4. бходжанавагго

1. а̄васатхапин̣д̣асиккха̄падаван̣н̣ана̄

203. бходжанаваггасса пат̣хамасиккха̄паде – а̄васатхапин̣д̣оти а̄васатхе пин̣д̣о. саманта̄ париккхиттам̣ аддхикагила̄нагаббхинипаббаджита̄нам̣ йатха̄нурӯпам̣ пан̃н̃аттаман̃чапӣт̣хам̣ анекагаббхапамукхапариччхедам̣ а̄васатхам̣ катва̄ таттха пун̃н̃ака̄мата̄йа пин̣д̣о пан̃н̃атто хоти, йа̄губхаттабхесаджджа̄ди саббам̣ тесам̣ тесам̣ да̄наттха̄йа т̣хапитам̣ хотӣти аттхо. хиййопӣти свепи. апасаккантӣти апагаччханти. манусса̄ уджджха̄йантӣти титтхийе апассанта̄ ‘‘титтхийа̄ кухим̣ гата̄’’‘‘име пасситва̄ пакканта̄’’ти сутва̄ уджджха̄йанти. куккучча̄йантоти куккуччам̣ каронто, акаппийасан̃н̃ам̣ уппа̄дентоти аттхо.

206. саккоти тамха̄ а̄васатха̄ паккамитунти аддхайоджанам̣ ва̄ йоджанам̣ ва̄ гантум̣ саккоти. на саккотӣти еттакамева на саккоти. анодисса̄ти имесам̣йева ва̄ еттака̄нам̣йева ва̄ти екам̣ па̄сан̣д̣ам̣ ануддиситва̄ саббесам̣ пан̃н̃атто хоти. йа̄вадаттхоти бходжанампи еттаканти апариччхиндитва̄ йа̄вадаттхо пан̃н̃атто хоти. саким̣ бхун̃джитаббанти екадивасам̣ бхун̃джитаббам̣, дутийадивасато пат̣т̣ха̄йа пат̣иггахан̣е дуккат̣ам̣, аджджхоха̄ре аджджхоха̄ре па̄читтийам̣.

айам̣ панеттха виниччхайо – екакулена ва̄ на̄на̄кулехи ва̄ екато хутва̄ екасмим̣ т̣ха̄не ва̄ на̄на̄т̣ха̄несу ва̄ ‘‘аджджа екасмим̣; све екасми’’нти евам̣ анийамитат̣т̣ха̄не ва̄ пан̃н̃аттам̣ екасмим̣ т̣ха̄не екадивасам̣ бхун̃джитва̄ дутийадивасе тасмим̣ т̣ха̄не ан̃н̃асмим̣ ва̄ бхун̃джитум̣ на ват̣т̣ати. на̄на̄кулехи пана на̄на̄т̣ха̄несу пан̃н̃аттам̣ екасмим̣ т̣ха̄не екадивасам̣ бхун̃джитва̄ дутийадивасе ан̃н̃аттха бхун̃джитум̣ ват̣т̣ати. пат̣ипа̄т̣им̣ пана кхепетва̄ пуна а̄дито пат̣т̣ха̄йа бхун̃джитум̣ на ват̣т̣атӣти маха̄паччарийам̣ вуттам̣. екапӯгана̄на̄пӯгаекага̄мана̄на̄га̄месупи есева найо. йопи екакуласса ва̄ на̄на̄кула̄нам̣ ва̄ екато пан̃н̃атто тан̣д̣ула̄дӣнам̣ абха̄вена антарантара̄ чхиджджати, сопи на бхун̃джитаббо. саче пана ‘‘на саккома да̄ту’’нти упаччхиндитва̄ пуна калйа̄н̣ачитте уппанне да̄тум̣ а̄рабханти, етам̣ пуна екадивасам̣ бхун̃джитум̣ ват̣т̣атӣти маха̄паччарийам̣ вуттам̣.

208. ана̄патти гила̄насса̄ти гила̄насса ануваситва̄ бхун̃джантасса ана̄патти. гаччханто ва̄ти йо гаччханто антара̄магге екадивасам̣ гатат̣т̣ха̄не ча екадивасам̣ бхун̃джати, тасса̄пи ана̄патти. а̄гаччхантепи есева найо. гантва̄ пачча̄гаччхантопи антара̄магге екадивасам̣ а̄гатат̣т̣ха̄не ча екадивасам̣ бхун̃джитум̣ лабхати. гаччхисса̄мӣти бхун̃джитва̄ никкхантасса надӣ ва̄ пӯрати чора̄дибхайам̣ ва̄ хоти, со ниваттитва̄ кхемабха̄вам̣ н̃атва̄ гаччханто пуна екадивасам̣ бхун̃джитум̣ лабхатӣти саббамидам̣ маха̄паччарийа̄дӣсу вуттам̣. одисса пан̃н̃атто хотӣти бхиккхӯнам̣йева аттха̄йа уддиситва̄ пан̃н̃атто хоти. на йа̄вадаттхоти йа̄вадаттхам̣ пан̃н̃атто на хоти, тхокам̣ тхокам̣ лаббхати, та̄дисам̣ ниччампи бхун̃джитум̣ ват̣т̣ати. пан̃ча бходжана̄ни т̣хапетва̄ саббаттха̄ти йа̄гукхаджджакапхала̄пхала̄дибхеде саббаттха ана̄патти. йа̄гуа̄дӣни хи ниччампи бхун̃джитум̣ ват̣т̣ати. сесам̣ утта̄намева. ел̣акаломасамут̣т̣ха̄нам̣ – ка̄йато ча ка̄йачиттато ча самут̣т̣ха̄ти, кирийам̣, носан̃н̃а̄вимоккхам̣, ачиттакам̣, пан̣н̣аттиваджджам̣, ка̄йакаммам̣ тичиттам̣, тиведананти.

а̄васатхапин̣д̣асиккха̄падам̣ пат̣хамам̣.

2. ган̣абходжанасиккха̄падаван̣н̣ана̄

209. дутийасиккха̄паде – парихӣнала̄бхасакка̄роти со кира аджа̄тасаттуна̄ ра̄джа̄нам̣ ма̄ра̄петва̄пи абхима̄ре йоджетва̄пи рухируппа̄дам̣ катва̄пи гул̣хапат̣иччханно ахоси. йада̄ пана дива̄йева дханапа̄лакам̣ пайоджеси, тада̄ па̄кат̣о джа̄то. ‘‘катхам̣ девадатто хаттхим̣ пайоджесӣ’’ти парикатха̄йа уппанна̄йа ‘‘на кевалам̣ хаттхим̣ пайоджеси, ра̄джа̄нампи ма̄ра̄песи, абхима̄репи песеси, силампи павиджджхи, па̄по девадатто’’ти па̄кат̣о ахоси. ‘‘кена саддхим̣ идам̣ каммамака̄сӣ’’ти ча вутте ‘‘ран̃н̃а̄ аджа̄тасаттуна̄’’ти а̄хам̣су. тато на̄гара̄ ‘‘катхан̃хи на̄ма ра̄джа̄ еварӯпам̣ чорам̣ са̄санакан̣т̣акам̣ гахетва̄ вичариссатӣ’’ти ут̣т̣хахим̣су. ра̄джа̄ нагарасан̇кхобхам̣ н̃атва̄ девадаттам̣ нӣхари. тато пат̣т̣ха̄йа часса пан̃чатха̄липа̄касата̄ни упаччхинди, упат̣т̣ха̄намписса на агама̄си, ан̃н̃еписса манусса̄ на кин̃чи да̄таббам̣ ва̄ ка̄таббам̣ ва̄ ман̃н̃им̣су. тена вуттам̣ – ‘‘парихӣнала̄бхасакка̄ро’’ти. кулесу вин̃н̃а̄петва̄ вин̃н̃а̄петва̄ бхун̃джатӣти ‘‘ма̄ ме ган̣о бхиджджӣ’’ти парисам̣ посенто ‘‘твам̣ екасса бхиккхуно бхаттам̣ дехи, твам̣ двинна’’нти евам̣ вин̃н̃а̄петва̄ сапарисо кулесу бхун̃джати.

211. чӣварам̣ париттам̣ уппаджджатӣти бхаттам̣ аган̣ханта̄нам̣ чӣварам̣ на денти, тасма̄ париттам̣ уппаджджати.

212. чӣварака̄раке бхиккхӯ бхаттена нимантентӣти га̄ме пин̣д̣а̄йа чаритва̄ чирена чӣварам̣ нит̣т̣ха̄пенте дисва̄ ‘‘евам̣ лахум̣ нит̣т̣ха̄петва̄ чӣварам̣ парибхун̃джиссантӣ’’ти пун̃н̃ака̄мата̄йа нимантенти.

215. на̄на̄вераджджакети на̄на̄видхехи ан̃н̃араджджехи а̄гате. ‘‘на̄на̄вираджджаке’’типи па̄т̣хо, айамеваттхо.

217-8. ган̣абходжанети ган̣асса бходжане. идха ча ган̣о на̄ма чатта̄ро бхиккхӯ а̄дим̣ катва̄ татуттарим̣ бхиккхӯ адхиппета̄, тенева саббантимам̣ париччхедам̣ дассенто а̄ха ‘‘йаттха чатта̄ро бхиккхӯ…пе… етам̣ ган̣абходжанам̣ на̄ма̄’’ти. там̣ панетам̣ ган̣абходжанам̣ двӣха̄ка̄рехи пасавати нимантанато ва̄ вин̃н̃аттито ва̄. катхам̣ нимантанато пасавати? чатта̄ро бхиккхӯ упасан̇камитва̄ ‘‘тумхе, бханте, оданена нимантеми, оданам̣ ме ган̣хатха а̄кан̇кхатха олокетха адхива̄сетха пат̣има̄нетха̄’’ти евам̣ йена кеначи вевачанена ва̄ бха̄сантарена ва̄ пан̃чаннам̣ бходжана̄нам̣ на̄мам̣ гахетва̄ нимантети. евам̣ екато нимантита̄ париччхиннака̄лавасена аджджатана̄йа ва̄ сва̄тана̄йа ва̄ екато гаччханти, екато ган̣ханти, екато бхун̃джанти, ган̣абходжанам̣ хоти, саббесам̣ а̄патти. екато нимантита̄ екато ва̄ на̄нато ва̄ гаччханти, екато ган̣ханти, на̄нато бхун̃джанти, а̄паттийева. пат̣иггахан̣амева хи еттха пама̄н̣ам̣. екато нимантита̄ екато ва̄ на̄нато ва̄ гаччханти, на̄нато ган̣ханти, екато ва̄ на̄нато ва̄ бхун̃джанти, ана̄патти. чатта̄ри паривен̣а̄ни ва̄ виха̄ре ва̄ гантва̄ на̄нато нимантита̄ екат̣т̣ха̄не т̣хитесуйева ва̄ еко путтена еко питара̄ти евампи на̄нато нимантита̄ екато ва̄ на̄нато ва̄ гаччханту, екато ва̄ на̄нато ва̄ бхун̃джанту, саче екато ган̣ханти, ган̣абходжанам̣ хоти, саббесам̣ а̄патти. евам̣ та̄ва нимантанато пасавати.

катхам̣ вин̃н̃аттито? чатта̄ро бхиккхӯ екато т̣хита̄ ва̄ нисинна̄ ва̄ упа̄сакам̣ дисва̄ ‘‘амха̄кам̣ чатуннампи бхаттам̣ дехӣ’’ти ва̄ вин̃н̃а̄пеййум̣, па̄т̣еккам̣ ва̄ пасситва̄ ‘‘майхам̣ дехи, майхам̣ дехӣ’’ти евам̣ екато ва̄ на̄нато ва̄ вин̃н̃а̄петва̄ екато ва̄ гаччханту на̄нато ва̄, бхаттам̣ гахетва̄пи екато ва̄ бхун̃джанту на̄нато ва̄, саче екато ган̣ханти, ган̣абходжанам̣ хоти, саббесам̣ а̄патти. евам̣ вин̃н̃аттито пасавати.

па̄да̄пи пхалита̄ти йатха̄ маха̄чаммасса парато мам̣сам̣ диссати; евам̣ пха̄лита̄, ва̄лика̄йа ва̄ саккхара̄йа ва̄ пахат̣аматте дуккхам̣ уппа̄денти, на сакка̄ хоти антога̄ме пин̣д̣а̄йа чаритум̣. ӣдисе гелан̃н̃е гила̄насамайоти бхун̃джитаббам̣, на лесакаппийам̣ ка̄таббам̣.

чӣваре кайирама̄нети йада̄ са̄т̣акан̃ча суттан̃ча лабхитва̄ чӣварам̣ каронти тада̄; висун̃хи чӣварака̄расамайо на̄ма наттхи. тасма̄ йо таттха чӣваре каттаббам̣ йам̣кин̃чи каммам̣ кароти, маха̄паччарийан̃хи ‘‘антамасо сӯчиведханако’’типи вуттам̣, тена чӣварака̄расамайоти бхун̃джитаббам̣. курундийам̣ пана виттха̄ренева вуттам̣. йо чӣварам̣ вича̄рети, чхиндати, могхасуттам̣ т̣хапети, а̄гантукапат̣т̣ам̣ т̣хапети, пачча̄гатам̣ сиббати, а̄гантукапат̣т̣ам̣ бандхати, анува̄там̣ чхиндати гхат̣т̣ети а̄ропети, таттха пачча̄гатам̣ сиббати, суттам̣ кароти валети, пиппхаликам̣ нисети, париваттанам̣ кароти, саббопи чӣварам̣ каротийева̄ти вуччати. йо пана самӣпе нисинно джа̄такам̣ ва̄ дхаммападам̣ ва̄ катхети, айам̣ на чӣварака̄рако. етам̣ т̣хапетва̄ сеса̄нам̣ ган̣абходжане ана̄паттӣти.

аддхайоджананти еттакампи аддха̄нам̣ гантука̄мена. йо пана дӯрам̣ гантука̄мо, таттха ваттаббамева наттхи. гаччхантена̄ти аддха̄нам̣ гаччхантена, аддхайоджанаббхантаре га̄вутепи бхун̃джитум̣ ват̣т̣ати. гатена бхун̃джитаббанти гатена екадивасам̣ бхун̃джитаббам̣. на̄ва̄бхируханепи есева найо. айам̣ пана висесо – абхирул̣хена иччхитат̣т̣ха̄нам̣ гантва̄пи йа̄ва на орохати та̄ва бхун̃джитаббанти маха̄паччарийам̣ вуттам̣. чатуттхе а̄гатети айам̣ антимапариччхедо, чатуттхепи а̄гате йаттха на йа̄пенти; со маха̄самайо. йаттха пана сатам̣ ва̄ сахассам̣ ва̄ саннипатанти, таттха ваттаббамева наттхи. тасма̄ та̄дисе ка̄ле ‘‘маха̄самайо’’ти адхит̣т̣хахитва̄ бхун̃джитаббам̣. йо кочи парибба̄джакасама̄панноти сахадхаммикесу ва̄ титтхийесу ва̄ ан̃н̃атаро, етесан̃хи йена кеначи кате бхатте ‘‘саман̣абхаттасамайо’’ти бхун̃джитаббам̣.

220. ана̄патти самайети саттасу самайесу ан̃н̃атарасмим̣ ана̄патти. две тайо екатоти йепи акаппийанимантанам̣ са̄дийитва̄ две ва̄ тайо ва̄ екато гахетва̄ бхун̃джанти, тесампи ана̄патти.

таттха анимантитачатуттхам̣, пин̣д̣апа̄тикачатуттхам̣, анупасампанначатуттхам̣, паттачатуттхам̣, гила̄начатуттханти пан̃чаннам̣ чатукка̄нам̣ васена виниччхайо ведитаббо. катхам̣? идхекаччо чатта̄ро бхиккхӯ ‘‘бхаттам̣ ган̣хатха̄’’ти нимантети. тесу тайо гата̄, еко на гато. упа̄сако ‘‘еко бханте тхеро кухи’’нти пуччхати. на̄гато упа̄сака̄ти. со ан̃н̃ам̣ тан̇кхан̣аппаттам̣ кан̃чи ‘‘ехи бханте’’ти павесетва̄ чатуннампи бхаттам̣ дети, саббесам̣ ана̄патти. касма̄? ган̣апӯракасса анимантитатта̄. тайо ева хи таттха нимантита̄ ган̣хим̣су, техи ган̣о на пӯрати, ган̣апӯрако ча анимантито, тена ган̣о бхиджджатӣти идам̣ анимантитачатуттхам̣.

пин̣д̣апа̄тикачатуттхе – нимантанака̄ле еко пин̣д̣апа̄тико хоти, со на̄дхива̄сети. гаманавела̄йа пана ‘‘ехи бханте’’ти вутте анадхива̄ситатта̄ ана̄гаччхантампи ‘‘етха бхиккхам̣ лаччхатха̄’’ти гахетва̄ гаччханти, со там̣ ган̣ам̣ бхиндати. тасма̄ саббесам̣ ана̄патти.

анупасампанначатуттхе – са̄ман̣ерена саддхим̣ нимантита̄ хонти, сопи ган̣ам̣ бхиндати.

паттачатуттхе – еко сайам̣ агантва̄ паттам̣ песети; евампи ган̣о бхиджджати. тасма̄ саббесам̣ ана̄патти.

гила̄начатуттхе – гила̄нена саддхим̣ нимантита̄ хонти, таттха гила̄нассева ана̄патти, итаресам̣ пана ган̣апӯрако хоти. на хи гила̄нена ган̣о бхиджджати. тасма̄ тесам̣ а̄паттийева. маха̄паччарийам̣ пана ависесена вуттам̣.

самайаладдхако сайамева муччати, сеса̄нам̣ ган̣апӯракатта̄ а̄паттикаро хоти. тасма̄ чӣварада̄насамайаладдхака̄дӣнампи васена чатукка̄ни ведитабба̄ни. саче пана адхива̄сетва̄ гатесупи чатӯсу джанесу еко пан̣д̣ито бхиккху ‘‘ахам̣ тумха̄кам̣ ган̣ам̣ бхиндисса̄ми, нимантанам̣ са̄дийатха̄’’ти ватва̄ йа̄гукхаджджака̄васа̄не бхаттаттха̄йа паттам̣ ган̣ханта̄нам̣ адатва̄ ‘‘име та̄ва бхиккхӯ бходжетва̄ виссаджджетха, ахам̣ паччха̄ анумоданам̣ катва̄ гамисса̄мӣ’’ти нисинно. тесу бхутва̄ гатесу ‘‘детха бханте патта’’нти упа̄сакена паттам̣ гахетва̄ бхатте динне бхун̃джитва̄ анумоданам̣ катва̄ гаччхати, саббесам̣ ана̄патти. пан̃чаннан̃хи бходжана̄нам̣йева васена ган̣абходжане висан̇кетам̣ наттхи. оданена нимантита̄ кумма̄сам̣ ган̣ханта̄пи а̄паттим̣ а̄паджджанти. та̄ни ча техи екато на гахита̄ни. йа̄гуа̄дӣсу пана висан̇кетам̣ хоти, та̄ни техи екато гахита̄нӣти. евам̣ еко пан̣д̣ито ан̃н̃есампи ана̄паттим̣ кароти.

тасма̄ саче кочи сан̇гхабхаттам̣ каттука̄мена нимантанаттха̄йа песито виха̄рам̣ а̄гамма ‘‘бханте, све амха̄кам̣ гхаре бхиккхам̣ ган̣хатха̄’’ти аватва̄ ‘‘бхаттам̣ ган̣хатха̄’’ти ва̄ ‘‘сан̇гхабхаттам̣ ган̣хатха̄’’ти ва̄ ‘‘сан̇гхо бхаттам̣ ган̣ха̄тӯ’’ти ва̄ вадати, бхаттуддесакена пан̣д̣итена бхавитаббам̣, немантаника̄ ган̣абходжанато пин̣д̣апа̄тика̄ ча дхутан̇габхедато мочетабба̄. катхам̣? евам̣ та̄ва ваттаббам̣ – ‘‘све на сакка̄ упа̄сака̄’’ти. ‘‘пунадивасе, бханте’’ти. ‘‘пунадивасепи на сакка̄’’ти. евам̣ йа̄ва аддхама̄сампи харитва̄ пуна ваттаббо – ‘‘твам̣ ким̣ авача̄’’ти? саче пунапи ‘‘сан̇гхабхаттам̣ ган̣хатха̄’’ти вадати, тато ‘‘имам̣ та̄ва упа̄сака пуппхам̣ каппийам̣ карохи, имам̣ тин̣а’’нти евам̣ виккхепам̣ катва̄ пуна ‘‘ким̣ катхайиттха̄’’ти пуччхитаббо. саче пунапи татхева вадати, ‘‘а̄вусо, твам̣ пин̣д̣апа̄тике ва̄ маха̄тхере ва̄ на лаччхаси, са̄ман̣ере лаччхасӣ’’ти ваттаббо. ‘‘нану, бханте асукасмин̃ча асукасмин̃ча га̄ме бхаданте бходжесум̣, ахам̣ касма̄ на лабха̄мӣ’’ти ча вутте ‘‘те нимантетум̣ джа̄нанти, твам̣ на джа̄на̄сӣ’’ти. те катхам̣ нимантесум̣ бхантети? те евама̄хам̣су – ‘‘амха̄кам̣, бханте, бхиккхам̣ ган̣хатха̄’’ти. саче сопи татхева вадати, ват̣т̣ати. атха пунапи ‘‘бхаттам̣ ган̣хатха̄’’ти вадати, ‘‘на да̄ни твам̣, а̄вусо, бахӯ бхиккхӯ лаччхаси, тайо ева лаччхасӣ’’ти ваттаббо. ‘‘нану, бханте, асукасмин̃ча асукасмин̃ча га̄ме сакалам̣ бхиккхусан̇гхам̣ бходжесум̣, ахам̣ касма̄ на лабха̄мӣ’’ти? ‘‘твам̣ нимантетум̣ на джа̄на̄сӣ’’ти. ‘‘те катхам̣ нимантесу’’нти? те ‘‘бхиккхам̣ ган̣хатха̄’’ти а̄хам̣сӯти. саче сопи ‘‘бхиккхам̣ ган̣хатха̄’’ти вадати, ват̣т̣ати. атха пунапи ‘‘бхаттамева̄’’ти вадати, тато ваттаббо – ‘‘гаччха твам̣, наттхамха̄кам̣ тава бхаттенаттхо, нибаддхагочаро еса амха̄кам̣, майаметтха пин̣д̣а̄йа чарисса̄ма̄’’ти. там̣ ‘‘чаратха, бханте’’ти ватва̄ а̄гатам̣ пуччханти – ‘‘ким̣ бхо ладдха̄ бхиккхӯ’’ти. ‘‘ким̣ етена баху еттха ваттаббам̣, ‘тхера̄ све пин̣д̣а̄йа чарисса̄ма̄’ти а̄хам̣су. ма̄ да̄ни тумхе памаджджиттха̄’’ти. дутийадивасе четийаваттам̣ катва̄ т̣хита̄ бхиккхӯ сан̇гхаттхерена ваттабба̄ – ‘‘а̄вусо, дхурага̄ме сан̇гхабхаттам̣ апан̣д̣итамануссо пана агама̄си, гаччха̄ма дхурага̄ме пин̣д̣а̄йа чарисса̄ма̄’’ти. бхиккхӯхи тхерасса вачанам̣ ка̄таббам̣, на дуббачехи бхавитаббам̣, га̄мадва̄ре ат̣т̣хатва̄ва пин̣д̣а̄йа чаритаббам̣. тесу патта̄ни гахетва̄ нисӣда̄петва̄ бходжентесу бхун̃джитаббам̣. саче а̄санаса̄ла̄йа бхаттам̣ т̣хапетва̄ ратхика̄су а̄хин̣д̣анта̄ а̄роченти – ‘‘а̄санаса̄ла̄йа, бханте, бхаттам̣ ган̣хатха̄’’ти на ват̣т̣ати.

атха пана бхаттам̣ а̄да̄йа таттха таттха гантва̄ ‘‘бхаттам̣ ган̣хатха̄’’ти ваданти, пат̣икаччева ва̄ виха̄рам̣ абхихаритва̄ патирӯпе т̣ха̄не т̣хапетва̄ а̄гата̄гата̄нам̣ денти, айам̣ абхихат̣абхиккха̄ на̄ма ват̣т̣ати. саче пана бхаттаса̄ла̄йа да̄нам̣ саджджетва̄ там̣ там̣ паривен̣ам̣ пахин̣анти ‘‘бхаттаса̄ла̄йа бхаттам̣ ган̣хатха̄’’ти, на ват̣т̣ати. йе пана манусса̄ пин̣д̣ача̄рике бхиккхӯ дисва̄ а̄санаса̄лам̣ саммаджджитва̄ таттха нисӣда̄петва̄ бходженти, на те пат̣иккхипитабба̄. йе пана га̄ме бхиккхам̣ алабхитва̄ га̄мато никкхаманте бхиккхӯ дисва̄ ‘‘бханте бхаттам̣ ган̣хатха̄’’ти ваданти, те пат̣иккхипитабба̄, на ва̄ ниваттитаббам̣. саче ‘‘ниваттатха, бханте, бхаттам̣ ган̣хатха̄’’ти ваданти, ‘‘ниваттатха̄’’ти вуттападе ниваттитум̣ ват̣т̣ати. ‘‘ниваттатха бханте, гхаре бхаттам̣ катам̣, га̄ме бхаттам̣ ката’’нти ваданти, гехе ча га̄ме ча бхаттам̣ на̄ма йасса кассачи хотӣти ниваттитум̣ ват̣т̣ати. ‘‘ниваттатха, бхаттам̣ ган̣хатха̄’’ти самбандхам̣ катва̄ ваданти, ниваттитум̣ на ват̣т̣ати. а̄санаса̄лато пин̣д̣а̄йа чаритум̣ никкхаманте дисва̄ ‘‘нисӣдатха бханте бхаттам̣ ган̣хатха̄’’ти вуттепи есева найо. ниччабхаттанти дхувабхаттам̣ вуччати. ‘‘ниччабхаттам̣ ган̣хатха̄’’ти ваданти, бахӯнампи екато гахетум̣ ват̣т̣ати. сала̄кабхатта̄дӣсупи есева найо. сесаметтха утта̄намева.

ел̣акаломасамут̣т̣ха̄нам̣ – кирийам̣, носан̃н̃а̄вимоккхам̣, ачиттакам̣, пан̣н̣аттиваджджам̣, ка̄йакаммам̣, тичиттам̣, тиведананти.

ган̣абходжанасиккха̄падам̣ дутийам̣.

3. парампарабходжанасиккха̄падаван̣н̣ана̄

221. татийасиккха̄паде – на кхо идам̣ оракам̣ бхависсати, йатхайиме манусса̄ саккаччам̣ бхаттам̣ каронтӣти, йена нийа̄мена име манусса̄ саккаччам̣ бхаттам̣ каронти, тена н̃а̄йати – ‘‘идам̣ са̄санам̣ идам̣ ва̄ буддхаппамукхе сан̇гхе да̄нам̣ на кхо оракам̣ бхависсати, париттам̣ ла̄макам̣ нева бхависсатӣ’’ти. кирапатикоти еттха ‘‘киро’’ти тасса кулапуттасса на̄мам̣; адхипаччат̣т̣хена пана ‘‘кирапатико’’ти вуччати. со кира иссаро адхипати ма̄саутусам̣ваччхаранийа̄мена ветанам̣ датва̄ каммака̄раке каммам̣ ка̄рети. бадара̄ пат̣ийатта̄ти упача̄равасена вадати. бадарамиссена̄ти бадараса̄л̣авена.

222. уссӯре а̄харийиттха̄ти атидива̄ а̄харийиттха.

226. майхам̣ бхаттапачча̄сам̣ иттханна̄масса даммӣти айам̣ бхаттавикаппана̄ на̄ма саммукха̄пи параммукха̄пи ват̣т̣ати. саммукха̄ дисва̄ ‘‘туйхам̣ викаппемӣ’’ти ватва̄ бхун̃джитаббам̣, адисва̄ пан̃часу сахадхаммикесу ‘‘иттханна̄масса викаппемӣ’’ти ватва̄ бхун̃джитаббам̣. маха̄паччарийа̄дӣсу пана параммукха̄викаппана̄ва вутта̄. са̄ ча̄йам̣ йасма̄ винайакаммена сан̇гахита̄, тасма̄ бхагавато викаппетум̣ на ват̣т̣ати. бхагавати хи гандхакут̣ийам̣ нисиннепи сан̇гхамаджджхе нисиннепи сан̇гхена ган̣аппахонаке бхиккхӯ гахетва̄ там̣ там̣ каммам̣ катам̣ сукатамева хоти, бхагава̄ нева каммам̣ копети; на сампа̄дети. на копети дхаммиссаратта̄, на сампа̄дети аган̣апӯракатта̄.

229. две тайо нимантане екато бхун̃джатӣти две тӣн̣и нимантана̄ни екапатте паккхипитва̄ миссетва̄ екам̣ катва̄ бхун̃джатӣти аттхо. две тӣн̣и кула̄ни нимантетва̄ екасмим̣ т̣ха̄не нисӣда̄петва̄ ито чито ча а̄харитва̄ бхаттам̣ а̄киранти, сӯпабйан̃джанам̣ а̄киранти, екамиссакам̣ хоти, еттха ана̄паттӣти маха̄паччарийам̣ вуттам̣. саче пана мӯланимантанам̣ хет̣т̣ха̄ хоти, паччхимам̣ паччхимам̣ упари, там̣ упарито пат̣т̣ха̄йа бхун̃джантасса а̄патти. хаттхам̣ пана анто павесетва̄ пат̣хаманимантанато екампи кабал̣ам̣ уддхаритва̄ бхуттака̄лато пат̣т̣ха̄йа йатха̄ татха̄ ва̄ бхун̃джантасса ана̄патти. сачепи таттха кхӣрам̣ ва̄ расам̣ ва̄ а̄киранти, йена аджджхоттхатам̣ бхаттам̣ екарасам̣ хоти, кот̣ито пат̣т̣ха̄йа бхун̃джантасса ана̄паттӣти маха̄паччарийам̣ вуттам̣. маха̄ат̣т̣хакатха̄йам̣ пана вуттам̣ – ‘‘кхӣрабхаттам̣ ва̄ расабхаттам̣ ва̄ лабхитва̄ нисиннасса таттхева ан̃н̃епи кхӣрабхаттам̣ ва̄ расабхаттам̣ ва̄ а̄киранти, кхӣрам̣ ва̄ расам̣ ва̄ пивато ана̄патти. бхун̃джантена пана пат̣хамам̣ ладдхамам̣сакхан̣д̣ам̣ ва̄ бхаттапин̣д̣ам̣ ва̄ мукхе паккхипитва̄ кот̣ито пат̣т̣ха̄йа бхун̃джитум̣ ват̣т̣ати. саппипа̄йа̄сепи есева найо’’ти.

маха̄упа̄сако бхиккхум̣ нимантети, тасса кулам̣ упагатасса упа̄сакопи тасса путтада̄рабха̄тикабхагиниа̄дайопи аттано аттано кот̣т̣ха̄сам̣ а̄харитва̄ патте паккхипанти, упа̄сакена пат̣хамам̣ диннам̣ абхун̃джитва̄ паччха̄ ладдхам̣ бхун̃джантасса ‘‘ана̄паттӣ’’ти маха̄ат̣т̣хакатха̄йам̣ вуттам̣. курундат̣т̣хакатха̄йам̣ пана ват̣т̣атӣти вуттам̣. маха̄паччарийам̣ ‘‘саче па̄т̣еккам̣ пачанти, аттано аттано паккабхаттато а̄харитва̄ денти, таттха паччха̄ а̄хат̣ам̣ пат̣хамам̣ бхун̃джантасса па̄читтийам̣. йади пана саббесам̣ екова па̄ко хоти, парампарабходжанам̣ на хотӣ’’ти вуттам̣. маха̄упа̄сако нимантетва̄ нисӣда̄пети, ан̃н̃о мануссо паттам̣ ган̣ха̄ти, на да̄таббам̣. ким̣ бханте на детха̄ти? нану упа̄сака тайа̄ нимантитамха̄ти! хоту бханте, ладдхам̣ ладдхам̣ бхун̃джатха̄ти вадати, бхун̃джитум̣ ват̣т̣ати. ан̃н̃ена а̄харитва̄ бхатте динне а̄пуччхитва̄пи бхун̃джитум̣ ват̣т̣атӣти курундийам̣ вуттам̣.

анумоданам̣ катва̄ гаччхантам̣ дхаммам̣ сотука̄ма̄ ‘‘свепи бханте а̄гаччхеййа̄тха̄’’ти саббе нимантенти, пунадивасе а̄гантва̄ ладдхам̣ ладдхам̣ бхун̃джитум̣ ват̣т̣ати. касма̄? саббехи нимантитатта̄. еко бхиккху пин̣д̣а̄йа чаранто бхаттам̣ лабхати, таман̃н̃о упа̄сако нимантетва̄ гхаре нисӣда̄пети, на ча та̄ва бхаттам̣ сампаджджати. саче со бхиккху пин̣д̣а̄йа чаритва̄ ладдхабхаттам̣ бхун̃джати, а̄патти. абхутва̄ нисинне ‘‘ким̣ бханте на бхун̃джасӣ’’ти вутте ‘‘тайа̄ нимантитатта̄’’ти ватва̄ ладдхам̣ ладдхам̣ бхун̃джатха бханте’’ти вутто бхун̃джати, ват̣т̣ати.

сакалена га̄мена̄ти сакалена га̄мена екато хутва̄ нимантитассева йаттха каттхачи бхун̃джато ана̄патти. пӯгепи есева найо. нимантийама̄но бхиккхам̣ гахесса̄мӣти бхан̣атӣти ‘‘бхаттам̣ ган̣ха̄’’ти нимантийама̄но ‘‘на майхам̣ тава бхаттенаттхо, бхиккхам̣ ган̣хисса̄мӣ’’ти вадати. еттха пана маха̄падуматтхеро а̄ха – ‘‘евам̣ ваданто имасмим̣ сиккха̄паде анимантанам̣ ка̄тум̣ саккоти, бхун̃джанаттха̄йа пана ока̄со като хотӣти нева ган̣абходжанато на ча̄риттато муччатӣ’’ти. маха̄суматтхеро а̄ха – ‘‘йадаггена анимантанам̣ ка̄тум̣ саккоти, тадаггена нева ган̣абходжанам̣ на ча̄риттам̣ хотӣ’’ти. сесам̣ утта̄намева.

катхинасамут̣т̣ха̄нам̣ – ка̄йава̄чато ка̄йава̄ча̄читтато ча самут̣т̣ха̄ти, кирийа̄кирийам̣ еттха хи бходжанам̣ кирийа̄, авикаппанам̣ акирийа̄, носан̃н̃а̄вимоккхам̣, ачиттакам̣, пан̣н̣аттиваджджам̣, ка̄йакаммам̣, вачӣкаммам̣, тичиттам̣, тиведананти.

парампарабходжанасиккха̄падам̣ татийам̣.

4. ка̄н̣ама̄та̄сиккха̄падаван̣н̣ана̄

230. чатуттхасиккха̄паде – ка̄н̣ама̄та̄ти ка̄н̣а̄йа ма̄та̄. са̄ кирасса̄ дхӣта̄ абхирӯпа̄ ахоси, йе йе там̣ пассанти, те те ра̄гена ка̄н̣а̄ хонти, ра̄гандха̄ хонтӣти аттхо. тасма̄ паресам̣ ка̄н̣абха̄вакаран̣ато ‘‘ка̄н̣а̄’’ти виссута̄ ахоси. тасса̄ васена ма̄та̄писса̄ ‘‘ка̄н̣ама̄та̄’’ти па̄кат̣а̄ джа̄та̄. а̄гатанти а̄гаманам̣. кисмим̣ вийа̄ти кӣдисам̣ вийа; ладжджанакам̣ вийа хотӣти адхиппа̄йо. риттахаттхам̣ гантунти ритта̄ хаттха̄ асмим̣ гамане тадидам̣ риттахаттхам̣, там̣ риттахаттхам̣ гаманам̣ гантум̣ ладжджанакам̣ вийа хотӣти вуттам̣ хоти. париккхайам̣ агама̄сӣти упа̄сика̄ арийаса̄вика̄ бхиккхӯ дисва̄ сантам̣ ада̄тум̣ на саккоти, тасма̄ та̄ва да̄песи, йа̄ва саббам̣ париккхайам̣ агама̄си. дхаммийа̄ катха̄йа̄ти еттха ка̄н̣а̄пи ма̄ту аттха̄йа десийама̄нам̣ дхаммам̣ сун̣антӣ десана̄парийоса̄не сота̄панна̄ ахоси. ут̣т̣ха̄йа̄сана̄ пакка̄мӣти а̄санато ут̣т̣хахитва̄ гато. сопи пурисо ‘‘саттха̄ кира ка̄н̣ама̄та̄йа нивесанам̣ агама̄сӣ’’ти сутва̄ ка̄н̣ам̣ а̄нетва̄ пакатит̣т̣ха̄нейева т̣хапеси.

231. имасмим̣ пана ваттхусмим̣ уппаннаматте аппан̃н̃аттейева сиккха̄паде па̄тхеййаваттху удапа̄ди, тасма̄ анантарамева четам̣ дассетум̣ ‘‘тена кхо пана самайена̄’’тиа̄ди вуттам̣. сопи ча упа̄сако арийаса̄вакатта̄ саббамева да̄песи. тена вуттам̣ – ‘‘париккхайам̣ агама̄сӣ’’ти.

233. йам̣кин̃чи пахен̣акаттха̄йа̄ти пан̣н̣а̄ка̄раттха̄йа пат̣ийаттам̣ йам̣кин̃чи атирасакамодакасаккхалика̄ди саббам̣ идха пӯвотвева сан̇кхйам̣ гаччхати. йам̣кин̃чи па̄тхеййаттха̄йа̄ти маггам̣ гаччханта̄нам̣ антара̄маггаттха̄йа пат̣ийаттам̣ йам̣кин̃чи баддхасаттуабаддхасаттутилатан̣д̣ула̄ди саббам̣ идха мантхотвева сан̇кхйам̣ гаччхати. тато че уттаринти сачепи татийам̣ паттам̣ тхӯпӣкатам̣ ган̣ха̄ти, пӯваган̣ана̄йа па̄читтийам̣.

дваттипаттапӯре пат̣иггахетва̄ти мукхават̣т̣ийа̄ хет̣т̣хималекха̄йа самапӯре патте гахетва̄. амутра майа̄ дваттипаттапӯра̄ти еттха саче две гахита̄, ‘‘атра майа̄ две паттапӯра̄ пат̣иггахита̄, твам̣ екам̣ ган̣хеййа̄сӣ’’ти ваттаббам̣. тена̄пи ан̃н̃ам̣ пасситва̄ ‘‘пат̣хамам̣ а̄гатена две паттапӯра̄ гахита̄, майа̄ еко, ма̄ твам̣ ган̣хӣ’’ти ваттаббам̣. йена пат̣хамам̣ еко гахито, тасса̄пи парампара̄рочане есева найо. йена пана сайамева тайо гахита̄, тена ан̃н̃ам̣ дисва̄ ‘‘ма̄ кхо еттха пат̣игган̣хи’’ ччева ваттаббам̣. пат̣иккаманам̣ нӣхаритва̄ти а̄санаса̄лам̣ харитва̄, а̄санаса̄лам̣ гаччхантена ча чхад̣д̣итаса̄ла̄ на гантабба̄. йаттха маха̄ бхиккхусан̇гхо нисӣдати, таттха гантаббам̣. маха̄паччарийам̣ пана вуттам̣ ‘‘йа̄ ладдхат̣т̣ха̄нато а̄санна̄ а̄санаса̄ла̄, таттха гантаббам̣. аттано ‘сандит̣т̣ха̄нам̣ ва̄ самбхатта̄нам̣ ва̄ еканика̄йика̄нам̣ ва̄ дасса̄мӣ’ти ан̃н̃аттха гантум̣ на лаббхати. саче панасса нибаддханисӣданат̣т̣ха̄нам̣ хоти, дӯрампи гантум̣ ват̣т̣атӣ’’ти.

сам̣вибхаджитаббанти саче тайо паттапӯра̄ гахита̄, екам̣ аттано т̣хапетва̄ две бхиккхусан̇гхасса да̄табба̄. сачче две гахита̄, екам̣ аттано т̣хапетва̄ еко сан̇гхасса да̄таббо, йатха̄миттам̣ пана да̄тум̣ на лаббхати. йена еко гахито, на тена кин̃чи ака̄ма̄ да̄таббам̣, йатха̄ручи ка̄таббам̣.

235. гамане пат̣иппассаддхети антара̄магге упаддавам̣ ва̄ дисва̄ анаттхиката̄йа ва̄ ‘‘майам̣ ида̄ни на песисса̄ма, на гамисса̄ма̄’’ти евам̣ гамане пат̣иппассаддхе упаччхинне. н̃а̄така̄нам̣ пава̄рита̄нанти етесам̣ бахумпи дента̄нам̣ пат̣игган̣хантасса ана̄патти. ат̣т̣хакатха̄су пана ‘‘тесампи па̄тхеййапахен̣акаттха̄йа пат̣ийаттато пама̄н̣амева ват̣т̣атӣ’’ти вуттам̣. сесам̣ утта̄намева.

чхасамут̣т̣ха̄нам̣ – кирийам̣, носан̃н̃а̄вимоккхам̣, ачиттакам̣, пан̣н̣аттиваджджам̣, ка̄йакаммам̣, вачӣкаммам̣, тичиттам̣, тиведананти.

ка̄н̣ама̄та̄сиккха̄падам̣ чатуттхам̣.

5. пат̣хамапава̄ран̣асиккха̄падаван̣н̣ана̄

236. пан̃чамасиккха̄паде – бхиккхӯ бхутта̄вӣ пава̄рита̄ти бра̄хман̣ена ‘‘ган̣хатха, бханте, йа̄ва иччхатха̄’’ти евам̣ йа̄вадаттхапава̄ран̣а̄йа, сайан̃ча ‘‘алам̣, а̄вусо, тхокам̣ тхокам̣ дехӣ’’ти евам̣ пат̣иккхепапава̄ран̣а̄йа пава̄рита̄. пат̣ивиссакети са̄мантагхарава̄сике.

237. ка̄коравасадданти ка̄ка̄нам̣ оравасаддам̣; саннипатитва̄ вираванта̄нам̣ саддам̣. аламетам̣ саббанти еттха тика̄рам̣ аватва̄ва ‘‘аламетам̣ саббам̣’’ еттакам̣ ваттум̣ ват̣т̣ати.

238-9. бхутта̄вӣти бхуттава̄. таттха ча йасма̄ йена екампи ситтхам̣ сан̇кха̄дитва̄ ва̄ асан̇кха̄дитва̄ ва̄ аджджхохаритам̣ хоти, со ‘‘бхутта̄вӣ’’ти сан̇кхйам̣ гаччхати, тенасса падабха̄джане ‘‘бхутта̄вӣ на̄ма пан̃чаннам̣ бходжана̄на’’нтиа̄ди вуттам̣. пава̄ритоти катапава̄ран̣о, катапат̣иккхепо. сопи ча йасма̄ на пат̣иккхепаматтена, атха кхо пан̃чан̇гавасена, тенасса падабха̄джане ‘‘пава̄рито на̄ма асанам̣ пан̃н̃а̄йатӣ’’тиа̄ди вуттам̣. таттха йасма̄ ‘‘асанам̣ пан̃н̃а̄йатӣ’’ти имина̄ виппакатабходжано, ‘‘пава̄рито’’ти вутто. йо ча виппакатабходжано, тена кин̃чи бхуттам̣, кин̃чи абхуттам̣, йан̃ча бхуттам̣; там̣ сандха̄йа ‘‘бхутта̄вӣ’’типи сан̇кхйам̣ гаччхати, тасма̄ бхутта̄вӣвачанена висум̣ кан̃чи аттхасиддхим̣ на пасса̄ма. ‘‘дираттатираттам̣, чхаппан̃чава̄ча̄хӣ’’тиа̄дӣсу (па̄чи. 61-62) пана диратта̄дивачанам̣ вийа пава̄ритападасса парива̄ракабха̄вена бйан̃джанасилит̣т̣хата̄йа четам̣ вуттанти ведитаббам̣.

асанам̣ пан̃н̃а̄йатӣтиа̄дӣсу виппакатабходжанам̣ диссати, бхун̃джама̄но чесо пуггало хотӣти аттхо. бходжанам̣ пан̃н̃а̄йатӣти пава̄ран̣аппахонакабходжанам̣ диссати. одана̄дӣнам̣ че ан̃н̃атарам̣ пат̣иккхипитаббам̣ бходжанам̣ хотӣти аттхо. хаттхапа̄се т̣хитоти пава̄ран̣аппахонакам̣ бходжанам̣ ган̣хитва̄ да̄йако ад̣д̣хатеййахаттхаппама̄н̣е ока̄се хотӣти аттхо. абхихаратӣти со че да̄йако тасса там̣ бхаттам̣ ка̄йена абхихаратӣти аттхо. пат̣иккхепо пан̃н̃а̄йатӣти пат̣иккхепо диссати; тан̃че абхихат̣ам̣ со бхиккху ка̄йена ва̄ ва̄ча̄йа ва̄ пат̣иккхипатӣти аттхо. евам̣ пан̃чаннам̣ ан̇га̄нам̣ васена пава̄рито на̄ма хотӣти. вуттампи четам̣ –

‘‘пан̃чахи упа̄ли а̄ка̄рехи пава̄ран̣а̄ пан̃н̃а̄йати – асанам̣ пан̃н̃а̄йати, бходжанам̣ пан̃н̃а̄йати, хаттхапа̄се т̣хито, абхихарати, пат̣иккхепо пан̃н̃а̄йатӣ’’ти (пари. 428).

татра̄йам̣ виниччхайо – ‘‘асана’’нтиа̄дӣсу та̄ва йан̃ча асна̄ти йан̃ча бходжанам̣ хаттхапа̄се т̣хитена абхихат̣ам̣ пат̣иккхипати, там̣ ‘‘одано, кумма̄со, сатту, маччхо, мам̣са’’нти имесам̣ ан̃н̃атарамева ведитаббам̣. таттха одано на̄ма – са̄ли, вӣхи, йаво, годхумо, кан̇гу, варако, кудрӯсакоти саттаннам̣ дхан̃н̃а̄нам̣ тан̣д̣улехи ниббатто. таттха ‘‘са̄лӣ’’ти антамасо нӣва̄рам̣ упа̄да̄йа сабба̄пи са̄лиджа̄ти. ‘‘вӣхӣ’’ти сабба̄пи вӣхиджа̄ти. ‘‘йавагодхумесу’’ бхедо наттхи. ‘‘кан̇гӯ’’ти сетараттака̄л̣абхеда̄ сабба̄пи кан̇гуджа̄ти. ‘‘варако’’ти антамасо варакачоракам̣ упа̄да̄йа сабба̄ сетаван̣н̣а̄ варакаджа̄ти. ‘‘кудрӯсако’’ти ка̄л̣ако драво чева са̄ма̄ка̄дибхеда̄ ча сабба̄пи тин̣адхан̃н̃аджа̄ти.

нӣва̄раваракачорака̄ четтха ‘‘дхан̃н̃а̄нулома̄’’ти ваданти. дхан̃н̃а̄ни ва̄ хонту дхан̃н̃а̄нулома̄ни ва̄, етесам̣ вуттаппабхеда̄нам̣ саттаннам̣ дхан̃н̃а̄нам̣ тан̣д̣уле гахетва̄ ‘‘бхаттам̣ пачисса̄ма̄’’ти ва̄ ‘‘йа̄гум̣ пачисса̄ма̄’’ти ва̄ ‘‘амбилапа̄йа̄са̄дӣсу ан̃н̃атарам̣ пачисса̄ма̄’’ти ва̄ йам̣кин̃чи сандха̄йа пачанту, саче ун̣хам̣ сӣталам̣ ва̄ бхун̃джанта̄нам̣ бходжанака̄ле гахитагахитат̣т̣ха̄не одхи пан̃н̃а̄йати, оданасан̇гахамева гаччхати, пава̄ран̣ам̣ джанети. саче одхи на пан̃н̃а̄йати, йа̄гусан̇гахам̣ гаччхати, пава̄ран̣ам̣ на джанети.

йопи па̄йа̄со ва̄ пан̣н̣апхалакал̣ӣрамиссака̄ амбилайа̄гу ва̄ уддханато ота̄ритаматта̄ аббхун̣ха̄ хоти, а̄ваджджитва̄ пивитум̣ сакка̄, хаттхена гахитока̄сепи одхим̣ на дассети, пава̄ран̣ам̣ на джанети. саче пана усума̄йа вигата̄йа сӣталӣбхӯта̄ гханабха̄вам̣ гаччхати, одхим̣ дассети, пуна пава̄ран̣ам̣ джанети. пуббе танубха̄во на раккхати. сачепи дадхитакка̄дӣни а̄ропетва̄ бахупан̣н̣апхалакал̣ӣре паккхипитва̄ мут̣т̣химатта̄пи тан̣д̣ула̄ паккхитта̄ хонти, бходжанака̄ле че одхи пан̃н̃а̄йати, пава̄ран̣ам̣ джанети. айа̄гуке нимантане ‘‘йа̄гум̣ дасса̄ма̄’’ти бхатте удакакан̃джикакхӣра̄дӣни а̄киритва̄ ‘‘йа̄гум̣ ган̣хатха̄’’ти денти. кин̃ча̄пи танука̄ хонти, пава̄ран̣ам̣ джанетийева. саче пана паккутхитесу удака̄дӣсу паккхипитва̄ пачитва̄ денти, йа̄гусан̇гахамева гаччхати. йа̄гусан̇гахам̣ гатепи тасмим̣ ва̄ ан̃н̃асмим̣ ва̄ йаттха маччхамам̣сам̣ паккхипанти, саче са̄сапаматтампи маччхамам̣сакхан̣д̣ам̣ ва̄ нха̄ру ва̄ пан̃н̃а̄йати, пава̄ран̣ам̣ джанети.

суддхарасако пана расакайа̄гу ва̄ на джанети. т̣хапетва̄ вуттадхан̃н̃а̄нам̣ тан̣д̣уле ан̃н̃ехи вен̣утан̣д̣ула̄дӣхи ва̄ кандамӯлапхалехи ва̄ йехи кехичи катам̣ бхаттампи пава̄ран̣ам̣ на джанети, пагева гханайа̄гу. саче панеттха маччхамам̣сам̣ паккхипанти, джанети. маха̄паччарийам̣ ‘‘пуппхааттха̄йа бхаттампи пава̄ран̣ам̣ джанетӣ’’ти вуттам̣. пуппхиаттха̄йа бхаттам̣ на̄ма пуппхикхаджджакаттха̄йа кутхитатӯдаке паккхипитва̄ седитатан̣д̣ула̄ вуччанти. саче пана те тан̣д̣уле суккха̄петва̄ кха̄данти, ват̣т̣ати; нева саттусан̇кхйам̣ на бхаттасан̇кхйам̣ гаччханти. пуна техи катабхаттам̣ пава̄ретийева. те тан̣д̣уле саппитела̄дӣсу ва̄ пачанти, пӯвам̣ ва̄ каронти, на пава̄ренти. путхука̄ ва̄ та̄хи катасаттубхатта̄дӣни ва̄ на пава̄ренти.

кумма̄со на̄ма йавехи катакумма̄со. ан̃н̃ехи пана мугга̄дӣхи катакумма̄со пава̄ран̣ам̣ на джанети. сатту на̄ма са̄ливӣхийавехи катасатту. кан̇гуваракакудрӯсакасӣса̄нипи бхаджджитва̄ ӣсакам̣ кот̣т̣етва̄ тхусе пала̄петва̄ пуна дал̣хам̣ кот̣т̣етва̄ чун̣н̣ам̣ каронти. сачепи там̣ аллатта̄ ека̄баддхам̣ хоти, саттусан̇гахамева гаччхати. кхарапа̄кабхаджджита̄нам̣ вӣхӣнам̣ тан̣д̣уле кот̣т̣етва̄ денти, тампи чун̣н̣ам̣ саттусан̇гахамева гаччхати. самапа̄кабхаджджита̄нам̣ пана вӣхӣнам̣ ва̄ вӣхипала̄па̄нам̣ ва̄ тан̣д̣ула̄ бхаджджитатан̣д̣ула̄ ева ва̄ на пава̄ренти. тесам̣ пана тан̣д̣ула̄дӣнам̣ чун̣н̣ам̣ пава̄рети. кхарапа̄кабхаджджита̄нам̣ вӣхӣнам̣ кун̣д̣акампи пава̄рети. самапа̄кабхаджджита̄нам̣ пана а̄тапасуккха̄нам̣ ва̄ кун̣д̣акам̣ на пава̄рети. ла̄джа̄ ва̄ техи катабхаттасаттуа̄дӣни ва̄ на пава̄ренти. бхаджджитапит̣т̣хам̣ ва̄ йам̣кин̃чи суддхакхаджджакам̣ ва̄ на пава̄рети. маччхамам̣сапӯритакхаджджакам̣ пана саттумодако ва̄ пава̄рети. маччхо мам̣сан̃ча па̄кат̣амева. айам̣ пана висесо – сачепи йа̄гум̣ пивантасса йа̄гуситтхаматта̄нева две маччхакхан̣д̣а̄ни ва̄ мам̣сакхан̣д̣а̄ни ва̄ екабха̄джане ва̄ на̄на̄бха̄джане ва̄ денти, та̄ни че акха̄данто ан̃н̃ам̣ йам̣кин̃чи пава̄ран̣аппахонакам̣ пат̣иккхипати, на пава̄рети. тато екам̣ кха̄дитам̣, екам̣ хаттхе ва̄ патте ва̄ хоти, со че ан̃н̃ам̣ пат̣иккхипати, пава̄рети. двепи кха̄дита̄ни хонти, мукхе са̄сапаматтампи авасит̣т̣хам̣ наттхи, сачепи ан̃н̃ам̣ пат̣иккхипати, на пава̄рети.

каппийамам̣сам̣ кха̄данто каппийамам̣сам̣ пат̣иккхипати, пава̄рети. каппийамам̣сам̣ кха̄данто акаппийамам̣сам̣ пат̣иккхипати, на пава̄рети. касма̄? аваттхута̄йа. йан̃хи бхиккхуно кха̄дитум̣ ват̣т̣ати, там̣йева пат̣иккхипато пава̄ран̣а̄ хоти. идам̣ пана джа̄нанто акаппийатта̄ пат̣иккхипати, аджа̄нантопи пат̣иккхипитаббат̣т̣ха̄не т̣хитамева пат̣иккхипати на̄ма, тасма̄ на пава̄рети. саче пана акаппийамам̣сам̣ кха̄данто каппийамам̣сам̣ пат̣иккхипати, пава̄рети. касма̄? ваттхута̄йа. йан̃хи тена пат̣иккхиттам̣, там̣ пава̄ран̣а̄йа ваттху. йам̣ пана кха̄дати, там̣ кин̃ча̄пи пат̣иккхипитаббат̣т̣ха̄не т̣хитам̣, кха̄дийама̄нам̣ пана мам̣сабха̄вам̣ на джахати, тасма̄ пава̄рети. акаппийамам̣сам̣ кха̄данто акаппийамам̣сам̣ пат̣иккхипати, пуриманайенева на пава̄рети. каппийамам̣сам̣ ва̄ акаппийамам̣сам̣ ва̄ кха̄данто пан̃чаннам̣ бходжана̄нам̣ йам̣кин̃чи каппийабходжанам̣ пат̣иккхипати, пава̄рети. куладӯсакаведжджакаммауттаримануссадхамма̄рочанаса̄дитарӯпийа̄дӣхи ниббаттам̣ буддхапат̣икут̣т̣хам̣ анесана̄йа уппаннам̣ акаппийабходжанам̣ пат̣иккхипати, на пава̄рети. каппийабходжанам̣ ва̄ акаппийабходжанам̣ ва̄ бхун̃джантопи каппийабходжанам̣ пат̣иккхипати, пава̄рети. акаппийабходжанам̣ пат̣иккхипати, на пава̄ретӣти саббаттха вуттанайенева ка̄ран̣ам̣ ведитаббам̣.

евам̣ ‘‘асана’’нтиа̄дӣсу йан̃ча асна̄ти, йан̃ча бходжанам̣ хаттхапа̄се т̣хитена абхихат̣ам̣ пат̣иккхипанто пава̄ран̣ам̣ а̄паджджати, там̣ н̃атва̄ ида̄ни йатха̄ а̄паджджати, тасса джа̄нанаттхам̣ айам̣ виниччхайо – ‘‘‘асанам̣ бходжана’нти еттха та̄ва йена екаситтхампи аджджхохат̣ам̣ хоти, со саче паттамукхахаттха̄нам̣ йаттха каттхачи пан̃часу бходжанесу екасмимпи сати ан̃н̃ам̣ пан̃часу бходжанесу екампи пат̣иккхипати, пава̄рети. каттхачи бходжанам̣ наттхи, а̄мисагандхаматтам̣ пан̃н̃а̄йати, на пава̄рети. мукхе ча хаттхе ча бходжанам̣ наттхи, патте аттхи, тасмим̣ пана а̄сане на бхун̃джитука̄мо, виха̄рам̣ пависитва̄ бхун̃джитука̄мо, ан̃н̃асса ва̄ да̄тука̄мо, тасмим̣ че антаре бходжанам̣ пат̣иккхипати, на пава̄рети. касма̄? виппакатабходжанабха̄васса упаччхиннатта̄. йопи ан̃н̃атра гантва̄ бхун̃джитука̄мо мукхе бхаттам̣ гилитва̄ сесам̣ а̄да̄йа гаччханто антара̄магге ан̃н̃ам̣ бходжанам̣ пат̣иккхипати, тасса̄пи пава̄ран̣а̄ на хотӣ’’ти маха̄паччарийам̣ вуттам̣. йатха̄ ча патте; евам̣ хаттхепи. мукхепи ва̄ виджджама̄набходжанам̣ саче анаджджхохаритука̄мо хоти, тасмин̃ча кхан̣е ан̃н̃ам̣ пат̣иккхипати, на пава̄рети. екасмин̃хи паде вутталаккхан̣ам̣ саббаттха ведитаббам̣ хоти. апича курундийам̣ еса найо дасситойева. вуттан̃хи таттха ‘‘мукхе бхаттам̣ гилитам̣, хаттхе бхаттам̣ вигха̄са̄дасса да̄тука̄мо, патте бхаттам̣ бхиккхусса да̄тука̄мо, саче тасмим̣ кхан̣е пат̣иккхипати, на пава̄ретӣ’’ти. хаттхапа̄се т̣хитоти еттха пана саче бхиккху нисинно хоти, а̄санасса паччхимантато пат̣т̣ха̄йа, саче т̣хито, пан̣хиантато пат̣т̣ха̄йа, саче нипанно, йена пассена нипанно, тасса па̄римантато пат̣т̣ха̄йа, да̄йакасса нисиннасса ва̄ т̣хитасса ва̄ нипаннасса ва̄ т̣хапетва̄ паса̄ритахаттхам̣ йам̣ а̄саннатарам̣ ан̇гам̣, тасса оримантена париччхиндитва̄ ад̣д̣хатеййахаттхо ‘‘хаттхапа̄со’’ти ведитаббо. тасмим̣ т̣хатва̄ абхихат̣ам̣ пат̣иккхипантассева пава̄ран̣а̄ хоти, на тато парам̣.

абхихаратӣти хаттхапа̄саббхантаре т̣хито гахан̣аттхам̣ упана̄мети. саче пана анантаранисиннопи бхиккху хаттхе ва̄ ӯрӯсу ва̄ а̄дха̄раке ва̄ т̣хитапаттам̣ анабхихаритва̄ва ‘‘бхаттам̣ ган̣ха̄’’ти вадати, там̣ пат̣иккхипато пава̄ран̣а̄ наттхи. бхаттапаччхим̣ а̄нетва̄ пурато бхӯмийам̣ т̣хапетва̄ ‘‘ган̣ха̄хӣ’’ти вуттепи есева найо. ӣсакам̣ пана уддхаритва̄ ва̄ апана̄метва̄ ва̄ ‘‘ган̣хатха̄’’ти вутте пат̣иккхипато пава̄ран̣а̄ хоти. тхера̄сане нисинно тхеро дӯре нисиннасса дахарабхиккхусса паттам̣ песетва̄ ‘‘ито оданам̣ ган̣ха̄хӣ’’ти вадати, ган̣хитва̄ пана гато тун̣хӣ тит̣т̣хати, дахаро ‘‘алам̣ майха’’нти пат̣иккхипати, на пава̄рети. касма̄? тхерасса дӯрабха̄вато дӯтасса ча анабхихаран̣атоти. саче пана гахетва̄ а̄гато бхиккху ‘‘идам̣ бхаттам̣ ган̣ха̄’’ти вадати, там̣ пат̣иккхипато пава̄ран̣а̄ хоти.

паривесана̄йа еко екена хаттхена оданапаччхим̣ екена кат̣аччхум̣ гахетва̄ бхиккхӯ паривисати, татра че ан̃н̃о а̄гантва̄ ‘‘ахам̣ паччхим̣ дха̄ресса̄ми, твам̣ оданам̣ дехӣ’’ти ватва̄ гахитаматтакамева кароти, паривесако ева пана там̣ дха̄рети, тасма̄ са̄ абхихат̣а̄ва хоти. тато да̄тука̄мата̄йа ган̣хантам̣ пат̣иккхипантасса пава̄ран̣а̄ хоти. саче пана паривисакена пхут̣т̣хаматта̄ва хоти, итарова нам̣ дха̄рети, тато да̄тука̄мата̄йа ган̣хантам̣ пат̣иккхипантасса пава̄ран̣а̄ на хоти. кат̣аччхуна̄ уддхат̣абхатте пана хоти. кат̣аччхуабхиха̄ройева хи тасса абхиха̄ро. двиннам̣ самабха̄репи пат̣иккхипанто пава̄ретийева̄ти маха̄паччарийам̣ вуттам̣. анантарасса бхиккхуно бхатте диййама̄не итаро паттам̣ хаттхехи пидахати, пава̄ран̣а̄ наттхи. касма̄? ан̃н̃асса абхихат̣е пат̣иккхиттатта̄.

пат̣иккхепо пан̃н̃а̄йатӣти еттха ва̄ча̄йа абхихат̣ам̣ пат̣иккхипато пава̄ран̣а̄ наттхи. ка̄йена абхихат̣ам̣ пана ка̄йена ва̄ ва̄ча̄йа ва̄ пат̣иккхипантасса пава̄ран̣а̄ хотӣти ведитаббо.

таттха ка̄йена пат̣иккхепо на̄ма ан̇гулим̣ ва̄ хаттхам̣ ва̄ маччхикабӣджаним̣ ва̄ чӣваракан̣н̣ам̣ ва̄ ча̄лети, бхамука̄йа ва̄ а̄ка̄рам̣ кароти, куддхо ва̄ олокети, ва̄ча̄йа пат̣иккхепо на̄ма ‘‘ала’’нти ва̄, ‘‘на ган̣ха̄мӣ’’ти ва̄, ‘‘ма̄ а̄кира̄’’ти ва̄, ‘‘апагаччха̄’’ти ва̄ вадати; евам̣ йена кеначи а̄ка̄рена ка̄йена ва̄ ва̄ча̄йа ва̄ пат̣иккхитте пава̄ран̣а̄ хоти.

еко абхихат̣е бхатте пава̄ран̣а̄йа бхӣто хаттха апанетва̄ пунаппунам̣ патте оданам̣ а̄кирантам̣ ‘‘а̄кира а̄кира кот̣т̣етва̄ пӯрехӣ’’ти вадати, еттха катханти? маха̄суматтхеро та̄ва ‘‘ана̄киран̣аттха̄йа вуттатта̄ пава̄ран̣а̄ хотӣ’’ти а̄ха. маха̄падуматтхеро пана ‘‘‘а̄кира пӯрехӣ’ти вадантасса на̄ма ‘кассачи пава̄ран̣а̄ аттхӣ’ти ватва̄ ‘на пава̄ретӣ’’’ти а̄ха. апаро бхаттам̣ абхихарантам̣ бхиккхум̣ саллаккхетва̄ ‘‘ким̣ а̄вусо итопи кин̃чи ган̣хиссаси, дамми те кин̃чӣ’’ти а̄ха. татра̄пи ‘‘‘евам̣ на̄гамиссатӣ’ти вуттатта̄ ‘пава̄ран̣а̄ хотӣ’’’ти маха̄суматтхеро а̄ха. маха̄падуматтхеро пана ‘‘‘ган̣хиссасӣ’ти вадантасса на̄ма ‘кассачи пава̄ран̣а̄ аттхӣ’ти ватва̄ ‘на пава̄ретӣ’’’ти а̄ха.

еко самам̣сакам̣ расам̣ абхихаритва̄ ‘‘расам̣ ган̣хатха̄’’ти вадати, там̣ сутва̄ пат̣иккхипато пава̄ран̣а̄ наттхи. ‘‘маччхарасам̣ мам̣сараса’’нти вутте пат̣иккхипато хоти, ‘‘идам̣ ган̣хатха̄’’ти вуттепи хотийева. мам̣сам̣ висум̣ катва̄ ‘‘мам̣сарасам̣ ган̣хатха̄’’ти вадати, таттха че са̄сапаматтампи мам̣сакхан̣д̣ам̣ аттхи, там̣ пат̣иккхипато пава̄ран̣а̄ хоти. саче пана парисса̄вито хоти, ‘‘ват̣т̣атӣ’’ти абхайаттхеро а̄ха.

мам̣сарасена а̄пуччхантам̣ маха̄тхеро ‘‘мухуттам̣ а̄гамехӣ’’ти ватва̄ ‘‘тха̄лакам̣ а̄вусо а̄хара̄’’ти а̄ха. еттха катханти? маха̄суматтхеро та̄ва ‘‘абхиха̄ракасса гаманам̣ пат̣хамам̣ упаччхиннам̣, тасма̄ пава̄ретӣ’’ти а̄ха. маха̄падуматтхеро пана ‘‘айам̣ кухим̣ гаччхати, кӣдисам̣ етасса гаманам̣, ган̣хантасса̄пи на̄ма пава̄ран̣а̄ аттхӣ’’ти ватва̄ ‘‘на пава̄ретӣ’’ти а̄ха. кал̣ӣрапанаса̄дӣхи миссетва̄ мам̣сам̣ пачанти, там̣ гахетва̄ ‘‘кал̣ӣрасӯпам̣ ган̣хатха, панасабйан̃джанам̣ ган̣хатха̄’’ти ваданти, евампи на пава̄рети. касма̄? апава̄ран̣а̄рахасса на̄мена вуттатта̄. саче пана ‘‘маччхасӯпам̣ мам̣сасӯпа’’нти ва̄ ‘‘имам̣ ган̣хатха̄’’ти ва̄ ваданти, пава̄рети. мам̣сакарамбако на̄ма хоти, там̣ да̄тука̄мопи ‘‘карамбакам̣ ган̣хатха̄’’ти вадати, ват̣т̣ати; на пава̄рети. ‘‘мам̣сакарамбака’’нти ва̄ ‘‘ида’’нти ва̄ вутте пана пава̄рети. есева найо саббесу маччхамам̣самиссакесу.

йо пана нимантане бхун̃джама̄но мам̣сам̣ абхихат̣ам̣ ‘‘уддисса ката’’нти ман̃н̃ама̄но пат̣иккхипати, пава̄ритова хотӣти маха̄паччарийам̣ вуттам̣. миссакакатха̄ пана курундийам̣ сут̣т̣ху вутта̄. еван̃хи таттха вуттам̣ – пин̣д̣апа̄тача̄рико бхиккху бхаттамиссакам̣ йа̄гум̣ а̄харитва̄ ‘‘йа̄гум̣ ган̣хатха̄’’ти вадати, на пава̄рети. ‘‘бхаттам̣ ган̣хатха̄’’ти вутте пава̄рети. касма̄? йена̄пуччхито, тасса аттхита̄йа. айаметтха адхиппа̄йо – ‘‘йа̄гумиссакам̣ ган̣хатха̄’’ти вадати, татра че йа̄гу бахутара̄ ва̄ хоти самасама̄ ва̄, на пава̄рети. йа̄гу манда̄, бхаттам̣ бахутарам̣, пава̄рети. идан̃ча саббаат̣т̣хакатха̄су вуттатта̄ на сакка̄ пат̣иккхипитум̣, ка̄ран̣ам̣ панеттха дуддасам̣. ‘‘бхаттамиссакам̣ ган̣хатха̄’’ти вадати, бхаттам̣ бахукам̣ ва̄ самам̣ ва̄ аппатарам̣ ва̄ хоти, пава̄ретийева. бхаттам̣ ва̄ йа̄гум̣ ва̄ ана̄маситва̄ ‘‘миссакам̣ ган̣хатха̄’’ти вадати, татра че бхаттам̣ бахутарам̣ ва̄ самакам̣ ва̄ хоти, пава̄рети. аппатарам̣ на пава̄рети. идан̃ча карамбакена на сама̄нетаббам̣. карамбако хи мам̣самиссакопи хоти амам̣самиссакопи, тасма̄ ‘‘карамбака’’нти вутте пава̄ран̣а̄ наттхи. идам̣ пана бхаттамиссакамева. еттха вуттанайенева пава̄ран̣а̄ хоти. бахурасе бхатте расам̣, бахукхӣре кхӣрам̣ бахусаппимхи ча па̄йа̄се саппим̣ ган̣хатха̄ти висум̣ катва̄ дети, там̣ пат̣иккхипато пава̄ран̣а̄ наттхи.

йо пана гаччханто пава̄рети, со гаччхантова бхун̃джитум̣ лабхати. каддамам̣ ва̄ удакам̣ ва̄ патва̄ т̣хитена атириттам̣ ка̄ретаббам̣. саче антара̄ надӣ пӯра̄ хоти, надӣтӣре гумбам̣ анупарийа̄йантена бхун̃джитаббам̣. атха на̄ва̄ ва̄ сету ва̄ аттхи, там̣ абхирухитва̄пи чан̇камантенава бхун̃джитаббам̣, гаманам̣ на упаччхиндитаббам̣. йа̄не ва̄ хаттхиассапит̣т̣хе ва̄ чандаман̣д̣але ва̄ сӯрийаман̣д̣але ва̄ нисӣдитва̄ пава̄ритена йа̄ва маджджханхикам̣, та̄ва тесу гаччхантесупи нисинненева бхун̃джитаббам̣. йо т̣хито пава̄рети, т̣хитенева, йо нисинно пава̄рети, нисинненева бхун̃джитаббам̣. там̣ там̣ ирийа̄патхам̣ копентена атириттам̣ ка̄ретаббам̣. йо уккут̣ико нисӣдитва̄ пава̄рети, тена уккут̣икенева бхун̃джитаббам̣. тасса пана хет̣т̣ха̄ пала̄лапӣт̣хам̣ ва̄ кин̃чи ва̄ нисӣданакам̣ да̄таббам̣. пӣт̣хаке нисӣдитва̄ пава̄ритена а̄санам̣ ача̄летва̄ва чатассо диса̄ париваттантена бхун̃джитум̣ лаббхати. ман̃че нисӣдитва̄ пава̄ритена ито ва̄ етто ва̄ сам̣саритум̣ на лаббхати. саче пана нам̣ саха ман̃чена уккхипитва̄ ан̃н̃атра ненти, ват̣т̣ати. нипаджджитва̄ пава̄ритена нипанненева бхун̃джитаббам̣. париваттантена йена пассена нипанно, тасса т̣ха̄нам̣ на̄тиккаметаббам̣.

анатириттанти на атириттам̣; на адхиканти аттхо. там̣ пана йасма̄ каппийаката̄дӣхи саттахи винайакамма̄ка̄рехи акатам̣ ва̄ гила̄насса анадхикам̣ ва̄ хоти, тасма̄ падабха̄джане ‘‘акаппийаката’’нтиа̄ди вуттам̣. таттха акаппийакатанти йам̣ таттха пхалам̣ ва̄ кандамӯла̄ди ва̄ пан̃чахи саман̣акаппехи каппийам̣ акатам̣; йан̃ча акаппийамам̣сам̣ ва̄ акаппийабходжанам̣ ва̄, етам̣ акаппийам̣ на̄ма. там̣ акаппийам̣ ‘‘аламетам̣ сабба’’нти евам̣ атириттам̣ катампи акаппийакатанти ведитаббам̣. аппат̣иггахитакатанти бхиккхуна̄ аппат̣иггахитам̣йева пуриманайенева атириттам̣ катам̣. анучча̄ритакатанти каппийам̣ ка̄ра̄петум̣ а̄гатена бхиккхуна̄ ӣсакампи ануккхиттам̣ ва̄ анапана̄митам̣ ва̄ катам̣. ахаттхапа̄се катанти каппийам̣ ка̄ра̄петум̣ а̄гатасса хаттхапа̄сато бахи т̣хитена катам̣. абхутта̄вина̄ катанти йо ‘‘аламетам̣ сабба’’нти атириттам̣ кароти, тена пава̄ран̣аппахонакам̣ бходжанам̣ абхуттена катам̣. бхутта̄вина̄ пава̄ритена а̄сана̄ вут̣т̣хитена катанти идам̣ утта̄намева. аламетам̣ саббанти авуттанти вачӣбхедам̣ катва̄ евам̣ авуттам̣ хоти. ити имехи саттахи винайакамма̄ка̄рехи йам̣ атириттам̣ каппийам̣ акатам̣, йан̃ча на гила̄на̄тириттам̣, тадубхайампи анатириттанти ведитаббам̣.

атириттам̣ пана тассева пат̣ипаккханайена ведитаббам̣. апичеттха бхутта̄вина̄ катам̣ хотӣти анантаре нисиннасса сабха̄гасса бхиккхуно паттато екампи ситтхам̣ ва̄ мам̣сахӣрам̣ ва̄ кха̄дитва̄ катампи бхутта̄вина̄ва катам̣ хотӣти ведитаббам̣. а̄сана̄ авут̣т̣хитена̄ти еттха пана асаммохаттхам̣ айам̣ виниччхайо – две бхиккхӯ па̄това бхун̃джама̄на̄ пава̄рита̄ хонти – екена таттхева нисӣдитаббам̣, итарена ниччабхаттам̣ ва̄ сала̄кабхаттам̣ ва̄ а̄нетва̄ упад̣д̣хам̣ тасса бхиккхуно патте а̄киритва̄ хаттхам̣ дховитва̄ сесам̣ тена бхиккхуна̄ каппийам̣ ка̄ра̄петва̄ бхун̃джитаббам̣. касма̄? йан̃хи тасса хаттхе лаггам̣, там̣ акаппийам̣ хоти. саче пана пат̣хамам̣ нисинно бхиккху сайамева тасса паттато хаттхена ган̣ха̄ти, хаттхадхованакиччам̣ наттхи. саче пана евам̣ каппийам̣ ка̄ра̄петва̄ бхун̃джантасса пуна кин̃чи бйан̃джанам̣ ва̄ кха̄данӣйам̣ ва̄ патте а̄киранти, йена пат̣хамам̣ каппийам̣ катам̣, со пуна ка̄тум̣ на лабхати. йена акатам̣, тена ка̄таббам̣. йан̃ча акатам̣, там̣ ка̄таббам̣. ‘‘йена аката’’нти ан̃н̃ена бхиккхуна̄ йена пат̣хамам̣ на катам̣, тена ка̄таббам̣. ‘‘йан̃ча аката’’нти йена пат̣хамам̣ каппийам̣ катам̣, тена̄пи йам̣ акатам̣ там̣ ка̄таббам̣. пат̣хамабха̄джане пана ка̄тум̣ на лаббхати. таттха хи карийама̄нам̣ пат̣хамам̣ катена саддхим̣ катам̣ хоти, тасма̄ ан̃н̃асмим̣ бха̄джане ка̄тум̣ ват̣т̣атӣти адхиппа̄йо. евам̣ катам̣ пана тена бхиккхуна̄ пат̣хамам̣ катена саддхим̣ бхун̃джитум̣ ват̣т̣ати.

каппийам̣ каронтена ча на кевалам̣ паттейева, кун̣д̣епи паччхийампи йаттха каттхачи пурато т̣хапетва̄ она̄митабха̄джане ка̄таббам̣. там̣ сачепи бхиккхусатам̣ пава̄ритам̣ хоти, саббесам̣ бхун̃джитум̣ ват̣т̣ати, аппава̄рита̄нампи ват̣т̣ати. йена пана каппийам̣ катам̣, тасса на ват̣т̣ати. сачепи пава̄ретва̄ пин̣д̣а̄йа павит̣т̣хам̣ бхиккхум̣ паттам̣ гахетва̄ авассам̣ бхун̃джанаке ман̇галанимантане нисӣда̄пенти, атириттам̣ ка̄ретва̄ва бхун̃джитаббам̣. саче таттха ан̃н̃о бхиккху наттхи, а̄санаса̄лам̣ ва̄ виха̄рам̣ ва̄ паттам̣ песетва̄ ка̄ретаббам̣. каппийам̣ каронтена пана анупасампаннасса хаттхе т̣хитам̣ на ка̄таббам̣. саче а̄санаса̄ла̄йам̣ абйатто бхиккху хоти, сайам̣ гантва̄ каппийам̣ ка̄ра̄петва̄ а̄нетва̄ бхун̃джитаббам̣.

гила̄на̄тириттанти еттха на кевалам̣ йам̣ гила̄насса бхутта̄васесам̣ хоти, там̣ гила̄на̄тириттам̣; атха кхо йам̣кин̃чи гила̄нам̣ уддисса аджджа ва̄ све ва̄ йада̄ ва̄ иччхати, тада̄ кха̄диссатӣти а̄хат̣ам̣, там̣ саббам̣ ‘‘гила̄на̄тиритта’’нти ведитаббам̣. йам̣ йа̄мака̄лика̄дӣсу аджджхоха̄ре аджджхоха̄ре дуккат̣ам̣, там̣ асам̣сат̣т̣хавасена вуттам̣. саче пана а̄мисасам̣сат̣т̣ха̄ни хонти, а̄ха̄раттха̄йапи ана̄ха̄раттха̄йапи пат̣иггахетва̄ аджджхохарантасса па̄читтийамева.

241. сати паччайети йа̄мака̄ликам̣ пипа̄са̄йа сати пипа̄саччхеданаттхам̣, сатта̄хака̄ликам̣ йа̄ваджӣвикан̃ча тена тена упасаметаббаке а̄ба̄дхе сати тасса упасаманаттхам̣ парибхун̃джато ана̄патти. сесаметтха утта̄намева.

катхинасамут̣т̣ха̄нам̣ – ка̄йава̄чато ка̄йава̄ча̄читтато ча самут̣т̣ха̄ти, кирийа̄кирийам̣, носан̃н̃а̄вимоккхам̣, ачиттакам̣, пан̣н̣аттиваджджам̣, ка̄йакаммам̣, вачӣкаммам̣, тичиттам̣, тиведананти.

пат̣хамапава̄ран̣асиккха̄падам̣ пан̃чамам̣.

6. дутийапава̄ран̣асиккха̄падаван̣н̣ана̄

242. чхат̣т̣хасиккха̄паде – ана̄ча̄рам̣ а̄чаратӣти пан̣н̣аттивӣтиккамам̣ кароти. упанандхӣти упана̄хам̣ джаненто тасмим̣ пуггале аттано кодхам̣ бандхи; пунаппунам̣ а̄гха̄там̣ джанесӣти аттхо. упанаддхо бхиккхӯти со джанитаупана̄хо бхиккху.

243. абхихат̣т̣хум̣ пава̄реййа̄ти абхихаритва̄ ‘‘ханда бхиккху кха̄да ва̄ бхун̃джа ва̄’’ти евам̣ пава̄реййа. падабха̄джане пана ‘‘ханда бхиккхӯ’’тиа̄дим̣ ануддхаритва̄ са̄дха̄ран̣амева абхихат̣т̣хум̣ пава̄ран̣а̄йа аттхам̣ дассетум̣ ‘‘йа̄ватакам̣ иччхаси та̄ватакам̣ ган̣ха̄хӣ’’ти вуттам̣. джа̄нанти пава̄ритабха̄вам̣ джа̄нанто. там̣ панасса джа̄нанам̣ йасма̄ тӣха̄ка̄рехи хоти, тасма̄ ‘‘джа̄на̄ти на̄ма са̄мам̣ ва̄ джа̄на̄тӣ’’тиа̄дина̄ найена падабха̄джанам̣ вуттам̣. а̄са̄дана̄пеккхоти а̄са̄данам̣ чоданам̣ ман̇кукаран̣абха̄вам̣ апеккхама̄но.

пат̣игган̣ха̄ти а̄патти дуккат̣асса̄ти йасса абхихат̣ам̣ тасмим̣ пат̣игган̣ханте абхиха̄ракасса бхиккхуно дуккат̣ам̣. итарасса пана саббо а̄паттибхедо пат̣хамасиккха̄паде вутто, имасмим̣ пана сиккха̄паде сабба̄ а̄паттийо абхиха̄ракассева ведитабба̄. сесам̣ пат̣хамасиккха̄паде вуттанайатта̄ па̄кат̣амева.

тисамут̣т̣ха̄нам̣ – ка̄йачиттато ва̄ча̄читтато ка̄йава̄ча̄читтато ча самут̣т̣ха̄ти, кирийам̣, сан̃н̃а̄вимоккхам̣, сачиттакам̣, локаваджджам̣, ка̄йакаммам̣, вачӣкаммам̣, акусалачиттам̣, дуккхаведананти.

дутийапава̄ран̣асиккха̄падам̣ чхат̣т̣хам̣.

7. вика̄лабходжанасиккха̄падаван̣н̣ана̄

247. саттамасиккха̄паде – гираггасамаджджоти гиримхи аггасамаджджо, гирисса ва̄ аггадесе самаджджо. со кира саттаме дивасе бхависсатӣти нагаре гхосана̄ карийати, нагарасса бахиддха̄ саме бхӯмибха̄ге паббатаччха̄йа̄йа маха̄джанака̄йо саннипатати, анекаппака̄ра̄ни нат̣ана̄т̣ака̄ни паваттанти, тесам̣ дассанаттхам̣ ман̃ча̄тиман̃че бандханти. саттарасаваггийа̄ апан̃н̃атте сиккха̄паде дахара̄ва упасампанна̄, те ‘‘на̄т̣ака̄ни а̄вусо пассисса̄ма̄’’ти таттха агамам̣су. атха несам̣ н̃а̄така̄ ‘‘амха̄кам̣ аййа̄ а̄гата̄’’ти тут̣т̣хачитта̄ нха̄петва̄ вилимпетва̄ бходжетва̄ ан̃н̃ампи пӯвакха̄данӣйа̄дим̣ хаттхе адам̣су. те сандха̄йа вуттам̣ – ‘‘манусса̄ саттарасаваггийе бхиккхӯ пасситва̄’’тиа̄ди.

248-9. вика̄лети вигате ка̄ле. ка̄лоти бхиккхӯнам̣ бходжанака̄ло адхиппето, со ча саббантимена париччхедена маджджханхико, тасмим̣ вӣтиваттети адхиппа̄йо. теневасса падабха̄джане ‘‘вика̄ло на̄ма маджджханхике вӣтиватте йа̄ва арун̣уггамана̄’’ти вуттам̣, т̣хитамаджджханхикопи ка̄ласан̇гахам̣ гаччхати. тато пат̣т̣ха̄йа пана кха̄дитум̣ ва̄ бхун̃джитум̣ ва̄ на сакка̄, сахаса̄ пивитум̣ сакка̄ бхавеййа, куккуччакена пана на каттаббам̣. ка̄лапариччхедаджа̄нанаттхан̃ча ка̄латтхамбхо йоджетаббо, ка̄лантарева бхаттакиччам̣ ка̄таббам̣.

авасесам̣ кха̄данӣйам̣ на̄ма̄ти еттха йам̣ та̄ва саккхалимодака̄дипуббан̣н̣а̄паран̣н̣амайам̣, таттха ваттаббамева наттхи. йампи ванамӯла̄диппабхедам̣ а̄мисагатикам̣ хоти, сеййатхидам̣ – мӯлакха̄данӣйам̣ кандакха̄данӣйам̣ мӯл̣а̄лакха̄данӣйам̣ маттхакакха̄данӣйам̣ кхандхакха̄данӣйам̣ тачакха̄данӣйам̣ паттакха̄данӣйам̣ пуппхакха̄данӣйам̣ пхалакха̄данӣйам̣ ат̣т̣хикха̄данӣйам̣ пит̣т̣хакха̄данӣйам̣ ниййа̄сакха̄данӣйанти, идампи кха̄данӣйасан̇кхйамева гаччхати.

таттха пана а̄мисагатикасаллаккхан̣аттхам̣ идам̣ мукхаматтанидассанам̣ – мӯлакха̄данӣйе та̄ва мӯлакамӯлам̣ кха̄ракамӯлам̣ чаччумӯлам̣ тамбакамӯлам̣ тан̣д̣улеййакамӯлам̣ ваттхулеййакамӯлам̣ ваджакалимӯлам̣ джаджджхарӣмӯланти евама̄дӣни сӯпеййапан̣н̣амӯла̄ни а̄мисагатика̄ни. еттха ча ваджакалимӯле джарат̣т̣хам̣ чхиндитва̄ чхад̣д̣енти, там̣ йа̄ваджӣвикам̣ хоти. ан̃н̃ампи еварӯпам̣ етенева найена ведитаббам̣. мӯлакакха̄ракаджаджджхарӣмӯла̄нам̣ пана джарат̣т̣ха̄нипи а̄мисагатика̄нева̄ти вуттам̣. йа̄ни пана па̄л̣ийам̣ –

‘‘ануджа̄на̄ми, бхиккхаве, мӯла̄ни бхесаджджа̄ни халиддим̣ син̇гиверам̣ вачам̣ вачаттам̣ ативисам̣ кат̣укарохин̣им̣ усӣрам̣ бхаддамуттакам̣, йа̄ни ва̄ панан̃н̃а̄нипи аттхи мӯла̄ни бхесаджджа̄ни нева кха̄данӣйе кха̄данӣйаттхам̣ пхаранти, на бходжанӣйе бходжанӣйаттхам̣ пхарантӣ’’ти (маха̄ва. 263) –

вутта̄ни, та̄ни йа̄ваджӣвика̄ни. тесам̣ чӯл̣апан̃чамӯлам̣ маха̄пан̃чамӯлантиа̄дина̄ найена ган̣ийама̄на̄нам̣ ган̣ана̄йа анто наттхи. кха̄данӣйаттхам̣ бходжанӣйаттхан̃ча пхаран̣а̄бха̄войева пана тесам̣ лаккхан̣ам̣. тасма̄ йам̣кин̃чи мӯлам̣ тесу тесу джанападесу пакатиа̄ха̄равасена манусса̄нам̣ кха̄данӣйаттхам̣ бходжанӣйаттхан̃ча пхарати, там̣ йа̄вака̄ликам̣; итарам̣ йа̄ваджӣвиканти ведитаббам̣. тесу бахум̣ ватва̄пи хи имасмим̣йева лаккхан̣е т̣ха̄таббам̣. на̄масан̃н̃а̄су пана вуччама̄на̄су там̣ там̣ на̄мам̣ аджа̄нанта̄нам̣ саммохойева хоти, тасма̄ на̄масан̃н̃а̄йа а̄дарам̣ акатва̄ лаккхан̣амева дасситам̣.

йатха̄ ча мӯле; евам̣ канда̄дӣсупи йам̣ лаккхан̣ам̣ дасситам̣, тассева васена виниччхайо ведитаббо. йан̃ча там̣ па̄л̣ийам̣ халидда̄ди ат̣т̣хавидхам̣ вуттам̣, тасса кхандхатачапуппхапхалампи саббам̣ йа̄ваджӣвиканти вуттам̣.

кандакха̄данӣйе дувидхо кандо – дӣгхо ча рассо ча бхисаким̣сукаканда̄ди ват̣т̣о уппалакасерукаканда̄ди, йам̣ ‘‘ган̣т̣хӣ’’типи ваданти. таттха саббесам̣ канда̄нам̣ джин̣н̣аджарат̣т̣ха̄нан̃ча чхалли ча сукхумамӯла̄ни ча йа̄ваджӣвика̄ни. тарун̣о пана сукхакха̄данӣйо, са̄лакалйа̄н̣ӣпотакакандо ким̣сукапотакакандо амба̄т̣акакандо кетакакандо ма̄лувакандо бхисасан̇кха̄то падумапун̣д̣арӣкакандо пин̣д̣а̄лумаса̄луа̄дайо ча кхӣравалликандо а̄лувакандо сиггукандо та̄лакандо нӣлуппалараттуппалакумудасогандхика̄нам̣ канда̄ кадаликандо вел̣укандо касерукакандоти евама̄дайо тесу тесу джанападесу пакатиа̄ха̄равасена манусса̄нам̣ кха̄данӣйаттхан̃ча бходжанӣйаттхан̃ча пхаран̣акаканда̄ йа̄вака̄лика̄.

кхӣравалликандо адхото йа̄ваджӣвико, дхото йа̄вака̄лико. кхӣрака̄колӣджӣвикаусабхакаласун̣а̄диканда̄ пана йа̄ваджӣвика̄. те па̄л̣ийам̣ – ‘‘йа̄ни ва̄ панан̃н̃а̄нипи аттхи мӯла̄ни бхесаджджа̄нӣ’’ти евам̣ мӯлабхесаджджасан̇гахенева сан̇гахита̄.

мӯл̣а̄лакха̄данӣйе пана падумамӯл̣а̄лам̣ пун̣д̣арӣкамул̣а̄ласадисамева. еракамӯлам̣ кандуламӯланти евама̄ди тесу тесу джанападесу пакатиа̄ха̄равасена манусса̄нам̣ кха̄данӣйаттхан̃ча бходжанӣйаттхан̃ча пхаран̣акамул̣а̄лам̣ йа̄вака̄ликам̣. халиддисин̇гиверамакачичатурассавалликетаката̄лахинта̄лакунта̄лана̄л̣икерапӯгаруккха̄димул̣а̄лам̣ пана йа̄ваджӣвикам̣, там̣ саббампи па̄л̣ийам̣ – ‘‘йа̄ни ва̄ панан̃н̃а̄нипи аттхи мӯла̄ни бхесаджджа̄нӣ’’ти (маха̄ва. 263) евам̣ мӯлабхесаджджасан̇гахенева сан̇гахитам̣.

маттхакакха̄данӣйе та̄лахинта̄лакунта̄лакетакана̄л̣икерапӯгаруккхакхаджджӯрӣветтаеракакадалӣнам̣ кал̣ӣрасан̇кха̄та̄ маттхака̄ вен̣укал̣ӣро нал̣акал̣ӣро уччхукал̣ӣро мӯлакакал̣ӣро са̄сапакал̣ӣро сата̄варикал̣ӣро саттаннам̣ дхан̃н̃а̄нам̣ кал̣ӣра̄ти евама̄ди тесу тесу джанападесу пакатиа̄ха̄равасена манусса̄нам̣ кха̄данӣйаттхам̣ бходжанӣйаттхан̃ча пхаран̣ако руккхаваллиа̄дӣнам̣ маттхако йа̄вака̄лико. халиддисин̇гиверавачамакачиласун̣а̄нам̣кал̣ӣра̄ та̄лахинта̄лакунта̄лана̄л̣икеракал̣ӣра̄нан̃ча чхиндитва̄ па̄тито джарат̣т̣хабундо йа̄ваджӣвико.

кхандхакха̄данӣйе антопатхавӣгато са̄лакалйа̄н̣ӣкхандхо уччхукхандхо нӣлуппалараттуппалакумудасогандхика̄нам̣ кхандхака̄ти евама̄ди тесу тесу джанападесу пакатиа̄ха̄равасена манусса̄нам̣ кха̄данӣйаттхам̣ бходжанӣйаттхан̃ча пхаран̣ако кхандхо йа̄вака̄лико. уппаладжа̄тӣнам̣ пан̣н̣адан̣д̣ако падумаджа̄тӣнам̣ саббопи дан̣д̣ако ка̄равиндакадан̣д̣а̄дайо ча авасесасаббакхандха̄ йа̄ваджӣвика̄.

тачакха̄данӣйе уччхутачова еко йа̄вака̄лико, сопи сарасо. сесо саббо йа̄ваджӣвико. тесам̣ пана маттхакакхандхатача̄нам̣ тин̣н̣ам̣ па̄л̣ийам̣ каса̄вабхесаджджена сан̇гахо ведитаббо. вуттан̃хетам̣ –

‘‘ануджа̄на̄ми, бхиккхаве, каса̄ва̄ни бхесаджджа̄ни нимбакаса̄вам̣, кут̣аджакаса̄вам̣, пат̣олакаса̄вам̣, пхаггавакаса̄вам̣ наттама̄лакаса̄вам̣, йа̄ни ва̄ панан̃н̃а̄нипи аттхи каса̄ва̄ни бхесаджджа̄ни нева кха̄данӣйе кха̄данӣйаттхам̣ пхаранти, на бходжанӣйе бходжанӣйаттхам̣ пхарантӣ’’ти (маха̄ва. 263).

еттха хи етесампи сан̇гахо сиджджхати. вуттакаса̄ва̄ни ча сабба̄ни каппийа̄нӣти ведитабба̄ни.

паттакха̄данӣйе мӯлакам̣ кха̄рако чаччу тамбако тан̣д̣улеййако папунна̄го ваттхулеййако ваджакали джаджджхарӣ селлу сиггу ка̄самаддако умма̄ чӣнамугго ма̄со ра̄джама̄со т̣хапетва̄ маха̄ниппха̄вам̣ авасесаниппха̄во аггимантхо сунисаннако сетаваран̣о на̄л̣ика̄ бхӯмийам̣ джа̄талон̣ӣти етесам̣ патта̄ни ан̃н̃а̄ни ча еварӯпа̄ни тесу тесу джанападесу пакатиа̄ха̄равасена манусса̄нам̣ кха̄данӣйаттхам̣ бходжанӣйаттхан̃ча пхаран̣ака̄ни патта̄ни екам̣сена йа̄вака̄лика̄ни. йа̄ панан̃н̃а̄ маха̄накхапит̣т̣химатта̄ пан̣н̣алон̣и руккхе ча гаччхе ча а̄рохати, тасса̄ паттам̣ йа̄ваджӣвикам̣. брахмӣпаттан̃ча йа̄вака̄ликанти дӣпава̄сино ваданти. амбапаллавам̣ йа̄вака̄ликам̣, асокапаллавам̣ пана йа̄ваджӣвикам̣.

йа̄ни ва̄ панан̃н̃а̄ни па̄л̣ийам̣ –

‘‘ануджа̄на̄ми, бхиккхаве, пан̣н̣а̄ни бхесаджджа̄ни нимбапан̣н̣ам̣ кут̣аджапан̣н̣ам̣ пат̣олапан̣н̣ам̣ суласипан̣н̣ам̣ каппа̄сакапан̣н̣ам̣ йа̄ни ва̄ панан̃н̃а̄нипи аттхи пан̣н̣а̄ни бхесаджджа̄ни нева кха̄данӣйе кха̄данӣйаттхам̣ пхаранти на бходжанӣйе бходжанӣйаттхам̣ пхарантӣ’’ти (маха̄ва. 263) –

вутта̄ни, та̄ни йа̄ваджӣвика̄ни. на кевалан̃ча пан̣н̣а̄нийева тесам̣ пуппхапхала̄дӣнипи йа̄ваджӣвика̄ни. пан̣н̣а̄нам̣ пхаггавапан̣н̣ам̣ аджджукапан̣н̣ам̣ пхан̣иджджакапан̣н̣ам̣ пат̣олапан̣н̣ам̣ тамбӯлапан̣н̣ам̣ падуминипан̣н̣анти евам̣ ган̣анавасена анто наттхи.

пуппхакха̄данӣйе мӯлакапуппхам̣ кха̄ракапуппхам̣ чаччупуппхам̣ тамбакапуппхам̣ ваджакалипуппхам̣ джаджджхарӣпуппхам̣ чӯл̣аниппха̄вапуппхам̣ маха̄ниппха̄вапуппхам̣ касерукапуппхам̣ на̄л̣икерата̄лакетака̄нам̣ тарун̣апуппха̄ни сетаваран̣апуппхам̣ сиггупуппхам̣ уппалападумаджа̄тика̄нам̣ пуппха̄ни кан̣н̣икаматтам̣ агандхикапуппхам̣ кал̣ӣрапуппхам̣ джӣвантӣпуппханти евама̄ди тесу тесу джанападесу пакатиа̄ха̄равасена манусса̄нам̣ кха̄данӣйаттхам̣ бходжанӣйаттхан̃ча пхаран̣акапуппхам̣ йа̄вака̄ликам̣. асокабакулакуййакапунна̄гачампакаджа̄тикан̣авӣракан̣ика̄ракунданавама̄ликамаллика̄дӣнам̣ пана пуппхам̣ йа̄ваджӣвикам̣ тасса ган̣ана̄йа анто наттхи. па̄л̣ийам̣ панасса каса̄вабхесадждженева сан̇гахо ведитаббо.

пхалакха̄данӣйе панасалабуджата̄лана̄л̣икераамбаджамбӯамба̄т̣акатинтин̣икама̄тулун̇гакапиттхала̄букумбхан̣д̣апуссапхалатимбарӯсакатипусава̄тин̇ган̣ачочамочамадхука̄дӣнам̣ пхала̄ни йа̄ни локе тесу тесу джанападесу пакатиа̄ха̄равасена манусса̄нам̣ кха̄данӣйаттхам̣ бходжанӣйаттхан̃ча пхаранти, сабба̄ни та̄ни йа̄вака̄лика̄ни. на̄маган̣анавасена несам̣ на сакка̄ парийантам̣ дассетум̣. йа̄ни пана па̄л̣ийам̣ –

‘‘ануджа̄на̄ми, бхиккхаве, пхала̄ни бхесаджджа̄ни – билан̇гам̣, пиппхалим̣, маричам̣, харӣтакам̣, вибхӣтакам̣, а̄малакам̣, гот̣т̣хапхалам̣, йа̄ни ва̄ панан̃н̃а̄нипи аттхи пхала̄ни бхесаджджа̄ни нева кха̄данӣйе кха̄данӣйаттхам̣ пхаранти на бходжанӣйе бходжанӣйаттхам̣ пхарантӣ’’ти (маха̄ва. 263) –

вутта̄ни, та̄ни йа̄ваджӣвика̄ни. тесампи апарипакка̄ни аччхива бимбаваран̣акетакака̄смарӣа̄дӣнам̣ пхала̄ни джа̄типхалам̣ кат̣укапхалам̣ ел̣а̄ такколанти евам̣ на̄мавасена на сакка̄ парийантам̣ дассетум̣.

ат̣т̣хикха̄данӣйе лабуджат̣т̣хи панасат̣т̣хи амба̄т̣акат̣т̣хи са̄лат̣т̣хи кхаджджӯрӣкетакатимбарӯсака̄нам̣ тарун̣апхалат̣т̣хи тинтин̣икат̣т̣хи бимбапхалат̣т̣хи уппала падумаджа̄тӣнам̣ поккхарат̣т̣хӣти евама̄дӣни тесу тесу джанападесу манусса̄нам̣ пакатиа̄ха̄равасена кха̄данӣйаттхам̣ бходжанӣйаттхан̃ча пхаран̣ака̄ни ат̣т̣хӣни йа̄вака̄лика̄ни. мадхукат̣т̣хи пунна̄гат̣т̣хи харӣтака̄дӣнам̣ ат̣т̣хӣни сиддхаттхакат̣т̣хи ра̄джикат̣т̣хӣти евама̄дӣни ат̣т̣хӣни йа̄ваджӣвика̄ни. тесам̣ па̄л̣ийам̣ пхалабхесадждженева сан̇гахо ведитаббо.

пит̣т̣хакха̄данӣйе саттаннам̣ та̄ва дхан̃н̃а̄нам̣ дхан̃н̃а̄нулома̄нам̣ апаран̣н̣а̄нан̃ча пит̣т̣хам̣ панасапит̣т̣хам̣ лабуджапит̣т̣хам̣ амба̄т̣акапит̣т̣хам̣ са̄лапит̣т̣хам̣ дхотаката̄лапит̣т̣хан̃ча кхӣраваллипит̣т̣хан̃ча̄ти евама̄дӣни тесу тесу джанападесу пакатиа̄ха̄равасена манусса̄нам̣ кха̄данӣйаттхам̣ бходжанӣйаттхан̃ча пхаран̣ака̄ни пит̣т̣ха̄ни йа̄вака̄лика̄ни. адхотакам̣ та̄лапит̣т̣хам̣ кхӣраваллипит̣т̣хам̣ ассагандха̄дипит̣т̣ха̄ни ча йа̄ваджӣвика̄ни. тесам̣ па̄л̣ийам̣ каса̄вехи ча мӯлапхалехи ча сан̇гхахо ведитаббо.

ниййа̄сакха̄данӣйе еко уччхуниййа̄сова сатта̄хака̄лико. сеса̄ ‘‘ануджа̄на̄ми, бхиккхаве, джатӯни бхесаджджа̄ни – хин̇гум̣ хин̇гуджатум̣ хин̇гусипа̄т̣икам̣ такам̣ такапаттим̣ такапан̣н̣им̣ саджджуласам̣ йа̄ни ва̄ панан̃н̃а̄нипи аттхи джатӯни бхесаджджа̄нӣ’’ти (маха̄ва. 263) евам̣ па̄л̣ийам̣ вуттаниййа̄са̄ йа̄ваджӣвика̄. таттха йева̄панакавасена сан̇гахита̄нам̣ амбаниййа̄со кан̣ика̄раниййа̄соти евам̣ на̄мавасена на сакка̄ парийантам̣ дассетум̣. евам̣ имесу мӯлакха̄данӣйа̄дӣсу йам̣кин̃чи йа̄вака̄ликам̣, саббампи имасмим̣ аттхе ‘‘авасесам̣ кха̄данӣйам̣ на̄ма̄’’ти сан̇гахитам̣.

бходжанӣйам̣ на̄ма пан̃ча бходжана̄нӣтиа̄димхи йам̣ ваттаббам̣ там̣ вуттамева. кха̄дисса̄ми бхун̃джисса̄мӣти, пат̣игган̣ха̄тӣти йо бхиккху вика̄ле етам̣ кха̄данӣйам̣ бходжанӣйан̃ча пат̣игган̣ха̄ти, тасса пат̣иггахан̣е та̄ва а̄патти дуккат̣асса. сесаметтха утта̄намева.

ел̣акаломасамут̣т̣ха̄нам̣ – ка̄йато ча ка̄йачиттато ча самут̣т̣ха̄ти, кирийам̣, носан̃н̃а̄вимоккхам̣, ачиттакам̣, пан̣н̣аттиваджджам̣, ка̄йакаммам̣, тичиттам̣, тиведананти.

вика̄лабходжанасиккха̄падам̣ саттамам̣.

8. саннидхика̄ракасиккха̄падаван̣н̣ана̄

252. ат̣т̣хамасиккха̄паде – белат̣т̣хасӣсо на̄ма джат̣иласахассаббхантаро маха̄тхеро. аран̃н̃е вихаратӣти джетаванасса авидӯре падха̄нагхаре екасмим̣ а̄ва̄се васати. суккхакуранти асӯпабйан̃джанам̣ оданам̣. со кира антога̄ме бхун̃джитва̄ паччха̄ пин̣д̣а̄йа чаритва̄ та̄дисам̣ оданам̣ а̄харати, тан̃ча кхо аппиччхата̄йа, на паччайагиддхата̄йа. тхеро кира сатта̄хам̣ ниродхасама̄паттийа̄ вӣтина̄метва̄ сама̄паттито вут̣т̣ха̄йа там̣ пин̣д̣апа̄там̣ удакена теметва̄ бхун̃джати, тато пуна сатта̄хам̣ сама̄паттийа̄ нисӣдати. евам̣ двепи тӣн̣ипи чатта̄рипи сатта̄ха̄ни вӣтина̄метва̄ га̄мам̣ пин̣д̣а̄йа пависати. тена вуттам̣ – ‘‘чирена га̄мам̣ пин̣д̣а̄йа пависатӣ’’ти.

253. ка̄ро каран̣ам̣ кирийа̄ти аттхато екам̣, саннидхика̄ро асса̄ти саннидхика̄рам̣; саннидхика̄рамева саннидхика̄ракам̣. пат̣иггахетва̄ екараттам̣ вӣтина̄митассетам̣ адхивачанам̣. теневасса падабха̄джане вуттам̣ – ‘‘саннидхика̄ракам̣ на̄ма аджджа пат̣иггахитам̣ апараджджӯ’’ти.

пат̣игган̣ха̄ти а̄патти дуккат̣асса̄ти евам̣ саннидхикатам̣ йам̣кин̃чи йа̄вака̄ликам̣ ва̄ йа̄мака̄ликам̣ ва̄ аджджхохаритука̄мата̄йа ган̣хантасса пат̣иггахан̣е та̄ва а̄патти дуккат̣асса. аджджхохарато пана екамекасмим̣ аджджхоха̄ре па̄читтийам̣. сачепи патто дуддхото хоти, йам̣ ан̇гулийа̄ гхам̣сантасса лекха̄ пан̃н̃а̄йати, ган̣т̣хикапаттасса ва̄ ган̣т̣хикантаре снехо павит̣т̣хо хоти, со ун̣хе ота̄пентасса паггхарати, ун̣хайа̄гуйа̄ ва̄ гахита̄йа сандиссати, та̄дисе паттепи пунадивасе бхун̃джантасса па̄читтийам̣. тасма̄ паттам̣ дховитва̄ пуна таттха аччходакам̣ ва̄ а̄син̃читва̄ ан̇гулийа̄ ва̄ гхам̣ситва̄ ниснехабха̄во джа̄нитаббо. саче хи удаке ва̄ снехабха̄во патте ва̄ ан̇гулилекха̄ пан̃н̃а̄йати, дуддхото хоти. телаван̣н̣апатте пана ан̇гулилекха̄ пан̃н̃а̄йати, са̄ аббоха̄рика̄. йам̣ бхиккхӯ нирапеккха̄ са̄ман̣ера̄нам̣ париччаджанти, тан̃че са̄ман̣ера̄ нидахитва̄ денти, саббам̣ ват̣т̣ати. сайам̣ пат̣иггахетва̄ апариччаттамева хи дутийадивасе на ват̣т̣ати. тато хи екаситтхампи аджджхохарато па̄читтийамева.

акаппийамам̣сесу мануссамам̣се тхуллаччайена садвим̣ па̄читтийам̣, авасесесу дуккат̣ена саддхим̣. йа̄мака̄ликам̣ сати паччайе аджджхохарато па̄читтийам̣. а̄ха̄раттха̄йа аджджхохарато дуккат̣ена саддхим̣ па̄читтийам̣. саче пава̄рито хутва̄ анатириттакатам̣ аджджхохарати, пакатиа̄мисе две па̄читтийа̄ни, мануссамам̣се тхуллаччайена саддхим̣ две, сесаакаппийамам̣се дуккат̣ена саддхим̣, йа̄мака̄ликам̣ сати паччайе са̄мисена мукхена аджджхохарато две, нира̄мисена екамева. а̄ха̄раттха̄йа аджджхохарато викаппадвайепи дуккат̣ам̣ вад̣д̣хати. саче вика̄ле аджджхохарати, пакатибходжане саннидхипаччайа̄ ча вика̄лабходжанапаччайа̄ ча две па̄читтийа̄ни, акаппийамам̣сесу тхуллаччайан̃ча дуккат̣ан̃ча вад̣д̣хати. йа̄мака̄ликесу вика̄лапаччайа̄ ана̄патти, анатириттапаччайа̄ пана вика̄ле саббавикаппесу ана̄патти.

255. сатта̄хака̄ликам̣ йа̄ваджӣвикам̣ а̄ха̄раттха̄йа̄ти а̄ха̄раттха̄йа пат̣игган̣хато пат̣иггахан̣апаччайа̄ та̄ва дуккат̣ам̣, аджджхохарато пана саче нира̄мисам̣ хоти, аджджхоха̄ре аджджхоха̄ре дуккат̣ам̣. атха а̄мисасам̣сат̣т̣хам̣ пат̣иггахетва̄ т̣хапитам̣ хоти, йатха̄ваттхукам̣ па̄читтийамева.

256. ана̄патти йа̄вака̄ликантиа̄димхи вика̄лабходжанасиккха̄паде ниддит̣т̣хам̣ кха̄данӣйабходжанӣйам̣ йа̄ва маджджхантикасан̇кха̄то ка̄ло, та̄ва бхун̃джитаббато йа̄вака̄ликам̣. саддхим̣ ануломапа̄нехи ат̣т̣хавидхам̣ па̄нам̣ йа̄ва раттийа̄ паччхимайа̄масан̇кха̄то йа̄мо, та̄ва парибхун̃джитаббато йа̄мо ка̄ло асса̄ти йа̄мака̄ликам̣. саппиа̄ди пан̃чавидхам̣ бхесаджджам̣ сатта̄хам̣ нидхетаббато сатта̄хо ка̄ло асса̄ти сатта̄хака̄ликам̣. т̣хапетва̄ удакам̣ авасесам̣ саббампи йа̄ваджӣвам̣ парихаритва̄ сати паччайе парибхун̃джитаббато йа̄ваджӣваканти вуччати.

таттха арун̣одайева пат̣иггахитам̣ йа̄вака̄ликам̣ сатаккхаттумпи нидахитва̄ йа̄вака̄ло на̄тиккамати та̄ва, йа̄мака̄ликам̣ екам̣ ахораттам̣, сатта̄хака̄ликам̣ саттараттам̣, итарам̣ сати паччайе, йа̄ваджӣвампи парибхун̃джантасса ана̄патти. сесаметтха утта̄намева. ат̣т̣хакатха̄су пана имасмим̣ т̣ха̄не па̄накатха̄ каппийа̄нуломакатха̄ ‘‘каппати ну кхо йа̄вака̄ликена йа̄мака̄лика’’нтиа̄дикатха̄ ча каппийабхӯмикатха̄ ча виттха̄рита̄, там̣ майам̣ а̄гатат̣т̣ха̄нейева катхайисса̄ма.

ел̣акаломасамут̣т̣ха̄нам̣ – ка̄йато ча ка̄йачиттато ча самут̣т̣ха̄ти, кирийам̣, носан̃н̃а̄вимоккхам̣, ачиттакам̣, пан̣н̣аттиваджджам̣, ка̄йакаммам̣, тичиттам̣, тиведананти.

саннидхика̄ракасиккха̄падам̣ ат̣т̣хамам̣.

9. пан̣ӣтабходжанасиккха̄падаван̣н̣ана̄

257. навамасиккха̄паде – пан̣ӣтабходжана̄нӣти уттамабходжана̄ни. касса сампаннам̣ на мана̄панти сампаттийуттам̣ касса на пийам̣. са̄дунти сурасам̣.

259. йо пана бхиккху еварӯпа̄ни пан̣ӣтабходжана̄ни агила̄но аттано аттха̄йа вин̃н̃а̄петва̄ бхун̃джеййа̄ти еттха суддха̄ни саппиа̄дӣни вин̃н̃а̄петва̄ бхун̃джанто па̄читтийам̣ на̄паджджати, секхийесу сӯподанавин̃н̃аттидуккат̣ам̣ а̄паджджати, оданасам̣сат̣т̣ха̄ни пана вин̃н̃а̄петва̄ бхун̃джанто па̄читтийам̣ а̄паджджатӣти ведитаббо, айам̣ киреттха адхиппа̄йо. тенева ча ‘‘пан̣ӣта̄нӣ’’ти аватва̄ ‘‘пан̣ӣтабходжана̄нӣ’’ти сутте вуттам̣. ‘‘пан̣ӣта̄нӣ’’ти хи вутте саппиа̄дӣнам̣йева гахан̣ам̣ хоти, ‘‘пан̣ӣтабходжана̄нӣ’’ти вутте пана пан̣ӣтасам̣сат̣т̣ха̄ни саттадхан̃н̃аниббатта̄ни бходжана̄ни пан̣ӣтабходжана̄нӣти айаматтхо пан̃н̃а̄йати.

ида̄ни вин̃н̃а̄пети пайоге дуккат̣антиа̄дӣсу айам̣ виниччхайо – ‘‘саппина̄ бхаттам̣ дехи, саппим̣ а̄киритва̄ дехи, саппимиссакам̣ катва̄ дехи, сахасаппина̄ дехи, саппин̃ча бхаттан̃ча дехӣ’’ти вин̃н̃а̄пентасса вин̃н̃аттийа̄ дуккат̣ам̣, пат̣иггахан̣е дуккат̣ам̣, аджджхоха̄ре па̄читтийам̣. ‘‘саппибхаттам̣ дехӣ’’ти вутте пана йасма̄ са̄либхаттам̣ вийа саппибхаттам̣ на̄ма наттхи; тасма̄ сӯподанавин̃н̃аттидуккат̣амева ведитаббам̣.

саче пана ‘‘саппина̄ бхаттам̣ дехӣ’’ти вутте бхаттам̣ датва̄ ‘‘саппим̣ катва̄ бхун̃джа̄’’ти наванӣтам̣ ва̄ кхӣрам̣ ва̄ дадхим̣ ва̄ дети, мӯлам̣ ва̄ пана дети, ‘‘имина̄ саппим̣ гахетва̄ бхун̃джа̄’’ти йатха̄ваттхукамева. ‘‘госаппина̄ бхаттам̣ дехӣ’’ти вутте пана госаппина̄ ва̄ дету, госаппимхи асати, пуриманайенева гонаванӣта̄дӣни ва̄ га̄вим̣йева ва̄ дету ‘‘ито саппина̄ бхун̃джа̄’’ти йатха̄ваттхукамева. саче пана госаппина̄ йа̄чито аджийа̄ саппиа̄дӣхи дети, висан̇кетам̣. еван̃хи сати ан̃н̃ам̣ йа̄читена ан̃н̃ам̣ диннам̣ на̄ма хоти, тасма̄ ана̄патти. еса найо аджийа̄ саппина̄ дехӣти а̄дӣсупи.

‘‘каппийасаппина̄ дехӣ’’ти вутте акаппийасаппина̄ дети, висан̇кетамева. ‘‘акаппийасаппина̄ти вутте акаппийасаппина̄ дети, пат̣иггахан̣епи парибхогепи дуккат̣амева. акаппийасаппимхи асати пуриманайенева акаппийанаванӣта̄дӣни дети ‘‘саппим̣ катва̄ бхун̃джа̄’’ти акаппийасаппина̄ва диннам̣ хоти. ‘‘акаппийасаппина̄’’ти вутте каппийена дети, висан̇кетам̣. ‘‘саппина̄’’ти вутте сесесу наванӣта̄дӣсу ан̃н̃атарена дети, висан̇кетамева. еса найо наванӣтена дехӣтиа̄дӣсупи. йена йена хи вин̃н̃атти хоти, тасмим̣ ва̄ тасса мӯле ва̄ ладдхе, там̣ там̣ ладдхамева хоти.

саче пана ан̃н̃ам̣ па̄л̣ийа̄ а̄гатам̣ ва̄ ана̄гатам̣ ва̄ денти, висан̇кетам̣. па̄л̣ийам̣ а̄гатанаванӣта̄дӣни т̣хапетва̄ ан̃н̃ехи наванӣта̄дӣхи вин̃н̃а̄пентасса дуккат̣ам̣. йатха̄ ча ‘‘саппибхаттам̣ дехӣ’’ти вутте са̄либхаттасса вийа саппибхаттасса абха̄ва̄ сӯподанавин̃н̃аттидуккат̣амева хотӣти вуттам̣. евам̣ наванӣтабхаттам̣ дехӣтиа̄дӣсупи. пат̣ипа̄т̣ийа̄ екамекам̣ виттха̄ретва̄ вуччама̄непи хи айамеваттхо ваттаббо сийа̄, со ча сан̇кхепенапи сакка̄ н̃а̄тум̣, ким̣ таттха виттха̄рена? тена вуттам̣ – ‘‘еса найо наванӣтена дехӣтиа̄дӣсупӣ’’ти.

саче пана саббехипи саппиа̄дӣхи екат̣т̣ха̄не ва̄ на̄на̄т̣т̣ха̄не ва̄ вин̃н̃а̄петва̄ пат̣иладдхам̣ екабха̄джане а̄киритва̄ екарасам̣ катва̄ тато кусаггена̄пи дживхагге биндум̣ т̣хапетва̄ аджджхохарати, нава па̄читтийа̄ни а̄паджджати. вуттампи четам̣ парива̄ре –

‘‘ка̄йика̄ни на ва̄часика̄ни,

сабба̄ни на̄на̄ваттхука̄ни;

апуббам̣ ачаримам̣ а̄паджджеййа екато,

пан̃ха̄меса̄ кусалехи чинтита̄’’ти. (пари. 481);

261. агила̄но гила̄насан̃н̃ӣти еттха саче гила̄насан̃н̃ӣпи хутва̄ бхесаджджаттха̄йа пан̃ча бхесаджджа̄ни вин̃н̃а̄пети, маха̄на̄масиккха̄падена ка̄ретаббо. нава пан̣ӣтабходжана̄ни вин̃н̃а̄пенто пана имина̄ сиккха̄падена ка̄ретаббо. бхиккхунӣнам̣ пана ета̄ни па̄т̣идесанӣйаваттхӯни хонти, сӯподанавин̃н̃аттийам̣ убхайесампи секхапан̣н̣аттидуккат̣амева. сесаметтха утта̄намева.

чатусамут̣т̣ха̄нам̣ – ка̄йато ка̄йава̄чато ка̄йачиттато ка̄йава̄ча̄читтато ча самут̣т̣ха̄ти,

кирийам̣, носан̃н̃а̄вимоккхам̣, ачиттакам̣, пан̣н̣ативаджджам̣, ка̄йакаммам̣, вачӣкаммам̣, тичиттам̣, тиведананти.

пан̣ӣтабходжанасиккха̄падам̣ навамам̣.

10. дантапонасиккха̄падаван̣н̣ана̄

263. дасамасиккха̄паде – чатӯсу паччайесу антамасо дантакат̣т̣хампи саббам̣ пам̣сукӯламева асса̄ти саббапам̣сукӯлико. со кира суса̄не чхад̣д̣итабха̄джанамева паттам̣ катва̄ таттха чхад̣д̣итачол̣акехева чӣварам̣ катва̄ таттха чхад̣д̣итаман̃чапӣт̣хака̄нийева гахетва̄ парибхун̃джати. аййавоса̄т̣итака̄нӣти еттха аййа̄ вуччанти ка̄лан̇ката̄ питипита̄маха̄. воса̄т̣итака̄ни вуччанти тесам̣ аттха̄йа суса̄на̄дӣсу чхад̣д̣итака̄ни кха̄данӣйабходжанӣйа̄ни; манусса̄ кира ка̄лан̇кате н̃а̄таке уддисса йам̣ тесам̣ саджӣвака̄ле пийам̣ хоти, там̣ етесу суса̄на̄дӣсу пин̣д̣ам̣ пин̣д̣ам̣ катва̄ ‘‘н̃а̄така̄ но парибхун̃джантӯти т̣хапенти. со бхиккху там̣ гахетва̄ бхун̃джати, ан̃н̃ам̣ пан̣ӣтампи диййама̄нам̣ на иччхати. тена вуттам̣ – ‘‘суса̄непи руккхамӯлепи умма̄репи аййавоса̄т̣итака̄ни са̄мам̣ гахетва̄ парибхун̃джатӣ’’ти. тхероти тхиро гханабаддхо. ват̣хароти тхӯло; тхӯло ча гханасарӣро ча̄йам̣ бхиккхӯти вуттам̣ хоти. мануссамам̣сам̣ ман̃н̃е кха̄датӣти мануссамам̣сам̣ кха̄датӣти нам̣ саллаккхема; мануссамам̣сам̣ кха̄данта̄ хи ӣдиса̄ бхавантӣти айам̣ тесам̣ адхиппа̄йо.

264. удакадантапоне куккучча̄йантӣти еттха те бхиккхӯ ‘‘адиннам̣ мукхадва̄рам̣ а̄ха̄рам̣ а̄хареййа̄’’ти падасса самма̄ аттхам̣ асаллаккхетва̄ куккучча̄йисум̣, бхагава̄ пана йатха̄уппаннасса ваттхусса васена пита̄ вийа да̄раке те бхиккхӯ сан̃н̃а̄пенто анупан̃н̃аттим̣ т̣хапеси.

265. адиннанти ка̄йена ва̄ ка̄йапат̣ибаддхена ва̄ ган̣хантасса ка̄йака̄йапат̣ибаддханиссаггийа̄нам̣ ан̃н̃атаравасена на диннам̣. етадева хи сандха̄йа падабха̄джане ‘‘адиннам̣ на̄ма аппат̣иггахитакам̣ вуччатӣ’’ти вуттам̣. дутийапа̄ра̄джике пана ‘‘адиннам̣ на̄ма парапариггахитакам̣ вуччатӣ’’ти вуттам̣. диннанти идам̣ пана тассева адиннасса пат̣ипаккхавасена лаккхан̣адассанаттхам̣ уддхат̣ам̣. ниддесе часса ‘‘ка̄йена ва̄ ка̄йапат̣ибаддхена ва̄ ниссаггийена ва̄ денте’’ти евам̣ ан̃н̃асмим̣ дадама̄не ‘‘хаттхапа̄се т̣хито ка̄йена ва̄ ка̄йапат̣ибаддхена ва̄ пат̣игган̣ха̄тӣти там̣ евам̣ диййама̄нам̣ антамасо ратхарен̣умпи саче пуббе вутталаккхан̣е хаттхапа̄се т̣хито ка̄йена ва̄ ка̄йапат̣ибаддхена ва̄ пат̣игган̣ха̄ти, етам̣ евам̣ пат̣иггахитам̣ диннам̣ на̄ма вуччати. на ‘‘идам̣ ган̣ха, идам̣ тава хотӯ’’тиа̄дивачанена ниссат̣т̣хам̣.

таттха ка̄йена̄ти хаттха̄дӣсу йена кеначи сарӣра̄вайавена; антамасо па̄дан̇гулийа̄пи диййама̄нам̣ ка̄йена диннам̣ на̄ма хоти, пат̣иггахан̣епи есева найо. йена кеначи хи сарӣра̄вайавена гахитам̣ ка̄йена гахитамева хоти. сачепи наттхукаран̣ийа̄ диййама̄нам̣ на̄са̄пут̣ена акаллако ва̄ мукхена пат̣игган̣ха̄ти. а̄бхогаматтамева хи еттха пама̄н̣анти айам̣ найо маха̄паччарийам̣ вутто. ка̄йапат̣ибаддхена̄ти кат̣аччхуа̄дӣсу йена кеначи упакаран̣ена диннам̣ ка̄йапат̣ибаддхена диннам̣ на̄ма хоти. пат̣иггахан̣епи есева найо. йена кеначи сарӣрапат̣ибаддхена паттатха̄лака̄дина̄ гахитам̣ ка̄йапат̣ибаддхена гахитамева хоти. ниссаггийена̄ти ка̄йато ча ка̄йапат̣ибаддхато ча мочетва̄ хаттхапа̄се т̣хитасса ка̄йена ва̄ ка̄йапат̣ибаддхена ва̄ па̄тийама̄нампи ниссаггийена пайогена диннам̣ на̄ма хоти. айам̣ та̄ва па̄л̣иван̣н̣ана̄.

айам̣ панеттха па̄л̣имуттакавиниччхайо – пан̃чан̇гехи пат̣иггахан̣ам̣ рухати – тха̄мамаджджхимасса пурисасса учча̄ран̣аматтам̣ хоти, хаттхапа̄со пан̃н̃а̄йати, абхиха̄ро пан̃н̃а̄йати, дево ва̄ мануссо ва̄ тираччха̄нагато ва̄ ка̄йена ва̄ ка̄йапат̣ибаддхена ва̄ ниссаггийена ва̄ дети, там̣ че бхиккху ка̄йена ва̄ ка̄йапат̣ибаддхена ва̄ пат̣игган̣ха̄ти. евам̣ пан̃чахан̇гехи пат̣иггахан̣ам̣ рухати.

таттха т̣хитанисиннанипанна̄нам̣ пава̄ран̣асиккха̄паде вуттанайенева хаттхапа̄со ведитаббо. саче пана да̄йакапат̣игга̄хакесу еко а̄ка̄се хоти, еко бхӯмийам̣, бхӯмат̣т̣хасса ча сӣсена а̄ка̄сат̣т̣хасса ча т̣хапетва̄ да̄тум̣ ва̄ гахетум̣ ва̄ паса̄ритахаттхам̣, йам̣ а̄саннатарам̣ ан̇гам̣, тасса оримантена хаттхапа̄саппама̄н̣ам̣ париччхиндитаббам̣. сачепи еко кӯпе хоти, еко кӯпатат̣е, еко ва̄ пана руккхе, еко патхавийам̣, вуттанайенева хаттхапа̄саппама̄н̣ам̣ париччхиндитаббам̣. еварӯпе хаттхапа̄се т̣хатва̄ сачепи паккхӣ мукхатун̣д̣акена ва̄ хаттхӣ ва̄ сон̣д̣а̄йа гахетва̄ пуппхам̣ ва̄ пхалам̣ ва̄ дети, пат̣иггахан̣ам̣ рухати. саче пана аддхат̣т̣хамаратанасса̄пи хаттхино кхандхе нисинно, тена сон̣д̣а̄йа диййама̄нам̣ ган̣ха̄ти, ват̣т̣атийева.

еко бахӯни бхаттабйан̃джанабха̄джана̄ни сӣсе катва̄ бхиккхусса сантикам̣ а̄гантва̄ т̣хитакова ган̣хатха̄ти вадати, на та̄ва абхиха̄ро пан̃н̃а̄йати, тасма̄ на гахетаббам̣. саче пана ӣсакампи онамати, бхиккхуна̄ хаттхам̣ паса̄ретва̄ хет̣т̣химабха̄джанам̣ екадесена̄пи сампат̣иччхитаббам̣. етта̄вата̄ саббабха̄джана̄ни пат̣иггахита̄ни хонти, тато пат̣т̣ха̄йа оропетва̄ ва̄ уггха̄т̣етва̄ ва̄ йам̣ иччхати, там̣ гахетва̄ бхун̃джитум̣ ват̣т̣ати. сабхаттапаччхиа̄димхи пана екабха̄джане ваттаббамева наттхи, ка̄джена бхаттам̣ харантопи саче ка̄джам̣ она̄метва̄ дети, ват̣т̣ати. тим̣сахаттхо вен̣у хоти, екасмим̣ анте гул̣акумбхо баддхо, екасмим̣ саппикумбхо, тан̃че пат̣игган̣ха̄ти, саббам̣ пат̣иггахитамева. уччхуйантадон̣ито паггхарантамева расам̣ ган̣хатха̄ти вадати, абхиха̄ро на пан̃н̃а̄йатӣти на гахетаббо. саче пана касат̣ам̣ чхад̣д̣етва̄ хаттхена уссин̃читва̄ уссин̃читва̄ дети, ват̣т̣ати.

бахӯ патта̄ ман̃че ва̄ пӣт̣хе ва̄ кат̣аса̄раке ва̄ дон̣ийам̣ ва̄ пхалаке ва̄ т̣хапита̄ хонти, йаттха т̣хитасса да̄йако хаттхапа̄се хоти, таттха т̣хатва̄ пат̣иггахан̣асан̃н̃а̄йа ман̃ча̄дӣни ан̇гулийа̄пи пхуситва̄ т̣хитена ва̄ нисиннена ва̄ нипаннена ва̄ йам̣ тесу паттесу диййати, там̣ саббам̣ пат̣иггахитам̣ хоти. сачепи пат̣иггахесса̄мӣти ман̃ча̄дӣни а̄рухитва̄ нисӣдати, ват̣т̣атийева. саче пана ман̃ча̄дӣни хаттхена гахетва̄ ман̃че нисӣдати, ваттаббамева наттхи.

патхавийам̣ пана сачепи куччхийа̄ куччхим̣ а̄хачча т̣хита̄ хонти, йам̣ йам̣ ан̇гулийа̄ ва̄ сӯчийа̄ ва̄ пхуситва̄ нисинно хоти, таттха таттха диййама̄намева пат̣иггахитам̣ хоти. ‘‘йаттха каттхачи маха̄кат̣аса̄рахаттхаттхаран̣а̄дӣсу т̣хапитапатте пат̣иггахан̣ам̣ на рухатӣ’’ти вуттам̣, там̣ хаттхапа̄са̄тиккамам̣ сандха̄йа вуттанти ведитаббам̣. хаттхапа̄се пана сати йаттха каттхачи ват̣т̣ати ан̃н̃атра таттхаджа̄така̄.

таттхаджа̄таке пана падуминипан̣н̣е ва̄ ким̣сукапан̣н̣а̄димхи ва̄ на ват̣т̣ати. на хи там̣ ка̄йапат̣ибаддхасан̇кхйам̣ гаччхати. йатха̄ ча таттхаджа̄таке; евам̣ кха̄н̣уке бандхитва̄ т̣хапитаман̃ча̄димхи асам̣ха̄риме пхалаке ва̄ па̄са̄н̣е ва̄ на рухатийева, тепи хи таттхаджа̄такасан̇кхепупага̄ хонти. бхӯмийам̣ аттхатесу сукхумесу тинтин̣ика̄дипан̣н̣есупи пат̣иггахан̣ам̣ на рухати, на хи та̄ни сандха̄ретум̣ саматтха̄нӣти. махантесу пана падуминипан̣н̣а̄дӣсу рухати. саче хаттхапа̄сам̣ атиккамма т̣хито дӣгхадан̣д̣акена ул̣ун̇кена дети, а̄гантва̄ дехӣти ваттаббо. вачанам̣ асутва̄ ва̄ ана̄дийитва̄ ва̄ патте а̄киратийева, пуна пат̣иггахетаббам̣. дӯре т̣хатва̄ бхаттапин̣д̣ам̣ кхипантепи есева найо.

саче паттаттхавикато нӣхарийама̄не патте раджаначун̣н̣а̄ни хонти, сати удаке дховитаббо, асати раджаначун̣н̣ам̣ пуччхитва̄ пат̣иггахетва̄ ва̄ пин̣д̣а̄йа чаритаббам̣. саче пин̣д̣а̄йа чарантасса раджам̣ патати, пат̣иггахетва̄ бхиккха̄ ган̣хитабба̄. аппат̣иггахетва̄ ган̣хато винайадуккат̣ам̣. там̣ пана пуна пат̣иггахетва̄ бхун̃джато ана̄патти. саче пана ‘‘пат̣иггахетва̄ детха̄’’ти вутте вачанам̣ асутва̄ ва̄ ана̄дийитва̄ ва̄ бхиккхам̣ дентийева, винайадуккат̣ам̣ наттхи, пуна пат̣иггахетва̄ ан̃н̃а̄ бхиккха̄ гахетабба̄.