1. пат̣хамавагго
1. дуккхавиха̄расуттам̣
28. (две дхамме ануккат̣и) [( ) сйа̄мапоттхаке наттхи] вуттан̃хетам̣ бхагавата̄, вуттамарахата̄ти ме сутам̣ –
‘‘двӣхи, бхиккхаве, дхаммехи саманна̄гато бхиккху дит̣т̣хева дхамме дуккхам̣ вихарати савигха̄там̣ саупа̄йа̄сам̣ сапарил̣а̄хам̣; ка̄йасса бхеда̄ парам̣ маран̣а̄ дуггати па̄т̣икан̇кха̄. катамехи двӣхи? индрийесу агуттадва̄рата̄йа [агуттадва̄ро (ат̣т̣ха.)] ча, бходжане аматтан̃н̃ута̄йа [аматтан̃н̃ӯ (ат̣т̣ха.)] ча. имехи кхо, бхиккхаве, двӣхи дхаммехи саманна̄гато бхиккху дит̣т̣хева дхамме дуккхам̣ вихарати савидха̄там̣ саупа̄йа̄сам̣ сапарил̣а̄хам̣; ка̄йасса бхеда̄ парам̣ маран̣а̄ дуггати па̄т̣икан̇кха̄’’ти. етаматтхам̣ бхагава̄ авоча. таттхетам̣ ити вуччати –
‘‘чаккху сотан̃ча гха̄нан̃ча, дживха̄ ка̄йо татха̄ мано;
ета̄ни йасса два̄ра̄ни, агутта̄нидха [агутта̄ни ча (сйа̄.)] бхиккхуно.
‘‘бходжанамхи аматтан̃н̃ӯ, индрийесу асам̣вуто;
ка̄йадуккхам̣ четодуккхам̣, дуккхам̣ со адхигаччхати.
‘‘д̣айхама̄нена ка̄йена, д̣айхама̄нена четаса̄;
дива̄ ва̄ йади ва̄ раттим̣, дуккхам̣ вихарати та̄дисо’’ти.
айампи аттхо вутто бхагавата̄, ити ме сутанти. пат̣хамам̣.
2. сукхавиха̄расуттам̣
29. вуттан̃хетам̣ бхагавата̄, вуттамарахата̄ти ме сутам̣ –
‘‘двӣхи, бхиккхаве, дхаммехи саманна̄гато бхиккху дит̣т̣хева дхамме сукхам̣ вихарати авигха̄там̣ анупа̄йа̄сам̣ апарил̣а̄хам̣; ка̄йасса бхеда̄ парам̣ маран̣а̄ сугати па̄т̣икан̇кха̄. катамехи двӣхи? индрийесу гуттадва̄рата̄йа ча, бходжане маттан̃н̃ута̄йа ча. имехи кхо, бхиккхаве, двӣхи дхаммехи саманна̄гато бхиккху дит̣т̣хева дхамме сукхам̣ вихарати авигха̄там̣ анупа̄йа̄сам̣ апарил̣а̄хам̣; ка̄йасса бхеда̄ парам̣ маран̣а̄ сугати па̄т̣икан̇кха̄’’ти. етаматтхам̣ бхагава̄ авоча. таттхетам̣ ити вуччати –
‘‘чаккху сотан̃ча гха̄нан̃ча, дживха̄ ка̄йо татха̄ [атхо (сӣ. сйа̄. ка.)] мано;
ета̄ни йасса два̄ра̄ни, сугутта̄нидха бхиккхуно.
‘‘бходжанамхи ча маттан̃н̃ӯ, индрийесу ча сам̣вуто;
ка̄йасукхам̣ четосукхам̣, сукхам̣ со адхигаччхати.
‘‘ад̣айхама̄нена ка̄йена, ад̣айхама̄нена четаса̄;
дива̄ ва̄ йади ва̄ раттим̣, сукхам̣ вихарати та̄дисо’’ти.
айампи аттхо вутто бхагавата̄, ити ме сутанти. дутийам̣.
3. тапанӣйасуттам̣
30. вуттан̃хетам̣ бхагавата̄, вуттамарахата̄ти ме сутам̣ –
‘‘двеме, бхиккхаве, дхамма̄ тапанӣйа̄. катаме две? идха, бхиккхаве, екаччо акатакалйа̄н̣о хоти, акатакусало, акатабхӣрутта̄н̣о, катапа̄по, каталуддо, катакиббисо. со ‘акатам̣ ме калйа̄н̣а’нтипи таппати, ‘катам̣ ме па̄па’нтипи таппати. име кхо, бхиккхаве, две дхамма̄ тапанӣйа̄’’ти. етаматтхам̣ бхагава̄ авоча. таттхетам̣ ити вуччати –
‘‘ка̄йадуччаритам̣ катва̄, вачӣдуччарита̄ни ча;
манодуччаритам̣ катва̄, йан̃чан̃н̃ам̣ досасан̃хитам̣.
‘‘акатва̄ кусалам̣ каммам̣, катва̄на̄кусалам̣ бахум̣;
ка̄йасса бхеда̄ дуппан̃н̃о, нирайам̣ сопападжджатӣ’’ти [нирайам̣ со упападжджатӣти (сӣ. сйа̄. кам̣. пӣ.)].
айампи аттхо вутто бхагавата̄, ити ме сутанти. татийам̣.
4. атапанӣйасуттам̣
31. вуттан̃хетам̣ бхагавата̄, вуттамарахата̄ти ме сутам̣ –
‘‘двеме, бхиккхаве, дхамма̄ атапанӣйа̄. катаме две? идха, бхиккхаве, екаччо катакалйа̄н̣о хоти, катакусало, катабхӣрутта̄н̣о, акатапа̄по, акаталуддо, акатакиббисо. со ‘катам̣ ме калйа̄н̣а’нтипи на таппати, ‘акатам̣ ме па̄па’нтипи на таппати. име кхо, бхиккхаве, две дхамма̄ атапанӣйа̄’’ти. етаматтхам̣ бхагава̄ авоча. таттхетам̣ ити вуччати –
‘‘ка̄йадуччаритам̣ хитва̄, вачӣдуччарита̄ни ча;
манодуччаритам̣ хитва̄, йан̃чан̃н̃ам̣ досасан̃хитам̣.
‘‘акатва̄кусалам̣ каммам̣, катва̄на кусалам̣ бахум̣;
ка̄йасса бхеда̄ саппан̃н̃о, саггам̣ со упападжджатӣ’’ти.
айампи аттхо вутто бхагавата̄, ити ме сутанти. чатуттхам̣.
5. пат̣хамасӣласуттам̣
32. вуттан̃хетам̣ бхагавата̄, вуттамарахата̄ти ме сутам̣ –
‘‘двӣхи, бхиккхаве, дхаммехи саманна̄гато пуггало йатха̄бхатам̣ никкхитто евам̣ нирайе. катамехи двӣхи? па̄пакена ча сӣлена, па̄пика̄йа ча дит̣т̣хийа̄. имехи кхо, бхиккхаве, двӣхи дхаммехи саманна̄гато пуггало йатха̄бхатам̣ никкхитто евам̣ нирайе’’ти. етаматтхам̣ бхагава̄ авоча. таттхетам̣ ити вуччати –
‘‘па̄пакена ча сӣлена, па̄пика̄йа ча дит̣т̣хийа̄;
етехи двӣхи дхаммехи, йо саманна̄гато наро;
ка̄йасса бхеда̄ дуппан̃н̃о, нирайам̣ сопападжджатӣ’’ти.
айампи аттхо вутто бхагавата̄, ити ме сутанти. пан̃чамам̣.
6. дутийасӣласуттам̣
33. вуттан̃хетам̣ бхагавата̄, вуттамарахата̄ти ме сутам̣ –
‘‘двӣхи, бхиккхаве, дхаммехи саманна̄гато пуггало йатха̄бхатам̣ никкхитто евам̣ сагге. катамехи двӣхи? бхаддакена ча сӣлена, бхаддика̄йа ча дит̣т̣хийа̄. имехи кхо, бхиккхаве, двӣхи дхаммехи саманна̄гато пуггало йатха̄бхатам̣ никкхитто евам̣ сагге’’ти. етаматтхам̣ бхагава̄ авоча. таттхетам̣ ити вуччати –
‘‘бхаддакена ча сӣлена, бхаддика̄йа ча дит̣т̣хийа̄;
етехи двӣхи дхаммехи, йо саманна̄гато наро;
ка̄йасса бхеда̄ саппан̃н̃о, саггам̣ со упападжджатӣ’’ти.
айампи аттхо вутто бхагавата̄, ити ме сутанти. чхат̣т̣хам̣.
7. а̄та̄пӣсуттам̣
34. вуттан̃хетам̣ бхагавата̄, вуттамарахата̄ти ме сутам̣ –
‘‘ана̄та̄пӣ, бхиккхаве, бхиккху анотта̄пӣ [аноттаппӣ (бахӯсу) ат̣т̣хакатха̄ пасситабба̄] абхаббо самбодха̄йа, абхаббо нибба̄на̄йа, абхаббо ануттарасса йогаккхемасса адхигама̄йа. а̄та̄пӣ ча кхо, бхиккхаве, бхиккху отта̄пӣ [оттаппӣ (бахӯсу)] бхаббо самбодха̄йа, бхаббо нибба̄на̄йа, бхаббо ануттарасса йогаккхемасса адхигама̄йа̄’’ти. етаматтхам̣ бхагава̄ авоча. таттхетам̣ ити вуччати –
‘‘ана̄та̄пӣ анотта̄пӣ, кусӣто хӣнавӣрийо;
йо тхӣнамиддхабахуло, ахирӣко ана̄даро;
абхаббо та̄дисо бхиккху, пхут̣т̣хум̣ самбодхимуттамам̣.
‘‘йо ча сатима̄ нипако джха̄йӣ, а̄та̄пӣ отта̄пӣ ча аппаматто;
сам̣йоджанам̣ джа̄тиджара̄йа чхетва̄, идхева самбодхимануттарам̣ пхусе’’ти.
айампи аттхо вутто бхагавата̄, ити ме сутанти. саттамам̣.
8. пат̣хаманакуханасуттам̣
35. вуттан̃хетам̣ бхагавата̄, вуттамарахата̄ти ме сутам̣ –
‘‘найидам̣, бхиккхаве, брахмачарийам̣ вуссати джанакуханаттхам̣, на джаналапанаттхам̣, на ла̄бхасакка̄расилока̄нисам̣саттхам̣, на ‘ити мам̣ джано джа̄на̄тӯ’ти. атха кхо идам̣, бхиккхаве, брахмачарийам̣ вуссати сам̣вараттхан̃чева паха̄наттхан̃ча̄’’ти. етаматтхам̣ бхагава̄ авоча. таттхетам̣ ити вуччати –
‘‘сам̣вараттхам̣ паха̄наттхам̣, брахмачарийам̣ анӣтихам̣;
адесайи со бхагава̄, нибба̄ногадхага̄минам̣.
‘‘еса магго махаттехи [махантехи (сӣ. ка.), махаттхехи (сйа̄.)], ануйа̄то махесибхи [махесино (сӣ. ка.)];
йе йе там̣ пат̣ипаджджанти, йатха̄ буддхена деситам̣;
дуккхассантам̣ кариссанти, саттхуса̄санака̄рино’’ти.
айампи аттхо вутто бхагавата̄, ити ме сутанти. ат̣т̣хамам̣.
9. дутийанакуханасуттам̣
36. вуттан̃хетам̣ бхагавата̄, вуттамарахата̄ти ме сутам̣ –
‘‘найидам̣, бхиккхаве, брахмачарийам̣ вуссати джанакуханаттхам̣, на джаналапанаттхам̣, на ла̄бхасакка̄расилока̄нисам̣саттхам̣, на ‘ити мам̣ джано джа̄на̄тӯ’ти. атха кхо идам̣, бхиккхаве, брахмачарийам̣ вуссати абхин̃н̃аттхан̃чева парин̃н̃аттхан̃ча̄’’ти. етаматтхам̣ бхагава̄ авоча. таттхетам̣ ити вуччати –
‘‘абхин̃н̃аттхам̣ парин̃н̃аттхам̣, брахмачарийам̣ анӣтихам̣;
адесайи со бхагава̄, нибба̄ногадхага̄минам̣.
‘‘еса магго махаттехи, ануйа̄то махесибхи;
йе йе там̣ пат̣ипаджджанти, йатха̄ буддхена деситам̣;
дуккхассантам̣ кариссанти, саттхуса̄санака̄рино’’ти.
айампи аттхо вутто бхагавата̄, ити ме сутанти. навамам̣.
10. соманассасуттам̣
37. вуттан̃хетам̣ бхагавата̄, вуттамарахата̄ти ме сутам̣ –
‘‘двӣхи, бхиккхаве, дхаммехи саманна̄гато бхиккху дит̣т̣хева дхамме сукхасоманассабахуло вихарати, йони часса [йонисо (сӣ. сйа̄. пӣ.), йонисса (ка.)] а̄раддха̄ хоти а̄сава̄нам̣ кхайа̄йа. катамехи двӣхи? сам̣веджанӣйесу т̣ха̄несу сам̣веджанена, сам̣виггасса ча йонисо падха̄нена. имехи кхо, бхиккхаве, двӣхи дхаммехи саманна̄гато бхиккху дит̣т̣хева дхамме сукхасоманассабахуло вихарати, йони часса а̄раддха̄ хоти а̄сава̄нам̣ кхайа̄йа̄’’ти. етаматтхам̣ бхагава̄ авоча. таттхетам̣ ити вуччати –
‘‘сам̣веджанӣйат̣т̣ха̄несу [сам̣веджанӣйесу т̣ха̄несу (сйа̄. пӣ.)], сам̣виджджетхева пан̣д̣ито;
а̄та̄пӣ нипако бхиккху, пан̃н̃а̄йа самавеккхийа.
‘‘евам̣ виха̄рӣ а̄та̄пӣ, сантавутти ануддхато;
четосаматхамануйутто, кхайам̣ дуккхасса па̄пун̣е’’ти.
айампи аттхо вутто бхагавата̄, ити ме сутанти. дасамам̣.
пат̣хамо вагго нит̣т̣хито.
тассудда̄нам̣ –
две ча бхиккхӯ тапанӣйа̄, тапанӣйа̄ параттхехи;
а̄та̄пӣ [две па̄да̄ (ка.), две а̄та̄пӣ (сӣ.)] накухана̄ две [на кухана̄ ча (саббаттха)], соманассена те даса̄ти.