10. пат̣хамасан̇гхабхедасиккха̄падаван̣н̣ана̄
409. тена самайена буддхо бхагава̄ти сан̇гхабхедасиккха̄падам̣. таттха атха кхо девадаттотиа̄дӣсу йо ча девадатто, йатха̄ ча паббаджито, йена ча ка̄ран̣ена кока̄лика̄дайо упасан̇камитва̄ ‘‘етха майам̣ а̄вусо саман̣асса готамасса сан̇гхабхедам̣ карисса̄ма чаккабхеда’’нти а̄ха. там̣ саббам̣ сан̇гхабхедаккхандхаке (чӯл̣ава. 343) а̄гатамева. пан̃чаваттхуйа̄чана̄ пана кин̃ча̄пи таттхева а̄гамиссати. атха кхо идха̄пи а̄гататта̄ йадеттха ваттаббам̣, там̣ ватва̄ва гамисса̄ма.
са̄дху бхантети а̄йа̄чана̄. бхиккхӯ йа̄ваджӣвам̣ а̄ран̃н̃ика̄ ассӯти а̄ран̃н̃икадхутан̇гам̣ сама̄да̄йа саббепи бхиккхӯ йа̄ва джӣванти та̄ва а̄ран̃н̃ика̄ хонту, аран̃н̃ейева васанту. йо га̄мантам̣ осареййа ваджджам̣ нам̣ пхусеййа̄ти йо екабхиккхупи аран̃н̃ам̣ паха̄йа нива̄саттха̄йа га̄мантам̣ осареййа, ваджджам̣ там̣ пхусеййа нам̣ бхиккхум̣ досо пхусату, а̄паттийа̄ нам̣ бхагава̄ ка̄ретӯ’’ти адхиппа̄йена вадати. еса найо сесаваттхӯсупи.
410. джанам̣ сан̃н̃а̄песса̄ма̄ти джанам̣ амха̄кам̣ аппиччхата̄дибха̄вам̣ джа̄на̄песса̄ма, атха ва̄ паритосесса̄ма паса̄десса̄ма̄ти вуттам̣ хоти.
има̄ни пана пан̃ча ваттхӯни йа̄чато девадаттасса вачанам̣ сутва̄ва ан̃н̃а̄си бхагава̄ ‘‘сан̇гхабхедаттхико хутва̄ айам̣ йа̄чатӣ’’ти. йасма̄ пана та̄ни ануджа̄нийама̄на̄ни бахӯнам̣ кулапутта̄нам̣ маггантара̄йа̄йа сам̣ваттанти, тасма̄ бхагава̄ ‘‘алам̣ девадатта̄’’ти пат̣иккхипитва̄ ‘‘йо иччхати а̄ран̃н̃ико хотӯ’’тиа̄дима̄ха.
еттха пана бхагавато адхиппа̄йам̣ видитва̄ кулапуттена аттано патирӯпам̣ ведитаббам̣. айан̃хеттха бхагавато адхиппа̄йо – ‘‘еко бхиккху махаджджха̄сайо хоти махусса̄хо, саккоти га̄мантасена̄санам̣ пат̣иккхипитва̄ аран̃н̃е вихаранто дуккхассантам̣ ка̄тум̣. еко дуббало хоти аппатха̄мо аран̃н̃е на саккоти, га̄мантейева саккоти. еко махаббало самаппаваттадха̄туко адхива̄санакхантисампанно ит̣т̣ха̄нит̣т̣хесу самачитто аран̃н̃епи га̄мантепи саккотийева. еко нева га̄манте на аран̃н̃е саккоти падапарамо хоти.
татра йва̄йам̣ махаджджха̄сайо хоти махусса̄хо, саккоти га̄мантасена̄санам̣ пат̣иккхипитва̄ аран̃н̃е вихаранто дуккхассантам̣ ка̄тум̣, со аран̃н̃ейева васату, идамасса патирӯпам̣. саддхивиха̄рика̄дайопи часса анусиккхама̄на̄ аран̃н̃е виха̄таббамева ман̃н̃иссанти.
йо пана дуббало хоти аппатха̄мо га̄мантейева саккоти дуккхассантам̣ ка̄тум̣, на аран̃н̃е со га̄мантейева васату, йва̄йам̣ махаббало самаппаваттадха̄туко адхива̄санакхантисампанно ит̣т̣ха̄нит̣т̣хесу самачитто аран̃н̃епи га̄мантепи саккотийева, айампи га̄мантасена̄санам̣ паха̄йа аран̃н̃е вихарату, идамасса патирӯпам̣ саддхивиха̄рика̄пи хисса анусиккхама̄на̄ аран̃н̃е виха̄таббам̣ ман̃н̃иссанти.
йо пана̄йам̣ нева га̄манте на аран̃н̃е саккоти падапарамо хоти. айампи аран̃н̃ейева васату. айам̣ хисса дхутан̇гасевана̄ каммат̣т̣ха̄набха̄вана̄ ча а̄йатим̣ маггапхала̄нам̣ упаниссайо бхависсати. саддхивиха̄рика̄дайо часса анусиккхама̄на̄ аран̃н̃е виха̄таббам̣ ман̃н̃иссантӣти.
евам̣ йва̄йам̣ дуббало хоти аппатха̄мо га̄мантейева вихаранто саккоти дуккхассантам̣ ка̄тум̣ на аран̃н̃е, имам̣ пуггалам̣ сандха̄йа бхагава̄ ‘‘йо иччхати га̄манте вихаратӯ’’ти а̄ха. имина̄ ча пуггалена ан̃н̃есампи два̄рам̣ диннам̣.
йади пана бхагава̄ девадаттасса ва̄дам̣ сампат̣иччхеййа, йва̄йам̣ пуггало пакатийа̄ дуббало хоти аппатха̄мо, йопи дахарака̄ле аран̃н̃ава̄сам̣ абхисамбхун̣итва̄ джин̣н̣ака̄ле ва̄ ва̄тапитта̄дӣхи самуппаннадха̄туккхобхака̄ле ва̄ на̄бхисамбхун̣а̄ти, га̄мантейева пана вихаранто саккоти дуккхассантам̣ ка̄тум̣, тесам̣ арийамаггупаччхедо бхавеййа, арахаттапхала̄дхигамо на бхавеййа, уддхаммам̣ уббинайам̣ виломам̣ аниййа̄никам̣ саттху са̄санам̣ бхавеййа, саттха̄ ча тесам̣ асаббан̃н̃ӯ асса ‘‘сакава̄дам̣ чхад̣д̣етва̄ девадаттава̄де патит̣т̣хито’’ти га̄райхо ча бхавеййа. тасма̄ бхагава̄ еварӯпе пуггале сан̇ган̣ханто девадаттасса ва̄дам̣ пат̣иккхипи. етеневӯпа̄йена пин̣д̣апа̄тикаваттхусмимпи пам̣сукӯликаваттхусмимпи ат̣т̣ха ма̄се руккхамӯликаваттхусмимпи виниччхайо ведитаббо. чатта̄ро пана ма̄се руккхамӯласена̄санам̣ пат̣иккхиттамева.
маччхамам̣саваттхусмим̣ тикот̣ипарисуддханти тӣхи кот̣ӣхи парисуддхам̣, дит̣т̣ха̄дӣхи апарисуддхӣхи вирахитанти аттхо. тенева̄ха – ‘‘адит̣т̣хам̣, асутам̣, апарисан̇кита’’нти. таттха ‘‘адит̣т̣хам̣’’ на̄ма бхиккхӯнам̣ аттха̄йа мигамаччхе вадхитва̄ гайхама̄нам̣ адит̣т̣хам̣. ‘‘асутам̣’’ на̄ма бхиккхӯнам̣ аттха̄йа мигамаччхе вадхитва̄ гахитанти асутам̣. ‘‘апарисан̇китам̣’’ пана дит̣т̣хапарисан̇китам̣ сутапарисан̇китам̣ тадубхайавимуттапарисан̇китан̃ча н̃атва̄ таббипаккхато джа̄нитаббам̣. катхам̣? идха бхиккхӯ пассанти мануссе джа̄лава̄гура̄дихаттхе га̄мато ва никкхаманте аран̃н̃е ва̄ вичаранте, дутийадивасе ча несам̣ там̣ га̄мам̣ пин̣д̣а̄йа павит̣т̣ха̄нам̣ самаччхамам̣сам̣ пин̣д̣апа̄там̣ абхихаранти. те тена дит̣т̣хена парисан̇канти ‘‘бхиккхӯнам̣ нукхо аттха̄йа ката’’нти идам̣ дит̣т̣хапарисан̇китам̣, на̄ма етам̣ гахетум̣ на ват̣т̣ати. йам̣ евам̣ апарисан̇китам̣ там̣ ват̣т̣ати. саче пана те манусса̄ ‘‘касма̄ бханте на ган̣хатха̄’’ти пуччхитва̄ таматтхам̣ сутва̄ ‘‘найидам̣ бханте бхиккхӯнам̣ аттха̄йа катам̣, амхехи аттано аттха̄йа ва̄ ра̄джайутта̄дӣнам̣ аттха̄йа ва̄ ката’’нти ваданти каппати.
нахева кхо бхиккхӯ пассанти; апича сун̣анти, манусса̄ кира джа̄лава̄гура̄дихаттха̄ га̄мато ва̄ никкхаманти, аран̃н̃е ва̄ вичарантӣ’’ти. дутийадивасе ча несам̣ там̣ га̄мам̣ пин̣д̣а̄йа павит̣т̣ха̄нам̣ ‘‘бхиккхӯнам̣ нукхо аттха̄йа ката’’нти идам̣ ‘‘сутапарисан̇китам̣’’ на̄ма. етам̣ гахетум̣ на ват̣т̣ати, йам̣ евам̣ апарисан̇китам̣ там̣ ват̣т̣ати. саче пана те манусса̄ ‘‘касма̄, бханте, на ган̣хатха̄’’ти пуччхитва̄ таматтхам̣ сутва̄ ‘‘найидам̣, бханте, бхиккхӯнам̣ аттха̄йа катам̣, амхехи аттано аттха̄йа ва̄ ра̄джайутта̄дӣнам̣ аттха̄йа ва̄ ката’’нти ваданти каппати.
нахева кхо пана бхиккхӯ пассанти, на сун̣анти; апича кхо тесам̣ га̄мам̣ пин̣д̣а̄йа павит̣т̣ха̄нам̣ паттам̣ гахетва̄ самаччхамам̣сам̣ пин̣д̣апа̄там̣ абхисан̇кхаритва̄ абхихаранти, те парисан̇канти ‘‘бхиккхӯнам̣ нукхо аттха̄йа ката’’нти идам̣ ‘‘тадубхайавимуттапарисан̇китам̣’’ на̄ма. етам̣ гахетум̣ на ват̣т̣ати. йам̣ евам̣ апарисан̇китам̣ там̣ ват̣т̣ати. саче пана те манусса̄ ‘‘касма̄, бханте, на ган̣хатха̄’’ти пуччхитва̄ таматтхам̣ сутва̄ ‘‘найидам̣, бханте, бхиккхӯнам̣ аттха̄йа катам̣ амхехи аттано аттха̄йа ва̄ ра̄джайутта̄дӣнам̣ аттха̄йа ва̄ катам̣ паваттамам̣сам̣ ва̄ каппийамева лабхитва̄ бхиккхӯнам̣ аттха̄йа сампа̄дита’’нти ваданти каппати. мата̄нам̣ петакиччаттха̄йа ман̇гала̄дӣнам̣ ва̄ аттха̄йа катепи есева найо. йам̣ йан̃хи бхиккхӯнам̣йева аттха̄йа акатам̣, йаттха ча ниббематико хоти, там̣ саббам̣ каппати.
саче пана екасмим̣ виха̄ре бхиккхӯ уддисса катам̣ хоти, те ча аттано аттха̄йа катабха̄вам̣ на джа̄нанти, ан̃н̃е джа̄нанти. йе джа̄нанти, тесам̣ на ват̣т̣ати, итаресам̣ ват̣т̣ати. ан̃н̃е на джа̄нанти, тейева джа̄нанти, тесам̣йева на ват̣т̣ати, ан̃н̃есам̣ ват̣т̣ати. тепи амха̄кам̣ аттха̄йа катанти джа̄нанти, ан̃н̃епи етесам̣ аттха̄йа катанти джа̄нанти, саббесампи на ват̣т̣ати, саббе на джа̄нанти, саббесампи ват̣т̣ати. пан̃часу хи сахадхаммикесу йасса ва̄ тасса ва̄ аттха̄йа уддисса катам̣, саббесам̣ на каппати.
саче пана кочи екам̣ бхиккхум̣ уддисса па̄н̣ам̣ вадхитва̄ тасса паттам̣ пӯретва̄ дети, со ча аттано аттха̄йа катабха̄вам̣ джа̄нам̣йева гахетва̄ ан̃н̃асса бхиккхуно дети, со тасса саддха̄йа парибхун̃джати, касса а̄паттӣти? двиннампи ана̄патти. йан̃хи уддисса катам̣ тасса абхуттата̄йа ана̄патти, итарасса аджа̄наната̄йа. каппийамам̣сасса хи пат̣иггахан̣е а̄патти наттхи. уддисса катан̃ча аджа̄нитва̄ бхуттасса паччха̄ н̃атва̄ а̄паттидесана̄киччам̣ на̄ма наттхи, акаппийамам̣сам̣ пана аджа̄нитва̄ бхуттена паччха̄ н̃атва̄пи а̄патти десетабба̄, уддисса катан̃хи н̃атва̄ бхун̃джатова а̄патти. акаппийамам̣сам̣ аджа̄нитва̄ бхун̃джантасса̄пи а̄паттийева. тасма̄ а̄паттибхӣрукена рӯпам̣ саллаккхентенапи пуччхитва̄ва мам̣сам̣ пат̣иггахетаббам̣. парибхогака̄ле пуччхитва̄ парибхун̃джисса̄мӣти ва̄ гахетва̄ пуччхитва̄ва парибхун̃джитаббам̣. касма̄? дувин̃н̃еййатта̄. аччхамам̣сам̣ хи сӯкарамам̣сасадисам̣ хоти, дӣпимам̣са̄дӣнипи мигамам̣са̄дисадиса̄ни, тасма̄ пуччхитва̄ гахан̣амева ваттанти ваданти.
хат̣т̣хо удагготи тут̣т̣хо чева уннатака̄йачитто ча хутва̄. со кира ‘‘на бхагава̄ има̄ни пан̃ча ваттхӯни ануджа̄на̄ти, ида̄ни саккхисса̄ми сан̇гхабхедам̣ ка̄ту’’нти кока̄ликасса ин̇гита̄ка̄рам̣ дассетва̄ йатха̄ висам̣ ва̄ кха̄дитва̄ раджджуйа̄ ва̄ уббандхитва̄ саттхам̣ ва̄ а̄харитва̄ маритука̄мо пурисо виса̄дӣсу ан̃н̃атарам̣ лабхитва̄ таппаччайа̄ а̄саннампи маран̣адуккхам̣ аджа̄нанто хат̣т̣хо удагго хоти; евамева сан̇гхабхедапаччайа̄ а̄саннампи авӣчимхи ниббаттитва̄ пат̣исам̣веданӣйам̣ дуккхам̣ аджа̄нанто ‘‘ладдхо да̄ни ме сан̇гхабхедасса упа̄йо’’ти хат̣т̣хо удагго сапарисо ут̣т̣ха̄йа̄сана̄ тенева хат̣т̣хабха̄вена бхагавантам̣ абхива̄детва̄ падаккхин̣ам̣ катва̄ пакка̄ми.
те майам̣ имехи пан̃чахи ваттхӯхи сама̄да̄йа ватта̄ма̄ти еттха пана ‘‘има̄ни пан̃ча ваттхӯнӣ’’ти ваттаббепи те майам̣ имехи пан̃чахи ваттхӯхи джанам̣ сан̃н̃а̄песса̄ма̄ти абхин̣хам̣ паривитаккавасена вибхаттивипалла̄сам̣ асаллаккхетва̄ абхин̣хам̣ паривитакка̄нурӯпамева ‘‘те майам̣ имехи пан̃чахи ваттхӯхӣ’’ти а̄ха, йатха̄ там̣ виккхиттачитто.
дхута̄ саллекхавуттиноти йа̄ пат̣ипада̄ килесе дхуна̄ти, та̄йа саманна̄гататта̄ дхута̄. йа̄ ча килесе салликхати, са̄ етесам̣ вуттӣти саллекхавуттино.
ба̄хуликоти чӣвара̄дӣнам̣ паччайа̄нам̣ бахулабха̄во ба̄хуллам̣, там̣ ба̄хулламасса аттхи, тасмим̣ ва̄ ба̄хулле нийутто т̣хитоти ба̄хулико. ба̄хулла̄йа чететӣти ба̄хулатта̄йа четети каппети пакаппети. катхан̃хи на̄ма майхан̃ча са̄вака̄нан̃ча чӣвара̄дӣнам̣ паччайа̄нам̣ бахулабха̄во бхавеййа̄ти евам̣ уссуккама̄панноти адхиппа̄йо. чаккабхеда̄йа̄ти а̄н̣а̄бхеда̄йа.
дхаммим̣ катхам̣ катва̄ти кхандхаке вуттанайена ‘‘алам̣, девадатта, ма̄ те руччи сан̇гхабхедо. гаруко кхо, девадатта, сан̇гхабхедо. йо кхо, девадатта, самаггам̣ сан̇гхам̣ бхиндати, каппат̣т̣хикам̣ киббисам̣ пасавати, каппам̣ нирайамхи паччати, йо ча кхо, девадатта, бхиннам̣ сан̇гхам̣ самаггам̣ кароти, брахмам̣ пун̃н̃ам̣ пасавати, каппам̣ саггамхи модатӣ’’ти (чӯл̣ава. 343) евама̄дикам̣ анекаппака̄рам̣ девадаттасса ча бхиккхӯнан̃ча тадануччхавикам̣ тадануломикам̣ дхаммим̣ катхам̣ катва̄.
411. самаггасса̄ти сахитасса читтена ча сарӣрена ча авийуттасса̄ти аттхо. падабха̄джанепи хи айамева аттхо дассито. сама̄насам̣ва̄сакоти хи вадата̄ читтена авийого дассито хоти. сама̄насӣма̄йам̣ т̣хитоти вадата̄ сарӣрена. катхам̣? сама̄насам̣ва̄сако хи ладдхина̄на̄сам̣ва̄сакена ва̄ каммана̄на̄сам̣ва̄сакена ва̄ вирахито самачиттата̄йа читтена авийутто хоти. сама̄насӣма̄йам̣ т̣хито ка̄йаса̄маггида̄нато сарӣрена авийутто.
бхеданасам̣ваттаникам̣ ва̄ адхикаран̣анти бхеданасса сан̇гхабхедасса аттха̄йа сам̣ваттаникам̣ ка̄ран̣ам̣. имасмин̃хи ока̄се ‘‘ка̄махету ка̄манида̄нам̣ ка̄ма̄дхикаран̣а’’нтиа̄дӣсу (ма. ни. 1.168) вийа ка̄ран̣ам̣ адхикаран̣анти адхиппетам̣. тан̃ча йасма̄ ат̣т̣ха̄расавидхам̣ хоти, тасма̄ падабха̄джане ‘‘ат̣т̣ха̄раса бхедакараваттхӯнӣ’’ти вуттам̣. та̄ни пана ‘‘идхӯпа̄ли, бхиккху адхаммам̣ дхаммоти дӣпетӣ’’тиа̄дина̄ (чӯл̣ава. 352) найена кхандхаке а̄гата̄ни, тасма̄ татрева несам̣ аттхам̣ ван̣н̣айисса̄ма. йопи ча̄йам̣ има̄ни ваттхӯни нисса̄йа апарехипи каммена, уддесена, воха̄рена, ануса̄вана̄йа, сала̄кагга̄хена̄ти пан̃чахи ка̄ран̣ехи сан̇гхабхедо хоти, тампи а̄гатат̣т̣ха̄нейева пака̄сайисса̄ма. сан̇кхепато пана бхеданасам̣ваттаникам̣ ва̄ адхикаран̣ам̣ сама̄да̄йа̄ти еттха сан̇гхабхедасса аттха̄йа сам̣ваттаникам̣ сан̇гхабхеданиппхаттисаматтхам̣ ка̄ран̣ам̣ гахетва̄ти еваматтхо ведитаббо. паггайха̄ти паггахитам̣ аббхусситам̣ па̄кат̣ам̣ катва̄. тит̣т̣хеййа̄ти йатха̄сама̄диннам̣ йатха̄паггахитамева ча катва̄ аччхеййа. йасма̄ пана евам̣ пагган̣хата̄ тит̣т̣хата̄ ча там̣ дӣпитан̃чева аппат̣иниссат̣т̣хан̃ча хоти, тасма̄ падабха̄джане ‘‘дӣпеййа̄’’ти ча ‘‘наппат̣иниссаджджеййа̄’’ти ча вуттам̣.
бхиккхӯхи евамасса вачанӣйоти ан̃н̃ехи ладжджӣхи бхиккхӯхи евам̣ ваттаббо бхавеййа. падабха̄джане часса йе пассантӣти йе саммукха̄ паггайха тит̣т̣хантам̣ пассанти. йе сун̣антӣти йепи ‘‘асукасмим̣ на̄ма виха̄ре бхиккхӯ бхеданасам̣ваттаникам̣ адхикаран̣ам̣ сама̄да̄йа паггайха тит̣т̣хантӣ’’ти сун̣анти.
самета̄йасма̄ сан̇гхена̄ти а̄йасма̄ сан̇гхена саддхим̣ самету сама̄гаччхату екаладдхико хотӯти аттхо. ким̣ ка̄ран̣а̄? самагго хи сан̇гхо саммодама̄но авивадама̄но екуддесо пха̄су вихаратӣти.
таттха саммодама̄ноти ан̃н̃аман̃н̃ам̣ сампаттийа̄ сат̣т̣ху модама̄но. авивадама̄ноти ‘‘айам̣ дхаммо, на̄йам̣ дхаммо’’ти евам̣ на вивадама̄но. еко уддесо асса̄ти екуддесо, екато паваттапа̄тимоккхуддесо, на висунти аттхо. пха̄су вихаратӣти сукхам̣ вихарати.
иччетам̣ кусаланти етам̣ пат̣иниссаджджанам̣ кусалам̣ кхемам̣ соттхибха̄во тасса бхиккхуно. но че пат̣иниссаджджати а̄патти дуккат̣асса̄ти тиккхаттум̣ вуттасса аппат̣иниссаджджато дуккат̣ам̣. сутва̄ на ваданти а̄патти дуккат̣асса̄ти йе сутва̄ на ваданти, тесампи дуккат̣ам̣. кӣвадӯре сутва̄ аваданта̄нам̣ дуккат̣ам̣? екавиха̄ре та̄ва ваттаббам̣ наттхи. ат̣т̣хакатха̄йам̣ пана вуттам̣ ‘‘саманта̄ аддхайоджане бхиккхӯнам̣ бха̄ро. дӯтам̣ ва̄ пан̣н̣ам̣ ва̄ песетва̄ вадатопи а̄паттимоккхо наттхи. сайамева гантва̄ ‘гаруко кхо, а̄вусо, сан̇гхабхедо, ма̄ сан̇гхабхеда̄йа, параккамӣ’ти нива̄ретаббо’’ти. пахонтена пана дӯрампи гантаббам̣ агила̄на̄нан̃хи дӯрепи бха̄ройева.
ида̄ни ‘‘еван̃ча со бхиккху бхиккхӯхи вуччама̄но’’тиа̄дӣсу аттхаматтамева дассетум̣ ‘‘со бхиккху сан̇гхамаджджхампи а̄кад̣д̣хитва̄ ваттаббо’’тиа̄дима̄ха. таттха сан̇гхамаджджхампи а̄кад̣д̣хитва̄ти саче пуриманайена вуччама̄но на пат̣иниссаджджати хаттхесу ча па̄десу ча гахетва̄пи сан̇гхамаджджхам̣ а̄кад̣д̣хитва̄ пунапи ‘‘ма̄ а̄йасма̄’’тиа̄дина̄ найена тиккхаттум̣ ваттаббо.
йа̄вататийам̣ саманубха̄ситабботи йа̄ва татийам̣ саманубха̄санам̣ та̄ва саманубха̄ситаббо. тӣхи саманубха̄санакаммава̄ча̄хи каммам̣ ка̄таббанти вуттам̣ хоти. падабха̄джане панасса аттхамева гахетва̄ саманубха̄санавидхим̣ дассетум̣ ‘‘со бхиккху саманубха̄ситаббо. еван̃ча пана, бхиккхаве, саманубха̄ситаббо’’тиа̄ди вуттам̣.
414. таттха н̃аттийа̄ дуккат̣ам̣ двӣхи каммава̄ча̄хи тхуллаччайа̄ пат̣иппассамбхантӣти йан̃ча н̃аттипарийоса̄не дуккат̣ам̣ а̄панно, йе ча двӣхи каммава̄ча̄хи тхуллаччайе, та̄ тиссопи а̄паттийо ‘‘йасса наккхамати со бха̄сеййа̄’’ти евам̣ ййа-ка̄раппаттаматта̄йа татийакаммава̄ча̄йа пат̣иппассамбханти сан̇гха̄дисесойева тит̣т̣хати. ким̣ пана а̄панна̄паттийо пат̣иппассамбханти ана̄панна̄ти? маха̄суматтхеро та̄ва вадати ‘‘йо аваса̄не пат̣иниссаджджиссати, со та̄ а̄паттийо на а̄паджджати, тасма̄ ана̄панна̄ пат̣иппассамбхантӣ’’ти. маха̄падуматтхеро пана лин̇гапариваттена аса̄дха̄ран̣а̄паттийо вийа а̄панна̄ пат̣иппассамбханти, ана̄панна̄нам̣ ким̣ пат̣иппассаддхийа̄’’ти а̄ха.
415. дхаммакамме дхаммакаммасан̃н̃ӣти тан̃че саманубха̄санакаммам̣ дхаммакаммам̣ хоти, тасмим̣ дхаммакаммасан̃н̃ӣти аттхо. еса найо саббаттха. идха сан̃н̃а̄ на раккхати, каммасса дхаммикатта̄ ева аппат̣иниссаджджанто а̄паджджати.
416. асаманубха̄сантасса̄ти асаманубха̄сийама̄насса аппат̣иниссаджджантасса̄пи сан̇гха̄дисесена ана̄патти.
пат̣иниссаджджантасса̄ти н̃аттито пуббе ва̄ н̃аттиккхан̣е ва̄ н̃аттипарийоса̄не ва̄ пат̣хама̄йа ва̄ ануса̄вана̄йа дутийа̄йа ва̄ татийа̄йа ва̄ йа̄ва ййа-ка̄рам̣ на сампа̄пун̣а̄ти, та̄ва пат̣иниссаджджантасса сан̇гха̄дисесена ана̄патти.
а̄дикаммикасса̄ти. еттха пана ‘‘девадатто самаггасса сан̇гхасса бхеда̄йа паракками, тасмим̣ ваттхусми’’нти парива̄ре (пари. 17) а̄гататта̄ девадатто а̄дикаммико. со ча кхо сан̇гхабхеда̄йа параккаманассева, на аппат̣иниссаджджанасса. на хи тасса там̣ каммам̣ катам̣. катхамидам̣ джа̄нитаббанти че? суттато. йатха̄ хи ‘‘арит̣т̣хо бхиккху гаддхаба̄дхипуббо йа̄вататийам̣ саманубха̄сана̄йа на пат̣иниссаджджи, тасмим̣ ваттхусми’’нти парива̄ре (пари. 121) а̄гататта̄ арит̣т̣хасса каммам̣ катанти пан̃н̃а̄йати, на татха̄ девадаттасса. атха̄писса катена бхавитаббанти кочи аттано ручиматтена вадеййа, татха̄пи аппат̣иниссаджджане а̄дикаммикасса ана̄патти на̄ма наттхи. на хи пан̃н̃аттам̣ сиккха̄падам̣ вӣтиккамантасса ан̃н̃атра уддисса анун̃н̃а̄тато ана̄патти на̄ма диссати. йампи арит̣т̣хасиккха̄падасса ана̄паттийам̣ ‘‘а̄дикаммикасса̄’’ти поттхакесу ликхитам̣, там̣ пама̄даликхитам̣. пама̄даликхитабха̄во часса ‘‘пат̣хамам̣ арит̣т̣хо бхиккху чодетаббо, чодетва̄ са̄ретаббо, са̄ретва̄ а̄паттим̣ ропетаббо’’ти (чӯл̣ава. 65) евам̣ каммаккхандхаке а̄паттиропанавачанато ведитаббо.
ити бхеда̄йа параккамане а̄дикаммикасса девадаттасса йасма̄ там̣ каммам̣ на катам̣, тасма̄сса а̄паттийева на джа̄та̄. сиккха̄падам̣ пана там̣ а̄раббха пан̃н̃аттанти катва̄ ‘‘а̄дикаммико’’ти вутто. ити а̄паттийа̄ абха̄ватойевасса ана̄патти вутта̄. са̄ панеса̄ кин̃ча̄пи асаманубха̄сантасса̄ти имина̄ва сиддха̄, йасма̄ пана асаманубха̄санто на̄ма йасса кевалам̣ саманубха̄санам̣ на каронти, со вуччати, на а̄дикаммико. айан̃ча девадатто а̄дикаммикойева, тасма̄ ‘‘а̄дикаммикасса̄’’ти вуттам̣. етенупа̄йена т̣хапетва̄ арит̣т̣хасиккха̄падам̣ саббасаманубха̄сана̄су виниччхайо ведитаббо. сесам̣ саббаттха утта̄намева.
самут̣т̣ха̄на̄дӣсу тиван̇гикам̣ екасамут̣т̣ха̄нам̣, саманубха̄санасамут̣т̣ха̄нам̣ на̄маметам̣, ка̄йава̄ча̄читтато самут̣т̣ха̄ти. пат̣иниссаджджа̄мӣти ка̄йавика̄рам̣ ва̄ вачӣбхедам̣ ва̄ акаронтассева пана а̄паджджанато акирийам̣, сан̃н̃а̄вимоккхам̣, сачиттакам̣, локаваджджам̣, ка̄йакаммам̣, вачӣкаммам̣, акусалачиттам̣, дуккхаведананти.
пат̣хамасан̇гхабхедасиккха̄падаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.