54. качча̄йанавагго
1. маха̄качча̄йанаттхераапада̄нам̣
1. ‘‘падумуттаро на̄ма джино, анеджо аджитам̣ джайо;
сатасахассе каппа̄нам̣, ито уппаджджи на̄йако.
2. ‘‘вӣро камалапаттаккхо, сасан̇кавимала̄нано;
канака̄чаласан̇ка̄со [кан̃чанатачасан̇ка̄со (сйа̄.)], равидиттисамаппабхо.
3. ‘‘саттанеттаманоха̄рӣ, варалаккхан̣абхӯсито;
саббава̄кйапатха̄тӣто, мануджа̄марасаккато.
4. ‘‘самбуддхо бодхайам̣ сатте, ва̄гӣсо мадхурассаро;
карун̣а̄нибандхасанта̄но, париса̄су виса̄радо.
5. ‘‘десети мадхурам̣ дхаммам̣, чатусаччӯпасам̣хитам̣;
нимугге мохапан̇камхи, самуддхарати па̄н̣ине.
6. ‘‘тада̄ екачаро хутва̄, та̄пасо химава̄лайо;
набхаса̄ ма̄нусам̣ локам̣, гаччханто джинамаддасам̣.
7. ‘‘упечча сантикам̣ тасса, ассосим̣ дхаммадесанам̣;
ван̣н̣айантасса вӣрасса, са̄вакасса маха̄гун̣ам̣.
8. ‘‘сан̇кхиттена майа̄ вуттам̣, виттха̄рена пака̄сайам̣;
парисам̣ ман̃ча тосети, йатха̄ качча̄йано айам̣.
9. ‘‘‘на̄хам̣ евамидхекаччам̣ [евам̣видхам̣ кан̃чи (сӣ. пӣ.)], ан̃н̃ам̣ пасса̄ми са̄вакам̣;
тасма̄тадагге [тасметадагге (сӣ.)] есагго, евам̣ дха̄ретха бхиккхаво’.
10. ‘‘тада̄хам̣ вимхито хутва̄, сутва̄ ва̄кйам̣ манорамам̣;
химавантам̣ гамитва̄на, а̄хитва̄ [а̄хатва̄ (сӣ. пӣ.)] пуппхасан̃чайам̣.
11. ‘‘пӯджетва̄ локасаран̣ам̣, там̣ т̣ха̄намабхипаттхайим̣;
тада̄ мама̄сайам̣ н̃атва̄, бйа̄ка̄си са ран̣ан̃джахо.
12. ‘‘‘пассатхетам̣ исиварам̣, ниддхантаканакаттачам̣;
уддхаггаломам̣ пӣн̣ам̣сам̣, ачалам̣ пан̃джалим̣ т̣хитам̣.
13. ‘‘‘ха̄сам̣ супун̣н̣анайанам̣, буддхаван̣н̣агата̄сайам̣;
дхаммаджам̣ уггахадайам̣ [дхаммам̣ва виггахаварам̣ (сӣ.), дхаммапат̣иггахаварам̣ (пӣ.)], амата̄ситтасаннибхам̣’.
14. ‘‘качча̄насса гун̣ам̣ сутва̄, там̣ т̣ха̄нам̣ паттхайам̣ т̣хито;
ана̄гатамхи аддха̄не, готамасса маха̄муне.
15. ‘‘тасса дхаммесу да̄йа̄до, орасо дхамманиммито;
качча̄но на̄ма на̄мена, хессати саттху са̄вако.
16. ‘‘бахуссуто маха̄н̃а̄н̣ӣ, адхиппа̄йавидӯ муне;
па̄пун̣иссати там̣ т̣ха̄нам̣, йатха̄йам̣ бйа̄като майа̄.
17. ‘‘сатасахассито каппе, йам̣ каммамакарим̣ тада̄;
дуггатим̣ на̄бхиджа̄на̄ми, буддхапӯджа̄йидам̣ пхалам̣.
18. ‘‘дуве бхаве сам̣сара̄ми, деватте атха ма̄нусе;
ан̃н̃ам̣ гатим̣ на гаччха̄ми, буддхапӯджа̄йидам̣ пхалам̣.
19. ‘‘дуве куле паджа̄йа̄ми, кхаттийе атха бра̄хман̣е;
нӣче куле на джа̄йа̄ми, буддхапӯджа̄йидам̣ пхалам̣.
20. ‘‘паччхиме ча бхаве да̄ни, джа̄то удждженийам̣ пуре [джа̄то, удждженийам̣ пуре раме (сйа̄.)];
паджджотасса ча чан̣д̣асса, пурохитадиджа̄дхино [пурохитадиджа̄тино (сӣ. пӣ.)].
21. ‘‘путто тирит̣иваччхасса [тирит̣аваччхасса (сӣ.), типитиваччхасса (сйа̄.)], нипун̣о ведапа̄рагӯ;
ма̄та̄ ча чандима̄ на̄ма, качча̄нохам̣ вараттачо.
22. ‘‘вӣмам̣санаттхам̣ буддхасса, бхӯмипа̄лена песито;
дисва̄ моккхапурадва̄рам̣, на̄йакам̣ гун̣асан̃чайам̣.
23. ‘‘сутва̄ ча вималам̣ ва̄кйам̣, гатипан̇кависосанам̣;
па̄пун̣им̣ аматам̣ сантам̣, сесехи саха саттахи.
24. ‘‘адхиппа̄йавидӯ джа̄то, сугатасса маха̄мате;
т̣хапито етадагге ча, сусамиддхаманоратхо.
25. ‘‘килеса̄ джха̄пита̄ майхам̣, бхава̄ саббе самӯхата̄;
на̄гова бандханам̣ чхетва̄, вихара̄ми ана̄саво.
26. ‘‘сва̄гатам̣ вата ме а̄си, мама буддхасса сантике;
‘‘сва̄гатам̣ вата ме а̄си, мама буддхасса сантике; тиссо виджджа̄ ануппатта̄, катам̣ буддхасса са̄санам̣.
27. ‘‘пат̣исамбхида̄ чатассо, вимоккха̄пи ча ат̣т̣химе;
чхал̣абхин̃н̃а̄ саччхиката̄, катам̣ буддхасса са̄санам̣’’.
иттхам̣ судам̣ а̄йасма̄ маха̄качча̄йано тхеро има̄ га̄тха̄йо
абха̄ситтха̄ти.
маха̄качча̄йанаттхерасса̄пада̄нам̣ пат̣хамам̣.
2. ваккалиттхераапада̄нам̣
28. ‘‘ито сатасахассамхи, каппе уппаджджи на̄йако;
аномана̄мо амито, на̄мена падумуттаро.
29. ‘‘падума̄ка̄равадано, падума̄маласуччхавӣ;
локена̄нупалиттова тойена падумам̣ йатха̄.
30. ‘‘вӣро падумапаттаккхо, канто ча падумам̣ йатха̄;
падумуттарагандхова, тасма̄ со падумуттаро.
31. ‘‘локаджет̣т̣хо ча нимма̄но, андха̄нам̣ найанӯпамо;
сантавесо гун̣анидхи, карун̣а̄матиса̄гаро.
32. ‘‘са када̄чи маха̄вӣро, брахма̄сурасураччито;
садевамануджа̄кин̣н̣е, джанамаджджхе джинуттамо [джануттамо (сйа̄. пӣ.), ануттамо (ка.) ван̇гӣсаттхера̄пада̄непи].
33. ‘‘ваданена сугандхена, мадхурена рутена ча;
ран̃джайам̣ парисам̣ саббам̣, сантхавӣ са̄вакам̣ сакам̣.
34. ‘‘саддха̄дхимутто сумати, мама дассанала̄ласо [дассанаса̄лайо (сйа̄.)];
наттхи ета̄дисо ан̃н̃о, йатха̄йам̣ бхиккху ваккали.
35. ‘‘тада̄хам̣ хам̣саватийам̣, нагаре бра̄хман̣атраджо;
хутва̄ сутва̄ ча там̣ ва̄кйам̣, там̣ т̣ха̄намабхирочайим̣.
36. ‘‘саса̄вакам̣ там̣ вималам̣, нимантетва̄ татха̄гатам̣;
сатта̄хам̣ бходжайитва̄на, дуссехаччха̄дайим̣ тада̄.
37. ‘‘нипачча сираса̄ тасса, анантагун̣аса̄гаре;
нимугго пӣтисампун̣н̣о, идам̣ вачанамабравим̣.
38. ‘‘‘йо со тайа̄ сантхавито, ито саттамаке муни [идха саддха̄дхимутто иси (сйа̄.), ито саттамакехани (сӣ. пӣ.)];
бхиккху саддха̄ватам̣ агго, та̄дисо хомахам̣ муне’.
39. ‘‘евам̣ вутте маха̄вӣро, ана̄варан̣адассано;
имам̣ ва̄кйам̣ удӣреси, париса̄йа маха̄муни.
40. ‘‘‘пассатхетам̣ ма̄н̣авакам̣, пӣтамат̣т̣ханива̄санам̣;
хемайан̃н̃опачитан̇гам̣ [хемайан̃н̃опавӣтан̇гам̣ (сӣ.)], джананеттаманохарам̣.
41. ‘‘‘есо ана̄гатаддха̄не, готамасса махесино;
агго саддха̄дхимутта̄нам̣, са̄вакойам̣ бхависсати.
42. ‘‘‘девабхӯто мануссо ва̄, саббасанта̄паваджджито;
саббабхогапарибйӯл̣хо, сукхито сам̣сариссати.
43. ‘‘‘сатасахассито каппе, окка̄какуласамбхаво;
готамо на̄ма готтена, саттха̄ локе бхависсати.
44. ‘‘‘тасса дхаммесу да̄йа̄до, орасо дхамманиммито;
ваккали на̄ма на̄мена, хессати саттху са̄вако’.
45. ‘‘тена каммависесена, четана̄пан̣идхӣхи ча;
джахитва̄ ма̄нусам̣ дехам̣, та̄ватим̣самагаччхахам̣.
46. ‘‘саббаттха сукхито хутва̄, сам̣саранто бхава̄бхаве;
са̄ваттхийам̣ пуре джа̄то, куле ан̃н̃атаре ахам̣.
47. ‘‘нонӣтасукхума̄лам̣ мам̣, джа̄тапаллавакомалам̣;
мандам̣ утта̄насайанам̣, писа̄чабхайатаджджита̄.
48. ‘‘па̄дамӯле махесисса, са̄йесум̣ дӣнама̄наса̄;
имам̣ дада̄ма те на̄тха, саран̣ам̣ хохи на̄йака.
49. ‘‘тада̄ пат̣иггахи со мам̣, бхӣта̄нам̣ саран̣о муни;
джа̄лина̄ чаккан̇китена [сан̇калан̇кена (сӣ.)], мудукомалапа̄н̣ина̄.
50. ‘‘тада̄ пабхути тена̄хам̣, араккхеййена раккхито;
саббаверавинимутто [саббабйа̄дхивинимутто (сйа̄.), саббӯпадхивинимутто (пӣ.)], сукхена паривуддхито.
51. ‘‘сугатена вина̄ бхӯто, уккан̣т̣ха̄ми мухуттакам̣;
джа̄тийа̄ саттавассохам̣, паббаджим̣ анага̄рийам̣.
52. ‘‘саббапа̄рамисамбхӯтам̣, нӣлаккхинайанам̣ [лан̇кинӣлайанам̣ (сӣ.)] варам̣;
рӯпам̣ саббасубха̄кин̣н̣ам̣, атитто вихара̄махам̣ [вихайа̄махам̣ (сӣ. пӣ.)].
53. ‘‘буддхарӯпаратим̣ [буддхо рӯпаратим̣ (сӣ.)] н̃атва̄, тада̄ овади мам̣ джино;
‘алам̣ ваккали ким̣ рӯпе, рамасе ба̄ланандите.
54. ‘‘‘йо хи пассати саддхаммам̣, со мам̣ пассати пан̣д̣ито;
апассама̄но саддхаммам̣, мам̣ пассампи на пассати.
55. ‘‘‘ананта̄дӣнаво ка̄йо, висаруккхасамӯпамо;
а̄ва̄со саббарога̄нам̣, пун̃джо дуккхасса кевало.
56. ‘‘‘ниббиндийа тато рӯпе, кхандха̄нам̣ удайаббайам̣;
пасса упаккилеса̄нам̣, сукхенантам̣ гамиссати’.
57. ‘‘евам̣ тена̄нусит̣т̣хохам̣, на̄йакена хитесина̄;
гиджджхакӯт̣ам̣ сама̄руйха, джха̄йа̄ми гирикандаре.
58. ‘‘т̣хито паббатапа̄дамхи, асса̄сайи [мама̄хасо (сӣ.)] маха̄муни;
ваккалӣти джино ва̄чам̣, там̣ сутва̄ мудито ахам̣.
59. ‘‘паккхандим̣ селапаббха̄ре, анекасатапорисе;
тада̄ буддха̄нубха̄вена, сукхенева махим̣ гато.
60. ‘‘пунопи [пуна̄пи (сйа̄.), муни мам̣ (ка.)] дхаммам̣ десети, кхандха̄нам̣ удайаббайам̣;
тамахам̣ дхаммаман̃н̃а̄йа, арахаттамапа̄пун̣им̣.
61. ‘‘сумаха̄парисамаджджхе, тада̄ мам̣ чаран̣антаго;
аггам̣ саддха̄дхимутта̄нам̣, пан̃н̃апеси маха̄мати.
62. ‘‘сатасахассито каппе, йам̣ каммамакарим̣ тада̄;
дуггатим̣ на̄бхиджа̄на̄ми, буддхапӯджа̄йидам̣ пхалам̣.
63. ‘‘килеса̄ джха̄пита̄ майхам̣…пе… вихара̄ми ана̄саво.
64. ‘‘сва̄гатам̣ вата ме а̄си…пе… катам̣ буддхасса са̄санам̣.
65. ‘‘пат̣исамбхида̄ чатассо…пе… катам̣ буддхасса са̄санам̣’’.
иттхам̣ судам̣ а̄йасма̄ ваккалиттхеро има̄ га̄тха̄йо
абха̄ситтха̄ти.
ваккалиттхерасса̄пада̄нам̣ дутийам̣.
3. маха̄каппинаттхераапада̄нам̣
66. ‘‘падумуттаро на̄ма джино, саббадхамма̄на па̄рагӯ;
удито аджат̣а̄ка̄се [джагада̄ка̄се (сӣ.), джалада̄ка̄се (пӣ.)], равӣва сарадамбаре.
67. ‘‘вачана̄бха̄йа бодхети, венеййападума̄ни со;
килесапан̇кам̣ сосети, матирам̣сӣхи на̄йако.
68. ‘‘титтхийа̄нам̣ йасе [йасо (сӣ. пӣ.)] ханти, кхаджджота̄бха̄ йатха̄ рави;
саччаттха̄бхам̣ пака̄сети, ратанам̣ва дива̄каро.
69. ‘‘гун̣а̄нам̣ а̄йатибхӯто, ратана̄нам̣ва са̄гаро;
паджджуннорива бхӯта̄ни, дхаммамегхена вассати.
70. ‘‘аккхадассо тада̄ а̄сим̣, нагаре хам̣сасавхайе;
упечча дхаммамассосим̣, джаладжуттамана̄мино.
71. ‘‘ова̄дакасса бхиккхӯнам̣, са̄вакасса ката̄вино;
гун̣ам̣ пака̄сайантасса, таппайантасса [тосайантасса (сӣ.), ха̄сайантасса (сйа̄.), ва̄сайантасса (пӣ.)] ме манам̣.
72. ‘‘сутва̄ патӣто сумано, нимантетва̄ татха̄гатам̣;