531. кусаджа̄такам̣ (1)
1. ‘‘идам̣ те рат̣т̣хам̣ садханам̣ сайоггам̣, сака̄йурам̣ саббака̄мӯпапаннам̣;
идам̣ те раджджам̣ [рат̣т̣хам̣ (ка.)] ануса̄са амма, гаччха̄махам̣ йаттха пийа̄ пабха̄ватӣ’’.
2. ‘‘ануджджубхӯтена харам̣ махантам̣, дива̄ ча ратто ча нисӣтхака̄ле [нисӣда ка̄ле (ка.)];
пат̣игаччха твам̣ кхиппам̣ куса̄ватим̣ куса [куса̄ватим̣ (сйа̄. ка.)], ниччха̄ми дуббан̣н̣амахам̣ васантам̣’’.
3. ‘‘на̄хам̣ гамисса̄ми ито куса̄ватим̣, пабха̄ватӣ ван̣н̣апалобхито тава;
рама̄ми маддасса никетарамме, хитва̄на рат̣т̣хам̣ тава дассане рато.
4. ‘‘пабха̄ватӣ ван̣н̣апалобхито тава, саммӯл̣харӯпо вичара̄ми мединим̣ [меданим̣ (сйа̄. ка.)];
дисам̣ на джа̄на̄ми кутомхи а̄гато, тайамхи матто мигамандалочане.
5. ‘‘суван̣н̣ачӣравасане, джа̄тарӯпасумекхале;
суссон̣и тава ка̄ма̄ хи [ка̄мехи (сӣ. сйа̄. пӣ.)], на̄хам̣ раджджена маттхико’’.
6. ‘‘аббхӯти [аббхӯ хи (сӣ.), абхӯти (сйа̄.), аббху хи (пӣ.)] тасса бхо хоти, йо аниччхантамиччхати;
ака̄мам̣ ра̄джа ка̄меси [ка̄мехи (сӣ. пӣ.)], акантам̣ канту [аканто канта (сӣ. сйа̄. пӣ.)] миччхаси’’.
7. ‘‘ака̄мам̣ ва̄ сака̄мам̣ ва̄, йо наро лабхате пийам̣;
ла̄бхаметтха пасам̣са̄ма, ала̄бхо таттха па̄пако’’.
8. ‘‘па̄са̄н̣аса̄рам̣ кхан̣аси, кан̣ика̄расса да̄руна̄;
ва̄там̣ джа̄лена ба̄дхеси, йо аниччхантамиччхаси’’.
9. ‘‘па̄са̄н̣о нӯна те хадайе, охито мудулаккхан̣е;
йо те са̄там̣ на винда̄ми, тироджанапада̄гато.
10. ‘‘йада̄ мам̣ бхакут̣им̣ [бхӯкут̣им̣ (сӣ. пӣ.)] катва̄, ра̄джапуттӣ удиккхати [ра̄джапутти удиккхаси (сӣ. пӣ.)];
а̄л̣а̄рико тада̄ хоми, ран̃н̃о маддассантепуре [маддасса тхӣпуре (сӣ. пӣ.) евамупарипи].
11. ‘‘йада̄ умхайама̄на̄ мам̣, ра̄джапуттӣ удиккхати [ра̄джапутти удиккхаси (сӣ. пӣ.)];
на̄л̣а̄рико тада̄ хоми, ра̄джа̄ хоми тада̄ кусо’’.
12. ‘‘саче хи вачанам̣ саччам̣, немитта̄нам̣ бхависсати;
нева ме твам̣ патӣ асса, ка̄мам̣ чхинданту саттадха̄’’.
13. ‘‘саче хи вачанам̣ саччам̣, ан̃н̃есам̣ йади ва̄ мамам̣;
нева туйхам̣ патӣ аттхи, ан̃н̃о сӣхассара̄ куса̄’’.
14. ‘‘неккхам̣ гӣвам̣ те ка̄рессам̣, патва̄ кхудждже куса̄ватим̣;
саче мам̣ на̄гана̄сӯрӯ, олокеййа пабха̄ватӣ.
15. ‘‘неккхам̣ гӣвам̣ те ка̄рессам̣, патва̄ кхудждже куса̄ватим̣;
саче мам̣ на̄гана̄сӯрӯ, а̄лапеййа пабха̄ватӣ.
16. ‘‘неккхам̣ гӣвам̣ те ка̄рессам̣, патва̄ кхудждже куса̄ватим̣;
саче мам̣ на̄гана̄сӯрӯ, умха̄йеййа пабха̄ватӣ.
17. ‘‘неккхам̣ гӣвам̣ те ка̄рессам̣, патва̄ кхудждже куса̄ватим̣;
саче мам̣ на̄гана̄сӯрӯ, памха̄йеййа пабха̄ватӣ.
18. ‘‘неккхам̣ гӣвам̣ те ка̄рессам̣, патва̄ кхудждже куса̄ватим̣;
саче ме на̄гана̄сӯрӯ, па̄н̣ӣхи упасампхусе’’.
19. ‘‘на хи нӯна̄йам̣ ра̄джапуттӣ, кусе са̄тампи виндати;
а̄л̣а̄рике бхате посе, ветанена анаттхике’’.
20. ‘‘на хи нӯна̄йам̣ са̄ [нӯна айам̣ (сӣ. сйа̄.)] кхуджджа̄, лабхати дживха̄йа чхеданам̣;
суниситена саттхена, евам̣ дуббха̄ситам̣ бхан̣ам̣’’.
21. ‘‘ма̄ нам̣ рӯпена па̄меси, а̄рохена пабха̄вати;
маха̄йасоти катва̄на, карассу ручире пийам̣.
22. ‘‘ма̄ нам̣ рӯпена па̄меси, а̄рохена пабха̄вати;
махаддханоти катва̄на, карассу ручире пийам̣.
23. ‘‘ма̄ нам̣ рӯпена па̄меси, а̄рохена пабха̄вати;
махаббалоти катва̄на, карассу ручире пийам̣.
24. ‘‘ма̄ нам̣ рӯпена па̄меси, а̄рохена пабха̄вати;
маха̄рат̣т̣хоти катва̄на, карассу ручире пийам̣.
25. ‘‘ма̄ нам̣ рӯпена па̄меси, а̄рохена пабха̄вати;
маха̄ра̄джа̄ти катва̄на, карассу ручире пийам̣.
26. ‘‘ма̄ нам̣ рӯпена па̄меси, а̄рохена пабха̄вати;
сӣхассароти катва̄на, карассу ручире пийам̣.
27. ‘‘ма̄ нам̣ рӯпена па̄меси, а̄рохена пабха̄вати;
ваггуссароти катва̄на, карассу ручире пийам̣.
28. ‘‘ма̄ нам̣ рӯпена па̄меси, а̄рохена пабха̄вати;
биндуссароти катва̄на, карассу ручире пийам̣.
29. ‘‘ма̄ нам̣ рӯпена па̄меси, а̄рохена пабха̄вати;
ман̃джуссароти катва̄на, карассу ручире пийам̣.
30. ‘‘ма̄ нам̣ рӯпена па̄меси, а̄рохена пабха̄вати;
мадхуссароти [мадхурассароти (сӣ.)] катва̄на, карассу ручире пийам̣.
31. ‘‘ма̄ нам̣ рӯпена па̄меси, а̄рохена пабха̄вати;
сатасиппоти катва̄на, карассу ручире пийам̣.
32. ‘‘ма̄ нам̣ рӯпена па̄меси, а̄рохена пабха̄вати;
кхаттийотипи катва̄на [каритва̄на (сӣ.)], карассу ручире пийам̣.
33. ‘‘ма̄ нам̣ рӯпена па̄меси, а̄рохена пабха̄вати;
кусара̄джа̄ти катва̄на, карассу ручире пийам̣’’.
34. ‘‘ете на̄га̄ упаттхаддха̄, саббе тит̣т̣ханти ваммита̄ [ваммика̄ (сйа̄.)];
пура̄ мадданти па̄ка̄рам̣, а̄нентетам̣ пабха̄ватим̣’’.
35. ‘‘сатта биле [кхан̣д̣е (сӣ. пӣ.)] каритва̄на, ахаметам̣ пабха̄ватим̣;
кхаттийа̄нам̣ падасса̄ми, йе мам̣ хантум̣ идха̄гата̄’’.
36. ‘‘авут̣т̣хахи ра̄джапуттӣ, са̄ма̄ косеййава̄синӣ;
ассупун̣н̣ехи неттехи, да̄сӣган̣апураккхата̄’’.
37. ‘‘там̣ нӯна каккӯпанисевитам̣ мукхам̣, а̄да̄саданта̄тхарупаччавеккхитам̣;
субхам̣ сунеттам̣ вираджам̣ анан̇ган̣ам̣, чхуддхам̣ ване т̣хассати кхаттийехи.
38. ‘‘те нӯна ме асите веллитагге, кесе мудӯ чанданаса̄ралитте;
сама̄куле сӣватхика̄йа маджджхе, па̄дехи гиджджха̄ парикад̣д̣хиссанти [парикад̣д̣хайанти (сӣ. сйа̄. пӣ.)].
39. ‘‘та̄ нӯна ме тамбанакха̄ сулома̄, ба̄ха̄ мудӯ чанданаса̄ралитта̄;
чхинна̄ ване уджджхита̄ кхаттийехи, гайха дхан̇ко [вако (пӣ.)] гаччхати йена ка̄мам̣.
40. ‘‘те нӯна та̄лӯпанибхе аламбе, нисевите ка̄сикачанданена;
тханесу ме ламбиссати [ламбахӣти (пӣ.)] син̇га̄ло [сига̄ло (сӣ. сйа̄. пӣ.)], ма̄тӯва путто тарун̣о танӯджо.
41. ‘‘там̣ нӯна сон̣им̣ путхулам̣ сукот̣т̣итам̣, нисевитам̣ кан̃чанамекхала̄хи;
чхиннам̣ ване кхаттийехӣ аваттхам̣, син̇га̄ласан̇гха̄ парикад̣д̣хиссанти [гайха̄ вако гаччхати йенака̄мам̣ (пӣ.)].
42. ‘‘сон̣а̄ дхан̇ка̄ [вака̄ (пӣ.)] син̇га̄ла̄ ча, йе чан̃н̃е санти да̄т̣хино;
аджара̄ нӯна хессанти, бхаккхайитва̄ пабха̄ватим̣.
43. ‘‘саче мам̣са̄ни харим̣су, кхаттийа̄ дӯрага̄мино;
ат̣т̣хӣни амма йа̄читва̄, анупатхе даха̄тха нам̣.
44. ‘‘кхетта̄ни амма ка̄ретва̄, кан̣ика̄реттха ропайа [ропайе (ка.)];
йада̄ те пуппхита̄ ассу, хеманта̄нам̣ химаччайе;
сареййа̄тха мамам̣ [мама (пӣ.)] амма, евам̣ван̣н̣а̄ пабха̄ватӣ’’.
45. ‘‘тасса̄ ма̄та̄ удат̣т̣ха̄си, кхаттийа̄ деваван̣н̣инӣ;
дисва̄ асин̃ча сӯнан̃ча, ран̃н̃о маддассантепуре’’.
46. ‘‘имина̄ нӯна асина̄, сусан̃н̃ам̣ танумаджджхимам̣;
дхӣтарам̣ мадда [мама (сӣ.), маддо (пӣ.)] хантва̄на, кхаттийа̄нам̣ падассаси’’ [падассати (пӣ. ка.)].
47. ‘‘на ме ака̄си вачанам̣, аттхака̄ма̄йа путтике;
са̄джджа лохитасан̃чханна̄, гаччхаси [ган̃чхиси (сӣ. пӣ.)] йамаса̄дханам̣.
48. ‘‘евама̄паджджатӣ посо, па̄пийан̃ча нигаччхати;
йо ве хита̄нам̣ вачанам̣, на кароти [на карам̣ (сӣ.)] аттхадассинам̣.
49. ‘‘саче ча аджджа [твам̣ амма (сӣ.)] дха̄реси [ва̄реси (пӣ.)], кума̄рам̣ ча̄рудассанам̣;
кусена джа̄там̣ кхаттийам̣, суван̣н̣аман̣имекхалам̣;
пӯджитам̣ [пӯджита̄ (пӣ.)] н̃а̄тисан̇гхехи, на гаччхаси [ган̃чхиси (сӣ. пӣ.)] йамаккхайам̣.
50. ‘‘йаттхассу бхерӣ надати, кун̃джаро ча никӯджати [никун̃джати (пӣ.)];
кхаттийа̄нам̣ куле бхадде, ким̣ ну сукхатарам̣ тато.
51. ‘‘ассо ча сисати [ассо хасисати (сӣ.), ассо хасийати (сйа̄.), ассо ча сим̣сати (пӣ.)] два̄ре, кума̄ро упародати;
кхаттийа̄нам̣ куле бхадде, ким̣ ну сукхатарам̣ тато.
52. ‘‘майӯракон̃ча̄бхируде, кокила̄бхиникӯджите;
кхаттийа̄нам̣ куле бхадде, ким̣ ну сукхатарам̣ тато’’.
53. ‘‘кахам̣ ну со саттумаддано, парарат̣т̣хаппамаддано;
кусо сол̣а̄рапан̃н̃а̄н̣о, йо но дуккха̄ памочайе’’.
54. ‘‘идхева со саттумаддано, парарат̣т̣хаппамаддано;
кусо сол̣а̄рапан̃н̃а̄н̣о, йо те саббе вадхиссати’’ [йо но дуккха̄ памочайе (сӣ.), со но саббе вадхиссати (пӣ.)].
55. ‘‘умматтика̄ ну бхан̣аси, андхаба̄ла̄ пабха̄саси [а̄ду ба̄ла̄ва бха̄саси (сӣ. пӣ.)];
кусо че а̄гато асса, ким̣ на [кинну (сйа̄. ка.)] джа̄нему там̣ майам̣’’.
56. ‘‘есо а̄л̣а̄рико посо, кума̄рӣпурамантаре;
дал̣хам̣ катва̄на сам̣веллим̣, кумбхим̣ дховати он̣ато’’.
57. ‘‘вен̣ӣ твамаси чан̣д̣а̄лӣ, адӯси кулагандхинӣ;
катхам̣ маддакуле джа̄та̄, да̄сам̣ кайира̄си ка̄мукам̣’’.
58. ‘‘намхи вен̣ӣ на чан̣д̣а̄лӣ, на чамхи кулагандхинӣ;
окка̄капутто бхадданте, твам̣ ну да̄соти ман̃н̃аси’’.
59. ‘‘йо бра̄хман̣асахасса̄ни, сада̄ бходжети вӣсатим̣;
окка̄капутто бхадданте, твам̣ ну да̄соти ман̃н̃аси’’.
60. ‘‘йасса на̄гасахасса̄ни, сада̄ йодженти вӣсатим̣;
окка̄капутто бхадданте, твам̣ ну да̄соти ман̃н̃аси.
61. ‘‘йасса ассасахасса̄ни, сада̄ йодженти вӣсатим̣;
окка̄капутто бхадданте, твам̣ ну да̄соти ман̃н̃аси.
62. ‘‘йасса ратхасахасса̄ни, сада̄ йодженти вӣсатим̣;
окка̄капутто бхадданте, твам̣ ну да̄соти ман̃н̃аси.
[( ) айам̣ га̄тха̄ сӣ. пӣ. поттхакесуйева диссати] (‘‘йасса усабхасахасса̄ни, сада̄ йодженти вӣсатим̣;
окка̄капутто бхадданте, твам̣ ну да̄соти ман̃н̃аси) [( ) айам̣ га̄тха̄ сӣ. пӣ. поттхакесуйева диссати].
63. ‘‘йасса дхенусахасса̄ни, сада̄ духанти вӣсатим̣ [дуйханти вӣсати (сӣ. пӣ.)];
окка̄капутто бхадданте, твам̣ ну да̄соти ман̃н̃аси’’.
64. ‘‘таггха те дуккат̣ам̣ ба̄ле, йам̣ кхаттийам̣ махаббалам̣;
на̄гам̣ ман̣д̣ӯкаван̣н̣ена, на нам̣ [на там̣ (сӣ. пӣ.)] аккха̄сидха̄гатам̣’’ [аккха̄си а̄гатам̣ (сӣ.)].
65. ‘‘апара̄дхам̣ маха̄ра̄джа, твам̣ но кхама ратхесабха;
йам̣ там̣ ан̃н̃а̄тавесена, на̄н̃н̃а̄симха̄ идха̄гатам̣’’.
66. ‘‘ма̄дисасса на там̣ чханнам̣, йохам̣ а̄л̣а̄рико бхаве;
тван̃н̃ева ме пасӣдассу, наттхи те дева дуккат̣ам̣’’.
67. ‘‘гаччха ба̄ле кхама̄пехи, кусара̄джам̣ махаббалам̣;
кхама̄пито кусо ра̄джа̄ [кусара̄джа̄ (саббаттха)], со те дассати джӣвитам̣’’.
68. ‘‘питусса вачанам̣ сутва̄, деваван̣н̣ӣ пабха̄ватӣ;
сираса̄ аггахӣ па̄де, кусара̄джам̣ махаббалам̣’’.
69. ‘‘йа̄ма̄ ратйо атикканта̄, та̄ма̄ дева тайа̄ вина̄;
ванде те сираса̄ па̄де, ма̄ ме куджджхам̣ ратхесабха.
70. ‘‘саббам̣ [саччам̣ (сӣ. сйа̄. пӣ.)] те пат̣иджа̄на̄ми, маха̄ра̄джа сун̣охи ме;
на ча̄пи аппийам̣ туйхам̣, кареййа̄ми ахам̣ пуна.
71. ‘‘евам̣ че йа̄чама̄на̄йа, вачанам̣ ме на ка̄хаси;
ида̄ни мам̣ та̄то хантва̄, кхаттийа̄нам̣ падассати’’.
72. ‘‘евам̣ те йа̄чама̄на̄йа, ким̣ на ка̄ха̄ми те вачо;
викуддхо тйасми калйа̄н̣и, ма̄ твам̣ бха̄йи пабха̄вати.
73. ‘‘саббам̣ те пат̣иджа̄на̄ми, ра̄джапутти сун̣охи ме;