5. хӣна̄йа̄ваттанапан̃хо
5. ‘‘бханте на̄гасена, махантам̣ идам̣ татха̄гатаса̄санам̣ са̄рам̣ варам̣ сет̣т̣хам̣ паварам̣ анупамам̣ парисуддхам̣ вималам̣ пан̣д̣арам̣ анаваджджам̣, на йуттам̣ гихим̣ та̄ватакам̣ паббаджетум̣, гихӣ йева [гихим̣ йева (сӣ. пӣ.)] екасмим̣ пхале винетва̄ йада̄ апунара̄ваттӣ хоти тада̄ со пабба̄джетаббо. ким̣ ка̄ран̣а̄? име дуджджана̄ та̄ва таттха са̄сане висуддхе паббаджитва̄ пат̣иниваттитва̄ хӣна̄йа̄ваттанти, тесам̣ пачча̄гаманена айам̣ маха̄джано евам̣ вичинтети ‘туччхакам̣ вата бхо етам̣ саман̣асса готамасса са̄санам̣ бхависсати, йам̣ име пат̣иниваттантӣ’ти, идаметтха ка̄ран̣а’’нти.
‘‘йатха̄, маха̄ра̄джа, тал̣а̄ко бхавеййа сампун̣н̣асучивималасӣталасалило, атха йо кочи килит̣т̣хо малакаддамагато там̣ тал̣а̄кам̣ гантва̄ анаха̄йитва̄ килит̣т̣хова пат̣иниваттеййа, таттха, маха̄ра̄джа, катамам̣ джано гарахеййа килит̣т̣хам̣ ва̄ тал̣а̄кам̣ ва̄’’ти? ‘‘килит̣т̣хам̣, бханте, джано гарахеййа ‘айам̣ тал̣а̄кам̣ гантва̄ анаха̄йитва̄ килит̣т̣хова пат̣иниватто, ким̣ имам̣ анаха̄йитука̄мам̣ тал̣а̄ко сайам̣ наха̄пессати, ко досо тал̣а̄касса̄’ти. евамева кхо, маха̄ра̄джа, татха̄гато вимуттиварасалиласампун̣н̣ам̣ саддхаммаваратал̣а̄кам̣ ма̄песи ‘йе кечи килесамалакилит̣т̣ха̄ сачетана̄ будха̄, те идха наха̄йитва̄ саббакилесе пава̄хайиссантӣ’ти. йади кочи там̣ саддхаммаваратал̣а̄кам̣ гантва̄ анаха̄йитва̄ сакилесова пат̣иниваттитва̄ хӣна̄йа̄ваттати там̣ йева джано гарахиссати ‘айам̣ джинаса̄сане паббаджитва̄ таттха патит̣т̣хам̣ алабхитва̄ хӣна̄йа̄ватто, ким̣ имам̣ аппат̣ипаджджантам̣ джинаса̄санам̣ сайам̣ бодхессати, ко досо джинаса̄санасса̄’ти?
‘‘йатха̄ ва̄ пана, маха̄ра̄джа, пурисо парамабйа̄дхито рогуппаттикусалам̣ амогхадхувасиддхакаммам̣ бхисаккам̣ саллакаттам̣ дисва̄ атикиччха̄петва̄ сабйа̄дхикова пат̣иниваттеййа, таттха катамам̣ джано гарахеййа а̄турам̣ ва̄ бхисаккам̣ ва̄’’ти? ‘‘а̄турам̣, бханте, джано гарахеййа ‘айам̣ рогуппаттикусалам̣ амогхадхувасиддхакаммам̣ бхисаккам̣ саллакаттам̣ дисва̄ атикиччха̄петва̄ сабйа̄дхикова пат̣иниватто, ким̣ имам̣ атикиччха̄пентам̣ бхисакко сайам̣ тикиччхиссати, ко досо бхисаккасса̄’’’ти? ‘‘евамева кхо, маха̄ра̄джа, татха̄гато антоса̄санасамугге кевалам̣ сакалакилесабйа̄дхивӯпасаманасаматтхам̣ аматосадхам̣ паккхипи, ‘йе кечи килесабйа̄дхипӣл̣ита̄ сачетана̄ будха̄, те имам̣ аматосадхам̣ пивитва̄ саббакилесабйа̄дхим̣ вӯпасамессантӣ’ти. йади кочи йам̣ аматосадхам̣ апивитва̄ сакилесова пат̣иниваттитва̄ хӣна̄йа̄ваттати, там̣ йева джано гарахиссати ‘айам̣ джинаса̄сане паббаджитва̄ таттха патит̣т̣хам̣ алабхитва̄ хӣна̄йа̄ватто, ким̣ имам̣ аппат̣ипаджджантам̣ джинаса̄санам̣ сайам̣ бодхессати, ко досо джинаса̄санасса̄’ти?
‘‘йатха̄ ва̄ пана, маха̄ра̄джа, чха̄то пурисо махатимаха̄пун̃н̃абхаттапаривесанам̣ гантва̄ там̣ бхаттам̣ абхун̃джитва̄ чха̄това пат̣иниваттеййа, таттха катамам̣ джано гарахеййа чха̄там̣ ва̄ пун̃н̃абхаттам̣ ва̄’’ти? ‘‘чха̄там̣, бханте, джано гарахеййа ‘айам̣ кхуда̄пӣл̣ито пун̃н̃абхаттам̣ пат̣илабхитва̄ абхун̃джитва̄ чха̄това пат̣иниватто, ким̣ имасса абхун̃джантасса бходжанам̣ сайам̣ мукхам̣ пависиссати, ко досо бходжанасса̄’’’ти? ‘‘евамева кхо, маха̄ра̄джа, татха̄гато антоса̄санасамугге парамапаварам̣ сантам̣ сивам̣ пан̣ӣтам̣ аматам̣ парамамадхурам̣ ка̄йагата̄сатибходжанам̣ т̣хапеси ‘йе кечи килесачха̄таджджхатта̄ тан̣ха̄паретама̄наса̄ сачетана̄ будха̄, те имам̣ бходжанам̣ бхун̃джитва̄ ка̄марӯпа̄рӯпабхавесу саббам̣ тан̣хамапанессантӣ’ти. йади кочи там̣ бходжанам̣ абхун̃джитва̄ тан̣ха̄ситова пат̣иниваттитва̄ хӣна̄йа̄ваттати, тан̃н̃ева джано гарахиссати ‘айам̣ джинаса̄сане паббаджитва̄ таттха патит̣т̣хам̣ алабхитва̄ хӣна̄йа̄ватто, ким̣ имам̣ аппат̣ипаджджантам̣ джинаса̄санам̣ сайам̣ бодхессаси, ко досо джинаса̄санасса̄’ти.
‘‘йади, маха̄ра̄джа, татха̄гато гихим̣ йева екасмим̣ пхале винӣтам̣ пабба̄джеййа, на на̄ма̄йам̣ паббаджджа̄ килесаппаха̄на̄йа висуддхийа̄ ва̄, наттхи паббаджджа̄йа каран̣ӣйам̣. йатха̄, маха̄ра̄джа, пурисо анекасатена каммена тал̣а̄кам̣ кхан̣а̄петва̄ париса̄йа еваманусса̄веййа ‘ма̄ ме, бхонто, кечи сам̣килит̣т̣ха̄ имам̣ тал̣а̄кам̣ отаратха, пава̄хитараджоджалла̄ парисуддха̄ вималамат̣т̣ха̄ имам̣ тал̣а̄кам̣ отаратха̄’ти. апи ну кхо, маха̄ра̄джа, тесам̣ пава̄хитараджоджалла̄нам̣ парисуддха̄нам̣ вималамат̣т̣ха̄нам̣ тена тал̣а̄кена каран̣ӣйам̣ бхавеййа̄’’ти? ‘‘на хи, бханте, йассаттха̄йа те там̣ тал̣а̄кам̣ упагаччхеййум̣, там̣ ан̃н̃атрева тесам̣ катам̣ каран̣ӣйам̣, ким̣ тесам̣ тена тал̣а̄кена̄’’ти? ‘‘евамева кхо, маха̄ра̄джа, йади татха̄гато гихим̣ йева екасмим̣ пхале винӣтам̣ пабба̄джеййа, таттхева тесам̣ катам̣ каран̣ӣйам̣, ким̣ тесам̣ паббаджджа̄йа.
‘‘йатха̄ ва̄ пана, маха̄ра̄джа, сабха̄ваисибхаттико сутамантапададхаро атаккико рогуппаттикусало амогхадхувасиддхакаммо бхисакко саллакатто саббарогӯпасамабхесаджджам̣ саннипа̄тетва̄ париса̄йа еваманусса̄веййа ‘ма̄ кхо, бхонто, кечи сабйа̄дхика̄ мама сантике упагаччхатха, абйа̄дхика̄ арога̄ мама сантике упагаччхатха̄’ти. апи ну кхо, маха̄ра̄джа, тесам̣ абйа̄дхика̄нам̣ арога̄нам̣ парипун̣н̣а̄нам̣ удагга̄нам̣ тена бхисаккена каран̣ӣйам̣ бхавеййа̄’’ти? ‘‘на хи, бханте, йассаттха̄йа те там̣ бхисаккам̣ саллакаттам̣ упагаччхеййум̣, там̣ ан̃н̃атрева тесам̣ катам̣ каран̣ӣйам̣, ким̣ тесам̣ тена бхисаккена̄’’ти? ‘‘евамева кхо, маха̄ра̄джа, йади татха̄гато гихим̣ йева екасмим̣ пхале винӣтам̣ пабба̄джеййа, таттхева тесам̣ катам̣ каран̣ӣйам̣, ким̣ тесам̣ паббаджджа̄йа?
‘‘йатха̄ ва̄ пана, маха̄ра̄джа, кочи пурисо анекатха̄липа̄касатам̣ бходжанам̣ пат̣ийа̄да̄петва̄ париса̄йа еваманусса̄веййа ‘ма̄ ме, бхонто, кечи чха̄та̄ имам̣ паривесанам̣ упагаччхатха, субхутта̄ титта̄ сухита̄ дха̄та̄ пӣн̣ита̄ парипун̣н̣а̄ имам̣ паривесанам̣ упагаччхатха̄’’ти. апи ну кхо маха̄ра̄джа, тесам̣ бхутта̄вӣнам̣ титта̄нам̣ сухита̄нам̣ дха̄та̄нам̣ пӣн̣ита̄нам̣ парипун̣н̣а̄нам̣ тена бходжанена каран̣ӣйам̣ бхавеййа̄’’ти? ‘‘на хи, бханте, йассаттха̄йа те там̣ паривесанам̣ упагаччхеййум̣, там̣ ан̃н̃атрева тесам̣ катам̣ каран̣ӣйам̣, ким̣ тесам̣ та̄йа паривесана̄йа̄’’ти? ‘‘евамева кхо, маха̄ра̄джа, йади татха̄гато гихим̣ йева екасмим̣ пхале винӣтам̣ пабба̄джеййа, таттхева тесам̣ катам̣ каран̣ӣйам̣, ким̣ тесам̣ паббаджджа̄йа?
‘‘апи ча, маха̄ра̄джа, йе хӣна̄йа̄ваттанти, те джинаса̄санасса пан̃ча атулийе гун̣е дассенти. катаме пан̃ча? бхӯмимахантабха̄вам̣ дассенти, парисуддхавималабха̄вам̣ дассенти, па̄пехи асам̣ва̄сийабха̄вам̣ дассенти, дуппат̣иведхабха̄вам̣ дассенти, бахусам̣варараккхийабха̄вам̣ дассенти.
‘‘катхам̣ бхӯмимахантабха̄вам̣ дассенти? йатха̄, маха̄ра̄джа, пурисо адхано хӣнаджаччо ниббисесо буддхипарихӣно маха̄раджджам̣ пат̣илабхитва̄ на чирассева парипатати паридхам̣сати париха̄йати йасато, на саккоти иссарийам̣ сандха̄ретум̣. ким̣ ка̄ран̣ам̣? махантатта̄ иссарийасса. евамева кхо, маха̄ра̄джа, йе кечи ниббисеса̄ акатапун̃н̃а̄ буддхипарихӣна̄ джинаса̄сане паббаджанти, те там̣ паббаджджам̣ паваруттамам̣ сандха̄ретум̣ ависаханта̄ на чирассева джинаса̄сана̄ парипатитва̄ паридхам̣ситва̄ париха̄йитва̄ хӣна̄йа̄ваттанти, на сакконти джинаса̄санам̣ сандха̄ретум̣. ким̣ ка̄ран̣ам̣? махантатта̄ джинаса̄санабхӯмийа̄. евам̣ бхӯмимахантабха̄вам̣ дассенти.
‘‘катхам̣ парисуддхавималабха̄вам̣ дассенти? йатха̄, маха̄ра̄джа, ва̄ри поккхарапатте викирати видхамати видхам̣сети, на т̣ха̄намупагаччхати нӯпалимпати. ким̣ ка̄ран̣ам̣? парисуддхавималатта̄ падумасса. евамева кхо, маха̄ра̄джа, йе кечи сат̣ха̄ кӯт̣а̄ ван̇ка̄ кут̣ила̄ висамадит̣т̣хино джинаса̄сане паббаджанти, те парисуддхавималаниккан̣т̣акапан̣д̣аравараппавараса̄санато на чирассева викиритва̄ видхамитва̄ видхам̣сетва̄ асан̣т̣хахитва̄ анупалимпитва̄ хӣна̄йа̄ваттанти. ким̣ ка̄ран̣ам̣? парисуддхавималатта̄ джинаса̄санасса. евам̣ парисуддхавималабха̄вам̣ дассенти.
‘‘катхам̣ па̄пехи асам̣ва̄сийабха̄вам̣ дассенти? йатха̄, маха̄ра̄джа, маха̄самуддо на матена кун̣апена сам̣васати, йам̣ хоти маха̄самудде матам̣ кун̣апам̣, там̣ кхиппамева тӣрам̣ упанети тхалам̣ ва̄ усса̄рети. ким̣ ка̄ран̣ам̣? маха̄бхӯта̄нам̣ бхаванатта̄ маха̄самуддасса. евамева кхо, маха̄ра̄джа, йе кечи па̄пака̄ асам̣вута̄ ахирика̄ акирийа̄ осаннавӣрийа̄ кусӣта̄ килит̣т̣ха̄ дуджджана̄ манусса̄ джинаса̄сане паббаджанти, те на чирассева джинаса̄санато арахантавималакхӣн̣а̄савамаха̄бхӯтабхаванато никкхамитва̄ асам̣васитва̄ хӣна̄йа̄ваттанти. ким̣ ка̄ран̣ам̣? па̄пехи асам̣ва̄сийатта̄ джинаса̄санасса. евам̣ па̄пехи асам̣ва̄сийабха̄вам̣ дассенти.
‘‘катхам̣ дуппат̣иведхабха̄вам̣ дассенти? йатха̄, маха̄ра̄джа, йе кечи ачхека̄ асиккхита̄ асиппино мативиппахӣна̄ исса̄са̄ [иссаттха̄ (сӣ. сйа̄. пӣ.)] ва̄лаггаведхам̣ ависаханта̄ вигал̣анти паккаманти. ким̣ ка̄ран̣ам̣? сан̣хасукхумадуппат̣иведхатта̄ ва̄лаггасса. евамева кхо, маха̄ра̄джа, йе кечи дуппан̃н̃а̄ джал̣а̄ ел̣амӯга̄ мӯл̣ха̄ дандхагатика̄ джана̄ джинаса̄сане паббаджанти, те там̣ парамасан̣хасукхумачатусаччаппат̣иведхам̣ пат̣ивиджджхитум̣ ависаханта̄ джинаса̄сана̄ вигал̣итва̄ паккамитва̄ на чирассева хӣна̄йа̄ваттанти. ким̣ ка̄ран̣ам̣? парамасан̣хасукхумадуппат̣иведхата̄йа сачча̄нам̣. евам̣ дуппат̣иведхабха̄вам̣ дассенти.
‘‘катхам̣ бахусам̣варараккхийабха̄вам̣ дассенти? йатха̄, маха̄ра̄джа, кочидева пурисо махатимаха̄йуддхабхӯмимупагато парасена̄йа диса̄видиса̄хи саманта̄ парива̄рито саттихаттхам̣ джанамупентам̣ дисва̄ бхӣто осаккати пат̣иниваттати пала̄йати. ким̣ ка̄ран̣ам̣? бахувидхайуддхамукхараккхан̣абхайа̄. евамева кхо, маха̄ра̄джа, йе кечи па̄пака̄ асам̣вута̄ ахирика̄ акирийа̄ аккхантӣ чапала̄ чалита̄ иттара̄ ба̄ладжана̄ джинаса̄сане паббаджанти, те бахувидхам̣ сиккха̄падам̣ парираккхитум̣ ависаханта̄ осаккитва̄ пат̣иниваттитва̄ пала̄йитва̄ на чирассева хӣна̄йа̄ваттанти. ким̣ ка̄ран̣ам̣? бахувидхасам̣варараккхийабха̄ватта̄ джинаса̄санасса. евам̣ бахувидхасам̣варараккхийабха̄вам̣ дассенти.
‘‘тхаладжуттамепи, маха̄ра̄джа, вассика̄гумбе кимивиддха̄ни пуппха̄ни хонти, та̄ни ан̇кура̄ни сан̇кут̣ита̄ни антара̄ йева парипатанти, на ча тесу парипатитесу вассика̄гумбо хӣл̣ито на̄ма хоти. йа̄ни таттха т̣хита̄ни пуппха̄ни, та̄ни самма̄ гандхена диса̄видисам̣ абхибйа̄пенти. евамева кхо, маха̄ра̄джа, йе те джинаса̄сане паббаджитва̄ хӣна̄йа̄ваттанти, те джинаса̄сане кимивиддха̄ни вассика̄пуппха̄ни вийа ван̣н̣агандхарахита̄ ниббан̣н̣а̄ка̄расӣла̄ абхабба̄ вепулла̄йа, на ча тесам̣ хӣна̄йа̄ваттанена джинаса̄санам̣ хӣл̣итам̣ на̄ма хоти. йе таттха т̣хита̄ бхиккхӯ, те садевакам̣ локам̣ сӣлаварагандхена абхибйа̄пенти.
‘‘са̄лӣнампи, маха̄ра̄джа, нира̄тан̇ка̄нам̣ лохитака̄нам̣ антаре карумбхакам̣ на̄ма са̄лиджа̄ти уппаджджитва̄ антара̄ йева винассати, на ча тасса̄ винат̣т̣хатта̄ лохитакаса̄лӣ хӣл̣ита̄ на̄ма хонти. йе таттха т̣хита̄ са̄лӣ, те ра̄джӯпабхога̄ хонти. евамева кхо, маха̄ра̄джа, йе те джинаса̄сане паббаджитва̄ хӣна̄йа̄ваттанти, те лохитакаса̄лӣнамантаре карумбхака̄ вийа джинаса̄сане на вад̣д̣хитва̄ вепуллатам̣ на па̄пун̣итва̄ [вад̣д̣хитва̄ вепуллатам̣ апа̄пун̣итва̄ (сӣ. ка.)] антара̄ йева хӣна̄йа̄ваттанти, на ча тесам̣ хӣна̄йа̄ваттанена джинаса̄санам̣ хӣл̣итам̣ на̄ма хоти. йе таттха т̣хита̄ бхиккхӯ те арахаттасса ануччхавика̄ хонти.
‘‘ка̄мададасса̄пи, маха̄ра̄джа, ман̣иратанасса екадесам̣ [екадесе (ка.)] каккасам̣ уппаджджати, на ча таттха каккасуппаннатта̄ ман̣иратанам̣ хӣл̣итам̣ на̄ма хоти. йам̣ таттха парисуддхам̣ ман̣иратанасса, там̣ джанасса ха̄сакарам̣ хоти. евамева кхо, маха̄ра̄джа, йе те джинаса̄сане паббаджитва̄ хӣна̄йа̄ваттанти, каккаса̄ те джинаса̄сане папат̣ика̄, на ча тесам̣ хӣна̄йа̄ваттанена джинаса̄санам̣ хӣл̣итам̣ на̄ма хоти. йе таттха т̣хита̄ бхиккхӯ, те деваманусса̄нам̣ ха̄саджанака̄ хонти.
‘‘джа̄тисампаннассапи, маха̄ра̄джа, лохитачанданасса екадесам̣ пӯтикам̣ хоти аппагандхам̣. на тена лохитачанданам̣ хӣл̣итам̣ на̄ма хоти. йам̣ таттха апӯтикам̣ сугандхам̣, там̣ саманта̄ видхӯпети абхибйа̄пети. евамева кхо, маха̄ра̄джа, йе те джинаса̄сане паббаджитва̄ хӣна̄йа̄ваттанти, те лохитачанданаса̄рантаре пӯтикадесамива чхад̣д̣анӣйа̄ джинаса̄сане, на ча тесам̣ хӣна̄йа̄ваттанена джинаса̄санам̣ хӣл̣итам̣ на̄ма хоти. йе таттха т̣хита̄ бхиккхӯ, те садевакам̣ локам̣ сӣлаварачанданагандхена анулимпайантӣ’’ти.
‘‘са̄дху, бханте на̄гасена, тена тена ануччхавикена тена тена садисена ка̄ран̣ена нираваджджаманупа̄питам̣ джинаса̄санам̣ сет̣т̣хабха̄вена паридӣпитам̣, хӣна̄йа̄ваттама̄на̄пи те джинаса̄санасса сет̣т̣хабха̄вам̣ йева паридӣпентӣ’’ти.
хӣна̄йа̄ваттанапан̃хо пан̃чамо.