2. вилекханасиккха̄падаван̣н̣ана̄

438. дутийе – винайакатхам̣ катхетӣти винайакатха̄ на̄ма каппийа̄каппийаа̄патта̄на̄паттисам̣варапаха̄напат̣исам̣йуттакатха̄, там̣ катхети. винайасса ван̣н̣ам̣ бха̄сатӣти винайасса ван̣н̣о на̄ма пан̃чаннампи саттаннампи а̄паттиккхандха̄нам̣ васена ма̄тикам̣ никкхипитва̄ падабха̄джанена ван̣н̣ана̄, там̣ бха̄сати. винайапарийаттийа̄ ван̣н̣ам̣ бха̄сатӣти винайам̣ парийа̄пун̣анта̄нам̣ винайапарийаттимӯлакам̣ ван̣н̣ам̣ гун̣ам̣ а̄нисам̣сам̣ бха̄сати. винайадхаро хи винайапарийаттимӯлаке пан̃ча̄нисам̣се чха̄нисам̣се сатта̄нисам̣се ат̣т̣ха̄нисам̣се нава̄нисам̣се даса̄нисам̣се ека̄даса̄нисам̣се ча лабхати те саббе бха̄сатӣти аттхо. катаме пан̃ча̄нисам̣се лабхатӣти? аттано сӣлаккхандхасугуттиа̄дике. вуттан̃хетам̣ –

‘‘пан̃чиме, бхиккхаве, а̄нисам̣са̄ винайадхаре пуггале – аттано сӣлаккхандхо сугутто хоти сураккхито, куккуччапаката̄нам̣ пат̣исаран̣ам̣ хоти, виса̄радо сан̇гхамаджджхе вохарати, паччаттхике сахадхаммена суниггахитам̣ нигган̣ха̄ти, саддхаммат̣т̣хитийа̄ пат̣ипанно хотӣ’’ти (пари. 325).

катхамасса аттано сӣлаккхандхо сугутто хоти сураккхито? идхекаччо бхиккху а̄паттим̣ а̄паджджанто чхаха̄ка̄рехи а̄паджджати – аладжджита̄, ан̃н̃а̄н̣ата̄, куккуччапакатата̄, акаппийе каппийасан̃н̃ита̄, каппийе акаппийасан̃н̃ита̄, сатисаммоса̄ти.

катхам̣ аладжджита̄йа а̄паттим̣ а̄паджджати? акаппийабха̄вам̣ джа̄нантойева маддитва̄ вӣтиккамам̣ кароти. вуттампи четам̣ –

‘‘сан̃чичча а̄паттим̣ а̄паджджати, а̄паттим̣ паригӯхати;

агатигаманан̃ча гаччхати, едисо вуччати аладжджипуггало’’ти. (пари. 359);

катхам̣ ан̃н̃а̄н̣ата̄йа а̄паджджати? ан̃н̃а̄н̣апуггало хи мандо момӯхо каттабба̄каттаббам̣ аджа̄нанто акаттаббам̣ кароти, каттаббам̣ вира̄дхети; евам̣ ан̃н̃а̄н̣ата̄йа а̄паджджати.

катхам̣ куккуччапакатата̄йа а̄паджджати? каппийа̄каппийам̣ нисса̄йа куккучче уппанне винайадхарам̣ пуччхитва̄ каппийан̃че каттаббам̣ сийа̄, акаппийан̃че на каттаббам̣, айам̣ пана ‘‘ват̣т̣атӣ’’ти маддитва̄ вӣтиккаматийева; евам̣ куккуччапакатата̄йа а̄паджджати.

катхам̣ акаппийе каппийасан̃н̃ита̄йа а̄паджджати? аччхамам̣сам̣ сӯкарамам̣санти кха̄дати, дӣпимам̣сам̣ мигамам̣санти кха̄дати, акаппийабходжанам̣ каппийабходжананти бхун̃джати, вика̄ле ка̄ласан̃н̃а̄йа бхун̃джати, акаппийапа̄накам̣ каппийапа̄наканти пивати; евам̣ акаппийе каппийасан̃н̃ита̄йа а̄паджджати.

катхам̣ каппийе акаппийасан̃н̃ита̄йа а̄паджджати? сӯкарамам̣сам̣ аччхамам̣санти кха̄дати, мигамам̣сам̣ дӣпимам̣санти кха̄дати, каппийабходжанам̣ акаппийабходжананти бхун̃джати, ка̄ле вика̄ласан̃н̃а̄йа бхун̃джати, каппийапа̄накам̣ акаппийапа̄наканти пивати; евам̣ каппийе акаппийасан̃н̃ита̄йа а̄паджджати.

катхам̣ сатисаммоса̄йа а̄паджджати? сахасеййачӣваравиппава̄сабхесаджджачӣварака̄ла̄тиккаманапаччайа̄ а̄паттин̃ча сатисаммоса̄йа а̄паджджати; евамидхекаччо бхиккху имехи чхаха̄ка̄рехи а̄паттим̣ а̄паджджати.

винайадхаро пана имехи чхаха̄ка̄рехи а̄паттим̣ на̄паджджати. катхам̣ ладжджита̄йа на̄паджджати? со хи ‘‘пассатха бхо, айам̣ каппийа̄каппийам̣ джа̄нантойева пан̣н̣аттивӣтиккамам̣ каротӣ’’ти имам̣ парӯпава̄дам̣ раккхантопи на̄паджджати; евам̣ ладжджита̄йа на̄паджджати. сахаса̄ а̄паннампи десана̄га̄миним̣ десетва̄ вут̣т̣ха̄нага̄минийа̄ вут̣т̣хахитва̄ суддханте патит̣т̣ха̄ти. тато –

‘‘сан̃чичча а̄паттим̣ на а̄паджджати, а̄паттим̣ на паригӯхати;

агатигаманан̃ча на гаччхати, едисо вуччати ладжджипуггало’’ти. (пари. 359)

имасмим̣ ладжджибха̄ве патит̣т̣хитова хоти.

катхам̣ н̃а̄н̣ата̄йа на̄паджджати? со хи каппийа̄каппийам̣ джа̄на̄ти, тасма̄ каппийамева кароти, акаппийам̣ на кароти; евам̣ н̃а̄н̣ата̄йа на̄паджджати.

катхам̣ акуккуччапакатата̄йа на̄паджджати? со хи каппийа̄каппийам̣ нисса̄йа куккучче уппанне ваттхум̣ олокетва̄ ма̄тикам̣ падабха̄джанам̣ антара̄паттим̣ а̄паттим̣ ана̄паттин̃ча олокетва̄ каппийан̃че хоти кароти, акаппийан̃че на кароти; евам̣ акуккуччапакатата̄йа на̄паджджати.

катхам̣ акаппийа̄дисан̃н̃ита̄йа на̄паджджати? со хи каппийа̄каппийам̣ джа̄на̄ти, тасма̄ акаппийе каппийасан̃н̃ӣ на хоти, каппийе акаппийасан̃н̃ӣ на хоти; суппатит̣т̣хита̄ часса сати хоти, адхит̣т̣ха̄таббам̣ адхит̣т̣хети, викаппетаббам̣ викаппети. ити имехи чхаха̄ка̄рехи а̄паттим̣ на̄паджджати. а̄паттим̣ ана̄паджджанто акхан̣д̣асӣло хоти парисуддхасӣло; евамасса аттано сӣлаккхандхо сугутто хоти сураккхито.

катхам̣ куккуччапаката̄нам̣ пат̣исаран̣ам̣ хоти? тирорат̣т̣хесу тироджанападесу ча уппаннакуккучча̄ бхиккхӯ ‘‘асукасмим̣ кира виха̄ре винайадхаро васатӣ’’ти дӯратопи тасса сантикам̣ а̄гантва̄ куккуччам̣ пуччханти, со техи катасса каммасса ваттхум̣ олокетва̄ а̄патта̄на̄паттигарукалахука̄дибхедам̣ саллаккхетва̄ десана̄га̄миним̣ деса̄петва̄ вут̣т̣ха̄нага̄минийа̄ вут̣т̣ха̄петва̄ суддханте патит̣т̣ха̄пети; евам̣ куккуччапаката̄нам̣ пат̣исаран̣ам̣ хоти.

виса̄радо сан̇гхамаджджхе вохаратӣти авинайадхарасса хи сан̇гхамаджджхе катхентасса бхайам̣ са̄раджджам̣ оккамати, винайадхарасса там̣ на хоти. касма̄? ‘‘евам̣ катхентасса досо хоти; евам̣ на досо’’ти н̃атва̄ катханато.

паччаттхике сахадхаммена суниггахитам̣ нигган̣ха̄тӣти еттха двидха̄ паччаттхика̄ на̄ма – аттапаччаттхика̄ ча са̄санапаччаттхика̄ ча. таттха меттийабхуммаджака̄ ча бхиккхӯ вад̣д̣хо ча личчхавӣ амӯлакена антимаваттхуна̄ чодесум̣, име аттапаччаттхика̄ на̄ма. йе ва̄ панан̃н̃епи дуссӣла̄ па̄падхамма̄, саббе те аттапаччаттхика̄. випарӣтадассана̄ пана арит̣т̣хабхиккхукан̣т̣акаса̄ман̣еравеса̄ликаваджджипуттака̄ парӯпаха̄раан̃н̃а̄н̣акан̇кха̄паравитаран̣а̄дива̄да̄ маха̄сан̇гхика̄дайо ча абуддхаса̄санам̣ ‘‘буддхаса̄сана’’нти ватва̄ катапаггаха̄ са̄санапаччаттхика̄ на̄ма. те саббепи сахадхаммена сака̄ран̣ена вачанена йатха̄ там̣ асаддхаммам̣ патит̣т̣ха̄петум̣ на сакконти, евам̣ суниггахитам̣ катва̄ нигган̣ха̄ти.

саддхаммат̣т̣хитийа̄ пат̣ипанно хотӣти еттха пана тивидхо саддхаммо парийаттипат̣ипаттиадхигамавасена. таттха тепит̣акам̣ буддхавачанам̣ парийаттисаддхаммо на̄ма. тераса дхутан̇гагун̣а̄ чуддаса кхандхакаватта̄ни двеасӣти маха̄ватта̄нӣти айам̣ пат̣ипаттисаддхаммо на̄ма. чатта̄ро магга̄ ча пхала̄ни ча̄ти айам̣ адхигамасаддхаммо на̄ма.

таттха кечи тхера̄ ‘‘йо во, а̄нанда, майа̄ дхаммо ча винайо ча десито пан̃н̃атто, со во мамаччайена саттха̄’’ти (дӣ. ни. 2.216) имина̄ суттена ‘‘са̄санасса парийатти мӯла’’нти ваданти. кечи тхера̄ ‘‘име ча субхадда бхиккхӯ самма̄ вихареййум̣, асун̃н̃о локо арахантехи асса̄’’ти (дӣ. ни. 2.214) имина̄ суттена ‘‘са̄санасса пат̣ипаттимӯла’’нти ватва̄ ‘‘йа̄ва пан̃ча бхиккхӯ самма̄ пат̣ипанна̄ сам̣виджджанти, та̄ва са̄санам̣ т̣хитам̣ хотӣ’’ти а̄хам̣су. итаре пана тхера̄ парийаттийа̄ антарахита̄йа суппат̣ипаннассапи дхамма̄бхисамайо наттхӣ’’ти а̄хам̣су. саче пан̃ча бхиккхӯ чатта̄ри па̄ра̄джика̄ни раккхан̣ака̄ хонти, те саддхе кулапутте пабба̄джетва̄ паччантиме джанападе упасампа̄детва̄ дасаваггам̣ ган̣ам̣ пӯретва̄ маджджхиме джанападепи упасампадам̣ кариссанти, етенупа̄йена вӣсативаггаган̣ам̣ сан̇гхам̣ пӯретва̄ аттанопи аббха̄накаммам̣ катва̄ са̄санам̣ вуд̣д̣хим̣ вирӯл̣хим̣ вепуллам̣ гамайиссанти. евамайам̣ винайадхаро тивидхасса̄пи саддхаммасса чират̣т̣хитийа̄ пат̣ипанно хотӣти евамайам̣ винайадхаро име та̄ва пан̃ча̄нисам̣се пат̣илабхатӣти ведитаббо.

катаме чха а̄нисам̣се лабхатӣти? тасса̄дхеййо упосатхо, пава̄ран̣а̄, сан̇гхакаммам̣, паббаджджа̄, упасампада̄, ниссайам̣ дети са̄ман̣ерам̣ упат̣т̣ха̄пети.

йе име ча̄туддасико, паннарасико, са̄маггиупосатхо, сан̇гхе упосатхо, ган̣е пуггале упосатхо, суттуддесо, па̄рисуддхи, адхит̣т̣ха̄наупосатхоти нава упосатха̄, саббе те винайадхара̄йатта̄.

йа̄пи ча има̄ ча̄туддасика̄ паннарасика̄, са̄маггипава̄ран̣а̄, сан̇гхе пава̄ран̣а̄ ган̣е пуггале пава̄ран̣а̄, тева̄чика̄, двева̄чика̄, сама̄навассика̄ пава̄ран̣а̄ти нава пава̄ран̣а̄йо, та̄пи винайадхара̄йатта̄ ева, тасса сантака̄, со та̄сам̣ са̄мӣ.

йа̄нипи има̄ни апалоканакаммам̣ н̃аттикаммам̣ н̃аттидутийакаммам̣ н̃аттичатуттхакамманти чатта̄ри сан̇гхакамма̄ни, та̄ни винайадхара̄йатта̄ни.

йа̄пи ча̄йам̣ упаджджха̄йена хутва̄ кулапутта̄нам̣ паббаджджа̄ ча упасампада̄ ча ка̄табба̄, айампи винайадхара̄йатта̄ва. на хи ан̃н̃о двипит̣акадхаропи етам̣ ка̄тум̣ лабхати. со ева ниссайам̣ дети, са̄ман̣ерам̣ упат̣т̣ха̄пети. ан̃н̃о нева ниссайам̣ да̄тум̣ лабхати, на са̄ман̣ерам̣ упат̣т̣ха̄петум̣. са̄ман̣ерӯпат̣т̣ха̄нам̣ пачча̄сӣсанто пана винайадхарасса сантике упаджджхам̣ га̄ха̄петва̄ ваттапат̣ипаттим̣ са̄дитум̣ лабхати. еттха ча ниссайада̄нан̃чева са̄ман̣ерӯпат̣т̣ха̄нан̃ча екаман̇гам̣.

ити имесу чхасу а̄нисам̣сесу екена саддхим̣ пурима̄ пан̃ча чха хонти, двӣхи саддхим̣ сатта, тӣхи саддхим̣ ат̣т̣ха, чатӯхи саддхим̣ нава, пан̃чахи саддхим̣ даса, саббехи петехи саддхим̣ ека̄даса̄ти евам̣ винайадхаро пуггало пан̃ча чха сатта ат̣т̣ха нава даса ека̄даса ча а̄нисам̣се лабхатӣти ведитаббо. евам̣ бхагава̄ име а̄нисам̣се дассенто винайапарийаттийа̄ ван̣н̣ам̣ бха̄сатӣти ведитаббо.

а̄дисса а̄дисса̄ти пунаппунам̣ ваваттхапетва̄ висум̣ висум̣ катва̄. а̄йасмато упа̄лисса ван̣н̣ам̣ бха̄сатӣти винайапарийаттим̣ нисса̄йа упа̄литтхерасса гун̣ам̣ бха̄сати тхомети пасам̣сати. касма̄? аппева на̄ма мама ван̣н̣анам̣ сутва̄пи бхиккхӯ упа̄лисса сантике винайам̣ уггахетаббам̣ парийа̄пун̣итаббам̣ ман̃н̃еййум̣, евамидам̣ са̄санам̣ аддханийам̣ бхависсати, пан̃чавассасахасса̄ни паваттиссатӣти.

тедха бахӯ бхиккхӯти те имам̣ бхагавато ван̣н̣анам̣ сутва̄ ‘‘име кира̄нисам̣се нева суттантика̄ на а̄бхидхаммика̄ лабхантӣ’’ти йатха̄парикиттита̄нисам̣са̄дхигаме усса̄хаджа̄та̄ бахӯ бхиккхӯ тхера̄ ча нава̄ ча маджджхима̄ ча а̄йасмато упа̄лисса сантике винайам̣ парийа̄пун̣антӣти айаметтха аттхо. идха̄ти нипа̄таматтамева.

439-40. уддиссама̄нети а̄чарийена антева̄сикасса уддиссама̄не, со пана йасма̄ а̄чарийе аттано ручийа̄ уддисанте ва̄ а̄чарийам̣ йа̄читва̄ антева̄сикена уддиса̄пенте ва̄ йо нам̣ дха̄рети, тасмим̣ саджджха̄йам̣ каронте ва̄ уддиссама̄но на̄ма хоти, тасма̄ ‘‘уддисанте ва̄ уддиса̄пенте ва̄ саджджха̄йам̣ ва̄ каронте’’ти падабха̄джанам̣ вуттам̣. кхудда̄нукхуддакехӣти кхуддакехи ча анукхуддакехи ча. йа̄вадева̄ти тесам̣ сам̣ваттанамарийа̄дапариччхедавачанам̣. идам̣ вуттам̣ хоти – ета̄ни хи йе уддисанти, уддиса̄пенти саджджха̄йанти ва̄, тесам̣ та̄ва сам̣ваттанти йа̄ва ‘‘каппати ну кхо, на каппати ну кхо’’ти куккуччасан̇кха̄то виппат̣иса̄ро вихеса̄ вичикиччха̄сан̇кха̄то мановилекхо ча уппаджджатийева. атха ва̄ йа̄вадева̄ти атисайававаттха̄панам̣; тасса сам̣ваттантӣти имина̄ самбандхо, куккучча̄йа вихеса̄йа вилекха̄йа ативийа сам̣ваттантийева̄ти вуттам̣ хоти. упасампаннасса винайам̣ виван̣н̣етӣти упасампаннасса сантике тасса тасмим̣ виматим̣ уппа̄детука̄мо винайам̣ виван̣н̣ети ниндати гарахати. сесаметтха утта̄намева.

тисамут̣т̣ха̄нам̣ – кирийам̣, сан̃н̃а̄вимоккхам̣, сачиттакам̣, локаваджджам̣, ка̄йакаммам̣, вачӣкаммам̣, акусалачиттам̣, дуккхаведананти.

вилекханасиккха̄падам̣ дутийам̣.