2. дхутан̇гапан̃хо

‘‘пассата̄ран̃н̃аке бхиккхӯ, аджджхога̄л̣хе дхуте гун̣е;

пуна пассати гихӣ ра̄джа̄, ана̄га̄мипхале т̣хите.

‘‘убхопи те вилокетва̄, уппаджджи сам̣сайо маха̄;

буджджхеййа че гихӣ дхамме, дхутан̇гам̣ ниппхалам̣ сийа̄.

‘‘парава̄дива̄даматханам̣, нипун̣ам̣ пит̣акаттайе;

ханда пуччхе катхисет̣т̣хам̣, со ме кан̇кхам̣ винессатӣ’’ти.

атха кхо милиндо ра̄джа̄ йена̄йасма̄ на̄гасено тенупасан̇ками, упасан̇камитва̄ а̄йасмантам̣ на̄гасенам̣ абхива̄детва̄ екамантам̣ нисӣди, екамантам̣ нисинно кхо милиндо ра̄джа̄ а̄йасмантам̣ на̄гасенам̣ етадавоча ‘‘бханте на̄гасена, аттхи кочи гихӣ ага̄рико ка̄мабхогӣ путтада̄расамба̄дхасайанам̣ аджджха̄васанто ка̄сикачанданам̣ паччанубхонто ма̄ла̄гандхавилепанам̣ дха̄райанто джа̄тарӯпараджатам̣ са̄дийанто ман̣имутта̄кан̃чанавичиттамол̣ибаддхо йена сантам̣ параматтхам̣ нибба̄нам̣ саччхиката’’нти?

‘‘на, маха̄ра̄джа, екан̃н̃ева сатам̣ на две сата̄ни на тӣн̣и чатта̄ри пан̃ча сата̄ни на сахассам̣ на сатасахассам̣ на кот̣исатам̣ на кот̣исахассам̣ на кот̣исатасахассам̣, тит̣т̣хату маха̄ра̄джа дасаннам̣ вӣсатийа̄ сатасса сахассасса абхисамайо, катамена те парийа̄йена ануйогам̣ даммӣ’’ти.

‘‘твамеветам̣ брӯхӣ’’ти. ‘‘тенахи те, маха̄ра̄джа, катхайисса̄ми сатена ва̄ сахассена ва̄ сатасахассена ва̄ кот̣ийа̄ ва̄ кот̣исатена ва̄ кот̣исахассена ва̄ кот̣исатасахассена ва̄, йа̄ ка̄чи наван̇ге буддхавачане саллекхита̄ча̄раппат̣ипаттидхутаваран̇гагун̣аниссита̄ [дхутаваран̇гагун̣аниссита̄ (сӣ. сйа̄. пӣ.)] тха̄, та̄ сабба̄ идха самосариссанти. йатха̄, маха̄ра̄джа, ниннуннатасамависаматхала̄тхаладесабха̄ге абхивут̣т̣хам̣ удакам̣, саббам̣ там̣ тато винигал̣итва̄ маходадхим̣ са̄гарам̣ самосарати, евамева кхо, маха̄ра̄джа, сампа̄даке сати йа̄ ка̄чи наван̇ге буддхавачане саллекхита̄ча̄раппат̣ипаттидхутан̇гагун̣адхараниссита̄ катха̄, та̄ сабба̄ идха самосариссанти.

‘‘майхампеттха, маха̄ра̄джа, парибйаттата̄йа буддхийа̄ ка̄ран̣апаридӣпанам̣ самосариссати, тенесо аттхо сувибхатто вичитто парипун̣н̣о парисуддхо сама̄нӣто бхависсати. йатха̄, маха̄ра̄джа, кусало лекха̄чарийо анусит̣т̣хо лекхам̣ оса̄ренто аттано бйаттата̄йа буддхийа̄ ка̄ран̣апаридӣпанена лекхам̣ парипӯрети, евам̣ са̄ лекха̄ саматта̄ парипун̣н̣а̄ анӯника̄ бхависсати. евамева майхампеттха парибйаттата̄йа буддхийа̄ ка̄ран̣апаридӣпанам̣ самосариссати, тенесо аттхо сувибхатто вичитто парипун̣н̣о парисуддхо сама̄нӣто бхависсати.

‘‘нагаре, маха̄ра̄джа, са̄ваттхийа̄ пан̃чакот̣иматта̄ арийаса̄вака̄ бхагавато упа̄сакаупа̄сика̄йо саттапан̣н̣а̄сасахасса̄ни тӣн̣и ча сатасахасса̄ни ана̄га̄мипхале патит̣т̣хита̄, те саббепи гихӣ йева, на паббаджита̄. пуна таттхева кан̣д̣амбамӯле йамакапа̄т̣иха̄рийе вӣсати па̄н̣акот̣ийо абхисамим̣су, пуна чӯл̣ара̄хулова̄де [маха̄ра̄хулова̄де (сӣ. пӣ.)], маха̄ман̇галасуттанте, самачиттапарийа̄йе, пара̄бхавасуттанте, пура̄бхедасуттанте, калахавива̄дасуттанте, чӯл̣абйӯхасуттанте, маха̄бйӯхасуттанте, туват̣акасуттанте, са̄рипуттасуттанте ган̣анапатхаматӣта̄нам̣ девата̄нам̣ дхамма̄бхисамайо ахоси.

‘‘нагаре ра̄джагахе пан̃н̃а̄сасахасса̄ни тӣн̣и ча сатасахасса̄ни арийаса̄вака̄ бхагавато упа̄сакаупа̄сика̄йо, пуна таттхева дханапа̄лахаттхина̄гадамане навути па̄н̣акот̣ийо, па̄ра̄йанасама̄гаме па̄са̄н̣акачетийе чуддаса па̄н̣акот̣ийо, пуна индаса̄лагуха̄йам̣ асӣти девата̄кот̣ийо, пуна ба̄ра̄н̣асийам̣ исипатане мигада̄йе пат̣хаме дхаммадесане ат̣т̣ха̄раса брахмакот̣ийо апарима̄н̣а̄ ча девата̄йо, пуна та̄ватим̣сабхаване пан̣д̣укамбаласила̄йам̣ абхидхаммадесана̄йа асӣти девата̄кот̣ийо, деворохан̣е сан̇кассанагарадва̄ре локавиваран̣апа̄т̣иха̄рийе пасанна̄нам̣ нарамарӯнам̣ тим̣са кот̣ийо абхисамим̣су.

пуна саккесу капилаваттхусмим̣ нигродха̄ра̄ме буддхавам̣садесана̄йа маха̄самайасуттантадесана̄йа ча ган̣анапатхаматӣта̄нам̣ девата̄нам̣ дхамма̄бхисамайо ахоси. пуна суманама̄ла̄ка̄расама̄гаме, гарахадиннасама̄гаме, а̄нандасет̣т̣хисама̄гаме, джамбука̄джӣвакасама̄гаме, ман̣д̣укадевапуттасама̄гаме, мат̣т̣хакун̣д̣алидевапуттасама̄гаме, суласа̄нагарасобхинисама̄гаме, сирима̄нагарасобхинисама̄гаме, песака̄радхӣтусама̄гаме, чӯл̣асубхадда̄сама̄гаме, са̄кетабра̄хман̣асса а̄л̣а̄ханадассанасама̄гаме, сӯна̄парантакасама̄гаме, саккапан̃хасама̄гаме, тирокут̣т̣асама̄гаме [тирокуд̣д̣асама̄гаме (сӣ. пӣ.)], ратанасуттасама̄гаме паччекам̣ чатура̄сӣтийа̄ па̄н̣асахасса̄нам̣ дхамма̄бхисамайо ахоси, йа̄вата̄, маха̄ра̄джа, бхагава̄ локе ат̣т̣ха̄си, та̄ва тӣсу ман̣д̣алесу сол̣асасу маха̄джанападесу йаттха йаттха бхагава̄ виха̄си, таттха таттха йебхуййена две тайо чатта̄ро пан̃ча сатам̣ сахассам̣ сатасахассам̣ дева̄ ча манусса̄ ча сантам̣ параматтхам̣ нибба̄нам̣ саччхикарим̣су. йе те, маха̄ра̄джа, дева̄ гихӣ йева, на те паббаджита̄, ета̄ни чева, маха̄ра̄джа, ан̃н̃а̄ни ча анека̄ни девата̄кот̣исатасахасса̄ни гихӣ ага̄рика̄ ка̄мабхогино сантам̣ параматтхам̣ нибба̄нам̣ саччхикарим̣сӯ’’ти.

‘‘йади, бханте на̄гасена, гихӣ ага̄рика̄ ка̄мабхогино сантам̣ параматтхам̣ нибба̄нам̣ саччхикаронти, атха има̄ни дхутан̇га̄ни киматтхам̣ са̄дхенти, тена ка̄ран̣ена дхутан̇га̄ни акиччакара̄ни хонти. йади, бханте на̄гасена, вина̄ мантосадхехи бйа̄дхайо вӯпасаманти, ким̣ ваманавиречана̄дина̄ сарӣрадуббалакаран̣ена? йади мут̣т̣хӣхи пат̣исаттуниггахо бхавати, ким̣ асисаттисарадханукодан̣д̣алагул̣амуггарехи? йади ган̣т̣хикут̣иласусиракан̣т̣алата̄са̄кха̄ а̄ламбитва̄ руккхамабхирӯханам̣ бхавати, ким̣ дӣгхадал̣ханиссен̣ипарийесанена? йади тхан̣д̣иласеййа̄йа дха̄тусамата̄ бхавати, ким̣ сукхасампхассамахатимаха̄сирисайанапарийесанена? йади екако са̄сан̇касаппат̣ибхайависамаканта̄ратаран̣асаматтхо бхавати, ким̣ саннаддхасаджджамахатимаха̄саттхапарийесанена? йади надисарам̣ ба̄хуна̄ таритум̣ саматтхо бхавати, ким̣ дхувасетуна̄ва̄парийесанена? йади сакасантакена гха̄саччха̄данам̣ ка̄тум̣ пахоти, ким̣ парӯпасеванапийасамулла̄папаччха̄пуредха̄ванена? йади акха̄татал̣а̄ке удакам̣ лабхати, ким̣ удапа̄натал̣а̄капоккхаран̣икхан̣анена? евамева кхо, бханте на̄гасена, йади гихӣ ага̄рика̄ ка̄мабхогино сантам̣ параматтхам̣ нибба̄нам̣ саччхикаронти, ким̣ дхутагун̣аварасама̄дийанена̄’’ти?

‘‘ат̣т̣хавӣсати кхо паниме, маха̄ра̄джа, дхутан̇гагун̣а̄ йатха̄бхуччагун̣а̄, йехи гун̣ехи дхутан̇га̄ни саббабуддха̄нам̣ пихайита̄ни паттхита̄ни. катаме ат̣т̣хавӣсати? идха, маха̄ра̄джа, дхутан̇гам̣ суддха̄джӣвам̣ сукхапхалам̣ анаваджджам̣ на парадуккха̄панам̣ абхайам̣ асампӣл̣анам̣ екантавад̣д̣хикам̣ апариха̄нийам̣ ама̄йам̣ а̄раккха̄ паттхитададам̣ саббасаттадаманам̣ сам̣варахитам̣ патирӯпам̣ анисситам̣ виппамуттам̣ ра̄гаккхайам̣ досаккхайам̣ мохаккхайам̣ ма̄наппаха̄нам̣ кувитаккаччхеданам̣ кан̇кха̄витаран̣ам̣ косаджджавиддхам̣санам̣ аратиппаха̄нам̣ кхаманам̣ атулам̣ аппама̄н̣ам̣ саббадуккхаккхайагаманам̣, име кхо, маха̄ра̄джа, ат̣т̣хавӣсати дхутан̇гагун̣а̄ йатха̄бхуччагун̣а̄ йехи гун̣ехи дхутан̇га̄ни саббабуддха̄нам̣ пихайита̄ни паттхита̄ни.

‘‘йе кхо те, маха̄ра̄джа, дхутагун̣е самма̄ упасеванти, те ат̣т̣ха̄расахи гун̣ехи самупета̄ бхаванти. катамехи ат̣т̣ха̄расахи? а̄ча̄ро тесам̣ сувисуддхо хоти, пат̣ипада̄ супӯрита̄ хоти, ка̄йикам̣ ва̄часикам̣ сураккхитам̣ хоти, маносама̄ча̄ро сувисуддхо хоти, вӣрийам̣ супаггахитам̣ хоти, бхайам̣ вӯпасаммати, атта̄нудит̣т̣хибйапагата̄ хоти, а̄гха̄то упарато хоти, метта̄ упат̣т̣хита̄ хоти, а̄ха̄ро парин̃н̃а̄то хоти, саббасатта̄нам̣ гарукато хоти, бходжане маттан̃н̃ӯ хоти, джа̄гарийамануйутто хоти, аникето хоти, йаттха пха̄су таттха виха̄рӣ хоти, па̄паджегуччхӣ хоти, вивека̄ра̄мо хоти, сататам̣ аппаматто хоти, йе те, маха̄ра̄джа, дхутагун̣е самма̄ упасеванти, те имехи ат̣т̣ха̄расахи гун̣ехи самупета̄ бхаванти.

‘‘даса име, маха̄ра̄джа, пуггала̄ дхутагун̣а̄раха̄. катаме даса? саддхо хоти хирима̄ дхитима̄ акухо аттхавасӣ алоло сиккха̄ка̄мо дал̣хасама̄да̄но ануджджха̄набахуло метта̄виха̄рӣ, име кхо, маха̄ра̄джа, даса пуггала̄ дхутагун̣а̄раха̄.

‘‘йе те, маха̄ра̄джа, гихӣ ага̄рика̄ ка̄мабхогино сантам̣ параматтхам̣ нибба̄нам̣ саччхикаронти, саббе те пурима̄су джа̄тӣсу терасасу дхутагун̣есу катӯпа̄сана̄ катабхӯмикамма̄, те таттха ча̄ран̃ча пат̣ипаттин̃ча содхайитва̄ аджджетарахи гихӣ йева санта̄ сантам̣ параматтам̣ нибба̄нам̣ саччхикаронти.

‘‘йатха̄, маха̄ра̄джа, кусало исса̄со антева̄сике пат̣хамам̣ та̄ва упа̄санаса̄ла̄йам̣ ча̄пабхедача̄па̄ропанаггахан̣амут̣т̣хиппат̣ипӣл̣анаан̇гуливина̄манапа̄дат̣хапанасараггахан̣асаннаханаа̄кад̣д̣хана саддха̄ран̣алаккханийаманакхипане тин̣апурисакачхакан̣а [кхан̣ака (сӣ. пӣ.)] тин̣апала̄ламаттика̄пун̃джапхалакалаккхаведхе анусиккха̄петва̄ ран̃н̃о сантике упа̄санам̣ а̄ра̄дхайитва̄ а̄джан̃н̃аратхагаджатуран̇гадханадхан̃н̃ахиран̃н̃асуван̣н̣ада̄сида̄сабхарийага̄маварам̣ лабхати, евамева кхо, маха̄ра̄джа, йе те гихӣ ага̄рика̄ ка̄мабхогино сантам̣ параматтхам̣ нибба̄нам̣ саччхикаронти, те саббе пурима̄су джа̄тӣсу терасасу дхутагун̣есу катӯпа̄сана̄ катабхӯмикамма̄, те таттхева ча̄ран̃ча пат̣ипаттин̃ча содхайитва̄ аджджетарахи гихӣ йева санта̄ сантам̣ параматтхам̣ нибба̄нам̣ саччхикаронти. на, маха̄ра̄джа, дхутагун̣есу пубба̄севанам̣ вина̄ екисса̄ йева джа̄тийа̄ арахаттам̣ саччхикирийа̄ хоти, уттамена пана вӣрийена уттама̄йа пат̣ипаттийа̄ татха̄рӯпена а̄чарийена калйа̄н̣амиттена арахаттам̣ саччхикирийа̄ хоти.

‘‘йатха̄ ва̄ пана, маха̄ра̄джа, бхисакко саллакатто а̄чарийам̣ дханена ва̄ ваттаппат̣ипаттийа̄ ва̄ а̄ра̄дхетва̄ саттаггахан̣ачхеданалекханаведханасаллуддхаран̣аван̣адхованасосанабхесаджджа̄нулимпанавамана виречана̄нува̄санакирийаманусиккхитва̄ виджджа̄су катасиккхо катӯпа̄сано катахаттхо а̄туре упасан̇камати тикиччха̄йа, евамева кхо, маха̄ра̄джа, йе те гихӣ ага̄рика̄ ка̄мабхогино сантам̣ параматтхам̣ нибба̄нам̣ саччхикаронти, те саббе пурима̄су джа̄тӣсу терасасу дхутагун̣есу катӯпа̄сана̄ катабхӯмикамма̄, те таттхева ча̄ран̃ча пат̣ипаттин̃ча содхайитва̄ аджджетарахи гихӣ йева санта̄ сантам̣ параматтхам̣ нибба̄нам̣ саччхикаронти, на, маха̄ра̄джа, дхутагун̣ехи ависуддха̄нам̣ дхамма̄бхисамайо хоти.

‘‘йатха̄, маха̄ра̄джа, удакасса асечанена бӣджа̄нам̣ авирӯханам̣ хоти, евамева кхо, маха̄ра̄джа, дхутагун̣ехи ависуддха̄нам̣ дхамма̄бхисамайо на хоти.

‘‘йатха̄ ва̄ пана, маха̄ра̄джа, акатакусала̄нам̣ акатакалйа̄н̣а̄нам̣ сугатигаманам̣ на хоти, евамева кхо, маха̄ра̄джа, дхутагун̣ехи ависуддха̄нам̣ дхамма̄бхисамайо на хоти.

‘‘патхависамам̣, маха̄ра̄джа, дхутагун̣ам̣ висуддхика̄ма̄нам̣ патит̣т̣ха̄нат̣т̣хена. а̄посамам̣, маха̄ра̄джа, дхутагун̣ам̣ висуддхика̄ма̄нам̣ саббакилесамаладхованат̣т̣хена. теджосамам̣, маха̄ра̄джа, дхутагун̣ам̣ висуддхика̄ма̄нам̣ саббакилесаванаджджха̄панат̣т̣хена. ва̄йосамам̣, маха̄ра̄джа, дхутагун̣ам̣ висуддхика̄ма̄нам̣ саббакилесамалараджопава̄ханат̣т̣хена. агадасамам̣, маха̄ра̄джа, дхутагун̣ам̣ висуддхика̄ма̄нам̣ саббакилесабйа̄дхивӯпасаманат̣т̣хена. аматасамам̣, маха̄ра̄джа, дхутагун̣ам̣ висуддхика̄ма̄нам̣ саббакилесависана̄санат̣т̣хена. кхеттасамам̣, маха̄ра̄джа, дхутагун̣ам̣ висуддхика̄ма̄нам̣ саббаса̄ман̃н̃агун̣асассавирӯханат̣т̣хена. манохарасамам̣, маха̄ра̄джа, дхутагун̣ам̣ висуддхика̄ма̄нам̣ паттхитиччхитасаббасампаттиварададат̣т̣хена. на̄ва̄самам̣, маха̄ра̄джа, дхутагун̣ам̣ висуддхика̄ма̄нам̣ сам̣са̄рамахан̣н̣авапа̄рагаманат̣т̣хена. бхӣрутта̄н̣асамам̣, маха̄ра̄джа, дхутагун̣ам̣ висуддхика̄ма̄нам̣ джара̄маран̣абхӣта̄нам̣ асса̄сакаран̣ат̣т̣хена. ма̄тусамам̣, маха̄ра̄джа, дхутагун̣ам̣ висуддхика̄ма̄нам̣ килесадуккхаппат̣ипӣл̣ита̄нам̣ анугга̄хакат̣т̣хена. питусамам̣, маха̄ра̄джа, дхутагун̣ам̣ висуддхика̄ма̄нам̣ кусалавад̣д̣хика̄ма̄нам̣ саббаса̄ман̃н̃агун̣аджанакат̣т̣хена. миттасамам̣, маха̄ра̄джа, дхутагун̣ам̣ висуддхика̄ма̄нам̣ саббаса̄ман̃н̃агун̣апарийесанаависам̣ва̄дакат̣т̣хена. падумасамам̣, маха̄ра̄джа, дхутагун̣ам̣ висуддхика̄ма̄нам̣ саббакилесамалехи анупалиттат̣т̣хена. чатуджджа̄тийаварагандхасамам̣, маха̄ра̄джа, дхутагун̣ам̣ висуддхика̄ма̄нам̣ килесадуггандхапат̣ивиноданат̣т̣хена. гирира̄джаварасамам̣, маха̄ра̄джа, дхутагун̣ам̣ висуддхика̄ма̄нам̣ ат̣т̣халокадхаммава̄техи акампийат̣т̣хена. а̄ка̄сасамам̣, маха̄ра̄джа, дхутагун̣ам̣ висуддхика̄ма̄нам̣ саббаттха гахан̣а̄пагатаурувисат̣авиттхатамахантат̣т̣хена. надӣсамам̣, маха̄ра̄джа, дхутагун̣ам̣ висуддхика̄ма̄нам̣ килесамалапава̄ханат̣т̣хена. судесакасамам̣, маха̄ра̄джа, дхутагун̣ам̣ висуддхика̄ма̄нам̣ джа̄тиканта̄ракилесаванагахананиттхаран̣ат̣т̣хена. маха̄саттхава̄хасамам̣, маха̄ра̄джа, дхутагун̣ам̣ висуддхика̄ма̄нам̣ саббабхайасун̃н̃акхемаабхайаварапаваранибба̄нанагарасампа̄панат̣т̣хена. сумаджджитавимала̄да̄сасамам̣, маха̄ра̄джа, дхутагун̣ам̣ висуддхика̄ма̄нам̣ сан̇кха̄ра̄нам̣ сабха̄вадассанат̣т̣хена. пхалакасамам̣, маха̄ра̄джа, дхутагун̣ам̣ висуддхика̄ма̄нам̣ килесалагул̣асарасаттипат̣иба̄ханат̣т̣хена. чхаттасамам̣, маха̄ра̄джа, дхутагун̣ам̣ висуддхика̄ма̄нам̣ килесавассативидхаггисанта̄па̄тапапат̣иба̄ханат̣т̣хена. чандасамам̣, маха̄ра̄джа, дхутагун̣ам̣ висуддхика̄ма̄нам̣ пихайитапаттхитат̣т̣хена. сӯрийасамам̣, маха̄ра̄джа, дхутагун̣ам̣ висуддхика̄ма̄нам̣ мохатаматимирана̄санат̣т̣хена. са̄гарасамам̣, маха̄ра̄джа, дхутагун̣ам̣ висуддхика̄ма̄нам̣ анекавидхаса̄ман̃н̃агун̣авараратанут̣т̣ха̄нат̣т̣хена, апаримитаасан̇кхйеййааппамеййат̣т̣хена ча. евам̣ кхо, маха̄ра̄джа, дхутагун̣ам̣ висуддхика̄ма̄нам̣ бахӯпака̄рам̣ саббадаратхапарил̣а̄ханудам̣ аратинудам̣ бхайанудам̣ бхаванудам̣ кхӣланудам̣ маланудам̣ соканудам̣ дуккханудам̣ ра̄ганудам̣ досанудам̣ моханудам̣ ма̄нанудам̣ дит̣т̣хинудам̣ сабба̄кусаладхамманудам̣ йаса̄вахам̣ хита̄вахам̣ сукха̄вахам̣ пха̄сукарам̣ пӣтикарам̣ йогаккхемакарам̣ анаваджджам̣ ит̣т̣хасукхавипа̄кам̣ гун̣ара̄сигун̣апун̃джам̣ апаримитаасан̇кхйеййа аппамеййагун̣ам̣ варам̣ паварам̣ аггам̣.

‘‘йатха̄, маха̄ра̄джа, манусса̄ упаттхамбхавасена бходжанам̣ упасеванти, хитавасена бхесаджджам̣ упасеванти, упака̄равасена миттам̣ упасеванти, та̄ран̣авасена на̄вам̣ упасеванти, сугандхавасена ма̄ла̄гандхам̣ упасеванти, абхайавасена бхӣрутта̄н̣ам̣ упасеванти, патит̣т̣ха̄васена [патит̣т̣ха̄навасена (ка.)] патхавим̣ упасеванти, сиппавасена а̄чарийам̣ упасеванти, йасавасена ра̄джа̄нам̣ упасеванти, ка̄мададавасена ман̣иратанам̣ упасеванти, евамева кхо, маха̄ра̄джа, саббаса̄ман̃н̃агун̣ададавасена арийа̄ дхутагун̣ам̣ упасеванти.

‘‘йатха̄ ва̄ пана, маха̄ра̄джа, удакам̣ бӣджавирӯхана̄йа, агги джха̄пана̄йа, а̄ха̄ро бала̄харан̣а̄йа, лата̄ бандхана̄йа, саттхам̣ чхедана̄йа, па̄нӣйам̣ пипа̄са̄винайана̄йа, нидхи асса̄сакаран̣а̄йа, на̄ва̄ тӣрасампа̄пана̄йа, бхесаджджам̣ бйа̄дхивӯпасамана̄йа, йа̄нам̣ сукхагамана̄йа, бхӣрутта̄н̣ам̣ бхайавинодана̄йа, ра̄джа̄ а̄раккхаттха̄йа, пхалакам̣ дан̣д̣алед̣д̣улагул̣асарасаттипат̣иба̄хана̄йа, а̄чарийо ануса̄сана̄йа, ма̄та̄ посана̄йа, а̄да̄со олокана̄йа, алан̇ка̄ро собхана̄йа, ваттхам̣ пат̣иччха̄дана̄йа, ниссен̣ӣ а̄рохана̄йа, тула̄ висамавиккхепана̄йа [никкхепана̄йа (сӣ. пӣ.)], мантам̣ париджаппана̄йа, а̄вудхам̣ таджджанӣйапат̣иба̄хана̄йа, падӣпо андхака̄равидхамана̄йа, ва̄то парил̣а̄ханибба̄пана̄йа, сиппам̣ вуттиниппха̄дана̄йа, агадам̣ джӣвитараккхан̣а̄йа, а̄каро ратануппа̄дана̄йа, ратанам̣ алан̇кара̄йа, а̄н̣а̄ анатиккамана̄йа, иссарийам̣ васаваттана̄йа, евамева кхо, маха̄ра̄джа, дхутагун̣ам̣ са̄ман̃н̃абӣджавирӯхана̄йа, килесамаладжха̄пана̄йа, иддхибала̄харан̣а̄йа, сатисам̣варанибандхана̄йа, вимативичикиччха̄самуччхедана̄йа, тан̣ха̄пипа̄са̄винайана̄йа, абхисамайаасса̄сакаран̣а̄йа, чатурогханиттхаран̣а̄йа, килесабйа̄дхивӯпасама̄йа, нибба̄насукхаппат̣ила̄бха̄йа, джа̄тиджара̄бйа̄дхимаран̣асокапаридевадуккхадоманассупа̄йа̄сабхайавинодана̄йа, са̄ман̃н̃агун̣апарираккхан̣а̄йа, аратикувитаккапат̣иба̄хана̄йа, сакаласа̄ман̃н̃аттха̄нуса̄сана̄йа, саббаса̄ман̃н̃агун̣апосана̄йа, саматхавипассана̄маггапхаланибба̄надассана̄йа, сакалалокатхутатхомитамахатимаха̄собханакаран̣а̄йа, сабба̄па̄йапидахана̄йа, са̄ман̃н̃аттхаселасикхарамуддхани абхирӯхана̄йа, ван̇какут̣илависамачиттавиккхепана̄йа [читтаниккхепана̄йа (сӣ. пӣ.)], севитабба̄севитаббадхамме са̄дхусаджджха̄йакаран̣а̄йа, саббакилесапат̣исаттутаджджана̄йа, авиджджандхака̄равидхамана̄йа, тивидхаггисанта̄папарил̣а̄ханибба̄пана̄йа, сан̣хасукхумасантасама̄паттиниппха̄дана̄йа, сакаласа̄ман̃н̃агун̣апарираккхан̣а̄йа, боджджхан̇гавараратануппа̄дана̄йа, йогиджана̄лан̇каран̣а̄йа, анаваджджанипун̣асукхумасантисукхаманатиккамана̄йа, сакаласа̄ман̃н̃аарийадхаммавасаваттана̄йа. ити, маха̄ра̄джа, имесам̣ гун̣а̄нам̣ адхигама̄йа йадидам̣ екамекам̣ дхутагун̣ам̣, евам̣, маха̄ра̄джа, атулийам̣ дхутагун̣ам̣ аппамеййам̣ асамам̣ аппат̣исамам̣ аппат̣ибха̄гам̣ аппат̣исет̣т̣хам̣ уттарам̣ сет̣т̣хам̣ висит̣т̣хам̣ адхикам̣ а̄йатам̣ путхулам̣ висат̣ам̣ виттхатам̣ гарукам̣ бха̄рийам̣ махантам̣.

‘‘йо кхо, маха̄ра̄джа, пуггало па̄пиччхо иччха̄пакато кухако луддхо одарико ла̄бхака̄мо йасака̄мо киттика̄мо айутто аппатто анануччхавико анарахо аппатирӯпо дхутан̇гам̣ [тадхугун̣ам̣ (ка.) евамупарипи] сама̄дийати, со дигун̣ам̣ дан̣д̣ама̄паджджати, саббагун̣агха̄тама̄паджджати, дит̣т̣хадхаммикам̣ хӣл̣анам̣ кхӣл̣анам̣ гараханам̣ уппан̣д̣анам̣ кхипанам̣ асамбхогам̣ нисса̄ран̣ам̣ ниччхубханам̣ пава̄ханам̣ пабба̄джанам̣ пат̣илабхати, сампара̄йепи сатайоджанике авӣчимаха̄нирайе ун̣хакат̣хитататтасантаттааччиджа̄ла̄ма̄лаке анекавассакот̣исатасахасса̄ни уддхамадхо тирийам̣ пхен̣уддехакам̣ сампариваттакам̣ паччати, тато муччитва̄ [муччитва̄ (сӣ. пӣ.)] кисапхарусака̄л̣ан̇гапаччан̇го сӯнуддхума̄тасусируттаман̇го [сӯнуддхума̄тасӯчимукхапама̄н̣асусируттаман̇го (сӣ. пӣ.)] чха̄то пипа̄сито висамабхӣмарӯпаван̣н̣о бхаггакан̣н̣асото уммӣлитанимӣлитанеттанайано аругаттапаккагатто пул̣ава̄кин̣н̣асаббака̄йо ва̄тамукхе джалама̄но вийа аггиккхандхо анто джалама̄но паджджалама̄но ата̄н̣о асаран̣о а̄рун̣н̣арун̣н̣ака̄рун̃н̃аравам̣ паридевама̄но ниджджха̄матан̣хико саман̣амаха̄пето хутва̄ а̄хин̣д̣ама̄но махийа̄ ат̣т̣ассарам̣ кароти.

‘‘йатха̄, маха̄ра̄джа, кочи айутто аппатто анануччхавико анарахо аппатирӯпо хӣно куджа̄тико кхаттийа̄бхисекена абхисин̃чати, со лабхати хаттхаччхедам̣ па̄даччхедам̣ хаттхапа̄даччхедам̣ кан̣н̣аччхедам̣ на̄саччхедам̣ кан̣н̣ана̄саччхедам̣ билан̇гатха̄ликам̣ сан̇кхамун̣д̣икам̣ ра̄хумукхам̣ джотима̄ликам̣ хаттхападжджотикам̣ еракаваттикам̣ чӣракава̄сикам̣ ен̣еййакам̣ бал̣исамам̣сикам̣ каха̄пан̣акам̣ кха̄ра̄патаччхикам̣ палигхапариваттикам̣ пала̄лапӣт̣хакам̣ таттена телена осин̃чанам̣ сунакхехи кха̄да̄панам̣ джӣвасӯла̄ропанам̣ асина̄ сӣсаччхедам̣ анекавихитампи каммака̄ран̣ам̣ анубхавати. ким̣ ка̄ран̣а̄? айутто аппатто анануччхавико анарахо аппатирӯпо хӣно куджа̄тико маханте иссарийе т̣ха̄не атта̄нам̣ т̣хапеси, велам̣ гха̄теси, евамева кхо, маха̄ра̄джа, йо кочи пуггало па̄пиччхо…пе… махийа̄ ат̣т̣ассарам̣ кароти.

‘‘йо пана, маха̄ра̄джа, пуггало йутто патто ануччхавико арахо патирӯпо аппиччхо сантут̣т̣хо павивитто асам̣сат̣т̣хо а̄раддхавӣрийо пахитатто асат̣хо ама̄йо анодарико ала̄бхака̄мо айасака̄мо акиттика̄мо саддхо саддха̄паббаджито джара̄маран̣а̄ муччитука̄мо ‘са̄санам̣ пагган̣хисса̄мӣ’ти дхутан̇гам̣ сама̄дийати, со дигун̣ам̣ пӯджам̣ арахати дева̄нан̃ча пийо хоти мана̄по пихайито паттхито, джа̄тисуманамаллика̄дӣнам̣ вийа пуппхам̣ наха̄та̄нулиттасса, джигхаччхитасса вийа пан̣ӣтабходжанам̣, пипа̄ситасса вийа сӣталавималасурабхипа̄нӣйам̣, висагатасса вийа осадхаварам̣, сӣгхагаманака̄масса вийа а̄джан̃н̃аратхаваруттамам̣, аттхака̄масса вийа манохараман̣иратанам̣, абхисин̃читука̄масса вийа пан̣д̣аравималасетаччхаттам̣, дхаммака̄масса вийа арахаттапхала̄дхигамамануттарам̣. тасса чатта̄ро сатипат̣т̣ха̄на̄ бха̄вана̄па̄рипӯрим̣ гаччханти, чатта̄ро саммаппадха̄на̄ чатта̄ро иддхипа̄да̄ пан̃чиндрийа̄ни пан̃ча бала̄ни сатта боджджхан̇га̄ арийо ат̣т̣хан̇гико магго бха̄вана̄па̄рипӯрим̣ гаччхати, саматхавипассана̄ адхигаччхати, адхигамаппат̣ипатти парин̣амати, чатта̄ри са̄ман̃н̃апхала̄ни чатассо пат̣исамбхида̄ тиссо виджджа̄ чхал̣абхин̃н̃а̄ кевало ча саман̣адхаммо саббе тасса̄дхеййа̄ хонти, вимуттипан̣д̣аравималасетаччхаттена абхисин̃чати.

‘‘йатха̄, маха̄ра̄джа, ран̃н̃о кхаттийасса абхиджа̄такулакулӣнасса кхаттийа̄бхисекена абхиситтасса паричаранти сарат̣т̣ханегамаджа̄нападабхат̣абала̄ [балаттха̄ (сӣ. пӣ.)] ат̣т̣хаттим̣са̄ ча ра̄джапариса̄ нат̣аначчака̄ мукхаман̇галика̄ соттхива̄чака̄ саман̣абра̄хман̣асаббапа̄сан̣д̣аган̣а̄ абхигаччханти, йам̣ кин̃чи патхавийа̄ пат̣т̣анаратана̄каранагарасун̇кат̣т̣ха̄навераджджакачхеджджабхеджджаджанамануса̄санам̣ саббаттха са̄мико бхавати, евамева кхо, маха̄ра̄джа, йо кочи пуггало йутто патто…пе… вимуттипан̣д̣аравималасетаччхаттена абхисин̃чати.

‘‘терасима̄ни, маха̄ра̄джа, дхутан̇га̄ни, йехи суддхикато нибба̄намаха̄самуддам̣ пависитва̄ бахувидхам̣ дхаммакӣл̣амабхикӣл̣ати, рӯпа̄рӯпаат̣т̣хасама̄паттийо вал̣ан̃джети, иддхивидхам̣ диббасотадха̄тум̣ парачиттавиджа̄нанам̣ пуббенива̄са̄нуссатим̣ диббачаккхум̣ сабба̄саваккхайан̃ча па̄пун̣а̄ти. катаме тераса? пам̣сукӯликан̇гам̣ течӣварикан̇гам̣ пин̣д̣апа̄тикан̇гам̣ сапада̄нача̄рикан̇гам̣ ека̄саникан̇гам̣ паттапин̣д̣икан̇гам̣ кхалупаччха̄бхаттикан̇гам̣ а̄ран̃н̃икан̇гам̣ руккхамӯликан̇гам̣ аббхока̄сикан̇гам̣ соса̄никан̇гам̣ йатха̄сантхатикан̇гам̣ несаджджикан̇гам̣, имехи кхо, маха̄ра̄джа, терасахи дхутагун̣ехи пуббе а̄севитехи нисевитехи чин̣н̣ехи паричин̣н̣ехи чаритехи упачаритехи парипӯритехи кевалам̣ са̄ман̃н̃ам̣ пат̣илабхати, тасса̄дхеййа̄ хонти кевала̄ санта̄ сукха̄ сама̄паттийо.

‘‘йатха̄, маха̄ра̄джа, садхано на̄вико пат̣т̣ане сут̣т̣ху катасун̇ко маха̄самуддам̣ пависитва̄ ван̇гам̣ такколам̣ чӣнам̣ совӣрам̣ сурат̣т̣хам̣ аласандам̣ колапат̣т̣анам̣ суван̣н̣абхӯмим̣ гаччхати ан̃н̃ампи йам̣ кин̃чи на̄ва̄сан̃чаран̣ам̣, евамева кхо, маха̄ра̄джа, имехи терасахи дхутагун̣ехи пуббе а̄севитехи нисевитехи чин̣н̣ехи паричин̣н̣ехи чаритехи упачаритехи парипӯритехи кевалам̣ са̄ман̃н̃ам̣ пат̣илабхати, тасса̄дхеййа̄ хонти кевала̄ санта̄ сукха̄ сама̄паттийо.

‘‘йатха̄, маха̄ра̄джа, кассако пат̣хамам̣ кхеттадосам̣ тин̣акат̣т̣хапа̄са̄н̣ам̣ апанетва̄ каситва̄ вапитва̄ самма̄ удакам̣ павесетва̄ раккхитва̄ гопетва̄ лаванамадданена бахудхан̃н̃ако хоти, тасса̄дхеййа̄ бхаванти йе кечи адхана̄ капан̣а̄ далидда̄ дуггатаджана̄, евамева кхо, маха̄ра̄джа, имехи терасахи дхутагун̣ехи пуббе а̄севитехи…пе… кевала̄ санта̄ сукха̄ сама̄паттийо.

‘‘йатха̄ ва̄ пана, маха̄ра̄джа, кхаттийо муддха̄васитто абхиджа̄такулӣно чхеджджабхеджджаджанамануса̄сане иссаро хоти васаваттӣ са̄мико иччха̄каран̣о, кевала̄ ча маха̄патхавӣ тасса̄дхеййа̄ хоти, евамева кхо, маха̄ра̄джа, имехи терасахи дхутагун̣ехи пуббе а̄севитехи нисевитехи чин̣н̣ехи паричин̣н̣ехи чаритехи упачаритехи парипӯритехи джинаса̄санаваре иссаро хоти васаваттӣ са̄мико иччха̄каран̣о, кевала̄ ча саман̣агун̣а̄ тасса̄дхеййа̄ хонти.

‘‘нану, маха̄ра̄джа, тхеро упасено ван̇гантапутто саллекхадхутагун̣е парипӯрака̄рита̄йа ана̄дийитва̄ са̄ваттхийа̄ сан̇гхасса катикам̣ сапарисо нарадаммаса̄ратхим̣ пат̣исалла̄нагатам̣ упасан̇камитва̄ бхагавато па̄де сираса̄ вандитва̄ екамантам̣ нисӣди, бхагава̄ ча там̣ сувинӣтам̣ парисам̣ олокетва̄ хат̣т̣хатут̣т̣хо памудито удагго париса̄йа саддхим̣ салла̄пам̣ саллапитва̄ асамбхиннена брахмассарена етадавоча ‘па̄са̄дика̄ кхо пана тйа̄йам̣ упасена париса̄, катам̣ твам̣ упасена парисам̣ винесӣ’ти. сопи саббан̃н̃уна̄ дасабалена дева̄тидевена пут̣т̣хо йатха̄бхӯтасабха̄вагун̣авасена бхагавантам̣ етадавоча –

‘‘йо кочи мам̣, бханте, упасан̇камитва̄ паббаджджам̣ ва̄ ниссайам̣ ва̄ йа̄чати, тамахам̣ евам̣ вада̄ми ‘‘ахам̣ кхо а̄вусо а̄ран̃н̃ико пин̣д̣апа̄тико пам̣сукӯлико течӣварико. саче твампи а̄ран̃н̃ико бхависсаси пин̣д̣апа̄тико пам̣сукӯлико течӣварико, ева̄хам̣ там̣ пабба̄джесса̄ми ниссайам̣ дасса̄мӣ’’ти, саче со ме, бханте, пат̣иссун̣итва̄ нандати орамати, ева̄хам̣ там̣ пабба̄джеми ниссайам̣ деми, саче на нандати на орамати, на там̣ пабба̄джеми, на ниссайам̣ деми, ева̄хам̣, бханте, парисам̣ винемӣ’’ти. евам̣ кхо [евампи (ка.)], маха̄ра̄джа, дхутагун̣аварасама̄дин̣н̣о джинаса̄санаваре иссаро хоти. васаваттӣ са̄мико иччха̄каран̣о, тасса̄дхеййа̄ хонти кевала̄ санта̄ сукха̄ сама̄паттийо.

‘‘йатха̄, маха̄ра̄джа, падумам̣ абхивуддхапарисуддхаудиччаджа̄типпабхавам̣ синиддхам̣ муду лобханӣйам̣ сугандхам̣ пийам̣ паттхитам̣ пасаттхам̣ джалакаддамаманупалиттам̣ ан̣упаттакесаракан̣н̣ика̄бхиман̣д̣итам̣ бхамараган̣асевитам̣ сӣталасалиласам̣ваддхам̣, евамева кхо, маха̄ра̄джа, имехи терасахи дхутагун̣ехи пуббе а̄севитехи нисевитехи чин̣н̣ехи паричин̣н̣ехи чаритехи упачаритехи парипӯритехи арийаса̄вако тим̣сагун̣аварехи самупето хоти.

‘‘катамехи тим̣сагун̣аварехи? синиддхамудумаддаваметтачитто хоти, гха̄титахатавихатакилесо хоти, хатанихатама̄надаббо хоти, ачаладал̣ханивит̣т̣ханиббематикасаддхо хоти, парипун̣н̣апӣн̣итапахат̣т̣халобханӣйасантасукхасама̄паттила̄бхӣ хоти, сӣлаварапавараасамасучигандхапарибха̄вито хоти, деваманусса̄нам̣ пийо хоти мана̄по, кхӣн̣а̄саваарийаварапуггалапаттхито, деваманусса̄нам̣ вандитапӯджито, будхавибудхапан̣д̣итаджана̄нам̣ тхутатхавитатхомитапасаттхо, идха ва̄ хурам̣ ва̄ локена анупалитто, аппатхокаваджджепи [аппаса̄ваджджепи (ка.)] бхайадасса̄вӣ, випулаварасампаттика̄ма̄нам̣ маггапхалавараттхаса̄дхано, а̄йа̄читавипулапан̣ӣтапаччайабха̄гӣ, аникетасайано, джха̄наджджхоситатаппаваравиха̄рӣ, виджат̣итакилесаджа̄лаваттху, бхиннабхаггасан̇кут̣итасан̃чхиннагатинӣваран̣о, акуппадхаммо, абхинӣтава̄со, анаваджджабхогӣ, гативимутто, уттин̣н̣асаббавичикиччхо, вимуттиджджхоситаттхо [вимуттиджджха̄ситатто (сӣ. пӣ.)], дит̣т̣хадхаммо, ачаладал̣хабхӣрутта̄н̣амупагато, самуччхинна̄нусайо, сабба̄саваккхайам̣ патто, сантасукхасама̄паттивиха̄рабахуло, саббасаман̣агун̣асамупето, имехи тим̣сагун̣аварехи самупето хоти.

‘‘нану, маха̄ра̄джа, тхеро са̄рипутто дасасахассилокадха̄туйа̄ аггапурисо т̣хапетва̄ дасабалам̣ лока̄чарийам̣, сопи апаримитамасан̇кхйеййакаппе сама̄читакусаламӯло [сама̄чин̣н̣акусаламӯло (ка.)] бра̄хман̣акулакулӣно мана̄пикам̣ ка̄маратим̣ анекасатасан̇кхам̣ дханаваран̃ча оха̄йа джинаса̄сане паббаджитва̄ имехи терасахи дхутагун̣ехи ка̄йавачӣчиттам̣ дамайитва̄ аджджетарахи анантагун̣асаманна̄гато готамасса бхагавато са̄санаваре дхаммачаккамануппаваттако джа̄то. бха̄ситампетам̣, маха̄ра̄джа, бхагавата̄ дева̄тидевена екан̇гуттараника̄йаваралан̃чхаке –

‘‘на̄хам̣, бхиккхаве, ан̃н̃ам̣ екапуггалампи саманупасса̄ми, йо евам̣ татха̄гатена ануттарам̣ дхаммачаккам̣ паваттитам̣ саммадева ануппаваттети, йатхайидам̣ бхиккхаве, са̄рипутто, са̄рипутто. бхиккхаве, татха̄гатена ануттарам̣ дхаммачаккам̣ паваттитам̣ саммадева ануппаваттетӣ’’’ти.

‘‘са̄дху, бханте на̄гасена, йам̣ кин̃чи наван̇гам̣ буддхавачанам̣, йа̄ ча локуттара̄ кирийа̄, йа̄ ча локе адхигамавипулаварасампаттийо, саббам̣ там̣ терасасу дхутагун̣есу самодха̄нопагата’’ [самодха̄нетаббам̣ (ка.)] нти.

дхутан̇гапан̃хо дутийо.

анума̄навагго чатуттхо.