1. паттасиккха̄падаван̣н̣ана̄

598. тена самайена̄ти паттасиккха̄падам̣. таттха паттава̄н̣иджджанти га̄манигама̄дӣсу вичаранта̄ паттава̄н̣иджджам̣ ва̄ кариссанти. а̄маттика̄пан̣ам̣ ва̄ти аматта̄ни вуччанти бха̄джана̄ни, та̄ни йесам̣ бхан̣д̣ам̣ те а̄маттика̄, тесам̣ а̄маттика̄нам̣ а̄пан̣ам̣ а̄маттика̄пан̣ам̣, кула̄лабхан̣д̣ава̄н̣иджака̄пан̣анти аттхо.

602. тайо паттасса ван̣н̣а̄ти тӣн̣и паттасса пама̄н̣а̄ни. ад̣д̣ха̄л̣хакоданам̣ ган̣ха̄тӣти магадхана̄л̣ийа̄ двиннам̣ тан̣д̣улана̄л̣ӣнам̣ оданам̣ ган̣ха̄ти. магадхана̄л̣и на̄ма ад̣д̣хатерасапала̄ хотӣти андхакат̣т̣хакатха̄йам̣ вуттам̣. сӣхал̣адӣпе пакатина̄л̣и маханта̄, дамил̣ана̄л̣и кхуддака̄, магадхана̄л̣и пама̄н̣айутта̄, та̄йа магадхана̄л̣ийа̄ дийад̣д̣хана̄л̣и ека̄ сӣхал̣ана̄л̣и хотӣти маха̄ат̣т̣хакатха̄йам̣ вуттам̣. чатубха̄гам̣ кха̄дананти оданасса чатуттхабха̄гаппама̄н̣ам̣ кха̄данам̣, там̣ хаттхаха̄рийасса муггасӯпасса васена ведитаббам̣. тадупийам̣ бйан̃джананти тасса оданасса анурӯпам̣ маччхамам̣саса̄капхалакал̣ӣра̄дибйан̃джанам̣.

татра̄йам̣ виниччхайо – анупахатапура̄н̣аса̄литан̣д̣ула̄нам̣ сукот̣т̣итапарисуддха̄нам̣ две магадхана̄л̣ийо гахетва̄ техи тан̣д̣улехи ануттан̣д̣улам̣ акилиннам̣ апин̣д̣итам̣ сувисадам̣ кундамакул̣ара̄сисадисам̣ авасса̄витоданам̣ пачитва̄ ниравасесам̣ патте паккхипитва̄ тасса оданасса чатуттхабха̄гаппама̄н̣о на̄тигхано на̄титануко хаттхаха̄рийо саббасамбха̄расан̇кхато муггасӯпо паккхипитаббо. тато а̄лопасса а̄лопасса анурӯпам̣ йа̄вачарима̄лопаппахонакам̣ маччхамам̣са̄дибйан̃джанам̣ паккхипитаббам̣, саппителатаккарасакан̃джика̄дӣни пана ган̣анӯпага̄ни на хонти, та̄ни хи оданагатика̄нева, нева ха̄петум̣ на вад̣д̣хетум̣ сакконти. еваметам̣ саббампи паккхиттам̣ саче паттасса мукхават̣т̣ийа̄ хет̣т̣химара̄джисамам̣ тит̣т̣хати, суттена ва̄ хӣрена ва̄ чхиндантасса суттасса ва̄ хӣрасса ва̄ хет̣т̣химантам̣ пхусати, айам̣ уккат̣т̣хо на̄ма патто. саче там̣ ра̄джим̣ атиккамма тхӯпӣкатам̣ тит̣т̣хати, айам̣ уккат̣т̣хомако на̄ма патто. саче там̣ ра̄джим̣ на сампа̄пун̣а̄ти, антогатамева хоти, айам̣ уккат̣т̣хуккат̣т̣хо на̄ма патто.

на̄л̣икодананти магадхана̄л̣ийа̄ ека̄йа тан̣д̣улана̄л̣ийа̄ оданам̣. паттходананти магадхана̄л̣ийа̄ упад̣д̣хана̄л̣икоданам̣. сесам̣ вуттанайенева ведитаббам̣. айам̣ пана на̄маматте висесо – саче на̄л̣икодана̄ди саббампи паккхиттам̣ вуттанайенева хет̣т̣химара̄джисамам̣ тит̣т̣хати, айам̣ маджджхимо на̄ма патто. саче там̣ ра̄джим̣ атиккамма тхӯпӣкатам̣ тит̣т̣хати, айам̣ маджджхимомако на̄ма патто. саче там̣ ра̄джим̣ на сампа̄пун̣а̄ти антогатамева хоти, айам̣ маджджхимуккат̣т̣хо на̄ма патто. саче паттходана̄ди саббампи паккхиттам̣ хет̣т̣химара̄джисамам̣ тит̣т̣хати, айам̣ омако на̄ма патто. саче там̣ ра̄джим̣ атиккамма тхӯпӣкатам̣ тит̣т̣хати, айам̣ омакомако на̄ма патто. саче там̣ ра̄джим̣ на па̄пун̣а̄ти антогатамева хоти, айам̣ омакуккат̣т̣хо на̄ма паттоти евамете нава патта̄. тесу две апатта̄ уккат̣т̣хуккат̣т̣хо ча омакомако ча. ‘‘тато уккат̣т̣хо апатто омако апатто’’ти идан̃хи ете сандха̄йа вуттам̣. уккат̣т̣хуккат̣т̣хо хи еттха уккат̣т̣хато уккат̣т̣хатта̄ ‘‘тато уккат̣т̣хо апатто’’ти вутто. омакомако ча омакато омакатта̄ тато омако апаттоти вутто. тасма̄ ете бха̄джанапарибхогена парибхун̃джитабба̄, на адхит̣т̣ха̄нупага̄, на викаппанупага̄. итаре пана сатта адхит̣т̣хахитва̄ ва̄ викаппетва̄ ва̄ парибхун̃джитабба̄, евам̣ акатва̄ там̣ даса̄хам̣ атикка̄майато ниссаггийам̣ па̄читтийанти там̣ саттавидхампи паттам̣ даса̄хапарамам̣ ка̄лам̣ атикка̄майато ниссаггийам̣ па̄читтийам̣.

607. ниссаггийам̣ паттам̣ аниссаджджитва̄ парибхун̃джатӣти йа̄гум̣ пивитва̄ дхоте дуккат̣ам̣, кхан̃джакам̣ кха̄дитва̄ бхаттам̣ бхун̃джитва̄ дхоте дуккат̣анти евам̣ пайоге пайоге дуккат̣ам̣.

608. ана̄патти антодаса̄хам̣ адхит̣т̣хети викаппетӣти еттха пана пама̄н̣айуттассапи адхит̣т̣ха̄навикаппанупагаттам̣ евам̣ ведитаббам̣ – айопатто пан̃чахи па̄кехи маттика̄патто двӣхи па̄кехи пакко адхит̣т̣ха̄нупаго, убхопи йам̣ мӯлам̣ да̄таббам̣, тасмим̣ диннейева. саче екопи па̄ко ӯно хоти, ка̄кан̣икаматтампи ва̄ мӯлам̣ адиннам̣, на адхит̣т̣ха̄нупаго. сачепи паттаса̄мико вадати ‘‘йада̄ тумха̄кам̣ мӯлам̣ бхависсати, тада̄ дассатха, адхит̣т̣хахитва̄ парибхун̃джатха̄’’ти нева адхит̣т̣ха̄нупаго хоти, па̄касса хи ӯнатта̄ паттасан̇кхам̣ на гаччхати, мӯласса сакаласса ва̄ екадесасса ва̄ адиннатта̄ сакабха̄вам̣ на упети, ан̃н̃ассева сантако хоти, тасма̄ па̄ке ча мӯле ча нит̣т̣хитейева адхит̣т̣ха̄нупаго хоти. йо адхит̣т̣ха̄нупаго, свева викаппанупаго, со хаттхам̣ а̄гатопи ана̄гатопи адхит̣т̣ха̄таббо викаппетаббо ва̄. йади хи паттака̄рако мӯлам̣ лабхитва̄ сайам̣ ва̄ да̄тука̄мо хутва̄ ‘‘ахам̣, бханте, тумха̄кам̣ паттам̣ катва̄ асукадивасе на̄ма пачитва̄ т̣хапесса̄мӣ’’ти вадати, бхиккху ча тена париччхиннадивасато даса̄хам̣ атикка̄мети, ниссаггийам̣ па̄читтийам̣. саче пана паттака̄рако ‘‘ахам̣ тумха̄кам̣ паттам̣ катва̄ пачитва̄ са̄санам̣ песесса̄мӣ’’ти ватва̄ татхева кароти, тена песитабхиккху пана тасса бхиккхуно на а̄рочети, ан̃н̃о дисва̄ ва̄ сутва̄ ва̄ ‘‘тумха̄кам̣, бханте, патто нит̣т̣хито’’ти а̄рочети, етасса а̄рочанам̣ напама̄н̣ам̣. йада̄ пана тена песитойева а̄рочети, тасса вачанам̣ сутадивасато пат̣т̣ха̄йа даса̄хам̣ атикка̄майато ниссаггийам̣ па̄читтийам̣. саче паттака̄рако ‘‘ахам̣ тумха̄кам̣ паттам̣ катва̄ пачитва̄ кассачи хаттхе пахин̣исса̄мӣ’’ти ватва̄ татхева кароти, паттам̣ гахетва̄ а̄гатабхиккху пана аттано паривен̣е т̣хапетва̄ тасса на а̄рочети, ан̃н̃о кочи бхан̣ати ‘‘апи, бханте, адхуна̄ а̄бхато патто сундаро’’ти! ‘‘кухим̣, а̄вусо, патто’’ти? ‘‘иттханна̄масса хаттхе песито’’ти. етассапи вачанам̣ на пама̄н̣ам̣. йада̄ пана со бхиккху паттам̣ дети, ладдхадивасато пат̣т̣ха̄йа даса̄хам̣ атикка̄майато ниссаггийам̣ па̄читтийам̣. тасма̄ даса̄хам̣ анатикка̄метва̄ва адхит̣т̣ха̄таббо викаппетаббо ва̄.

таттха две паттасса адхит̣т̣ха̄на̄ – ка̄йена ва̄ адхит̣т̣ха̄ти, ва̄ча̄йа ва̄ адхит̣т̣ха̄ти. тесам̣ васена адхит̣т̣хахантена ча ‘‘имам̣ паттам̣ паччуддхара̄мӣ’’ти ва̄ ‘‘етам̣ паттам̣ паччуддхара̄мӣ’’ти ва̄ евам̣ саммукхе ва̄ параммукхе ва̄ т̣хитам̣ пура̄н̣апаттам̣ паччуддхаритва̄ ан̃н̃асса ва̄ датва̄ навам̣ паттам̣ йаттха каттхачи т̣хитам̣ хаттхена пара̄маситва̄ ‘‘имам̣ паттам̣ адхит̣т̣ха̄мӣ’’ти читтена а̄бхогам̣ катва̄ ка̄йавика̄рам̣ каронтена ка̄йена ва̄ адхит̣т̣ха̄таббо, вачӣбхедам̣ катва̄ ва̄ча̄йа ва̄ адхит̣т̣ха̄таббо. татра дувидхам̣ адхит̣т̣ха̄нам̣ – саче хаттхапа̄се хоти ‘‘имам̣ паттам̣ адхит̣т̣ха̄мӣ’’ти ва̄ча̄ бхиндитабба̄. атха антогаббхе ва̄ упарипа̄са̄де ва̄ са̄мантавиха̄ре ва̄ хоти, т̣хапитат̣т̣ха̄нам̣ саллаккхетва̄ ‘‘етам̣ паттам̣ адхит̣т̣ха̄мӣ’’ти ва̄ча̄ бхиндитабба̄.

адхит̣т̣хахантена пана екакена адхит̣т̣ха̄тумпи ват̣т̣ати, ан̃н̃асса сантике адхит̣т̣ха̄тумпи ват̣т̣ати. ан̃н̃асса сантике айама̄нисам̣со – сачасса ‘‘адхит̣т̣хито ну кхо ме, но’’ти вимати уппаджджати, итаро са̄ретва̄ виматим̣ чхиндиссатӣти. саче кочи даса патте лабхитва̄ саббева аттана̄ва парибхун̃джитука̄мо хоти, на саббе адхит̣т̣ха̄табба̄. екам̣ паттам̣ адхит̣т̣ха̄йа пунадивасе там̣ паччуддхаритва̄ ан̃н̃о адхит̣т̣ха̄таббо. етенупа̄йена вассасатампи парихаритум̣ сакка̄.

евам̣ аппаматтасса бхиккхуно сийа̄ адхит̣т̣ха̄навиджахананти? сийа̄. саче хи айам̣ паттам̣ ан̃н̃асса ва̄ дети, виббхамати ва̄ сиккхам̣ ва̄ паччаккха̄ти, ка̄лам̣ ва̄ кароти, лин̇гам̣ ва̄сса париваттати, паччуддхарати ва̄, патте ва̄ чхиддам̣ хоти, адхит̣т̣ха̄нам̣ виджахати. вуттампи четам̣ –

‘‘диннавиббхантапаччаккха̄, ка̄лам̣кирийакатена ча;

лин̇гапаччуддхара̄ чева, чхиддена бхавати саттама’’нти.

чорахаран̣ависса̄сагга̄хехипи виджахатийева. киттакена чхиддена адхит̣т̣ха̄нам̣ бхиджджати? йена кан̇гуситтхам̣ никкхамати чева пависати ча. идан̃хи саттаннам̣ дхан̃н̃а̄нам̣ ла̄макадхан̃н̃аситтхам̣, тасмим̣ айачун̣н̣ена ва̄ а̄н̣ийа̄ ва̄ пат̣ипа̄катике кате даса̄хаббхантаре пуна адхит̣т̣ха̄таббо. айам̣ та̄ва ‘‘антодаса̄хам̣ адхит̣т̣хети викаппетӣ’’ти еттха адхит̣т̣ха̄не виниччхайо.

викаппане пана две викаппана̄ – саммукха̄викаппана̄ ча параммукха̄викаппана̄ ча. катхам̣ саммукха̄викаппана̄ хоти? патта̄нам̣ екабахубха̄вам̣ саннихита̄саннихитабха̄ван̃ча н̃атва̄ ‘‘имам̣ патта’’нти ва̄ ‘‘име патте’’ти ва̄ ‘‘етам̣ патта’’нти ва̄ ‘‘ете патте’’ти ва̄ ватва̄ ‘‘туйхам̣ викаппемӣ’’ти ваттаббам̣. айамека̄ саммукха̄викаппана̄. етта̄вата̄ нидхетум̣ ват̣т̣ати, парибхун̃джитум̣ ва̄ виссаджджетум̣ ва̄ адхит̣т̣ха̄тум̣ ва̄ на ват̣т̣ати. ‘‘майхам̣ сантакам̣ парибхун̃джа ва̄ виссаджджехи ва̄ йатха̄паччайам̣ ва̄ карохӣ’’ти евам̣ пана вутте паччуддха̄ро на̄ма хоти, татопабхути парибхога̄дайопи ват̣т̣анти.

апаро найо – татхева патта̄нам̣ екабахубха̄вам̣ саннихита̄саннихитабха̄ван̃ча н̃атва̄ тассева бхиккхуно сантике ‘‘имам̣ патта’’нти ва̄ ‘‘име патте’’ти ва̄ ‘‘етам̣ патта’’нти ва̄ ‘‘ете патте’’ти ва̄ ватва̄ пан̃часу сахадхаммикесу ан̃н̃атарасса аттана̄ абхиручитасса йасса кассачи на̄мам̣ гахетва̄ ‘‘тиссасса бхиккхуно викаппемӣ’’ти ва̄ ‘‘тисса̄йа бхиккхунийа̄ сиккхама̄на̄йа са̄ман̣ерасса тисса̄йа са̄ман̣ерийа̄ викаппемӣ’’ти ва̄ ваттаббам̣, айам̣ апара̄пи саммукха̄викаппана̄. етта̄вата̄ нидхетум̣ ват̣т̣ати, парибхога̄дӣсу пана екампи на ват̣т̣ати. тена пана бхиккхуна̄ ‘‘тиссасса бхиккхуно сантакам̣…пе… тисса̄йа са̄ман̣ерийа̄ сантакам̣ парибхун̃джа ва̄ виссаджджехи ва̄ йатха̄паччайам̣ ва̄ карохӣ’’ти вутте паччуддха̄ро на̄ма хоти. татопабхути парибхога̄дайопи ват̣т̣анти.

катхам̣ параммукха̄викаппана̄ хоти? патта̄нам̣ татхева екабахубха̄вам̣ саннихита̄саннихитабха̄ван̃ча н̃атва̄ ‘‘имам̣ патта’’нти ва̄ ‘‘име патте’’ти ва̄ ‘‘етам̣ патта’’нти ва̄ ‘‘ете патте’’ти ва̄ ватва̄ ‘‘туйхам̣ викаппанаттха̄йа даммӣ’’ти ваттаббам̣. тена ваттаббо – ‘‘ко те митто ва̄ сандит̣т̣хо ва̄’’ти? тато итарена пуриманайенева ‘‘тиссо бхиккхӯти ва̄…пе… тисса̄ са̄ман̣ерӣ’’ти ва̄ ваттаббам̣. пуна тена бхиккхуна̄ ‘‘ахам̣ тиссасса бхиккхуно даммӣ’’ти ва̄…пе… ‘‘тисса̄йа са̄ман̣ерийа̄ даммӣ’’ти ва̄ ваттаббам̣, айам̣ параммукха̄викаппана̄. етта̄ватта̄ нидхетум̣ ват̣т̣ати, парибхога̄дӣсу пана екампи на ват̣т̣ати. тена пана бхиккхуна̄ дутийасаммукха̄викаппана̄йам̣ вуттанайенева ‘‘иттханна̄масса сантакам̣ парибхун̃джа ва̄ виссаджджехи ва̄ йатха̄паччайам̣ ва̄ карохӣ’’ти вутте паччуддха̄ро на̄ма хоти. татопабхути парибхога̄дайопи ват̣т̣анти.

има̄сам̣ пана двиннам̣ викаппана̄нам̣ на̄на̄каран̣ам̣, авасесо ча вачанаккамо саббо пат̣хамакатхинасиккха̄падаван̣н̣ана̄йам̣ вуттанайенева ведитаббо саддхим̣ самут̣т̣ха̄на̄дӣхӣти.

паттасиккха̄падаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.