4. анума̄навагго
1. анума̄напан̃хо
1. атха кхо милиндо ра̄джа̄ йена̄йасма̄ на̄гасено тенупасан̇ками, упасан̇камитва̄ а̄йасмантам̣ на̄гасенам̣ абхива̄детва̄ екамантам̣ нисӣди, екамантам̣ нисинно кхо милиндо ра̄джа̄ н̃а̄тука̄мо сотука̄мо дха̄ретука̄мо н̃а̄н̣а̄локам̣ дат̣т̣хука̄мо ан̃н̃а̄н̣ам̣ бхиндитука̄мо н̃а̄н̣а̄локам̣ уппа̄детука̄мо авиджджандхака̄рам̣ на̄сетука̄мо адхиматтам̣ дхитин̃ча усса̄хан̃ча сатин̃ча сампаджан̃н̃ан̃ча упат̣т̣хапетва̄ а̄йасмантам̣ на̄гасенам̣ етадавоча ‘‘бханте на̄гасена, ким̣ пана буддхо тайа̄ дит̣т̣хо’’ти. ‘‘на хи, маха̄ра̄джа̄’’ти. ‘‘ким̣ пана те а̄чарийехи буддхо дит̣т̣хо’’ти? ‘‘на хи, маха̄ра̄джа̄’’ти. ‘‘бханте на̄гасена, на кира тайа̄ буддхо дит̣т̣хо, на̄пи кира те а̄чарийехи буддхо дит̣т̣хо, тена хи, бханте на̄гасена, наттхи буддхо, на хеттха буддхо пан̃н̃а̄йатӣ’’ти.
‘‘аттхи пана те, маха̄ра̄джа, пуббака̄ кхаттийа̄, йе те тава кхаттийавам̣сасса пуббан̇гама̄’’ти? ‘‘а̄ма, бханте. ко сам̣сайо, аттхи пуббака̄ кхаттийа̄, йе мама кхаттийавам̣сасса пуббан̇гама̄’’ти. ‘‘дит̣т̣хапубба̄ тайа̄, маха̄ра̄джа, пуббака̄ кхаттийа̄’’ти? ‘‘на хи бханте’’ти. ‘‘йе пана там̣, маха̄ра̄джа, ануса̄санти пурохита̄ сена̄патино аккхадасса̄ маха̄матта̄, техи пуббака̄ кхаттийа̄ дит̣т̣хапубба̄’’ти? ‘‘на хи бханте’’ти. ‘‘йади пана те, маха̄ра̄джа, пуббака̄ кхаттийа̄ на дит̣т̣ха̄, на̄пи кира те ануса̄сакехи пуббака̄ кхаттийа̄ дит̣т̣ха̄, тена хи наттхи пуббака̄ кхаттийа̄, на хеттха пуббака̄ кхаттийа̄ пан̃н̃а̄йантӣ’’ти.
‘‘диссанти, бханте на̄гасена, пуббака̄нам̣ кхаттийа̄нам̣ анубхӯта̄ни парибхогабхан̣д̣а̄ни. сеййатхидам̣, сетаччхаттам̣ ун̣хӣсам̣ па̄дука̄ ва̄лабӣджанӣ кхаггаратанам̣ маха̄раха̄ни ча сайана̄ни. йехи майам̣ джа̄неййа̄ма саддахеййа̄ма ‘аттхи пуббака̄ кхаттийа̄’ти. ‘‘евамева кхо, маха̄ра̄джа, майампетам̣ бхагавантам̣ джа̄неййа̄ма саддахеййа̄ма. аттхи там̣ ка̄ран̣ам̣, йена майам̣ ка̄ран̣ена джа̄неййа̄ма саддахеййа̄ма ‘аттхи со бхагава̄’ти. катамам̣ там̣ ка̄ран̣ам̣? аттхи кхо, маха̄ра̄джа, тена бхагавата̄ джа̄ната̄ пассата̄ арахата̄ самма̄самбуддхена анубхӯта̄ни парибхогабхан̣д̣а̄ни. сеййатхидам̣, чатта̄ро сатипат̣т̣ха̄на̄ чатта̄ро саммаппадха̄на̄ чатта̄ро иддхипа̄да̄ пан̃чиндрийа̄ни пан̃ча бала̄ни сатта боджджхан̇га̄ арийо ат̣т̣хан̇гико магго, йехи садевако локо джа̄на̄ти саддахати ‘аттхи со бхагава̄’ти. имина̄, маха̄ра̄джа, ка̄ран̣ена имина̄ хетуна̄ имина̄ найена имина̄ анума̄нена н̃а̄таббо ‘аттхи со бхагава̄’ти.
‘‘‘бахӯ джане та̄райитва̄, ниббуто упадхиккхайе;
анума̄нена н̃а̄таббам̣, аттхи со двипадуттамо’’’ти.
‘‘бханте на̄гасена, опаммам̣ карохӣ’’ти. ‘‘йатха̄, маха̄ра̄джа, нагаравад̣д̣хакӣ нагарам̣ ма̄петука̄мо пат̣хамам̣ та̄ва самам̣ ануннатаманонатам̣ асаккхарапа̄са̄н̣ам̣ нирупаддаваманаваджджам̣ раман̣ӣйам̣ бхӯмибха̄гам̣ анувилокетва̄ йам̣ таттха висамам̣, там̣ самам̣ ка̄ра̄петва̄ кха̄н̣укан̣т̣акам̣ висодха̄петва̄ таттха нагарам̣ ма̄пеййа собханам̣ вибхаттам̣ бха̄гасо митам̣ уккин̣н̣апарикха̄па̄ка̄рам̣ дал̣хагопурат̣т̣а̄лакот̣т̣акам̣ путхучаччарачатуккасандхисин̇гха̄т̣акам̣ сучисаматалара̄джамаггам̣ сувибхаттаантара̄пан̣ам̣ а̄ра̄муййа̄натал̣а̄капоккхаран̣иудапа̄насампаннам̣ бахувидхадеват̣т̣ха̄наппат̣иман̣д̣итам̣ саббадосавирахитам̣, со тасмим̣ нагаре саббатха̄ вепуллаттам̣ патте ан̃н̃ам̣ десам̣ упагаччхеййа, атха там̣ нагарам̣ апарена самайена иддхам̣ бхавеййа пхӣтам̣ субхиккхам̣ кхемам̣ самиддхам̣ сивам̣ анӣтикам̣ нирупаддавам̣ на̄на̄джанасама̄кулам̣, путхӯ кхаттийа̄ бра̄хман̣а̄ весса̄ судда̄ хаттха̄роха̄ асса̄роха̄ ратхика̄ паттика̄ дхануггаха̄ тхаруггаха̄ челака̄ чалака̄ пин̣д̣ада̄йака̄ угга̄ ра̄джапутта̄ паккхандино маха̄на̄га̄ сӯра̄ ваммино йодхино да̄сикапутта̄ бхат̣ипутта̄ [да̄сапутта̄ бхат̣т̣ипутта̄ (сӣ. пӣ.)] маллака̄ ган̣ака̄ а̄л̣а̄рика̄ сӯда̄ каппака̄ наха̄пака̄ чунда̄ ма̄ла̄ка̄ра̄ суван̣н̣ака̄ра̄ саджджхука̄ра̄ сӣсака̄ра̄ типука̄ра̄ лохака̄ра̄ ват̣т̣ака̄ра̄ айока̄ра̄ ман̣ика̄ра̄ песака̄ра̄ кумбхака̄ра̄ вен̣ука̄ра̄ лон̣ака̄ра̄ чаммака̄ра̄ ратхака̄ра̄ дантака̄ра̄ раджджука̄ра̄ коччхака̄ра̄ суттака̄ра̄ вилӣвака̄ра̄ дханука̄ра̄ джийака̄ра̄ усука̄ра̄ читтака̄ра̄ ран̇гака̄ра̄ раджака̄ тантава̄йа̄ туннава̄йа̄ херан̃н̃ика̄ дуссика̄ гандхика̄ тин̣аха̄рака̄ кат̣т̣хаха̄рака̄ бхатака̄ пан̣н̣ика̄ пхалика̄ [пхаллика̄ (сӣ. пӣ.)] мӯлика̄ оданика̄ пӯвика̄ маччхика̄ мам̣сика̄ маджджика̄ нат̣ака̄ наччака̄ лан̇гхака̄ индаджа̄лика̄ вета̄лика̄ малла̄ чхавад̣а̄хака̄ пуппхачхад̣д̣ака̄ вена̄ неса̄да̄ ган̣ика̄ ла̄сика̄ кумбхада̄сийо саккайаваначӣнавила̄та̄ удждженака̄ бха̄рукаччхака̄ ка̄сикосала̄ парантака̄ ма̄гадхака̄ са̄кетака̄ сореййака̄ [сорат̣т̣хака̄ (сӣ. пӣ.)] па̄веййака̄ кот̣умбарама̄тхурака̄ аласандакасмӣрагандха̄ра̄ там̣ нагарам̣ ва̄са̄йа упагата̄ на̄на̄висайино джана̄ навам̣ сувибхаттам̣ адосаманаваджджам̣ раман̣ӣйам̣ там̣ нагарам̣ пасситва̄ анума̄нена джа̄нанти ‘чхеко вата бхо со нагаравад̣д̣хакӣ, йо имасса нагарасса ма̄пета̄’ти. евамева кхо, маха̄ра̄джа, со бхагава̄ асамо асамасамо аппат̣исамо асадисо атуло асан̇кхйейо аппамеййо апаримеййо амитагун̣о гун̣апа̄рамиппатто анантадхити анантатеджо анантавӣрийо анантабало буддхабалапа̄рамим̣ гато сасенама̄рам̣ пара̄джетва̄ дит̣т̣хиджа̄лам̣ пада̄летва̄ авиджджам̣ кхепетва̄ виджджам̣ уппа̄детва̄ дхаммуккам̣ дха̄райитва̄ саббан̃н̃утам̣ па̄пун̣итва̄ виджитасан̇га̄мо дхамманагарам̣ ма̄песи.
‘‘бхагавато кхо, маха̄ра̄джа, дхамманагарам̣ сӣлапа̄ка̄рам̣ хирипарикхам̣ н̃а̄н̣адва̄ракот̣т̣хакам̣ вӣрийаат̣т̣а̄лакам̣ саддха̄есикам̣ сатидова̄рикам̣ пан̃н̃а̄па̄са̄дам̣ суттантачаччарам̣ абхидхаммасин̇гха̄т̣акам̣ винайавиниччхайам̣ сатипат̣т̣ха̄навӣтхикам̣, тасса кхо пана, маха̄ра̄джа, сатипат̣т̣ха̄навӣтхийам̣ еварӯпа̄ а̄пан̣а̄ паса̄рита̄ хонти. сеййатхӣдам̣, пуппха̄пан̣ам̣ гандха̄пан̣ам̣ пхала̄пан̣ам̣ агада̄пан̣ам̣ осадха̄пан̣ам̣ амата̄пан̣ам̣ ратана̄пан̣ам̣ сабба̄пан̣а’’нти.
‘‘бханте на̄гасена, катамам̣ буддхасса бхагавато пуппха̄пан̣а’’нти? ‘‘аттхи кхо пана, маха̄ра̄джа, тена бхагавата̄ джа̄ната̄ пассата̄ арахата̄ самма̄самбуддхена а̄рамман̣авибхаттийо аккха̄та̄. сеййатхӣдам̣, аниччасан̃н̃а̄ дуккхасан̃н̃а̄ анаттасан̃н̃а̄ асубхасан̃н̃а̄ а̄дӣнавасан̃н̃а̄ паха̄насан̃н̃а̄ вира̄гасан̃н̃а̄ ниродхасан̃н̃а̄ саббалоке анабхиратисан̃н̃а̄ саббасан̇кха̄ресу аниччасан̃н̃а̄ а̄на̄па̄нассати уддхума̄такасан̃н̃а̄ винӣлакасан̃н̃а̄ випуббакасан̃н̃а̄ виччхиддакасан̃н̃а̄ виккха̄йитакасан̃н̃а̄ виккхиттакасан̃н̃а̄ хатавиккхиттакасан̃н̃а̄ лохитакасан̃н̃а̄ пул̣авакасан̃н̃а̄ ат̣т̣хикасан̃н̃а̄ метта̄сан̃н̃а̄ карун̣а̄сан̃н̃а̄ мудита̄сан̃н̃а̄ упеккха̄сан̃н̃а̄ маран̣а̄нуссати ка̄йагата̄сати, име кхо, маха̄ра̄джа, буддхена бхагавата̄ а̄рамман̣авибхаттийо аккха̄та̄. таттха йо кочи джара̄маран̣а̄ муччитука̄мо, со тесу ан̃н̃атарам̣ а̄рамман̣ам̣ ган̣ха̄ти, тена а̄рамман̣ена ра̄га̄ вимуччати, доса̄ вимуччати, моха̄ вимуччати, ма̄нато вимуччати, дит̣т̣хито вимуччати, сам̣са̄рам̣ тарати, тан̣ха̄сотам̣ нива̄рети, тивидхам̣ малам̣ висодхети, саббакилесе упахантва̄ амалам̣ вираджам̣ суддхам̣ пан̣д̣арам̣ аджа̄тим̣ аджарам̣ амарам̣ сукхам̣ сӣтибхӯтам̣ абхайам̣ нагаруттамам̣ нибба̄нанагарам̣ пависитва̄ арахатте читтам̣ вимочети, идам̣ вуччати маха̄ра̄джа ‘бхагавато пуппха̄пан̣а’нти.
‘‘‘каммамӯлам̣ гахетва̄на, а̄пан̣ам̣ упагаччхатха;
а̄рамман̣ам̣ кин̣итва̄на, тато муччатха муттийа̄’’’ти.
‘‘бханте на̄гасена, катамам̣ буддхасса бхагавато гандха̄пан̣а’’нти? ‘‘аттхи кхо пана, маха̄ра̄джа, тена бхагавата̄ сӣлавибхаттийо аккха̄та̄, йена сӣлагандхена анулитта̄ бхагавато путта̄ садевакам̣ локам̣ сӣлагандхена дхӯпенти сампадхӯпенти, дисампи анудисампи анува̄тампи пат̣ива̄тампи ва̄йанти атива̄йанти, пхаритва̄ тит̣т̣ханти. катама̄ та̄ сӣлавибхаттийо? саран̣асӣлам̣ пан̃чан̇гасӣлам̣ ат̣т̣хан̇гасӣлам̣ дасан̇гасӣлам̣ пан̃чуддесапарийа̄паннам̣ па̄тимоккхасам̣варасӣлам̣. идам̣ вуччати, маха̄ра̄джа, ‘бхагавато гандха̄пан̣а’нти. бха̄ситампетам̣, маха̄ра̄джа, бхагавата̄ дева̄тидевена –
‘‘‘на пуппхагандхо пат̣ива̄тамети, на чанданам̣ таггарамаллика̄ ва̄;
сатан̃ча гандхо пат̣ива̄тамети, сабба̄ диса̄ саппурисо пава̄йати [пава̄ти (сӣ. пӣ.) дха. па. 54 пасситаббам̣].
‘‘‘чанданам̣ тагарам̣ ва̄пи, уппалам̣ атха вассикӣ;
етесам̣ гандхаджа̄та̄нам̣, сӣлагандхо ануттаро.
‘‘‘аппаматто айам̣ гандхо, йва̄йам̣ тагарачанданам̣;
йо ча сӣлаватам̣ гандхо, ва̄ти девесу уттамо’’’ти.
‘‘бханте на̄гасена, катамам̣ буддхасса бхагавато пхала̄пан̣а’’нти? ‘‘пхала̄ни кхо, маха̄ра̄джа, бхагавата̄ аккха̄та̄ни. сеййатхӣдам̣, сота̄паттипхалам̣ сакада̄га̄мипхалам̣ ана̄га̄мипхалам̣ арахаттапхалам̣ сун̃н̃атапхаласама̄патти анимиттапхаласама̄патти аппан̣ихитапхаласама̄патти. таттха йо кочи йам̣ пхалам̣ иччхати, со каммамӯлам̣ датва̄ паттхитам̣ пхалам̣ кин̣а̄ти. йади сота̄паттипхалам̣, йади сакада̄га̄мипхалам̣, йади ана̄га̄мипхалам̣, йади арахаттапхалам̣, йади сун̃н̃атапхаласама̄паттим̣, йади анимиттапхаласама̄паттим̣, йади аппан̣ихитапхаласама̄паттим̣. йатха̄, маха̄ра̄джа, кассачи пурисасса дхувапхало амбо бхавеййа, со на та̄ва тато пхала̄ни па̄тети, йа̄ва кайика̄ на а̄гаччханти, ануппатте пана кайике мӯлам̣ гахетва̄ евам̣ а̄чиккхати ‘амбхо пуриса есо кхо дхувапхало амбо, тато йам̣ иччхаси, еттакам̣ пхалам̣ ган̣ха̄хи сала̄т̣укам̣ ва̄ довилам̣ ва̄ кесикам̣ ва̄ а̄мам̣ ва̄ паккам̣ ва̄’ти, со тена аттана̄ диннамӯлена йади сала̄т̣укам̣ иччхати, сала̄т̣укам̣ ган̣ха̄ти, йади довилам̣ иччхати, довилам̣ ган̣ха̄ти, йади кесикам̣ иччхати, кесикам̣ ган̣ха̄ти, йади а̄макам̣ иччхати, а̄макам̣ ган̣ха̄ти, йади паккам̣ иччхати, паккам̣ ган̣ха̄ти. евамева кхо, маха̄ра̄джа, йо йам̣ пхалам̣ иччхати, со каммамӯлам̣ датва̄ паттхитам̣ пхалам̣ ган̣ха̄ти, йади сота̄паттипхалам̣…пе… йади аппан̣ихитапхаласама̄паттим̣, идам̣ вуччати, маха̄ра̄джа, ‘бхагавато пхала̄пан̣а’нти.
‘‘‘каммамӯлам̣ джана̄ датва̄, ган̣ханти аматампхалам̣;
тена те сукхита̄ хонти, йе кӣта̄ аматаппхала’’’нти.
‘‘бханте на̄гасена, катамам̣ буддхасса бхагавато агада̄пан̣а’’нти? ‘‘агада̄ни кхо, маха̄ра̄джа, бхагавата̄ аккха̄та̄ни, йехи агадехи со бхагава̄ садевакам̣ локам̣ килесависато паримочети. катама̄ни пана та̄ни агада̄ни? йа̄нима̄ни, маха̄ра̄джа, бхагавата̄ чатта̄ри арийасачча̄ни аккха̄та̄ни. сеййатхӣдам̣, дуккхам̣ арийасаччам̣ дуккхасамудайам̣ арийасаччам̣ дуккханиродхам̣ арийасаччам̣ дуккханиродхага̄минӣ пат̣ипада̄ арийасаччам̣, таттха йе кечи ан̃н̃а̄пеккха̄ чатусаччам̣ дхаммам̣ сун̣анти, те джа̄тийа̄ паримуччанти, джара̄йа паримуччанти, маран̣а̄ паримуччанти, сокапаридевадуккхадоманассупа̄йа̄сехи паримуччанти, идам̣ вуччати маха̄ра̄джа ‘бхагавато агада̄пан̣а’нти.
‘‘‘йе кечи агада̄ локе [локе агада̄ (пӣ.)], виса̄нам̣ пат̣иба̄хака̄;
дхамма̄гадасамам̣ наттхи, етам̣ пиватха бхиккхаво’’’ти.
‘‘бханте на̄гасена, катамам̣ буддхасса бхагавато осадха̄пан̣а’’нти? ‘‘осадха̄ни кхо, маха̄ра̄джа, бхагавата̄ аккха̄та̄ни, йехи осадхехи со бхагава̄ девамануссе тикиччхати. сеййатхӣдам̣, чатта̄ро сатипат̣т̣ха̄на̄ чатта̄ро саммаппадха̄на̄ чатта̄ро иддхипа̄да̄ пан̃чиндрийа̄ни пан̃ча бала̄ни сатта боджджхан̇га̄ арийо ат̣т̣хан̇гико магго, етехи осадхехи бхагава̄ миччха̄дит̣т̣хим̣ виречети, миччха̄сан̇каппам̣ виречети, миччха̄ва̄чам̣ виречети, миччха̄каммантам̣ виречети, миччха̄а̄джӣвам̣ виречети, миччха̄ва̄йа̄мам̣ виречети, миччха̄сатим̣ виречети, миччха̄сама̄дхим̣ виречети, лобхаваманам̣ ка̄рети, досаваманам̣ ка̄рети, мохаваманам̣ ка̄рети, ма̄наваманам̣ ка̄рети, дит̣т̣хиваманам̣ ка̄рети, вичикиччха̄ваманам̣ ка̄рети, уддхаччаваманам̣ ка̄рети, тхинамиддхаваманам̣ ка̄рети, ахирика̄ноттаппаваманам̣ ка̄рети, саббакилесаваманам̣ ка̄рети, идам̣ вуччати, маха̄ра̄джа, ‘бхагавато осадха̄пан̣а’нти.
‘‘‘йе кечи осадха̄ локе, виджджанти вивидха̄ бахӯ;
дхаммосадхасамам̣ наттхи, етам̣ пиватха бхиккхаво.
‘‘‘дхаммосадхам̣ пивитва̄на, аджара̄маран̣а̄ сийум̣;
бха̄вайитва̄ ча пасситва̄, ниббута̄ упадхиккхайе’’’ти.
‘‘бханте на̄гасена, катамам̣ буддхасса бхагавато амата̄пан̣а’’нти? ‘‘аматам̣ кхо, маха̄ра̄джа, бхагавата̄ аккха̄там̣, йена аматена со бхагава̄ садевакам̣ локам̣ абхисин̃чи, йена аматена абхиситта̄ деваманусса̄ джа̄тиджара̄бйа̄дхимаран̣асокапаридевадуккхадоманассупа̄йа̄сехи паримуччим̣су. катамам̣ там̣ аматам̣? йадидам̣ ка̄йагата̄сати. бха̄ситампетам̣, маха̄ра̄джа, бхагавата̄ дева̄тидевена ‘аматам̣ те, бхиккхаве, парибхун̃джанти, йе ка̄йагата̄сатим̣ парибхун̃джантӣ’ти. идам̣ вуччати, маха̄ра̄джа, ‘бхагавато амата̄пан̣а’нти.
‘‘‘бйа̄дхитам̣ джанатам̣ дисва̄, амата̄пан̣ам̣ паса̄райи;
каммена там̣ кин̣итва̄на, аматам̣ а̄детха бхиккхаво’’’ти.
‘‘бханте на̄гасена, катамам̣ буддхасса бхагавато ратана̄пан̣а’’нти? ‘‘ратана̄ни кхо, маха̄ра̄джа, бхагавата̄ аккха̄та̄ни, йехи ратанехи вибхӯсита̄ бхагавато путта̄ садевакам̣ локам̣ вирочанти обха̄сенти пабха̄сенти джаланти паджджаланти уддхам̣ адхо тирийам̣ а̄локам̣ дассенти. катама̄ни та̄ни ратана̄ни? сӣларатанам̣ сама̄дхиратанам̣ пан̃н̃а̄ратанам̣ вимуттиратанам̣ вимуттин̃а̄н̣адассанаратанам̣ пат̣исамбхида̄ратанам̣ боджджхан̇гаратанам̣.
‘‘катамам̣, маха̄ра̄джа, бхагавато сӣларатанам̣? па̄тимоккхасам̣варасӣлам̣ индрийасам̣варасӣлам̣ а̄джӣвапа̄рисуддхисӣлам̣ паччайасаннисситасӣлам̣ чӯл̣асӣлам̣ маджджхимасӣлам̣ маха̄сӣлам̣ маггасӣлам̣ пхаласӣлам̣. сӣларатанена кхо, маха̄ра̄джа, вибхӯситасса пуггаласса садевако локо сама̄рако сабрахмако сассаман̣абра̄хман̣ӣ паджа̄ пихайати паттхети, сӣларатанапил̣андхо кхо, маха̄ра̄джа, бхиккху дисампи анудисампи уддхампи адхопи тирийампи вирочати ативирочати [атирочати (сӣ. пӣ.)], хет̣т̣хато авӣчим̣ упарито бхаваггам̣ упа̄да̄йа еттхантаре саббаратана̄ни атиккамитва̄ [атисайитва̄ (сӣ. пӣ.)] абхибхавитва̄ аджджхоттхаритва̄ тит̣т̣хати, еварӯпа̄ни кхо, маха̄ра̄джа, сӣларатана̄ни бхагавато ратана̄пан̣е паса̄рита̄ни, идам̣ вуччати маха̄ра̄джа ‘бхагавато сӣларатана’нти.
‘‘‘еварӯпа̄ни сӣла̄ни, санти буддхасса а̄пан̣е;
каммена там̣ кин̣итва̄на, ратанам̣ во пил̣андхатха̄’ти.
‘‘катамам̣, маха̄ра̄джа, бхагавато сама̄дхиратанам̣? савитаккасавича̄ро сама̄дхи, авитаккавича̄раматто сама̄дхи, авитаккаавича̄ро сама̄дхи, сун̃н̃ато сама̄дхи, анимитто сама̄дхи, аппан̣ихито сама̄дхи. сама̄дхиратанам̣ кхо, маха̄ра̄джа, пил̣андхасса бхиккхуно йе те ка̄мавитаккабйа̄па̄давитаккавихим̣са̄витаккама̄нуддхаччадит̣т̣хивичикиччха̄килесаваттхӯни вивидха̄ни ча кувитакка̄ни, те саббе сама̄дхим̣ а̄саджджа викиранти видхаманти виддхам̣санти на сан̣т̣ханти [на сан̣т̣хаханти (сӣ.)] на упалимпанти [на упалиппанти (сӣ. пӣ.)]. йатха̄, маха̄ра̄джа, ва̄ри поккхарапатте викирати видхамати виддхам̣сати на сан̣т̣ха̄ти на упалимпати. там̣ кисса хету? парисуддхатта̄ падумасса. евамева кхо, маха̄ра̄джа, сама̄дхиратанам̣ пил̣андхасса бхиккхуно йе те ка̄мавитаккабйа̄па̄давитаккавихим̣са̄витаккама̄нуддхачча дит̣т̣хивичикиччха̄килесаваттхӯни вивидха̄ни ча кувитакка̄ни, те саббе сама̄дхим̣ а̄саджджа викиранти видхаманти виддхам̣санти на сан̣т̣ханти на упалимпанти. там̣ кисса хету? парисуддхатта̄ сама̄дхисса. идам̣ вуччати, маха̄ра̄джа, ‘бхагавато сама̄дхиратана’нти, еварӯпа̄ни кхо, маха̄ра̄джа, сама̄дхиратана̄ни бхагавато ратана̄пан̣е паса̄рита̄ни.
‘‘‘сама̄дхиратанама̄ласса, кувитакка̄ на джа̄йаре;
на ча виккхипате читтам̣, етам̣ тумхе пил̣андхатха̄’ти.
‘‘катамам̣, маха̄ра̄джа, бхагавато пан̃н̃а̄ратанам̣? йа̄йа, маха̄ра̄джа, пан̃н̃а̄йа арийаса̄вако ‘идам̣ кусала’нти йатха̄бхӯтам̣ паджа̄на̄ти, ‘идам̣ акусала’нти йатха̄бхӯтам̣ паджа̄на̄ти, ‘идам̣ са̄ваджджам̣, идам̣ анаваджджам̣, идам̣ севитаббам̣, идам̣ на севитаббам̣, идам̣ хӣнам̣, идам̣ пан̣ӣтам̣, идам̣ кан̣хам̣, идам̣ суккам̣, идам̣ кан̣хасуккасаппат̣ибха̄га’нти йатха̄бхӯтам̣ паджа̄на̄ти, ‘идам̣ дуккха’нти йатха̄бхӯтам̣ паджа̄на̄ти, ‘айам̣ дуккхасамудайо’ти йатха̄бхӯтам̣ паджа̄на̄ти, ‘айам̣ дуккханиродхо’ти йатха̄бхӯтам̣ паджа̄на̄ти, ‘айам̣ дуккханиродхага̄минӣ пат̣ипада̄’ти йатха̄бхӯтам̣ паджа̄на̄ти. идам̣ вуччати маха̄ра̄джа ‘бхагавато пан̃н̃а̄ратана’нти.
‘‘‘пан̃н̃а̄ратанама̄ласса, на чирам̣ ваттате бхаво;
кхиппам̣ пхассети [пхуссети (сйа̄.), пассати (ка.)] аматам̣, на ча со рочате бхаве’ти.
‘‘катамам̣, маха̄ра̄джа, бхагавато вимуттиратанам̣’’? ‘‘вимуттиратанам̣ [вимуттиратананти (сӣ. пӣ.)] кхо, маха̄ра̄джа, арахаттам̣ вуччати, арахаттам̣ патто кхо, маха̄ра̄джа, бхиккху ‘вимуттиратанам̣ пил̣андхо’ти вуччати. йатха̄, маха̄ра̄джа, пурисо мутта̄кала̄паман̣икала̄папава̄л̣акала̄па̄бхаран̣аппат̣иман̣д̣ито [пава̄л̣а̄бхаран̣апат̣ипан̣д̣ито (сӣ. пӣ.)] агалутагарата̄лӣсакалохитачандана̄нулиттагатто на̄гапунна̄гаса̄ласалал̣ачампакайӯтхика̄тимуттакапа̄т̣алуппалавассикамаллика̄вичитто сесаджане атиккамитва̄ вирочати ативирочати обха̄сати пабха̄сати сампабха̄сати джалати паджджалати абхибхавати аджджхоттхарати ма̄ла̄гандхаратана̄бхаран̣ехи, евамева кхо, маха̄ра̄джа, арахаттам̣ патто кхӣн̣а̄саво вимуттиратанапил̣андхо упа̄да̄йупа̄да̄йа вимутта̄нам̣ бхиккхӯнам̣ атиккамитва̄ саматиккамитва̄ вирочати ативирочати обха̄сати пабха̄сати сампабха̄сати джалати паджджалати абхибхавати аджджхоттхарати вимуттийа̄. там̣ кисса хету? аггам̣, маха̄ра̄джа, етам̣ пил̣андханам̣ саббапил̣андхана̄нам̣, йадидам̣ вимуттипил̣андханам̣. идам̣ вуччати, маха̄ра̄джа, ‘бхагавато вимуттиратана’нти.
‘‘‘ман̣има̄ла̄дхарам̣ геха, джано [гехам̣, джано (ка.)] са̄мим̣ удиккхати;
вимуттиратанама̄ланту, удиккханти садевака̄’ти.
‘‘катамам̣ маха̄ра̄джа, бхагавато вимуттин̃а̄н̣адассанаратанам̣? паччавеккхан̣ан̃а̄н̣ам̣, маха̄ра̄джа, бхагавато вимуттин̃а̄н̣адассанаратананти вуччати, йена н̃а̄н̣ена арийаса̄вако маггапхаланибба̄на̄ни пахӣнакилеса̄васит̣т̣хакилесе ча паччавеккхати.
‘‘‘йе н̃а̄н̣ена буджджханти, арийа̄ катакиччатам̣;
там̣ н̃а̄н̣аратанам̣ ладдхум̣, ва̄йаметха джинораса̄’ти.
‘‘катамам̣, маха̄ра̄джа, бхагавато пат̣исамбхида̄ратанам̣? чатассо кхо, маха̄ра̄джа, пат̣исамбхида̄йо аттхапат̣исамбхида̄ дхаммапат̣исамбхида̄ нируттипат̣исамбхида̄ пат̣ибха̄напат̣исамбхида̄ти. имехи кхо, маха̄ра̄джа, чатӯхи пат̣исамбхида̄ратанехи самалан̇като бхиккху йам̣ йам̣ парисам̣ упасан̇камати, йади кхаттийапарисам̣, йади бра̄хман̣апарисам̣, йади гахапатипарисам̣, йади саман̣апарисам̣, виса̄радо упасан̇камати аман̇кубхӯто абхӣру аччхамбхӣ анутра̄сӣ вигаталомахам̣со парисам̣ упасан̇камати.
‘‘йатха̄, маха̄ра̄джа, йодхо сан̇га̄масӯро саннаддхапан̃ча̄вудхо аччхамбхито [асамбхӣто (сӣ. пӣ.)] сан̇га̄мам̣ отарати, ‘саче амитта̄ дӯре бхависсанти усуна̄ па̄тайисса̄ми, тато орато бхависсанти саттийа̄ пахарисса̄ми, тато орато бхависсанти кан̣айена пахарисса̄ми, упагатам̣ сантам̣ ман̣д̣алаггена двидха̄ чхиндисса̄ми, ка̄йӯпагатам̣ чхурика̄йа винивиджджхисса̄мӣ’ти [виджджхисса̄мӣти (сӣ.)], евамева кхо, маха̄ра̄джа, чатупат̣исамбхида̄ратанаман̣д̣ито бхиккху аччхамбхито парисам̣ упасан̇камати. йо кочи мам̣ аттхапат̣исамбхиде пан̃хам̣ пуччхиссати, тасса аттхена аттхам̣ катхайисса̄ми, ка̄ран̣ена ка̄ран̣ам̣ катхайисса̄ми, хетуна̄ хетум̣ катхайисса̄ми, найена найам̣ катхайисса̄ми, ниссам̣сайам̣ карисса̄ми, виматим̣ вивечесса̄ми, тосайисса̄ми пан̃хавеййа̄каран̣ена.
‘‘йо кочи мам̣ дхаммапат̣исамбхиде пан̃хам̣ пуччхиссати, тасса дхаммена дхаммам̣ катхайисса̄ми, аматена аматам̣ катхайисса̄ми, асан̇кхатена асан̇кхатам̣ катхайисса̄ми, нибба̄нена нибба̄нам̣ катхайисса̄ми, сун̃н̃атена сун̃н̃атам̣ катхайисса̄ми, анимиттена анимиттам̣ катхайисса̄ми, аппан̣ихитена аппан̣ихитам̣ катхайисса̄ми, анеджена анеджам̣ катхайисса̄ми, ниссам̣сайам̣ карисса̄ми, виматим̣ вивечесса̄ми, тосайисса̄ми пан̃ха̄веййа̄каран̣ена.
‘‘йо кочи мам̣ нируттипат̣исамбхиде пан̃хам̣ пуччхиссати, тасса нируттийа̄ нируттим̣ катхайисса̄ми, падена падам̣ катхайисса̄ми, анупадена анупадам̣ катхайисса̄ми, аккхарена аккхарам̣ катхайисса̄ми, сандхийа̄ сандхим̣ катхайисса̄ми, бйан̃джанена бйан̃джанам̣ катхайисса̄ми, анубйан̃джанена анубйан̃джанам̣ катхайисса̄ми, ван̣н̣ена ван̣н̣ам̣ катхайисса̄ми, сарена сарам̣ катхайисса̄ми, пан̃н̃аттийа̄ пан̃н̃аттим̣ катхайисса̄ми, воха̄рена воха̄рам̣ катхайисса̄ми, ниссам̣сайам̣ карисса̄ми, виматим̣ вивечесса̄ми, тосайисса̄ми пан̃хавеййа̄каран̣ена.
‘‘йо кочи мам̣ пат̣ибха̄напат̣исамбхиде пан̃хам̣ пуччхиссати, тасса пат̣ибха̄нена пат̣ибха̄нам̣ катхайисса̄ми, опаммена опаммам̣ катхайисса̄ми, лаккхан̣ена лаккхан̣ам̣ катхайисса̄ми, расена расам̣ катхайисса̄ми, ниссам̣сайам̣ карисса̄ми, виматим̣ вивечесса̄ми, тосайисса̄ми пан̃хавеййа̄каран̣ена̄ти, идам̣ вуччати, маха̄ра̄джа, ‘бхагавато пат̣исамбхида̄ратана’нти.
‘‘‘пат̣исамбхида̄ кин̣итва̄на, н̃а̄н̣ена пхассайеййа йо;
аччхамбхито ануббигго, атирочати садеваке’ти.
‘‘катамам̣, маха̄ра̄джа, бхагавато боджджхан̇гаратанам̣? саттиме, маха̄ра̄джа, боджджхан̇га̄, сатисамбоджджхан̇го дхаммавичайасамбоджджхан̇го вӣрийасамбоджджхан̇го пӣтисамбоджджхан̇го пассаддхисамбоджджхан̇го сама̄дхисамбоджджхан̇го упеккха̄самбоджджхан̇го. имехи кхо, маха̄ра̄джа, саттахи боджджхан̇гаратанехи пат̣иман̣д̣ито бхиккху саббам̣ тамам̣ абхибхуййа садевакам̣ локам̣ обха̄сети пабха̄сети а̄локам̣ джанети. идам̣ вуччати, маха̄ра̄джа, ‘бхагавато боджджхан̇гаратана’нти.
‘‘‘боджджхан̇гаратанама̄ласса, ут̣т̣хаханти [упат̣т̣хаханти (ка.), удиккханти (сйа̄.)] садевака̄;
каммена там̣ кин̣итва̄на, ратанам̣ во пил̣андхатха̄’’’ти.
‘‘бханте на̄гасена, катамам̣ буддхасса бхагавато сабба̄пан̣а’’нти? ‘‘сабба̄пан̣ам̣ кхо, маха̄ра̄джа, бхагавато наван̇гам̣ буддхавачанам̣ са̄рӣрика̄ни па̄рибхогика̄ни четийа̄ни сан̇гхаратанан̃ча. сабба̄пан̣е, маха̄ра̄джа, бхагавата̄ джа̄тисампатти паса̄рита̄, бхогасампатти паса̄рита̄, а̄йусампатти паса̄рита̄, а̄рогйасампатти паса̄рита̄, ван̣н̣асампатти паса̄рита̄, пан̃н̃а̄сампатти паса̄рита̄, ма̄нусикасампатти паса̄рита̄, диббасампатти паса̄рита̄, нибба̄насампатти паса̄рита̄. таттха йе там̣ там̣ сампаттим̣ иччханти, те каммамӯлам̣ датва̄ паттхитапаттхитам̣ сампаттим̣ кин̣анти, кечи сӣласама̄да̄нена кин̣анти, кечи упосатхакаммена кин̣анти, аппаматтакенапи каммамӯлена упа̄да̄йупа̄да̄йа сампаттийо пат̣илабханти. йатха̄, маха̄ра̄джа, а̄пан̣икасса а̄пан̣е тиламуггама̄се париттакенапи тан̣д̣уламуггама̄сена аппакенапи мӯлена упа̄да̄йупа̄да̄йа ган̣ханти, евамева кхо, маха̄ра̄джа, бхагавато сабба̄пан̣е аппаматтакенапи каммамӯлена упа̄да̄йупа̄да̄йа сампаттийо пат̣илабханти. идам̣ вуччати, маха̄ра̄джа, ‘бхагавато сабба̄пан̣а’нти.
‘‘‘а̄йу арогата̄ ван̣н̣ам̣, саггам̣ учча̄кулӣната̄;
асан̇кхатан̃ча аматам̣, аттхи сабба̄пан̣е джине.
‘‘‘аппена бахукена̄пи, каммамӯлена гайхати;
кин̣итва̄ саддха̄мӯлена, самиддха̄ хотха бхиккхаво’ти.
‘‘бхагавато кхо, маха̄ра̄джа, дхамманагаре еварӯпа̄ джана̄ пат̣ивасанти, суттантика̄ венайика̄ а̄бхидхаммика̄ дхаммакатхика̄ джа̄такабха̄н̣ака̄ дӣгхабха̄н̣ака̄ маджджхимабха̄н̣ака̄ сам̣йуттабха̄н̣ака̄ ан̇гуттарабха̄н̣ака̄ кхуддакабха̄н̣ака̄ сӣласампанна̄ сама̄дхисампанна̄ пан̃н̃а̄сампанна̄ боджджхан̇габха̄вана̄рата̄ випассака̄ садаттхамануйутта̄ а̄ран̃н̃ика̄ руккхамӯлика̄ аббхока̄сика̄ пала̄лапун̃джика̄ соса̄ника̄ несаджджика̄ пат̣ипаннака̄ пхалат̣т̣ха̄ секкха̄ пхаласаман̇гино сота̄панна̄ сакада̄га̄мино ана̄га̄мино араханто тевиджджа̄ чхал̣абхин̃н̃а̄ иддхиманто пан̃н̃а̄йа па̄рамим̣гата̄ сатипат̣т̣ха̄насаммаппадха̄наиддхипа̄даиндрийабалабоджджхан̇гамаггавараджха̄навимоккхарӯ па̄рӯпасантасукхасама̄паттикусала̄, техи арахантехи а̄кулам̣ сама̄кулам̣ а̄кин̣н̣ам̣ сама̄кин̣н̣ам̣ нал̣аванасараванамива дхамманагарам̣ ахоси. бхаватӣха –
‘‘‘вӣтара̄га̄ вӣтадоса̄, вӣтамоха̄ ана̄сава̄;
вӣтатан̣ха̄ ана̄да̄на̄, дхамманагаре васанти те.
‘‘‘а̄ран̃н̃ика̄ дхутадхара̄, джха̄йино лӯкхачӣвара̄;
вивека̄бхирата̄ дхӣра̄, дхамманагаре васанти те.
‘‘‘несаджджика̄ сантхатика̄, атхопи т̣ха̄начан̇кама̄;
пам̣сукӯладхара̄ саббе, дхамманагаре васанти те.
‘‘‘тичӣварадхара̄ санта̄, чаммакхан̣д̣ачатуттхака̄;
рата̄ ека̄сане вин̃н̃ӯ, дхамманагаре васанти те.
‘‘‘аппиччха̄ нипака̄ дхӣра̄, аппа̄ха̄ра̄ алолупа̄;
ла̄бха̄ла̄бхена сантут̣т̣ха̄, дхамманагаре васанти те.
‘‘‘джха̄йӣ джха̄нарата̄ дхӣра̄, сантачитта̄ сама̄хита̄;
а̄кин̃чан̃н̃ам̣ паттхайа̄на̄, дхамманагаре васанти те.
‘‘‘пат̣ипанна̄ пхалат̣т̣ха̄ ча, секкха̄ пхаласаман̇гино;
а̄сӣсака̄ [а̄сим̣сака̄ (сӣ. пӣ.)] уттаматтхам̣, дхамманагаре васанти те.
‘‘‘сота̄панна̄ ча вимала̄, сакада̄га̄мино ча йе;
ана̄га̄мӣ ча араханто, дхамманагаре васанти те.
‘‘‘сатипат̣т̣ха̄накусала̄, боджджхан̇габха̄вана̄рата̄;
випассака̄ дхаммадхара̄, дхамманагаре васанти те.
‘‘‘иддхипа̄десу кусала̄, сама̄дхибха̄вана̄рата̄;
саммаппадха̄на̄нуйутта̄, дхамманагаре васанти те.
‘‘‘абхин̃н̃а̄па̄рамиппатта̄, петтике гочаре рата̄;
анталиккхамхи чаран̣а̄, дхамманагаре васанти те.
‘‘‘оккхиттачаккхӯ митабха̄н̣ӣ, гуттадва̄ра̄ сусам̣вута̄;
суданта̄ уттаме дамме [дхамме (сӣ. пӣ.)], дхамманагаре васанти те.
‘‘‘тевиджджа̄ чхал̣абхин̃н̃а̄ ча, иддхийа̄ па̄рамим̣ гата̄;
пан̃н̃а̄йа па̄рамиппатта̄, дхамманагаре васанти те’ти.
‘‘йе кхо те, маха̄ра̄джа, бхиккхӯ апаримитан̃а̄н̣аварадхара̄ асан̇га̄ атулагун̣а̄ [атулийагун̣а̄ (сӣ. пӣ. ка.)] атулайаса̄ атулабала̄ атулатеджа̄ дхаммачакка̄нуппаваттака̄ пан̃н̃а̄па̄рамим̣ гата̄, еварӯпа̄ кхо, маха̄ра̄джа, бхиккхӯ бхагавато дхамманагаре ‘дхаммасена̄патино’ти вуччанти.
‘‘йе пана те, маха̄ра̄джа, бхиккхӯ иддхиманто адхигатаппат̣исамбхида̄паттавеса̄раджджа̄ гаганачара̄ дура̄сада̄ дуппасаха̄ ана̄ламбачара̄ саса̄гарамахидхарапатхавикампако чандасӯрийапаримаджджака̄ викуббана̄дхит̣т̣ха̄на̄бхинӣха̄ракусала̄ иддхийа̄ па̄рамим̣ гата̄, еварӯпа̄ кхо, маха̄ра̄джа, бхиккхӯ бхагавато дхамманагаре ‘пурохита̄’ти вуччанти.
‘‘йе пана те, маха̄ра̄джа, бхиккхӯ дхутан̇гаманугата̄ аппиччха̄ сантут̣т̣ха̄ вин̃н̃аттиманесанаджигуччхака̄ пин̣д̣а̄йа сапада̄нача̄рино бхамара̄ва гандхаманугха̄йитва̄ пависанти вивиттака̄нанам̣, ка̄йе ча джӣвите ча нирапеккха̄ арахаттамануппатта̄ дхутан̇гагун̣е агганиккхитта̄, еварӯпа̄ кхо, маха̄ра̄джа, бхиккхӯ бхагавато дхамманагаре ‘аккхадасса̄’ти вуччанти.
‘‘йе пана те, маха̄ра̄джа, бхиккхӯ парисуддха̄ вимала̄ никкилеса̄ чутӯпапа̄такусала̄ диббачаккхумхи па̄рамим̣ гата̄, еварӯпа̄ кхо, маха̄ра̄джа, бхиккхӯ бхагавато дхамманагаре ‘нагараджотака̄’ти вуччанти.
‘‘йе пана те, маха̄ра̄джа, бхиккхӯ бахуссута̄ а̄гата̄гама̄ дхаммадхара̄ винайадхара̄ ма̄тика̄дхара̄ ситхиладханитадӣгхарассагарукалахукаккхарапариччхедакусала̄ наван̇гаса̄санадхара̄, еварӯпа̄ кхо, маха̄ра̄джа, бхиккхӯ бхагавато дхамманагаре ‘дхаммараккха̄’ти вуччанти.
‘‘йе пана те, маха̄ра̄джа, бхиккхӯ винайан̃н̃ӯ винайаковида̄ т̣ха̄на̄т̣т̣ха̄накусала̄ [нида̄напат̣ханакусала̄ (сӣ. пӣ.), нида̄наваттхукусала̄ (сйа̄.)] а̄патта̄на̄паттигарукалахукасатекиччхаатекиччхавут̣т̣ха̄надесана̄ниггаха- пат̣икаммаоса̄ран̣анисса̄ран̣апат̣иса̄ран̣акусала̄ винайе па̄рамим̣ гата̄, еварӯпа̄ кхо, маха̄ра̄джа, бхиккхӯ бхагавато дхамманагаре ‘рӯпараккха̄’ти [рӯпадаккха̄ти (сӣ. сйа̄. пӣ.)] вуччанти.
‘‘йе пана те, маха̄ра̄джа, бхиккхӯ вимуттиваракусумама̄лабаддха̄ варапаварамахаггхасет̣т̣хабха̄вамануппатта̄ бахуджанакантамабхипаттхита̄, еварӯпа̄ кхо, маха̄ра̄джа, бхиккхӯ бхагавато дхамманагаре ‘пуппха̄пан̣ика̄’ти вуччанти.
‘‘йе пана те, маха̄ра̄джа, бхиккхӯ чатусачча̄бхисамайаппат̣ивиддха̄ дит̣т̣хасачча̄ вин̃н̃а̄таса̄сана̄ чатӯсу са̄ман̃н̃апхалесу тин̣н̣авичикиччха̄ пат̣иладдхапхаласукха̄ ан̃н̃есампи пат̣ипанна̄нам̣ те пхале сам̣вибхаджанти, еварӯпа̄ кхо, маха̄ра̄джа, бхиккхӯ бхагавато дхамманагаре ‘пхала̄пан̣ика̄’ти вуччанти.
‘‘йе пана те, маха̄ра̄джа, бхиккхӯ сӣласам̣варагандхаманулитта̄ [сӣлаварасугандхаманулитта̄ (сӣ. пӣ.)] анекавидхабахугун̣адхара̄ килесамаладуггандхавидхамака̄, еварӯпа̄ кхо, маха̄ра̄джа, бхиккхӯ бхагавато дхамманагаре ‘гандха̄пан̣ика̄’ти вуччанти.
‘‘йе пана те, маха̄ра̄джа, бхиккхӯ дхаммака̄ма̄ пийасамуда̄ха̄ра̄ абхидхамме абхивинайе ул̣а̄рапа̄моджджа̄ аран̃н̃агата̄пи руккхамӯлагата̄пи сун̃н̃а̄га̄рагата̄пи дхаммаварарасам̣ пиванти, ка̄йена ва̄ча̄йа манаса̄ дхаммаварарасамога̄л̣ха̄ адхиматтапат̣ибха̄на̄ дхаммесу дхаммесанаппат̣ипанна̄ ито ва̄ тато ва̄ йаттха йаттха аппиччхакатха̄ сантут̣т̣хикатха̄ павивекакатха̄ асам̣саггакатха̄ вӣрийа̄рамбхакатха̄ сӣлакатха̄ сама̄дхикатха̄ пан̃н̃а̄катха̄ вимуттикатха̄ вимуттин̃а̄н̣адассанакатха̄, таттха таттха гантва̄ там̣ там̣ катха̄расам̣ пиванти, еварӯпа̄ кхо, маха̄ра̄джа, бхиккхӯ бхагавато дхамманагаре ‘сон̣д̣а̄ пипа̄са̄’ти вуччанти.
‘‘йе пана те, маха̄ра̄джа, бхиккхӯ пуббаратта̄парараттам̣ джа̄гарийа̄нуйогамануйутта̄ нисаджджат̣т̣ха̄начан̇камехи раттиндивам̣ вӣтина̄менти, бха̄вана̄нуйогамануйутта̄ килесапат̣иба̄хана̄йа садаттхаппасута̄, еварӯпа̄ кхо, маха̄ра̄джа, бхиккхӯ бхагавато дхамманагаре ‘нагарагуттика̄’ти вуччанти.
‘‘йе пана те, маха̄ра̄джа, бхиккхӯ наван̇гам̣ буддхавачанам̣ аттхато ча бйан̃джанато ча найато ча ка̄ран̣ато ча хетуто ча уда̄харан̣ато ча ва̄ченти анува̄ченти бха̄санти анубха̄санти, еварӯпа̄ кхо, маха̄ра̄джа, бхиккхӯ бхагавато дхамманагаре ‘дхамма̄пан̣ика̄’ти вуччанти.
‘‘йе пана те, маха̄ра̄джа, бхиккхӯ дхаммаратанабхогена а̄гамапарийаттисутабхогена бхогино дханино ниддит̣т̣хасарабйан̃джаналаккхан̣аппат̣иведха̄ вин̃н̃ӯ пхаран̣а̄, еварӯпа̄ кхо, маха̄ра̄джа, бхиккхӯ бхагавато дхамманагаре ‘дхаммасет̣т̣хино’ти вуччанти.
‘‘йе пана те, маха̄ра̄джа, бхиккхӯ ул̣а̄радесана̄пат̣иведха̄ паричин̣н̣а̄рамман̣авибхаттиниддеса̄ сиккха̄гун̣апа̄рамиппатта̄, еварӯпа̄ кхо, маха̄ра̄джа, бхиккхӯ бхагавато дхамманагаре ‘виссутадхаммика̄’ти вуччанти.
‘‘евам̣ сувибхаттам̣ кхо, маха̄ра̄джа, бхагавато дхамманагарам̣ евам̣ сума̄питам̣ евам̣ сувихитам̣ евам̣ супарипӯритам̣ евам̣ суваваттха̄питам̣ евам̣ сураккхитам̣ евам̣ сугопитам̣ евам̣ дуппасайхам̣ паччаттхикехи пачча̄миттехи, имина̄, маха̄ра̄джа, ка̄ран̣ена имина̄ хетуна̄ имина̄ найена имина̄ анума̄нена н̃а̄таббам̣ аттхи со бхагава̄ти.
‘‘‘йатха̄пи нагарам̣ дисва̄, сувибхаттам̣ манорамам̣;
анума̄нена джа̄нанти, вад̣д̣хакисса махаттанам̣.
‘‘‘татхева локана̄тхасса, дисва̄ дхаммапурам̣ варам̣;
анума̄нена джа̄нанти, аттхи со бхагава̄ ити.
‘‘‘анума̄нена джа̄нанти, ӯмим̣ дисва̄на са̄гаре;
йатха̄йам̣ диссате ӯми, маханто со бхависсати.
‘‘‘татха̄ буддхам̣ соканудам̣, саббаттхамапара̄джитам̣;
тан̣хаккхайамануппаттам̣, бхавасам̣са̄рамочанам̣.
‘‘‘анума̄нена н̃а̄таббам̣, ӯмим̣ дисва̄ садеваке;
йатха̄ дхаммӯмивиппха̄ро, агго буддхо бхависсати.
‘‘‘анума̄нена джа̄нанти, дисва̄ аччуггатам̣ гирим̣;
йатха̄ аччуггато есо, химава̄ со бхависсати.
‘‘‘татха̄ дисва̄ дхаммагирим̣, сӣтӣбхӯтам̣ нирӯпадхим̣;
аччуггатам̣ бхагавато, ачалам̣ суппатит̣т̣хитам̣.
‘‘‘анума̄нена н̃а̄таббам̣, дисва̄на дхаммапаббатам̣;
татха̄ хи со маха̄вӣро, агго буддхо бхависсати.
‘‘‘йатха̄пи гаджара̄джасса, падам̣ дисва̄на ма̄нуса̄;
анума̄нена джа̄нанти, маха̄ есо гаджо ити.
‘‘‘татхева буддхана̄гасса, падам̣ дисва̄ вибха̄вино;
анума̄нена джа̄нанти, ул̣а̄ро со бхависсати.
‘‘‘анума̄нена джа̄нанти, бхӣте дисва̄на куммиге;
мигара̄джасса саддена, бхӣта̄ме куммига̄ ити.
‘‘‘татхева титтхийе дисва̄, виттхате бхӣтама̄насе;
анума̄нена н̃а̄таббам̣, дхаммара̄джена гаджджитам̣.
‘‘‘ниббутам̣ патхавим̣ дисва̄, харитапаттам̣ маходикам̣;
анума̄нена джа̄нанти, маха̄мегхена ниббутам̣.
‘‘‘татхевимам̣ джанам̣ дисва̄, а̄модитапамодитам̣;
анума̄нена н̃а̄таббам̣, дхаммамегхена таппитам̣.
‘‘‘лаггам̣ дисва̄ бхусам̣ пан̇кам̣, калаладдагатам̣ махим̣;
анума̄нена джа̄нанти, ва̄риккхандхо маха̄ гато.
‘‘‘татхевимам̣ джанам̣ дисва̄, раджапан̇касамохитам̣;
вахитам̣ дхамманадийа̄, висат̣т̣хам̣ дхаммаса̄гаре.
‘‘‘дхамма̄матагатам̣ дисва̄, садевакамимам̣ махим̣;
анума̄нена н̃а̄таббам̣, дхаммаккхандхо маха̄ гато.
‘‘‘анума̄нена джа̄нанти, гха̄йитва̄ гандхамуттамам̣;
йатха̄йам̣ ва̄йате гандхо, хессанти пуппхита̄ дума̄.
‘‘‘татхева̄йам̣ сӣлагандхо, пава̄йати садеваке;
анума̄нена н̃а̄таббам̣, аттхи буддхо ануттаро’ти.
‘‘еварӯпена кхо, маха̄ра̄джа, ка̄ран̣асатена ка̄ран̣асахассена хетусатена хетусахассена найасатена найасахассена опаммасатена опаммасахассена сакка̄ буддхабалам̣ упадассайитум̣. йатха̄, маха̄ра̄джа, даккхо ма̄ла̄ка̄ро на̄на̄пуппхара̄симха̄ а̄чарийа̄нусит̣т̣хийа̄ паччаттапурисака̄рена вичиттам̣ ма̄ла̄гун̣ара̄сим̣ кареййа, евамева кхо, маха̄ра̄джа, со бхагава̄ вичиттапуппхара̄си вийа анантагун̣о аппамеййагун̣о, ахаметарахи джинаса̄сане ма̄ла̄ка̄ро вийа пуппхагантхако пуббака̄нам̣ а̄чарийа̄нам̣ маггенапи майхам̣ буддхибаленапи асан̇кхйеййенапи ка̄ран̣ена анума̄нена буддхабалам̣ дӣпайисса̄ми, твам̣ панеттха чхандам̣ джанехи савана̄йа̄’’ти.
‘‘дуккарам̣, бханте на̄гасена, ан̃н̃есам̣ еварӯпена ка̄ран̣ена анума̄нена буддхабалам̣ упадассайитум̣, ниббутосми, бханте на̄гасена, тумха̄кам̣ парамавичиттена пан̃хавеййа̄каран̣ена̄’’ти.
анума̄напан̃хо пат̣хамо.
2. дхутан̇гапан̃хо
‘‘пассата̄ран̃н̃аке бхиккхӯ, аджджхога̄л̣хе дхуте гун̣е;
пуна пассати гихӣ ра̄джа̄, ана̄га̄мипхале т̣хите.