̣, вӣрийам̣ паггахетаббам̣, чха два̄ра̄ пидахитабба̄, сати упат̣т̣хапетабба̄, ха̄самуппа̄детаббам̣ ‘саббакилесе н̃а̄н̣ана̄ра̄чена виджджхисса̄мӣ’ти. идам̣, маха̄ра̄джа, исса̄сасса пат̣хамам̣ ан̇гам̣ гахетаббам̣.

‘‘пуна чапарам̣, маха̄ра̄джа, исса̄со а̄л̣акам̣ парихарати ван̇каджимхакут̣илана̄ра̄часса уджукаран̣а̄йа. евамева кхо, маха̄ра̄джа, йогина̄ йога̄вачарена имасмим̣ ка̄йе сатипат̣т̣ха̄наа̄л̣акам̣ парихаритаббам̣ ван̇каджимхакут̣илачиттасса уджукаран̣а̄йа. идам̣, маха̄ра̄джа, исса̄сасса дутийам̣ ан̇гам̣ гахетаббам̣.

‘‘пуна чапарам̣, маха̄ра̄джа, исса̄со лаккхе упа̄сети, евамева кхо, маха̄ра̄джа, йогина̄ йога̄вачарена имасмим̣ ка̄йе упа̄ситаббам̣. катхам̣ маха̄ра̄джа йогина̄ йога̄вачарена имасмим̣ ка̄йе упа̄ситаббам̣? аниччато упа̄ситаббам̣, дуккхато упа̄ситаббам̣, анаттато упа̄ситаббам̣, рогато…пе… ган̣д̣ато…пе… саллато…пе… агхато…пе… а̄ба̄дхато…пе… парато…пе… палокато…пе… ӣтито…пе… упаддавато…пе… бхайато…пе… упасаггато…пе… чалато…пе… пабхан̇гуто…пе… аддхувато…пе… ата̄н̣ато…пе… ален̣ато…пе… асаран̣ато…пе… риттато…пе… туччхато…пе… сун̃н̃ато…пе… а̄дӣнавато…пе… випарин̣а̄мадхаммато…пе… аса̄рато …пе… агхамӯлато…пе… вадхакато…пе… вибхавато…пе… са̄савато…пе… сан̇кхатато…пе… ма̄ра̄мисато…пе… джа̄тидхаммато…пе… джара̄дхаммато…пе… бйа̄дхидхаммато…пе… маран̣адхаммато…пе… сокадхаммато…пе… паридевадхаммато…пе… упа̄йа̄садхаммато…пе… сам̣килесадхаммато…пе… евам̣ кхо, маха̄ра̄джа, йогина̄ йога̄вачарена имасмим̣ ка̄йе упа̄ситаббам̣. идам̣, маха̄ра̄джа, исса̄сасса татийам̣ ан̇гам̣ гахетаббам̣.

‘‘пуна чапарам̣, маха̄ра̄джа, исса̄со са̄йам̣ па̄там̣ упа̄сати. евамева кхо, маха̄ра̄джа, йогина̄ йога̄вачарена са̄йам̣ па̄там̣ а̄рамман̣е упа̄ситаббам̣. идам̣, маха̄ра̄джа, исса̄сасса чатуттхам̣ ан̇гам̣ гахетаббам̣. бха̄ситампетам̣, маха̄ра̄джа, тхерена са̄рипуттена дхаммасена̄патина̄ –

‘‘‘йатха̄ исса̄сако на̄ма, са̄йам̣ па̄там̣ упа̄сати;

упа̄санам̣ арин̃чанто [на риччханто (сӣ. ка.)], лабхате бхаттаветанам̣.

‘‘‘татхева буддхапуттопи, кароти ка̄йупа̄санам̣;

ка̄йупа̄санам̣ арин̃чанто, арахаттамадхигаччхатӣ’’’ти.

исса̄сан̇гапан̃хо саттамо.

кумбхавагго саттамо [ито парам̣ ра̄джан̇гапан̃ха̄дика̄ ат̣т̣хатим̣са пан̃ха̄ винат̣т̣ха̄, йехи та̄ дит̣т̣ха̄,§техи но а̄рочетабба̄ пуна мудда̄панака̄ле паккхипанаттха̄йа̄ти (на, бу, са)].

тассудда̄нам̣ –

кумбхо ча ка̄л̣а̄йасо ча, чхаттам̣ кхеттан̃ча агадо;

бходжанена ча исса̄со, вуттам̣ да̄ни видӯхӣти.

опаммакатха̄пан̃хо нит̣т̣хито.