6. кут̣ика̄расиккха̄падаван̣н̣ана̄

342. тена самайена̄ти кут̣ика̄расиккха̄падам̣. таттха а̄л̣авака̄ти а̄л̣авират̣т̣хе джа̄та̄ да̄рака̄ а̄л̣авака̄ на̄ма, те паббаджитака̄лепи ‘‘а̄л̣авака̄’’твева пан̃н̃а̄йим̣су. те сандха̄йа вуттам̣ ‘‘а̄л̣авака̄ бхиккхӯ’’ти. сан̃н̃а̄чика̄йоти сайам̣ йа̄читва̄ гахитӯпакаран̣а̄йо. ка̄ра̄пентӣти каронтипи ка̄ра̄пентипи, те кира са̄сане випассана̄дхуран̃ча гантхадхуран̃ча̄ти двепи дхура̄ни чхад̣д̣етва̄ навакаммамева дхурам̣ катва̄ пагган̣хим̣су. асса̄мика̄йоти аниссара̄йо, ка̄рета̄ да̄йакена вирахита̄йоти аттхо. аттуддесика̄йоти атта̄нам̣ уддисса аттано аттха̄йа а̄раддха̄йоти аттхо. аппама̄н̣ика̄йоти ‘‘еттакена нит̣т̣хам̣ гаччхиссантӣ’’ти евам̣ апариччхиннаппама̄н̣а̄йо, вуддхиппама̄н̣а̄йо ва̄ махантаппама̄н̣а̄йоти аттхо.

йа̄чана̄ ева бахула̄ етесам̣ мандам̣ ан̃н̃ам̣ камманти йа̄чанабахула̄. евам̣ вин̃н̃аттибахула̄ ведитабба̄. аттхато панеттха на̄на̄каран̣ам̣ наттхи, анекаккхаттум̣ ‘‘пурисам̣ детха, пурисаттхакарам̣ детха̄’’ти йа̄чанта̄наметам̣ адхивачанам̣. таттха мӯлаччхеджджа̄йа пурисам̣ йа̄читум̣ на ват̣т̣ати, саха̄йаттха̄йа каммакаран̣аттха̄йа ‘‘пурисам̣ детха̄’’ти йа̄читум̣ ват̣т̣ати. пурисаттхакаранти пурисена ка̄таббам̣ хаттхакаммам̣ вуччати, там̣ йа̄читум̣ ват̣т̣ати. хаттхакаммам̣ на̄ма кин̃чи ваттху на хоти, тасма̄ т̣хапетва̄ мигалуддакамаччхабандхака̄дӣнам̣ сакакаммам̣ авасесам̣ саббам̣ каппийам̣. ‘‘ким̣, бханте, а̄гататтха кена камма’’нти пуччхите ва̄ апуччхите ва̄ йа̄читум̣ ват̣т̣ати, вин̃н̃аттипаччайа̄ досо наттхи. тасма̄ мигалуддака̄дайо сакакаммам̣ на йа̄читабба̄, ‘‘хаттхакаммам̣ детха̄’’ти анийаметва̄пи на йа̄читабба̄; евам̣ йа̄чита̄ хи те ‘‘са̄дху, бханте’’ти бхиккхӯ уййоджетва̄ мигепи ма̄ретва̄ а̄хареййум̣. нийаметва̄ пана ‘‘виха̄ре кин̃чи каттаббам̣ аттхи, таттха хаттхакаммам̣ детха̄’’ти йа̄читабба̄. пха̄ланан̇гала̄дӣни упакаран̣а̄ни гахетва̄ каситум̣ ва̄ вапитум̣ ва̄ ла̄йитум̣ ва̄ гаччхантам̣ сакиччапасутампи кассакам̣ ва̄ ан̃н̃ам̣ ва̄ кин̃чи хаттхакаммам̣ йа̄читум̣ ват̣т̣атева. йо пана вигха̄са̄до ва̄ ан̃н̃о ва̄ кочи никкаммо нираттхакакатхам̣ катхенто нидда̄йанто ва̄ вихарати, еварӯпам̣ айа̄читва̄пи ‘‘ехи ре идам̣ ва̄ идам̣ ва̄ карохӣ’’ти йадиччхакам̣ ка̄ра̄петум̣ ват̣т̣ати.

хаттхакаммасса пана саббакаппийабха̄вадӣпанаттхам̣ имам̣ найам̣ катхенти. саче хи бхиккху па̄са̄дам̣ ка̄ретука̄мо хоти, тхамбхаттха̄йа па̄са̄н̣акот̣т̣ака̄нам̣ гхарам̣ гантва̄ ваттаббам̣ ‘‘хаттхакаммам̣ ладдхум̣ ват̣т̣ати упа̄сака̄’’ти. ким̣ ка̄таббам̣, бханте,ти? па̄са̄н̣аттхамбха̄ уддхаритва̄ да̄табба̄ти. саче те уддхаритва̄ ва̄ денти, уддхаритва̄ никкхитте аттано тхамбхе ва̄ денти, ват̣т̣ати. атха̄пи ваданти – ‘‘амха̄кам̣, бханте, хаттхакаммам̣ ка̄тум̣ кхан̣о наттхи, ан̃н̃ам̣ уддхара̄петха, тасса мӯлам̣ дасса̄ма̄’’ти уддхара̄петва̄ ‘‘па̄са̄н̣аттхамбхе уддхат̣аманусса̄нам̣ мӯлам̣ детха̄’’ти ваттум̣ ват̣т̣ати. етеневупа̄йена па̄са̄дада̄рӯнам̣ аттха̄йа вад̣д̣хакӣнам̣ сантикам̣ ит̣т̣хакаттха̄йа ит̣т̣хакавад̣д̣хакӣнам̣ чхаданаттха̄йа гехаччха̄дака̄нам̣ читтакамматтха̄йа читтака̄ра̄нанти йена йена аттхо хоти, тасса тасса аттха̄йа тесам̣ тесам̣ сиппака̄рака̄нам̣ сантикам̣ гантва̄ хаттхакаммам̣ йа̄читум̣ ват̣т̣ати. хаттхакаммайа̄чанавасена ча мӯлаччхеджджа̄йа ва̄ бхаттаветана̄нуппада̄нена ва̄ ладдхампи саббам̣ гахетум̣ ват̣т̣ати. аран̃н̃ато а̄хара̄пентена ча саббам̣ анаджджха̄вуттхакам̣ а̄хара̄петаббам̣.

на кевалан̃ча па̄са̄дам̣ ка̄ретука̄мена ман̃чапӣт̣хапаттапарисса̄ванадхамакаракачӣвара̄дӣни ка̄ра̄петука̄мена̄пи да̄рулохасутта̄дӣни лабхитва̄ те те сиппака̄раке упасан̇камитва̄ вуттанайенева хаттхакаммам̣ йа̄читаббам̣. хаттхакаммайа̄чанавасена ча мӯлаччхеджджа̄йа ва̄ бхаттаветана̄нуппада̄нена ва̄ ладдхампи саббам̣ гахетаббам̣. саче пана ка̄тум̣ на иччханти, бхаттаветанам̣ пачча̄сӣсанти, акаппийакаха̄пан̣а̄ди на да̄таббам̣. бхиккха̄ча̄раваттена тан̣д̣ула̄дӣни парийеситва̄ да̄тум̣ ват̣т̣ати.

хаттхакаммавасена паттам̣ ка̄ретва̄ татхева па̄четва̄ навапаккасса паттасса пун̃чханателаттха̄йа антога̄мам̣ павит̣т̣хена ‘‘бхиккха̄йа а̄гато’’ти саллаккхетва̄ йа̄гуйа̄ ва̄ бхатте ва̄ а̄нӣте хаттхена патто пидха̄таббо. саче упа̄сика̄ ‘‘ким̣, бханте’’ти пуччхати, ‘‘навапакко патто пун̃чханателена аттхо’’ти ваттаббам̣. саче са̄ ‘‘дехи, бханте’’ти паттам̣ гахетва̄ телена пун̃чхитва̄ йа̄гуйа̄ ва̄ бхаттасса ва̄ пӯретва̄ дети, вин̃н̃атти на̄ма на хоти, гахетум̣ ват̣т̣атӣти.

бхиккхӯ пагева пин̣д̣а̄йа чаритва̄ а̄санаса̄лам̣ гантва̄ а̄санам̣ апассанта̄ тит̣т̣ханти. татра че упа̄сака̄ бхиккхӯ т̣хите дисва̄ сайамева а̄сана̄ни а̄хара̄пенти, нисӣдитва̄ гаччхантехи а̄пуччхитва̄ гантаббам̣. ана̄пуччха̄ гата̄нампи нат̣т̣хам̣ гӣва̄ на хоти, а̄пуччхитва̄ гаманам̣ пана ваттам̣. саче бхиккхӯхи ‘‘а̄сана̄ни а̄харатха̄’’ти вуттехи а̄хат̣а̄ни хонти, а̄пуччхитва̄ва гантаббам̣. ана̄пуччха̄ гата̄нам̣ ваттабхедо ча нат̣т̣хан̃ча гӣва̄ти. аттхаран̣акоджава̄дӣсупи есева найо.

маккхика̄йо бахука̄ хонти, ‘‘маккхика̄бӣджаним̣ а̄харатха̄’’ти ваттаббам̣. пучимандаса̄кха̄дӣни а̄харанти, каппийам̣ ка̄ра̄петва̄ пат̣иггахетабба̄ни. а̄санаса̄ла̄йа удакабха̄джанам̣ риттам̣ хоти, ‘‘дхамакаран̣ам̣ ган̣ха̄’’ти на ваттаббам̣. дхамакаракан̃хи риттабха̄джане паккхипанто бхиндеййа ‘‘надим̣ ва̄ тал̣а̄кам̣ ва̄ гантва̄ пана удакам̣ а̄хара̄’’ти ваттум̣ ват̣т̣ати. ‘‘гехато а̄хара̄’’ти нева ваттум̣ ват̣т̣ати, на а̄хат̣ам̣ парибхун̃джитаббам̣. а̄санаса̄ла̄йам̣ ва̄ аран̃н̃аке ва̄ бхаттакиччам̣ каронтехи таттхаджа̄такам̣ анаджджха̄вуттхакам̣ йам̣кин̃чи уттарибхан̇га̄рахам̣ паттам̣ ва̄ пхалам̣ ва̄ саче кин̃чи каммам̣ каронтам̣ а̄хара̄пети, хаттхакаммавасена а̄хара̄петва̄ парибхун̃джитум̣ ват̣т̣ати. аладжджӣхи пана бхиккхӯхи ва̄ са̄ман̣ерехи ва̄ хаттхакаммам̣ на ка̄ретаббам̣. айам̣ та̄ва пурисаттхакаре найо.

гон̣ам̣ пана ан̃н̃а̄такааппава̄ритат̣т̣ха̄нато а̄хара̄петум̣ на ват̣т̣ати, а̄хара̄пентасса дуккат̣ам̣. н̃а̄типава̄ритат̣т̣ха̄натопи мӯлаччхеджджа̄йа йа̄читум̣ на ват̣т̣ати, та̄вака̄ликанайена саббаттха ват̣т̣ати. евам̣ а̄хара̄питан̃ча гон̣ам̣ раккхитва̄ джаггитва̄ са̄мика̄ пат̣иччха̄петабба̄. сачасса па̄до ва̄ син̇гам̣ ва̄ бхиджджати ва̄ нассати ва̄ са̄мика̄ че сампат̣иччханти, иччетам̣ кусалам̣. но че сампат̣иччханти, гӣва̄ хоти. саче ‘‘тумха̄кам̣йева дема̄’’ти ваданти на сампат̣иччхитаббам̣. ‘‘виха̄расса дема̄’’ти вутте пана ‘‘а̄ра̄мика̄нам̣ а̄чиккхатха джагганаттха̄йа̄’’ти ваттаббам̣.

‘‘сакат̣ам̣ детха̄’’типи ан̃н̃а̄такааппава̄рите ваттум̣ на ват̣т̣ати, вин̃н̃аттиева хоти дуккат̣ам̣ а̄паджджати. н̃а̄типава̄ритат̣т̣ха̄не пана ват̣т̣ати, та̄вака̄ликам̣ ват̣т̣ати каммам̣ катва̄ пуна да̄таббам̣. саче немийа̄дӣни бхиджджанти па̄катика̄ни катва̄ да̄таббам̣. нат̣т̣хе гӣва̄ хоти. ‘‘тумха̄камева дема̄’’ти вутте да̄рубхан̣д̣ам̣ на̄ма сампат̣иччхитум̣ ват̣т̣ати. еса найо ва̄сипхарасукут̣ха̄рӣкуда̄ланикха̄данесу. валлиа̄дӣсу ча парапариггахитесу. гарубхан̣д̣аппахонакесуйева ча валлиа̄дӣсу вин̃н̃атти хоти, на тато орам̣.

анаджджха̄вуттхакам̣ пана йам̣кин̃чи а̄хара̄петум̣ ват̣т̣ати. раккхитагопитат̣т̣ха̄нейева хи вин̃н̃атти на̄ма вуччати. са̄ двӣсу паччайесу саббена саббам̣ на ват̣т̣ати, сена̄санапаччайе пана ‘‘а̄хара дехӣ’’ти вин̃н̃аттиматтамева на ват̣т̣ати, парикатхобха̄санимиттакамма̄ни ват̣т̣анти. таттха упосатха̄га̄рам̣ ва̄ бходжанаса̄лам̣ ва̄ ан̃н̃ам̣ ва̄ йам̣кин̃чи сена̄санам̣ иччхато ‘‘имасмим̣ вата ока̄се еварӯпам̣ сена̄санам̣ ка̄тум̣ ват̣т̣атӣ’’ти ва̄ ‘‘йутта’’нти ва̄ ‘‘анурӯпа’’нти ва̄тиа̄дина̄ найена вачанам̣ парикатха̄ на̄ма. ‘‘упа̄сака̄ тумхе кухим̣ васатха̄’’ти? ‘‘па̄са̄де, бханте’’ти. ‘‘ким̣ бхиккхӯнам̣ пана упа̄сака̄ па̄са̄до на ват̣т̣атӣ’’ти евама̄дивачанам̣ обха̄со на̄ма. мануссе дисва̄ раджджум̣ паса̄рети, кхӣле а̄кот̣а̄пети. ‘‘ким̣ идам̣, бханте’’ти вутте ‘‘идха а̄ва̄сам̣ карисса̄ма̄’’ти евама̄дикаран̣ам̣ пана нимиттакаммам̣ на̄ма. гила̄напаччайе пана вин̃н̃аттипи ват̣т̣ати, пагева парикатха̄дӣни.

манусса̄ упаддута̄ йа̄чана̄йа упаддута̄ вин̃н̃аттийа̄ти тесам̣ бхиккхӯнам̣ та̄йа йа̄чана̄йа ча вин̃н̃аттийа̄ ча пӣл̣ита̄. уббиджджантипӣти ‘‘ким̣ ну а̄хара̄пессантӣ’’ти уббегам̣ ин̃джанам̣ чаланам̣ пат̣илабханти. уттасантипӣти ахим̣ вийа дисва̄ сахаса̄ таситва̄ уккаманти. пала̄йантипӣти дӯратова йена ва̄ тена ва̄ пала̄йанти. ан̃н̃енапи гаччхантӣти йам̣ маггам̣ пат̣ипанна̄ там̣ паха̄йа ниваттитва̄ ва̄мам̣ ва̄ даккхин̣ам̣ ва̄ гахетва̄ гаччханти, два̄рампи тхакенти.

344. бхӯтапуббам̣ бхиккхавети ити бхагава̄ те бхиккхӯ гарахитва̄ таданурӯпан̃ча дхаммим̣ катхам̣ катва̄ пунапи вин̃н̃аттийа̄ досам̣ па̄кат̣ам̣ курума̄но имина̄ ‘‘бхӯтапуббам̣ бхиккхаве’’тиа̄дина̄ найена тӣн̣и ваттхӯни дассеси. таттха ман̣икан̣т̣хоти со кира на̄гара̄джа̄ саббака̄мададам̣ махаггхам̣ ман̣им̣ кан̣т̣хе пиландхитва̄ чарати, тасма̄ ‘‘ман̣икан̣т̣хо’’ твева пан̃н̃а̄йиттха. упаримуддхани махантам̣ пхан̣ам̣ каритва̄ ат̣т̣ха̄сӣти со кира тесам̣ двиннам̣ исӣнам̣ канит̣т̣хо иси метта̄виха̄рӣ ахоси, тасма̄ на̄гара̄джа̄ надито уттаритва̄ деваван̣н̣ам̣ нимминитва̄ тасса сантике нисӣдитва̄ саммоданӣйам̣ катхам̣ катва̄ там̣ деваван̣н̣ам̣ паха̄йа сакаван̣н̣амева упагантва̄ там̣ исим̣ париккхипитва̄ пасанна̄ка̄рам̣ каронто упаримуддхани махантам̣ пхан̣ам̣ каритва̄ чхаттам̣ вийа дха̄райама̄но мухуттам̣ т̣хатва̄ паккамати, тена вуттам̣ ‘‘упаримуддхани махантам̣ пхан̣ам̣ каритва̄ ат̣т̣ха̄сӣ’’ти. ман̣имасса кан̣т̣хе пиландхананти ман̣им̣ асса кан̣т̣хе пиландхитам̣, а̄мукканти аттхо. екамантам̣ ат̣т̣ха̄сӣти тена деваван̣н̣ена а̄гантва̄ та̄пасена саддхим̣ саммодама̄но екасмим̣ падесе ат̣т̣ха̄си.

маманнапа̄нанти мама аннан̃ча па̄нан̃ча. випуланти бахулам̣. ул̣а̄ранти пан̣ӣтам̣. атийа̄чакосӣти ативийа йа̄чако, аси пунаппунам̣ йа̄часӣти вуттам̣ хоти. сусӯти тарун̣о, тха̄масампанно йоббанаппаттапурисо. саккхара̄ вуччати ка̄л̣асила̄, таттха дхото аси ‘‘саккхарадхото на̄ма̄’’ти вуччати, саккхарадхото па̄н̣имхи асса̄ти саккхарадхотапа̄н̣и, па̄са̄н̣е дхотаниситакхаггахаттхоти аттхо. йатха̄ со асихаттхо пурисо та̄сеййа, евам̣ та̄сеси мам̣ селам̣ йа̄чама̄но, ман̣им̣ йа̄чантоти аттхо.

на там̣ йа̄чети там̣ на йа̄чеййа. катарам̣? йасса пийам̣ джигӣсети йам̣ асса саттасса пийанти джа̄неййа.

киман̇гам̣ пана мануссабхӯта̄нанти мануссабхӯта̄нам̣ амана̄па̄ти кимеветтха ваттаббам̣.

345. сакун̣асан̇гхасса саддена убба̄л̣хоти со кира сакун̣асан̇гхо пат̣хамайа̄ман̃ча паччхимайа̄ман̃ча нирантарам̣ саддамева кароти, со бхиккху тена саддена пӣл̣ито хутва̄ бхагавато сантикам̣ агама̄си. тена̄ха – ‘‘йена̄хам̣ тенупасан̇камӣ’’ти.

куто ча твам̣ бхиккху а̄гаччхасӣти еттха нисинно со бхиккху на а̄гаччхати ваттама̄насамӣпе пана евам̣ ваттум̣ лаббхати. тена̄ха – ‘‘куто ча твам̣ бхиккху а̄гаччхасӣ’’ти, куто а̄гатосӣти аттхо. тато ахам̣ бхагава̄ а̄гаччха̄мӣти еттха̄пи со ева найо. убба̄л̣хоти пӣл̣ито, уккан̣т̣ха̄пито хутва̄ти аттхо.

со сакун̣асан̇гхо ‘‘бхиккху паттам̣ йа̄чатӣ’’ти еттха на те сакун̣а̄ бхиккхуно вачанам̣ джа̄нанти, бхагава̄ пана аттано а̄нубха̄вена йатха̄ джа̄нанти татха̄ ака̄си.

346. апа̄хам̣ те на джа̄на̄мӣти апи ахам̣ те джане ‘‘ке ва̄ име, касса ва̄ име’’ти на джа̄на̄ми. сан̇гамма йа̄чантӣти сама̄гантва̄ ваггавагга̄ хутва̄ йа̄чанти. йа̄чако аппийо хотӣти йо йа̄чати со аппийо хоти. йа̄чам̣ ададамаппийоти йа̄чанти йа̄читам̣ вуччати, йа̄читаматтхам̣ ададантопи аппийо хоти. атха ва̄ йа̄чанти йа̄чантасса, ададамаппийоти аденто аппийо хоти. ма̄ ме видессана̄ ахӯти ма̄ ме аппийабха̄во аху, ахам̣ ва̄ тава, твам̣ ва̄ мама видессо аппийо ма̄ ахосӣти аттхо.

347. дуссам̣хара̄нӣти касигораккха̄дӣхи упа̄йехи дуккхена сам̣харан̣ӣйа̄ни.

348-9. сан̃н̃а̄чика̄йа пана бхиккхуна̄ти еттха сан̃н̃а̄чика̄ на̄ма сайам̣ паваттитайа̄чана̄ вуччати, тасма̄ ‘‘сан̃н̃а̄чика̄йа̄’’ти аттано йа̄чана̄йа̄ти вуттам̣ хоти, сайам̣ йа̄читакехи упакаран̣ехӣти аттхо. йасма̄ пана са̄ сайам̣йа̄читакехи кайирама̄на̄ сайам̣ йа̄читва̄ кайирама̄на̄ хоти, тасма̄ там̣ аттхапарийа̄йам̣ дассетум̣ ‘‘сайам̣ йа̄читва̄ пурисампӣ’’ти евамасса падабха̄джанам̣ вуттам̣.

уллитта̄ти антолитта̄. авалитта̄ти бахилитта̄. уллитта̄валитта̄ти антараба̄хиралитта̄ти вуттам̣ хоти.

ка̄райама̄нена̄ти имасса падабха̄джане ‘‘ка̄ра̄пентена̄’’ти еттакамева ваттаббам̣ сийа̄, еван̃хи бйан̃джанам̣ самети. йасма̄ пана сан̃н̃а̄чика̄йа кут̣им̣ каронтена̄пи идха вуттанайенева пат̣ипаджджитаббам̣, тасма̄ каронто ва̄ хоту ка̄ра̄пенто ва̄ убхопете ‘‘ка̄райама̄нена̄’’ти имина̄ва падена сан̇гахита̄ти етаматтхам̣ дассетум̣ ‘‘каронто ва̄ ка̄ра̄пенто ва̄’’ти вуттам̣. йади пана каронтена ва̄ ка̄ра̄пентена ва̄ти вадеййа, бйан̃джанам̣ виломитам̣ бхавеййа, на хи ка̄ра̄пенто каронто на̄ма хоти, тасма̄ аттхаматтамеветтха дасситанти ведитаббам̣.

аттуддесанти ‘‘майхам̣ еса̄’’ти евам̣ атта̄ уддесо асса̄ти аттуддеса̄, там̣ аттуддесам̣. йасма̄ пана йасса̄ атта̄ уддесо са̄ аттано аттха̄йа хоти, тасма̄ аттхапарийа̄йам̣ дассенто ‘‘аттуддесанти аттано аттха̄йа̄’’ти а̄ха. пама̄н̣ика̄ ка̄ретабба̄ти пама̄н̣айутта̄ ка̄ретабба̄. татридам̣ пама̄н̣анти тасса̄ кут̣ийа̄ идам̣ пама̄н̣ам̣. сугатавидаттхийа̄ти сугатавидаттхи на̄ма ида̄ни маджджхимасса пурисасса тиссо видаттхийо вад̣д̣хакӣхаттхена дийад̣д̣хо хаттхо хоти. ба̄хиримена ма̄нена̄ти кут̣ийа̄ бахикут̣т̣ама̄нена два̄даса видаттхийо, минантена пана саббапат̣хамам̣ динно маха̄маттикапарийанто на гахетаббо. тхусапин̣д̣апарийантена минитаббам̣. тхусапин̣д̣ассаупари сетакаммам̣ аббоха̄рикам̣. саче тхусапин̣д̣ена анаттхико маха̄маттика̄йа ева нит̣т̣ха̄пети, маха̄маттика̄ва париччхедо.

тирийанти виттха̄рато. сатта̄ти сатта сугатавидаттхийо. антара̄ти имасса пана айам̣ ниддесо, ‘‘аббхантаримена ма̄нена̄’’ти, кут̣т̣асса бахи антам̣ аггахетва̄ аббхантаримена антена минийама̄не тирийам̣ сатта сугатавидаттхийо пама̄н̣анти вуттам̣ хоти.

йо пана лесам̣ од̣д̣енто йатха̄вуттаппама̄н̣амева карисса̄мӣти дӣгхато ека̄даса видаттхийо тирийам̣ ат̣т̣ха видаттхийо, дӣгхато ва̄ тераса видаттхийо тирийам̣ чха видаттхийо кареййа, на ват̣т̣ати. екатобха̄гена атиккантампи хи пама̄н̣ам̣ атиккантамева хоти. тит̣т̣хату видаттхи, кесаггаматтампи дӣгхато ва̄ ха̄петва̄ тирийам̣ тирийато ва̄ ха̄петва̄ дӣгхам̣ вад̣д̣хетум̣ на ват̣т̣ати, ко пана ва̄до убхато вад̣д̣хане? вуттан̃хетам̣ – ‘‘а̄йа̄мато ва̄ виттха̄рато ва̄ антамасо кесаггаматтампи атиккамитва̄ кароти ва̄ ка̄ра̄пети ва̄ пайоге дуккат̣а’’нтиа̄ди (па̄ра̄. 353). йатха̄вуттаппама̄н̣а̄ ева пана ват̣т̣ати. йа̄ пана дӣгхато сат̣т̣хихаттха̄пи хоти тирийам̣ тихаттха̄ ва̄ ӯнакачатухаттха̄ ва̄ йаттха пама̄н̣айутто ман̃чо ито чито ча на париваттати, айам̣ кут̣ӣти сан̇кхйам̣ на гаччхати, тасма̄ айампи ват̣т̣ати. маха̄паччарийам̣ пана паччхимакот̣ийа̄ чатухаттхавиттха̄ра̄ вутта̄, тато хет̣т̣ха̄ акут̣и. пама̄н̣ика̄пи пана адеситаваттхука̄ ва̄ са̄рамбха̄ ва̄ апариккамана̄ ва̄ на ват̣т̣ати. пама̄н̣ика̄ деситаваттхука̄ ана̄рамбха̄ сапариккамана̄ва ват̣т̣ати. пама̄н̣ато ӯнатарампи чатухаттхам̣ пан̃чахаттхампи каронтена деситаваттхука̄ва ка̄ретабба̄. пама̄н̣а̄тиккантан̃ча пана каронто лепапарийоса̄не гарукам̣ а̄паттим̣ а̄паджджати.

таттха лепо ча алепо ча лепока̄со ча алепока̄со ча ведитаббо. сеййатхидам̣ – лепоти две лепа̄ – маттика̄лепо ча судха̄лепо ча. т̣хапетва̄ пана име две лепе авасесо бхасмагомайа̄дибхедо лепо, алепо. сачепи калалалепо хоти, алапо ева. лепока̄соти бхиттийо чева чхаданан̃ча, т̣хапетва̄ пана бхиттиччхадане авасесо тхамбхатула̄пит̣т̣хасан̇гха̄т̣ава̄тапа̄надхӯмаччхидда̄ди алепа̄рахо ока̄со саббопи алепока̄соти ведитаббо.

бхиккхӯ абхинетабба̄ ваттхудесана̄йа̄ти йасмим̣ т̣ха̄не кут̣им̣ ка̄ретука̄мо хоти, таттха ваттхудесанаттха̄йа бхиккхӯ нетабба̄. тена кут̣ика̄ракена̄тиа̄ди пана йена видхина̄ те бхиккхӯ абхинетабба̄, тасса дассанаттхам̣ вуттам̣. таттха кут̣иваттхум̣ содхетва̄ти на висамам̣ аран̃н̃ам̣ бхиккхӯ гахетва̄ гантаббам̣, кут̣иваттхум̣ пана пат̣хамамева содхетва̄ саматалам̣ сӣмаман̣д̣аласадисам̣ катва̄ паччха̄ сан̇гхам̣ упасан̇камитва̄ йа̄читва̄ нетабба̄ти дассети. евамасса вачанӣйоти сан̇гхо евам̣ ваттаббо асса. парато пана ‘‘дутийампи йа̄читабба̄’’ти бхиккхӯ сандха̄йа бахувачанам̣ вуттам̣. но че саббо сан̇гхо уссахатӣти саче саббо сан̇гхо на иччхати, саджджха̄йаманасика̄ра̄дӣсу уййутта̄ те те бхиккхӯ хонти. са̄рамбхам̣ ана̄рамбханти саупаддавам̣ анупаддавам̣. сапариккаманам̣ апариккамананти саупача̄рам̣ анупача̄рам̣.

паттакалланти патто ка̄ло имасса олоканасса̄ти паттака̄лам̣, паттака̄ламева паттакаллам̣. идан̃ча ваттхум̣олоканаттха̄йа саммутикаммам̣ ануса̄вана̄найена олокетва̄пи ка̄тум̣ ват̣т̣ати. парато пана ваттхудесана̄каммам̣ йатха̄вутта̄йа ева н̃аттийа̄ ча ануса̄вана̄йа ча ка̄таббам̣, олокетва̄ ка̄тум̣ на ват̣т̣ати.

353. кипиллика̄нанти раттака̄л̣апин̇гала̄дибхеда̄нам̣ йа̄сам̣ ка̄сан̃чи кипиллика̄нам̣. кипӣллака̄нантипи па̄т̣хо. а̄сайоти нибаддхавасанат̣т̣ха̄нам̣, йатха̄ ча кипиллика̄нам̣ евам̣ упачика̄дӣнампи нибаддхавасанат̣т̣ха̄нам̣йева а̄сайо ведитаббо. йаттха пана те гочараттха̄йа а̄гантва̄ гаччханти, саббесампи та̄дисо сан̃чаран̣аппадесо ава̄рито, тасма̄ таттха апанетва̄ содхетва̄ ка̄тум̣ ват̣т̣ати. има̄ни та̄ва чха т̣ха̄на̄нисатта̄нуддайа̄йа пат̣иккхитта̄ни.

хаттхӣнам̣ ва̄ти хаттхӣнам̣ пана нибаддхавасанат̣т̣ха̄нампи нибаддхагочарат̣т̣ха̄нампи на ват̣т̣ати, сӣха̄дӣнам̣ а̄сайо ча гочара̄йа паккаманта̄нам̣ нибаддхагаманамагго ча на ват̣т̣ати. етесам̣ гочарабхӯми на гахита̄. йесам̣ кесан̃чӣти ан̃н̃есампи ва̄л̣а̄нам̣ тираччха̄нагата̄нам̣. има̄ни сатта т̣ха̄на̄ни саппат̣ибхайа̄ни бхиккхӯнам̣ а̄рогйаттха̄йа пат̣иккхитта̄ни. сеса̄ни на̄на̄упаддавехи саупаддава̄ни. таттха пуббан̣н̣анисситанти пуббан̣н̣ам̣ нисситам̣ саттаннам̣ дхан̃н̃а̄нам̣ вируханакакхеттаса̄манта̄ т̣хитам̣. есева найо апаран̣н̣аниссита̄дӣсупи. еттха пана аббха̄гха̄танти ка̄ран̣а̄гхарам̣ веригхарам̣, чора̄нам̣ ма̄ран̣аттха̄йа катанти курундиа̄дӣсу.

а̄гха̄тананти дхаммагандхика̄ вуччати. суса̄нанти маха̄суса̄нам̣. сам̣саран̣анти аниббиджджхагаманӣйо гатапачча̄гатамагго вуччати. сесам̣ утта̄намева.

на сакка̄ хоти йатха̄йуттена сакат̣ена̄ти двӣхи балибаддехи йуттена сакат̣ена екам̣ чаккам̣ ниббодакапатанат̣т̣ха̄не екам̣ бахи катва̄ а̄виджджитум̣ на сакка̄ хоти. курундийам̣ пана ‘‘чатӯхи йуттена̄’’ти вуттам̣. саманта̄ ниссен̣ийа̄ анупаригантунти ниссен̣ийам̣ т̣хатва̄ гехам̣ чха̄дентехи на сакка̄ хоти саманта̄ ниссен̣ийа̄ а̄виджджитум̣. ити еварӯпе са̄рамбхе ча апариккамане ча т̣ха̄не на ка̄ретабба̄. ана̄рамбхе пана сапариккамане ка̄ретабба̄, там̣ вуттапат̣ипаккханайена па̄л̣ийам̣ а̄гатамева.

пуна сан̃н̃а̄чика̄ на̄ма̄ти евама̄ди ‘‘са̄рамбхе че бхиккху ваттхусмим̣ апариккамане сан̃н̃а̄чика̄йа кут̣им̣ ка̄реййа̄’’ти евам̣ вуттасам̣йа̄чика̄дӣнам̣ аттхаппака̄санаттхам̣ вуттам̣.

пайоге дуккат̣анти евам̣ адеситаваттхукам̣ ва̄ пама̄н̣а̄тиккантам̣ ва̄ кут̣им̣ ка̄ресса̄мӣти аран̃н̃ато руккха̄ харан̣аттха̄йа ва̄сим̣ ва̄ пхарасум̣ ва̄ нисети дуккат̣ам̣, аран̃н̃ам̣ пависати дуккат̣ам̣, таттха аллатин̣а̄ни чхиндати дуккат̣ена саддхим̣ па̄читтийам̣, суккха̄ни чхиндати дуккат̣ам̣. руккхесупи есева найо. бхӯмим̣ содхети кхан̣ати, пам̣сум̣ уддхарати, чина̄ти; евам̣ йа̄ва па̄чӣрам̣ бандхати та̄ва пуббапайого на̄ма хоти. тасмим̣ пуббапайоге саббаттха па̄читтийат̣т̣ха̄не дуккат̣ена саддхим̣ па̄читтийам̣, дуккат̣ат̣т̣ха̄не дуккат̣ам̣, тато пат̣т̣ха̄йа сахапайого на̄ма. таттха тхамбхехи ка̄табба̄йа тхамбхам̣ усса̄пети, дуккат̣ам̣. ит̣т̣хака̄хи чинитабба̄йа ит̣т̣хакам̣ а̄чина̄ти, дуккат̣ам̣. евам̣ йам̣ йам̣ упакаран̣ам̣ йоджети, саббаттха пайоге пайоге дуккат̣ам̣. таччхантасса хаттхава̄ре хаттхава̄ре тадаттха̄йа гаччхантасса паде паде дуккат̣ам̣. евам̣ катам̣ пана да̄рукут̣т̣икам̣ ва̄ ит̣т̣хакакут̣т̣икам̣ ва̄ сила̄кут̣т̣икам̣ ва̄ антамасо пан̣н̣аса̄лампи сабхиттиччхаданам̣ лимписса̄мӣти судха̄йа ва̄ маттика̄йа ва̄ лимпантасса пайоге пайоге йа̄ва тхуллаччайам̣ на хоти, та̄ва дуккат̣ам̣. етам̣ пана дуккат̣ам̣ маха̄лепенева ват̣т̣ати, сетараттаван̣н̣акаран̣е ва̄ читтакамме ва̄ ана̄патти.

екам̣ пин̣д̣ам̣ ана̄гатети йо саббапаччхимо еко лепапин̣д̣о, там̣ екам̣ пин̣д̣ам̣ асампатте кут̣икамме. идам̣ вуттам̣ хоти, ида̄ни двӣхи пин̣д̣ехи нит̣т̣ха̄нам̣ гамиссатӣти тесу пат̣хамапин̣д̣ада̄не тхуллаччайанти.

тасмим̣ пин̣д̣е а̄гатети йам̣ екам̣ пин̣д̣ам̣ ана̄гате кут̣икамме тхуллаччайам̣ хоти, тасмим̣ аваса̄напин̣д̣е а̄гате динне т̣хапите лепасса гхат̣итатта̄ а̄патти сан̇гха̄дисесасса. евам̣ лемпантасса ча антолепе ва̄ антолепена саддхим̣ бхиттин̃ча чхаданан̃ча ека̄баддхам̣ катва̄ гхат̣ите бахилепе ва̄ бахилепена саддхим̣ гхат̣ите сан̇гха̄дисесо. саче пана два̄рабаддхам̣ ва̄ ва̄тапа̄нам̣ ва̄ ат̣т̣хапетва̄ва маттика̄йа лимпати, тасмин̃ча тассока̄сам̣ пуна вад̣д̣хетва̄ ва̄ авад̣д̣хетва̄ ва̄ т̣хапите лепо на гхат̣ӣйати раккхати та̄ва, пуна лимпантасса пана гхат̣итаматте сан̇гха̄дисесо. саче там̣ т̣хапийама̄нам̣ пат̣хамам̣ динналепена саддхим̣ нирантарамева хутва̄ тит̣т̣хати, пат̣хамамева сан̇гха̄дисесо. упачика̄мочанаттхам̣ ат̣т̣хан̇гуламаттена аппаттаччхаданам̣ катва̄ бхиттим̣ лимпати, ана̄патти. упачика̄мочанаттхамева хет̣т̣ха̄ па̄са̄н̣акут̣т̣ам̣ катва̄ там̣ алимпитва̄ упари лимпати, лепо на гхат̣ийати на̄ма, ана̄паттийева.

ит̣т̣хакакут̣т̣ика̄йа ит̣т̣хака̄хийева ва̄тапа̄не ча дхӯманетта̄ни ча кароти, лепагхат̣аненева а̄патти. пан̣н̣аса̄лам̣ лимпати, лепагхат̣аненева а̄патти. таттха а̄локаттха̄йа ат̣т̣хан̇гуламаттам̣ т̣хапетва̄ лимпати, лепо на гхат̣ӣйати на̄ма, ана̄паттийева. саче ‘‘ва̄тапа̄нам̣ ладдха̄ еттха т̣хапесса̄мӣ’’ти кароти, ва̄тапа̄не т̣хапите лепагхат̣анена а̄патти. саче маттика̄йа кут̣т̣ам̣ кароти, чхаданалепена саддхим̣ гхат̣ане а̄патти. еко екапин̣д̣а̄васесам̣ катва̄ т̣хапети, ан̃н̃о там̣ дисва̄ ‘‘дуккатам̣ ида’’нти ваттасӣсена лимпати убхиннампи ана̄патти.

354. бхиккху кут̣им̣ каротӣти евама̄дӣни чхаттим̣са чатукка̄ни а̄паттибхедадассанаттхам̣ вутта̄ни, таттха са̄рамбха̄йа дуккат̣ам̣, апариккамана̄йа дуккат̣ам̣, пама̄н̣а̄тикканта̄йа сан̇гха̄дисесо, адеситаваттхука̄йа сан̇гха̄дисесо, етесам̣ васена вомиссака̄паттийо ведитабба̄.

355. а̄патти двиннам̣ сан̇гха̄дисесена двиннам̣ дуккат̣а̄нантиа̄дӣсу ча двӣхи сан̇гха̄дисесехи саддхим̣ двиннам̣ дуккат̣а̄нантиа̄дина̄ найена аттхо ведитаббо.

361. со че виппакате а̄гаччхатӣтиа̄дӣсу пана айам̣ аттхавиниччхайо. соти сама̄диситва̄ паккантабхиккху. виппакатети анит̣т̣хите кут̣икамме. ан̃н̃асса ва̄ да̄табба̄ти ан̃н̃асса пуггаласса ва̄ сан̇гхасса ва̄ чаджитва̄ да̄табба̄. бхиндитва̄ ва̄ пуна ка̄табба̄ти киттакена бхинна̄ хоти, саче тхамбха̄ бхӯмийам̣ никха̄та̄, уддхаритабба̄. саче па̄са̄н̣а̄нам̣ упари т̣хапита̄, апанетабба̄. ит̣т̣хакачита̄йа йа̄ва ман̇галит̣т̣хака̄ та̄ва кут̣т̣а̄ апачинитабба̄. сан̇кхепато бхӯмисамам̣ катва̄ вина̄сита̄ бхинна̄ хоти, бхӯмито упари чатуран̇гуламаттепи т̣хите абхинна̄ва. сесам̣ саббачатуккесу па̄кат̣амева. на хеттха ан̃н̃ам̣ кин̃чи аттхи, йам̣ па̄л̣иануса̄ренева дуббин̃н̃еййам̣ сийа̄.

363. аттана̄ виппакатантиа̄дӣсу пана аттана̄ а̄раддхам̣ кут̣им̣. аттана̄ парийоса̄петӣти маха̄маттика̄йа ва̄ тхусаматтика̄йа ва̄ йа̄йа катам̣ парийоситабха̄вам̣ па̄петука̄мо хоти, та̄йа аваса̄напин̣д̣ам̣ денто парийоса̄пети.

парехи парийоса̄петӣти аттанова аттха̄йа парехи парийоса̄пети. аттана̄ ва̄ хи виппаката̄ хоту парехи ва̄ убхайехи ва̄, там̣ че аттано аттха̄йа аттана̄ ва̄ парийоса̄пети, парехи ва̄ парийоса̄пети, аттана̄ ча парехи ча̄ти йуганаддхам̣ ва̄ парийоса̄пети, сан̇гха̄дисесойева̄ти айаметтха виниччхайо.

курундийам̣пана вуттам̣ – ‘‘две тайо бхиккхӯ ‘екато васисса̄ма̄’ти каронти, раккхати та̄ва, авибхаттатта̄ ана̄патти. ‘идам̣ т̣ха̄нам̣ тава, идам̣ мама̄’ти вибхаджитва̄ каронти а̄патти. са̄ман̣еро ча бхиккху ча екато каронти, йа̄ва авибхатта̄ та̄ва раккхати. пуриманайена вибхаджитва̄ каронти, бхиккхусса а̄паттӣ’’ти.

364. ана̄патти лен̣етиа̄дӣсу лен̣ам̣ махантампи каронтасса ана̄патти. на хеттха лепо гхат̣ӣйати. гухампи ит̣т̣хака̄гухам̣ ва̄ сила̄гухам̣ ва̄ да̄ругухам̣ ва̄ бхӯмигухам̣ ва̄ махантампи каронтасса ана̄патти.

тин̣акут̣ика̄йа̄ти саттабхӯмикопи па̄са̄до тин̣апан̣н̣аччхадано ‘‘тин̣акут̣ика̄’’ти вуччати. ат̣т̣хакатха̄су пана куккут̣аччхикагеханти чхаданам̣ дан̣д̣акехи джа̄лабаддхам̣ катва̄ тин̣ехи ва̄ пан̣н̣ехи ва̄ чха̄дитакут̣ика̄ва вутта̄, таттха ана̄патти. махантампи тин̣аччхаданагехам̣ ка̄тум̣ ват̣т̣ати, уллитта̄дибха̄во ева хи кут̣ийа̄ лаккхан̣ам̣, со ча чхаданамева сандха̄йа вуттоти ведитаббо. чан̇каманаса̄ла̄йам̣ тин̣ачун̣н̣ам̣ парипатати ‘‘ануджа̄на̄ми, бхиккхаве, огумпхетва̄ уллитта̄валиттам̣ ка̄ту’’нтиа̄дӣни (чӯл̣ава. 260) четтха са̄дхака̄ни, тасма̄ убхато паккхам̣ ва̄ кӯт̣абаддхам̣ ва̄ ват̣т̣ам̣ ва̄ чатурассам̣ ва̄ йам̣ ‘‘имам̣ етасса гехасса чхадана’’нти чхаданасан̇кхепена катам̣ хоти, тасса бхиттилепена саддхим̣ лепе гхат̣ите а̄патти. саче пана уллитта̄валиттаччхаданасса гехасса лепараккхан̣аттхам̣ упари тин̣ена чха̄денти, етта̄вата̄ тин̣акут̣и на̄ма на хоти. ким̣ панеттха адеситаваттхукаппама̄н̣а̄тиккантапаччайа̄ва ана̄патти, уда̄ху са̄рамбхаапариккаманапаччайа̄пӣти саббаттха̄пи ана̄патти. татха̄ хи та̄дисам̣ кут̣им̣ сандха̄йа парива̄ре вуттам̣ –

‘‘бхиккху сан̃н̃а̄чика̄йа кут̣им̣ кароти;

адеситаваттхукам̣ пама̄н̣а̄тиккантам̣;

са̄рамбхам̣ апариккаманам̣ ана̄патти;

пан̃ха̄ меса̄ кусалехи чинтита̄’’ти. (пари. 479);

ан̃н̃ассаттха̄йа̄ти кут̣илаккхан̣аппаттампи кут̣им̣ ан̃н̃асса упаджджха̄йасса ва̄ а̄чарийасса ва̄ сан̇гхасса ва̄ аттха̄йа каронтасса ана̄патти. йам̣ пана ‘‘а̄патти ка̄рука̄нам̣ тин̣н̣ам̣ дуккат̣а̄на’’нтиа̄ди па̄л̣ийам̣ вуттам̣, там̣ йатха̄сама̄дит̣т̣ха̄йа акаран̣апаччайа̄ вуттам̣.

ва̄са̄га̄рам̣ т̣хапетва̄ саббаттха̄ти аттано васанаттха̄йа ага̄рам̣ т̣хапетва̄ ан̃н̃ам̣ упосатха̄га̄рам̣ ва̄ джанта̄гхарам̣ ва̄ бходжанаса̄ла̄ ва̄ аггиса̄ла̄ ва̄ бхависсатӣти ка̄рети, саббаттха ана̄патти. сачеписса хоти ‘‘упосатха̄га̄ран̃ча бхависсати, ахан̃ча васисса̄ми джанта̄гхаран̃ча бходжанаса̄ла̄ ча аггиса̄ла̄ ча бхависсати, ахан̃ча васисса̄мӣ’’ти ка̄ритепи а̄на̄паттийева. маха̄паччарийам̣ пана ‘‘ана̄паттӣ’’ти ватва̄ ‘‘аттано ва̄са̄га̄раттха̄йа каронтассева а̄паттӣ’’ти вуттам̣. умматтакасса а̄дикаммика̄нан̃ча а̄л̣авака̄нам̣ бхиккхӯнам̣ ана̄патти.

самут̣т̣ха̄на̄дӣсу чхасамут̣т̣ха̄нам̣ кирийан̃ча кирийа̄кирийан̃ча, идан̃хи ваттхум̣ деса̄петва̄ пама̄н̣а̄тиккантам̣ карото кирийато самут̣т̣ха̄ти, ваттхум̣ адеса̄петва̄ карото кирийа̄кирийато, носан̃н̃а̄вимоккхам̣, ачиттакам̣, пан̣н̣аттиваджджам̣, ка̄йакаммам̣, вачӣкаммам̣, тичиттам̣, тиведананти.

кут̣ика̄расиккха̄падаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.