8. чӣвараккхандхакам̣

джӣвакаваттхукатха̄

326. чӣвараккхандхаке – падаккхин̣а̄ти чхека̄ кусала̄. абхисат̣а̄ти абхигата̄. кехи абхигата̄ти? аттхикехи аттхикехи мануссехи; каран̣аттхе пана са̄мивачанам̣ катва̄ ‘‘аттхика̄нам̣ аттхика̄нам̣ манусса̄на’’нти вуттам̣. пан̃н̃а̄са̄йа ча раттим̣ гаччхатӣти пан̃н̃а̄са каха̄пан̣е гахетва̄ раттим̣ гаччхати. негамоти кут̣умбийаган̣о.

327. са̄лаватим̣ кума̄рим̣ ган̣икам̣ вут̣т̣ха̄песӣти на̄гара̄ две сатасахасса̄ни, ра̄джа̄ сатасахассанти тӣн̣и сатасахасса̄ни, ан̃н̃ан̃ча а̄ра̄муййа̄нава̄хана̄дипариччхедам̣ датва̄ вут̣т̣ха̄песум̣; ган̣икат̣т̣ха̄не т̣хапесунти аттхо. пат̣исатена ча раттим̣ гаччхатӣти раттим̣ пат̣исатена гаччхати. гила̄нам̣ пат̣иведеййанти гила̄набха̄вам̣ джа̄на̄пеййам̣. каттарасуппети джин̣н̣асуппе.

328. ка̄ ме дева ма̄та̄, ко пита̄ти касма̄ пуччхи? там̣ кира ан̃н̃е ра̄джада̄рака̄ кӣл̣анта̄ калахе ут̣т̣хите ‘‘нимма̄тико ниппитико’’ти ваданти. йатха̄ ча ан̃н̃есам̣ да̄рака̄нам̣ чхан̣а̄дӣсу чул̣ама̄та̄маха̄ма̄та̄дайо кин̃чи пан̣н̣а̄ка̄рам̣ песенти, татха̄ тасса на кочи кин̃чи песети. ити со там̣ саббам̣ чинтетва̄ ‘‘нимма̄тикойева ну кхо аха’’нти джа̄нанаттхам̣ ‘‘ка̄ ме дева ма̄та̄, ко пита̄’’ти пуччхи.

йаннӯна̄хам̣ сиппам̣ сиккхеййанти йам̣нӯна ахам̣ веджджасиппам̣ сиккхеййанти чинтеси. тасса кира етадахоси – ‘‘има̄ни кхо хаттхиассасиппа̄дӣни парӯпагха̄тапат̣исам̣йутта̄ни, веджджасиппам̣ метта̄пуббабха̄гам̣ сатта̄нам̣ хитапат̣исам̣йутта’’нти. тасма̄ веджджасиппамева сандха̄йа ‘‘йам̣нӯна̄хам̣ сиппам̣ сиккхеййа’’нти чинтеси. апича̄йам̣ ито каппасатасахассасса упари падумуттарасса бхагавато упат̣т̣ха̄кам̣ ‘‘буддхупат̣т̣ха̄ко айа’’нти чатупарисантаре паттхатагун̣ам̣ веджджам̣ дисва̄ ‘‘ахо вата̄хампи еварӯпам̣ т̣ха̄нантарам̣ па̄пун̣еййа’’нти чинтетва̄ сатта̄хам̣ буддхаппамукхасса сан̇гхасса да̄нам̣ датва̄ бхагавантам̣ вандитва̄ ‘‘ахампи бхагава̄ тумха̄кам̣ упат̣т̣ха̄ко асукаведжджо вийа ана̄гате буддхупат̣т̣ха̄ко бхавеййа’’нти паттханамака̄си. та̄йа пуримапаттхана̄йа чодийама̄нопеса веджджасиппамева сандха̄йа ‘‘йам̣нӯна̄хам̣ сиппам̣ сиккхеййа’’нти чинтеси.

329. диса̄па̄моккхоти саббадиса̄су видито па̄кат̣о падха̄но ва̄ти аттхо. тасмин̃ча самайе таккасӣлато ва̄н̣иджа̄ абхайара̄джакума̄рам̣ дассана̄йа агамам̣су. те джӣвако ‘‘куто тумхе а̄гата̄’’ти пуччхи. ‘‘таккасӣлато’’ти вутте ‘‘аттхи таттха веджджасиппа̄чарийо’’ти пуччхи. ‘‘а̄ма кума̄ра, таккасӣла̄йам̣ диса̄па̄моккхо веджджо пат̣ивасатӣ’’ти сутва̄ ‘‘тена хи йада̄ гаччхатха, майхам̣ а̄рочеййа̄тха̄’’ти а̄ха. те татха̄ акам̣су. со питарам̣ ана̄пуччха̄ техи саддхим̣ таккасӣлам̣ агама̄си. тена вуттам̣ – ‘‘абхайам̣ ра̄джакума̄рам̣ ана̄пуччха̄’’тиа̄ди.

иччха̄махам̣ а̄чарийа сиппам̣ сиккхитунти там̣ кира упасан̇камантам̣ дисва̄ со веджджо ‘‘коси твам̣ та̄та̄’’ти пуччхи. со ‘‘бимбиса̄рамаха̄ра̄джасса натта̄ абхайакума̄расса путтомхӣ’’ти а̄ха. ‘‘касма̄ пана твамаси та̄та идха̄гато’’ти, тато со ‘‘тумха̄кам̣ сантике сиппам̣ сиккхиту’’нти ватва̄ иччха̄махам̣ а̄чарийа сиппам̣ сиккхитунти а̄ха. бахун̃ча ган̣ха̄тӣти йатха̄ ан̃н̃е кхаттийакума̄ра̄дайо а̄чарийасса дханам̣ датва̄ кин̃чи каммам̣ акатва̄ сиккхантийева, на со евам̣. со пана кин̃чи дханам̣ адатва̄ дхаммантева̄сикова хутва̄ екам̣ ка̄лам̣ упаджджха̄йасса каммам̣ кароти, екам̣ ка̄лам̣ сиккхати. евам̣ сантепи абхинӣха̄расампанно кулапутто аттано медха̄вита̄йа бахун̃ча ган̣ха̄ти, лахун̃ча ган̣ха̄ти, сут̣т̣ху ча упадха̄рети, гахитан̃часса на саммуссати.

сатта ча ме васса̄ни адхӣйантасса найимасса сиппасса анто пан̃н̃а̄йатӣти еттха айам̣ кира джӣвако йаттакам̣ а̄чарийо джа̄на̄ти, йам̣ ан̃н̃е сол̣асахи вассехи угган̣ханти, там̣ саббам̣ саттахи вассехи уггахеси. саккасса пана деваран̃н̃о етадахоси – ‘‘айам̣ буддха̄нам̣ упат̣т̣ха̄ко аггависса̄сако бхависсати, ханда нам̣ бхесаджджайоджанам̣ сиккха̄пемӣ’’ти а̄чарийасса сарӣре аджджха̄васитва̄ йатха̄ т̣хапетва̄ каммавипа̄кам̣ авасесарогам̣ екенева бхесаджджайогена тикиччхитум̣ саккоти, татха̄ нам̣ бхесаджджайоджанам̣ сиккха̄песи. со пана ‘‘а̄чарийасса сантике сиккха̄мӣ’’ти ман̃н̃ати, тасма̄ ‘‘саматтхо ида̄ни джӣвако тикиччхиту’’нти саккена виссат̣т̣хаматте евам̣ чинтетва̄ а̄чарийам̣ пуччхи. а̄чарийо пана ‘‘на имина̄ мама̄нубха̄вена уггахитам̣, девата̄нубха̄вена уггахита’’нти н̃атва̄ва тена хи бхан̣етиа̄дима̄ха. саманта̄ йоджанам̣ а̄хин̣д̣антоти дивасе дивасе екекена два̄рена никкхамитва̄ чатта̄ро дивасе а̄хин̣д̣анто. париттам̣ па̄тхеййам̣ па̄да̄сӣти аппаматтакам̣ ада̄си. касма̄? тасса кира етадахоси – ‘‘айам̣ маха̄куласса путто гатаматтойева питипита̄маха̄нам̣ сантика̄ маха̄сакка̄рам̣ лабхиссати, тато майхам̣ ва̄ сиппасса ва̄ гун̣ам̣ на джа̄ниссати, антара̄магге пана кхӣн̣апа̄тхеййо сиппам̣ пайоджетва̄ авассам̣ майхан̃ча сиппасса ча гун̣ам̣ джа̄ниссатӣ’’ти париттам̣ да̄песи.

сет̣т̣хибхарийа̄диваттхукатха̄

330. пасатена̄ти екахаттхапут̣ена. пичуна̄ти каппа̄сапат̣алена. йатрахи на̄ма̄ти йа̄ на̄ма. кимпима̄йанти кимпи ме айам̣. упаджа̄на̄метасса сам̣йамасса̄ти катасса ча рогӯпасамасса ча упака̄рам̣ джа̄на̄ма̄ти адхиппа̄йо.

331. сабба̄лан̇ка̄рам̣ туйхам̣ хотӯти ра̄джа̄ кира ‘‘саче имам̣ ган̣хиссати, пама̄н̣айутте т̣ха̄не нам̣ т̣хапесса̄ми. саче на ган̣хиссати, аббхантарикам̣ нам̣ висса̄сакам̣ карисса̄мӣ’’ти чинтетва̄ евама̄ха. абхайакума̄расса̄пи на̄т̣ака̄нампи читтам̣ уппаджджи ‘‘ахо вата на ган̣хеййа̄’’ти. сопи тесам̣ читтам̣ н̃атва̄ вийа ‘‘идам̣ ме дева аййика̄нам̣ а̄бхаран̣ам̣, найидам̣ майхам̣ ган̣хитум̣ патирӯпа’’нти ватва̄ алам̣ дева̄тиа̄дима̄ха. адхика̄рам̣ ме дево саратӯти катасса упака̄рам̣ ме дево саратӯти аттхо. ра̄джа̄ пасанно сабба̄ка̄расампаннам̣ гехан̃ча амбавануййа̄нан̃ча анусам̣ваччхарам̣ сатасахассаут̣т̣ха̄накам̣ га̄ман̃ча маха̄сакка̄ран̃ча датва̄ тена хи бхан̣етиа̄дима̄ха.

ра̄джагахасет̣т̣хиваттхукатха̄

332. саккхиссаси пана твам̣ гахапатӣти касма̄ а̄ха? ирийа̄патхасампариваттанена кира маттхалун̇гам̣ на сан̣т̣ха̄ти, асса ча тӣхи сатта̄хехи ниччаласса нипаннасса маттхалун̇гам̣ сан̣т̣хахиссатӣти н̃атва̄ аппева на̄ма саттасаттама̄се пат̣иджа̄нитва̄ саттасаттадивасепи нипаджджеййа̄ти нам̣ евама̄ха. тенева парато вуттам̣ ‘‘апи ча пат̣икаччева майа̄ н̃а̄то’’ти. сӣсаччхавим̣ уппа̄т̣етва̄ти сӣсачаммам̣ апанетва̄. сиббиним̣ вина̄метва̄ти сиббиним̣ виваритва̄. на̄хам̣ а̄чарийа саккомӣти тасса кира сарӣре маха̄д̣а̄хо уппаджджи, тасма̄ евама̄ха. тӣхи сатта̄хехӣти тӣхи пассехи екекена сатта̄хена.

333. джанам̣ усса̄ретва̄ти джанам̣ нӣхара̄петва̄.

паджджотара̄джаваттхукатха̄

334. джегуччхам̣ ме саппӣти айам̣ кира ра̄джа̄ виччхикасса джа̄то, виччхикависапат̣игха̄та̄йа ча саппи бхесаджджам̣ хоти виччхика̄нам̣ пат̣икӯлам̣, тасма̄ евама̄ха. уддекам̣ дассатӣти угга̄рам̣ дассати. пан̃н̃а̄са йоджаника̄ хотӣти пан̃н̃а̄са йоджана̄ни гантум̣ саматтха̄ хоти. на кевалан̃часса ран̃н̃о хаттхинӣйева, на̄л̣а̄гири на̄ма хаттхӣ йоджанасатам̣ гаччхати, челакан̣н̣о ча мун̃чакесо ча̄ти две асса̄ вӣсайоджанасатам̣ гаччханти, ка̄ко да̄со сат̣т̣хийоджана̄ни гаччхати.

екасса кира кулапуттасса ануппанне буддхе екадивасам̣ бхун̃джитум̣ нисиннасса паччекабуддхо два̄ре т̣хатва̄ агама̄си, тассеко пурисо ‘‘паччекабуддхо а̄гантва̄ гато’’ти а̄рочеси. со сутва̄ ‘‘гаччха, вегена паттам̣ а̄хара̄’’ти а̄хара̄петва̄ аттано саджджитам̣ бхаттам̣ саббам̣ датва̄ песеси. итаро там̣ а̄харитва̄ паччекабуддхасса хаттхе т̣хапетва̄ ‘‘ахам̣ бханте тумха̄кам̣ катена имина̄ ка̄йавеййа̄ватикена йаттха йаттха ниббаттопи ва̄ханасампанно хомӣ’’ти паттханам̣ ака̄си. со айам̣ етарахи паджджото на̄ма ра̄джа̄ джа̄то, та̄йа паттхана̄йа айам̣ ва̄ханасампатти.

саппим̣ па̄йетва̄ти саппин̃ча па̄йетва̄; парича̄рика̄нан̃ча а̄ха̄ра̄ча̄ре видхим̣ а̄чиккхитва̄. накхена бхесаджджам̣ олумпетва̄ти накхена бхесаджджам̣ одахитва̄; паккхипитва̄ти аттхо. ниччха̄ресӣти виречеси.

сивеййакадуссайугакатха̄

335. сивеййакам̣ на̄ма уттаракурӯсу сиватхикам̣ аваман̇галаваттхам̣. таттха кира манусса̄ матам̣ тена ваттхена вет̣хетва̄ никкхипанти, там̣ ‘‘мам̣сапесӣ’’ти саллаккхетва̄ хаттхисон̣д̣акасакун̣а̄ уккхипитва̄ химавантакӯт̣е т̣хапетва̄ ваттхам̣ апанетва̄ кха̄данти. атха ваначарака̄ ваттхам̣ дисва̄ ран̃н̃о а̄харанти. евамидам̣ паджджотена ладдхам̣. сивират̣т̣хе кусала̄ иттхийо тӣхи ам̣сӯхи суттам̣ кантанти, тена суттена ва̄йитаваттхам̣ етантипи ваданти.

саматтим̣савиречанакатха̄

336. синехетха̄ти ким̣ пана бхагавато ка̄йо лӯкхоти на лӯкхо? бхагавато хи а̄ха̄ре сада̄ девата̄ диббоджам̣ паккхипанти, синехапа̄нам̣ пана саббаттха досе темети, сира̄ мудука̄ кароти, тена̄йам̣ евама̄ха. тӣн̣и уппалахаттха̄нӣти екам̣ ол̣а̄рикадосахаран̣аттхам̣, екам̣ маджджхимадосахаран̣аттхам̣, екам̣ сукхумадосахаран̣аттхам̣. начирассева пакататто ахосӣти евам̣ пакататте пана ка̄йе на̄гара̄ да̄нам̣ сампа̄десум̣. джӣвако а̄гантва̄ бхагавантам̣ етадавоча – ‘‘бхагава̄ аджджа на̄гара̄ тумха̄кам̣ да̄нам̣ да̄тука̄ма̄, ма̄ антога̄мам̣ пин̣д̣а̄йа пависатха̄’’ти. маха̄моггалла̄наттхеро чинтеси – ‘‘куто ну кхо аджджа бхагавато пат̣хамам̣ пин̣д̣апа̄то ладдхум̣ ват̣т̣атӣ’’ти. тато чинтеси – ‘‘сон̣о сет̣т̣хипутто кхеттапарикаммато пат̣т̣ха̄йа ан̃н̃ехи аса̄дха̄ран̣а̄нам̣ кхӣродакасечанасам̣ваддха̄нам̣ гандхаса̄лӣнам̣ оданам̣ бхун̃джати, тато бхагавато пин̣д̣апа̄там̣ а̄харисса̄мӣ’’ти иддхийа̄ гантва̄ тасса па̄са̄датале атта̄нам̣ дассеси. со тхерасса паттам̣ гахетва̄ пан̣ӣтам̣ пин̣д̣апа̄там̣ ада̄си. тхерасса ча гамана̄ка̄рам̣ дисва̄ ‘‘бхун̃джатха бханте’’ти а̄ха. тхеро таматтхам̣ а̄рочеси ‘‘бхун̃джатха бханте, ахам̣ ан̃н̃ам̣ бхагавато дасса̄мӣ’’ти тхерам̣ бходжетва̄ гандхехи паттам̣ уббат̣т̣етва̄ пин̣д̣апа̄тасса пӯретва̄ ада̄си, там̣ тхеро а̄харитва̄ бхагавато ада̄си.

ра̄джа̄пи кхо бимбиса̄ро ‘‘аджджа бхагава̄ ким̣ бхун̃джиссатӣ’’ти виха̄рам̣ а̄гантва̄ пависама̄нова пин̣д̣апа̄тагандхам̣ гха̄йитва̄ бхун̃джитука̄мо ахоси. бхагавато двӣсуйева пин̣д̣апа̄тесу бха̄джанагатесу девата̄ оджам̣ паккхипим̣су – йан̃ча суджа̄та̄ ада̄си; йан̃ча паринибба̄нака̄ле чундо камма̄рапутто; ан̃н̃есу кабал̣е кабал̣е паккхипим̣су, тасма̄ бхагава̄ ран̃н̃о иччхам̣ джа̄нитва̄ апаккхиттоджамева тхокам̣ пин̣д̣апа̄там̣ ран̃н̃о да̄песи. со парибхун̃джитва̄ пуччхи – ‘‘ким̣ бханте, уттаракуруто а̄бхатам̣ бходжана’’нти? ‘‘на маха̄ра̄джа, уттаракуруто; апича кхо тавева рат̣т̣хава̄сино гахапатипуттасса бходжанам̣ ета’’нти ватва̄ сон̣асса сампаттим̣ а̄чиккхи. там̣ сутва̄ ра̄джа̄ сон̣ам̣ дат̣т̣хука̄мо хутва̄ чаммаккхандхаке вуттанайена асӣтийа̄ кулапуттасахассехи саддхим̣ сон̣асса а̄гаманам̣ ака̄си. те бхагавато дхаммадесанам̣ сутва̄ сота̄панна̄ джа̄та̄. сон̣о пана паббаджитва̄ арахатте патит̣т̣хито. бхагава̄пи етадаттхамева ран̃н̃о пин̣д̣апа̄там̣ да̄песи.

варайа̄чанакатха̄

337. евам̣ катабхаттакичче бхагавати атха кхо джӣвако кома̄рабхаччо там̣ сивеййакам̣ дуссайугам̣ а̄да̄йа…пе… етадавоча. атиккантавара̄ти еттха виниччхайо маха̄кхандхаке вуттанайенева ведитаббо. бхагава̄ бханте пам̣сукӯлико бхиккхусан̇гхо ча̄ти бхагавато хи буддхаттам̣ паттато пат̣т̣ха̄йа йа̄ва идам̣ ваттхам̣, еттхантаре вӣсати васса̄ни на кочи гахапатичӣварам̣ са̄дийи, саббе пам̣сукӯлика̄ва ахесум̣. тена̄йам̣ евама̄ха. гахапатичӣваранти гахапатӣхи динначӣварам̣. дхаммийа̄ катха̄йа̄ти ваттхада̄на̄нисам̣сапат̣исам̣йутта̄йа катха̄йа. итарӣтарена̄пӣти аппаггхенапи махаггхенапи; йена кеначӣти аттхо. па̄ва̄роти саломако каппа̄са̄дибхедо. ануджа̄на̄ми бхиккхаве коджаванти еттха пакатикоджавамева ват̣т̣ати, маха̄пит̣т̣хийакоджавам̣ на ват̣т̣ати. маха̄пит̣т̣хийакоджаванти ун̣н̣а̄майо па̄ва̄расадисо коджаво.

камбала̄нуджа̄нана̄дикатха̄

338. ка̄сира̄джа̄ти ка̄сӣнам̣ ра̄джа̄; пасенадисса екапитикабха̄та̄ еса. ад̣д̣хака̄сийанти еттха ка̄сӣти сахассам̣ вуччати там̣ аггханако ка̄сийо. айам̣ пана пан̃часата̄ни аггхати, тасма̄ ‘‘ад̣д̣хака̄сийо’’ти вутто. тенева̄ха – ‘‘упад̣д̣хака̄сӣнам̣ кхамама̄на’’нти.

339. учча̄вача̄нӣти сундара̄ни ча асундара̄ни ча. бхан̇гам̣ на̄ма кхома̄дӣхи пан̃чахи суттехи миссетва̄ катам̣; ва̄камайамева̄типи ваданти.

340. екам̣йева бхагавата̄ чӣварам̣ анун̃н̃а̄там̣ на двети те кира итарӣтарена чӣварена̄ти етасса ‘‘гахапатикена ва̄ пам̣сукӯлена ва̄’’ти евам̣ аттхам̣ саллаккхим̣су. на̄гамесунти йа̄ва те суса̄нато а̄гаччханти, та̄ва те на аччхим̣су; паккамим̣суйева. на̄ка̄ма̄ бха̄гам̣ да̄тунти на аниччха̄йа да̄тум̣; йади пана иччханти, да̄таббо. а̄гамесунти упача̄ре аччхим̣су. тена̄ха бхагава̄ а̄ха – ‘‘ануджа̄на̄ми бхиккхаве а̄гамента̄нам̣ ака̄ма̄ бха̄гам̣ да̄ту’’нти. йади пана манусса̄ ‘‘идха̄гата̄ ева ган̣хантӯ’’ти денти, сан̃н̃а̄н̣ам̣ ва̄ катва̄ гаччханти ‘‘сампатта̄ ган̣хантӯ’’ти сампатта̄нам̣ саббесампи па̄пун̣анти. саче чхад̣д̣етва̄ гата̄, йена гахитам̣, со ева са̄мӣ. садиса̄ суса̄нам̣ оккамим̣сӯти саббе самам̣ оккамим̣су; екадиса̄йа ва̄ оккамим̣сӯтипи аттхо. те катикам̣ катва̄ти ладдхам̣ пам̣сукӯлам̣ саббе бха̄джетва̄ ган̣хисса̄ма̄ти бахимева катикам̣ катва̄.

342. чӣварапат̣игга̄хаканти йо гахапатикехи сан̇гхасса дӣйама̄нам̣ чӣварам̣ ган̣ха̄ти. йо на чханда̄гатим̣ гаччхеййа̄тиа̄дӣсу чӣварапат̣игга̄хакесу паччха̄ а̄гата̄нампи аттано н̃а̄така̄дӣнам̣ пат̣хаматарам̣ пат̣игган̣ханто ва̄ екаччасмим̣ пемам̣ дассетва̄ ган̣ханто ва̄ лобхапакатиката̄йа аттано парин̣а̄менто ва̄ чханда̄гатим̣ гаччхати на̄ма. пат̣хаматарам̣ а̄гатасса̄пи кодхавасена паччха̄ ган̣ханто ва̄ дуггатамануссесу аваман̃н̃ам̣ катва̄ ган̣ханто ва̄ ‘‘ким̣ во гхаре т̣хапанока̄со наттхи, тумха̄кам̣ сантакам̣ гахетва̄ гаччхатха̄’’ти евам̣ сан̇гхасса ла̄бхантара̄йам̣ каронто ва̄ доса̄гатим̣ гаччхати на̄ма. йо пана мут̣т̣хассати асампаджа̄но, айам̣ моха̄гатим̣ гаччхати на̄ма. паччха̄ а̄гата̄нампи иссара̄нампи бхайена пат̣хаматарам̣ пат̣игган̣ханто ва̄ ‘‘чӣварапат̣игга̄хакат̣т̣ха̄нам̣ на̄метам̣ бха̄рийа’’нти сантасанто ва̄ бхайа̄гатим̣ гаччхати на̄ма. ‘‘майа̄ идан̃чидан̃ча гахитам̣, идан̃чим̣дан̃ча на гахита’’нти евам̣ джа̄нанто гахита̄гахитам̣ джа̄на̄ти на̄ма. тасма̄ йо на чханда̄гатиа̄дивасена гаччхати, н̃а̄такаан̃н̃а̄такаад̣д̣хадуггатесу висесам̣ акатва̄ а̄гатапаапа̄т̣ийа̄ ган̣ха̄ти, сӣла̄ча̄рапат̣ипаттийутто хоти, сатима̄ медха̄вӣ бахуссуто, саккоти да̄йака̄нам̣ виссат̣т̣хава̄ча̄йа париман̣д̣алехи падабйан̃джанехи анумоданам̣ каронто паса̄дам̣ джанетум̣, еварӯпо самманнитаббо.

еван̃ча пана бхиккхаве самманнитабботи еттха пана ета̄йа йатха̄вутта̄йа каммава̄ча̄йапи апалоканена̄пи антовиха̄ре саббасан̇гхамаджджхепи кхан̣д̣асӣма̄йапи самманнитум̣ ват̣т̣атийева. евам̣ самматена ча виха̄рапаччанте ва̄ падха̄нагхаре ва̄ на аччхитаббам̣. йаттха пана а̄гата̄гата̄ манусса̄ сукхам̣ пассанти, та̄дисе дхуравиха̄рат̣т̣ха̄не бӣджаним̣ пассе т̣хапетва̄ суниваттхена супа̄рутена нисӣдитаббанти.

таттхева уджджхитва̄ти ‘‘пат̣иггахан̣амева амха̄кам̣ бха̄ро’’ти ватва̄ гахитат̣т̣ха̄нейева чхад̣д̣етва̄ гаччханти. чӣваранидахаканти чӣварапат̣иса̄макам̣. йо на чханда̄гатим̣ гаччхеййа̄тиа̄дӣсу четтха ито паран̃ча саббаттха вуттанайенева виниччхайо ведитаббо. саммутивиниччхайопи катхита̄нуса̄ренева джа̄нитаббо.

бхан̣д̣а̄га̄расаммутиа̄дикатха̄

343. виха̄рам̣ ва̄тиа̄дӣсу йо а̄ра̄мамаджджхе а̄ра̄микаса̄ман̣ера̄дӣхи авивитто саббесам̣ самосаран̣ат̣т̣ха̄не виха̄ро ва̄ ад̣д̣хайого ва̄ хоти, со самманнитаббо. паччантасена̄санам̣ пана на самманнитаббам̣. идам̣ пана бхан̣д̣а̄га̄рам̣ кхан̣д̣асӣмам̣ гантва̄ кхан̣д̣асӣма̄йа нисиннехи самманнитум̣ на ват̣т̣ати, виха̄рамаджджхейева самманнитаббам̣.

гутта̄гуттан̃ча джа̄неййа̄ти еттха йасса та̄ва чхадана̄дӣсу кочи досо наттхи, там̣ гуттам̣. йасса пана чхаданатин̣ам̣ ва̄ чхаданит̣т̣хака̄ ва̄ йаттха каттхачи патита̄, йена овассати ва̄, мӯсика̄дӣнам̣ ва̄ павесо хоти, бхиттиа̄дӣсу ва̄ каттхачи чхиддам̣ хоти, упачика̄ ва̄ ут̣т̣хаханти, там̣ саббам̣ агуттам̣ на̄ма. там̣ саллаккхетва̄ пат̣исан̇кхаритаббам̣. сӣтасамайе два̄ран̃ча ва̄тапа̄нан̃ча супихитам̣ ка̄таббам̣, сӣтена хи чӣвара̄ни кан̣н̣акита̄ни хонти. ун̣хасамайе антарантара̄ ва̄таппавесанаттхам̣ виваритаббам̣. евам̣ каронто хи гутта̄гуттам̣ джа̄на̄ти на̄ма.

имехи пана чӣварапат̣игга̄хака̄дӣхи тӣхипи аттано ваттам̣ джа̄нитаббам̣. таттха чӣварапат̣игга̄хакена та̄ва йам̣ йам̣ манусса̄ ‘‘ка̄лачӣвара’’нти ва̄ ‘‘ака̄лачӣвара’’нти ва̄ ‘‘аччекачӣвара’’нти ва̄ ‘‘вассикаса̄т̣ика’’нти ва̄ ‘‘нисӣдана’’нти ва̄ ‘‘паччаттхаран̣а’’нти ва̄ ‘‘мукхапун̃чханачол̣а’’нти ва̄ денти, там̣ саббам̣ екара̄сим̣ катва̄ миссетва̄ на ган̣хитаббам̣, висум̣ висум̣ катва̄ва ган̣хитва̄ чӣваранидахакасса татхева а̄чиккхитва̄ да̄таббам̣. чӣваранидахакена̄пи бхан̣д̣а̄га̄рикасса дадама̄нена идам̣ ка̄лачӣварам̣…пе… идам̣ мукхапун̃чханачол̣анти а̄чиккхитва̄ва да̄таббам̣. бхан̣д̣а̄га̄рикена̄пи татхева висум̣ висум̣ вийа сан̃н̃а̄н̣ам̣ катва̄ т̣хапетаббам̣. тато сан̇гхена ‘‘ка̄лачӣварам̣ а̄хара̄’’ти вутте ка̄лачӣварамева да̄таббам̣…пе… мукхапун̃чханачол̣акам̣ а̄хара̄ти вутте тадева да̄таббам̣.

ити бхагавата̄ чӣварапат̣игга̄хако анун̃н̃а̄то, чӣваранидахако анун̃н̃а̄то, бхан̣д̣а̄га̄рам̣ анун̃н̃а̄там̣, бхан̣д̣а̄га̄рико анун̃н̃а̄то, на ба̄хуликата̄йа на асантут̣т̣хийа̄; апича кхо сан̇гхасса̄нуггаха̄йа. саче хи а̄хат̣а̄хат̣ам̣ гахетва̄ бхиккхӯ бха̄джеййум̣, нева а̄хат̣ам̣ на ана̄хат̣ам̣ на диннам̣ на̄диннам̣ на ладдхам̣ на̄ладдхам̣ джа̄неййум̣, а̄хат̣а̄хат̣ам̣ тхера̄сане ва̄ дадеййум̣, кхан̣д̣а̄кхан̣д̣ам̣ ва̄ чхиндитва̄ ган̣хеййум̣; евам̣ сати айуттапарибхого ча хоти, на ча саббесам̣ сан̇гахо като хоти. бхан̣д̣а̄га̄ре пана чӣварам̣ т̣хапетва̄ уссаннака̄ле екекасса бхиккхуно тичӣварам̣ ва̄ две две ва̄ екекам̣ ва̄ чӣварам̣ дассанти, ладдха̄ладдхам̣ джа̄ниссанти, аладдхабха̄вам̣ н̃атва̄ сан̇гахам̣ ка̄тум̣ ман̃н̃иссантӣти.

на бхиккхаве бхан̣д̣а̄га̄рико вут̣т̣ха̄петабботи еттха ан̃н̃епи авут̣т̣ха̄панӣйа̄ джа̄нитабба̄. чатта̄ро хи на вут̣т̣ха̄петабба̄ – вуд̣д̣хатаро, бхан̣д̣а̄га̄рико, гила̄но, сан̇гхато ладдхасена̄саноти. таттха вуд̣д̣хатаро аттано вуд̣д̣хата̄йа навакатарена на вут̣т̣ха̄петаббо, бхан̣д̣а̄га̄рико сан̇гхена самманнитва̄ бхан̣д̣а̄га̄расса динната̄йа, гила̄но аттано гила̄ната̄йа, сан̇гхо пана бахуссутасса уддесапарипуччха̄дӣхи бахупака̄расса бха̄раниттха̄ракасса пха̄сукам̣ а̄ва̄сам̣ анут̣т̣ха̄панӣйам̣ катва̄ дети, тасма̄ со упака̄рата̄йа ча сан̇гхато ладдхата̄йа ча на вут̣т̣ха̄петабботи.

уссаннам̣ хотӣти баху ра̄сикатам̣ хоти, бхан̣д̣а̄га̄рам̣ на ган̣ха̄ти. саммукхӣбхӯтена̄ти антоупача̄расӣма̄йам̣ т̣хитена. бха̄джетунти ка̄лам̣ гхосетва̄ пат̣ипа̄т̣ийа̄ бха̄джетум̣. кола̄халам̣ ака̄сӣти ‘‘амха̄кам̣ а̄чарийасса детха, упаджджха̄йасса детха̄’’ти евам̣ маха̄саддам̣ ака̄си. чӣварабха̄джанакан̇гесу сабха̄га̄нам̣ бхиккхӯнам̣ апа̄пун̣антампи махаггхам̣ чӣварам̣ денто чханда̄гатим̣ гаччхати на̄ма. ан̃н̃есам̣ вуд̣д̣хатара̄нам̣ па̄пун̣антампи махаггхам̣ чӣварам̣ адатва̄ аппаггхам̣ денто доса̄гатим̣ гаччхати на̄ма. мохамӯл̣хо чӣварада̄наваттам̣ аджа̄нанто моха̄гатим̣ гаччхати на̄ма. мукхара̄нам̣ навака̄нампи бхайена апа̄пун̣антамева махаггхам̣ чӣварам̣ денто бхайа̄гатим̣ гаччхати на̄ма. йо евам̣ на гаччхати, саббесам̣ тула̄бхӯто пама̄н̣абхӯто маджджхатто хоти, со самманнитаббо. бха̄джита̄бха̄джитанти ‘‘еттака̄ни ваттха̄ни бха̄джита̄ни, еттака̄ни абха̄джита̄нӣ’’ти джа̄нанто ‘‘бха̄джита̄бха̄джитан̃ча джа̄неййа̄’’ти вуччати.

уччинитва̄ти ‘‘идам̣ тхӯлам̣, идам̣ сан̣хам̣, идам̣ гханам̣, идам̣ танукам̣, идам̣ парибхуттам̣, идам̣ апарибхуттам̣, идам̣ дӣгхато еттакам̣ путхулато еттака’’нти евам̣ ваттха̄ни вичинитва̄. тулайитва̄ти ‘‘идам̣ еттакам̣ аггхати, идам̣ еттака’’нти евам̣ аггхапариччхедам̣ катва̄. ван̣н̣а̄ван̣н̣ам̣ катва̄ти саче саббесам̣ екекамева дасаггханакам̣ па̄пун̣а̄ти, иччетам̣ кусалам̣; но че па̄пун̣а̄ти, йам̣ нава ва̄ ат̣т̣ха ва̄ аггхати, там̣ ан̃н̃ена екааггханакена ча двиаггханакена ча саддхим̣ бандхитва̄ етена упа̄йена саме пат̣ивӣсе т̣хапетва̄ти аттхо. бхиккхӯ ган̣етва̄ ваггам̣ бандхитва̄ти саче екекасса дийама̄не дивасо наппахоти, даса даса бхиккхӯ ган̣етва̄ даса даса чӣварапат̣ивӣсе екаваггам̣ бандхитва̄ екам̣ бхан̣д̣икам̣ катва̄ евам̣ чӣварапат̣ивӣсам̣ т̣хапетум̣ ануджа̄на̄мӣти аттхо. евам̣ т̣хапитесу чӣварапат̣ивӣсесу кусо па̄тетаббо. техипи бхиккхӯхи пуна кусапа̄там̣ катва̄ бха̄джетаббам̣.

са̄ман̣ера̄нам̣ упад̣д̣хапат̣ивӣсанти еттха йе са̄ман̣ера̄ аттиссара̄ бхиккхусан̇гхасса каттаббакаммам̣ на каронти, уддесапарипуччха̄су йутта̄ а̄чарийупаджджха̄йа̄нам̣йева ваттапат̣ипаттим̣ каронти, ан̃н̃есам̣ на каронти, етесам̣йева упад̣д̣хабха̄го да̄таббо. йе пана пуребхаттан̃ча паччха̄бхаттан̃ча бхиккхусан̇гхассева каттаббакиччам̣ каронти, тесам̣ самако да̄таббо. идан̃ча пит̣т̣хисамайе уппаннена бхан̣д̣а̄га̄ре т̣хапитена ака̄лачӣваренева катхитам̣. ка̄лачӣварам̣ пана самакамева да̄таббам̣. татруппа̄давасса̄ва̄сикам̣ саммун̃джанӣбандхана̄ди сан̇гхасса пха̄тикаммам̣ катва̄ гахетаббам̣. етан̃хеттха саббесам̣ ваттам̣. бхан̣д̣а̄га̄рикачӣварепи саче са̄ман̣ера̄ а̄гантва̄ ‘‘бханте майам̣ йа̄гум̣ пача̄ма, бхаттам̣ пача̄ма, кхаджджакам̣ пача̄ма, аппахаритакам̣ карома, дантакат̣т̣хам̣ а̄хара̄ма, ран̇гачхаллим̣ каппийам̣ катва̄ дема, ким̣ амхехи на катам̣ на̄ма̄’’ти уккут̣т̣хим̣ каронти, самабха̄гова да̄таббо. етам̣ йе ча вираджджхитва̄ каронти, йесан̃ча каран̣абха̄во на пан̃н̃а̄йати, те сандха̄йа вуттам̣. курундийам̣ пана ‘‘саче са̄ман̣ера̄ ‘касма̄ майам̣ бханте сан̇гхакаммам̣ на карома, карисса̄ма̄’ти йа̄чанти, самапат̣ивӣсо да̄таббо’’ти вуттам̣.

уттаритука̄моти надим̣ ва̄ канта̄рам̣ ва̄ уттаритука̄мо; саттхам̣ лабхитва̄ диса̄ паккамитука̄моти аттхо. сакам̣ бха̄гам̣ да̄тунти идам̣ бхан̣д̣а̄га̄рато чӣвара̄ни нӣхаритва̄ пун̃дже кате гхан̣т̣ийа̄ пахат̣а̄йа бхиккхусан̇гхе саннипатите саттхам̣ лабхитва̄ гантука̄мо ‘‘саттхато ма̄ париха̄йӣ’’ти етаматтхам̣ сандха̄йа вуттам̣. тасма̄ анӣхатесу ва̄ чӣваресу аппахат̣а̄йа ва̄ гхан̣т̣ийа̄ асаннипатите ва̄ сан̇гхе да̄тум̣ на ват̣т̣ати. чӣваресу пана нӣхатесу гхан̣т̣им̣ пахаритва̄ бхиккхусан̇гхе саннипатите чӣварабха̄джакена ‘‘имасса бхиккхуно кот̣т̣ха̄сена еттакена бхавитабба’’нти таккетва̄ найагга̄хена чӣварам̣ да̄таббам̣. тула̄йа тулитамива хи самасамам̣ да̄тум̣ на сакка̄, тасма̄ ӯнам̣ ва̄ хоту адхикам̣ ва̄, евам̣ таккена найена диннам̣ судиннам̣. нева ӯнакам̣ пуна да̄таббам̣, на̄тириттам̣ пат̣игган̣хитаббанти.

атирекабха̄гена̄ти даса бхиккхӯ хонти, са̄т̣ака̄пи дасева, тесу еко два̄даса аггхати, сеса̄ дасаггханака̄. саббесу дасаггханакавасена кусе па̄тите йасса бхиккхуно два̄дасаггханако кусо па̄тито, со ‘‘еттакена мама чӣварам̣ пахотӣ’’ти тена атирекабха̄гена гантука̄мо хоти. бхиккхӯ ‘‘атирекам̣ а̄вусо сан̇гхасса сантака’’нти ваданти, там̣ сутва̄ бхагава̄ ‘‘сан̇гхике ча ган̣асантаке ча аппакам̣ на̄ма наттхи, саббаттха сам̣йамо ка̄таббо, ган̣хантена̄пи куккучча̄йитабба’’нти дассетум̣ ‘‘ануджа̄на̄ми бхиккхаве ануккхепе динне’’ти а̄ха. таттха ануккхепо на̄ма йам̣кин̃чи ануккхипитаббам̣ ануппада̄таббам̣ каппийабхан̣д̣ам̣; йаттакам̣ тасса пат̣ивӣсе адхикам̣, таттаке аггханаке йасмим̣ кисмин̃чи каппийабхан̣д̣е диннети аттхо.

викалаке тосетва̄ти еттха чӣваравикалакам̣ пуггалавикалаканти две викалака̄. чӣваравикалакам̣ на̄ма саббесам̣ пан̃ча пан̃ча ваттха̄ни патта̄ни, сеса̄нипи аттхи, екекам̣ пана на па̄пун̣а̄ти, чхиндитва̄ да̄табба̄ни. чхиндантехи ча ад̣д̣хаман̣д̣ала̄дӣнам̣ ва̄ упа̄ханаттхавика̄дӣнам̣ ва̄ пахонака̄ни кхан̣д̣а̄ни катва̄ да̄табба̄ни, хет̣т̣химапариччхедена чатуран̇гулавиттха̄рампи анува̄таппахонака̄йа̄мам̣ кхан̣д̣ам̣ катва̄ да̄тум̣ ват̣т̣ати, апарибхогам̣ пана на ка̄таббанти еваметтха чӣварасса аппахонакабха̄во чӣваравикалакам̣. чхиндитва̄ динне пана там̣ тоситам̣ хоти, атха кусапа̄то ка̄таббо. сачепи екасса бхиккхуно кот̣т̣ха̄се екам̣ ва̄ две ва̄ ваттха̄ни наппахонти, таттха ан̃н̃ам̣ са̄ман̣акам̣ париккха̄рам̣ т̣хапетва̄ йо тена туссати, тасса там̣ бха̄гам̣ датва̄ паччха̄ кусапа̄то ка̄таббо. идампи чӣваравикалаканти андхакат̣т̣хакатха̄йам̣ вуттам̣.

пуггалавикалакам̣ на̄ма даса даса бхиккхӯ ган̣етва̄ ваггам̣ каронта̄нам̣ еко вагго на пӯрати, ат̣т̣ха ва̄ нава ва̄ хонти, тесам̣ ат̣т̣ха ва̄ нава ва̄ кот̣т̣ха̄са̄ ‘‘тумхе име гахетва̄ висум̣ бха̄джетха̄’’ти да̄табба̄. евамайам̣ пуггала̄нам̣ аппахонакабха̄во пуггалавикалакам̣. висум̣ динне пана там̣ тоситам̣ хоти, евам̣ тосетва̄ кусапа̄то ка̄табботи. атха ва̄ викалаке тосетва̄ти йо чӣваравибха̄го ӯнако, там̣ ан̃н̃ена париккха̄рена самам̣ катва̄ кусапа̄то ка̄таббо.

чӣварараджанакатха̄

344. чхакан̣ена̄ти гомайена. пан̣д̣уматтика̄йа̄ти тамбаматтика̄йа. мӯлараджана̄дӣсу халиддим̣ т̣хапетва̄ саббам̣ мӯлараджанам̣ ват̣т̣ати. ман̃джит̣т̣хин̃ча тун̇гаха̄ран̃ча т̣хапетва̄ саббам̣ кхандхараджанам̣ ват̣т̣ати. тун̇гаха̄ро на̄ма еко сакан̣т̣акаруккхо, тасса харита̄лаван̣н̣ам̣ кхандхараджанам̣ хоти. лоддан̃ча кан̣д̣улан̃ча т̣хапетва̄ саббам̣ тачараджанам̣ ват̣т̣ати. аллипаттам̣ нӣлипаттан̃ча т̣хапетва̄ саббам̣ паттараджанам̣ ват̣т̣ати. гихипарибхуттам̣ пана аллипаттена екава̄рам̣ раджитум̣ ват̣т̣ати. ким̣сукапуппхан̃ча кусумбхапуппхан̃ча т̣хапетва̄ саббам̣ пуппхараджанам̣ ват̣т̣ати. пхалараджане пана на кин̃чи на ват̣т̣ати.

сӣтудака̄ти апаккараджанам̣ вуччати. уттара̄л̣умпанти ват̣т̣а̄дха̄ракам̣, раджанакумбхийа̄ маджджхе т̣хапетва̄ там̣ а̄дха̄ракам̣ париккхипитва̄ раджанам̣ паккхипитум̣ ануджа̄на̄мӣти аттхо. еван̃хи кате раджанам̣ на уттарати. удаке ва̄ накхапит̣т̣хика̄йа ва̄ти саче парипаккам̣ хоти, удакапа̄тийа̄ динно тхево сахаса̄ на висарати, накхапит̣т̣хийампи ависаранто тит̣т̣хати. раджанул̣ун̇канти раджанаул̣ун̇кам̣. дан̣д̣акатха̄лаканти тамева садан̣д̣акам̣. раджанаколамбанти раджанакун̣д̣ам̣. омаддантӣти саммадданти. на ча аччхинне тхеве паккамитунти йа̄ва раджанабинду гал̣итам̣ на чхиджджати, та̄ва на ан̃н̃атра гантаббам̣. паттхиннанти атираджитатта̄ тхаддхам̣. удаке оса̄ретунти удаке паккхипитва̄ т̣хапетум̣. раджане пана никкханте там̣ удакам̣ чхад̣д̣етва̄ чӣварам̣ маддитаббам̣. дантака̄са̄ва̄нӣти екам̣ ва̄ две ва̄ ва̄ре раджитва̄ дантаван̣н̣а̄ни дха̄ренти.

чхиннакачӣвара̄нуджа̄нанакатха̄

345. аччхибаддханти чатурассакеда̄ракабаддхам̣. па̄л̣ибаддханти а̄йа̄мато ча виттха̄рато ча дӣгхамарийа̄дабаддхам̣. марийа̄дабаддханти антарантара̄ рассамарийа̄дабаддхам̣. син̇гха̄т̣акабаддханти марийа̄да̄йа марийа̄дам̣ винивиджджхитва̄ гатат̣т̣ха̄не син̇гха̄т̣акабаддхам̣; чатуккасан̣т̣ха̄нанти аттхо. сам̣видахитунти ка̄тум̣. уссахаси твам̣ а̄нанда̄ти саккоси твам̣ а̄нанда. уссаха̄ми бхагава̄ти тумхехи диннанайена саккомӣти дассети. йатра хи на̄ма̄ти йо на̄ма. кусимпи на̄ма̄тиа̄дӣсу кусӣти а̄йа̄мато ча виттха̄рато ча анува̄та̄дӣнам̣ дӣгхапатта̄наметам̣ адхивачанам̣. ад̣д̣хакусӣти антарантара̄ рассапатта̄нам̣ на̄мам̣. ман̣д̣аланти пан̃чакхан̣д̣икачӣварасса екекасмим̣ кхан̣д̣е маха̄ман̣д̣алам̣. ад̣д̣хаман̣д̣аланти кхуддакаман̣д̣алам̣. виват̣т̣анти ман̣д̣алан̃ча ад̣д̣хаман̣д̣алан̃ча екато катва̄ сиббитам̣ маджджхимакхан̣д̣ам̣.

анувиват̣т̣анти тасса убхосу пассесу две кхан̣д̣а̄ни. гӣвеййаканти гӣва̄вет̣ханат̣т̣ха̄не дал̣хӣкаран̣аттхам̣ ан̃н̃ам̣ суттасам̣сиббитам̣ а̄гантукапаттам̣. джан̇гхеййаканти джан̇гхапа̄пун̣анат̣т̣ха̄не татхева сам̣сиббитам̣ паттам̣. гӣват̣т̣ха̄не ча джан̇гхат̣т̣ха̄не ча патта̄намеветам̣ на̄мантипи ваданти. ба̄хантанти анувиват̣т̣а̄нам̣ бахи екекам̣ кхан̣д̣ам̣. ити пан̃чакхан̣д̣икачӣваренетам̣ вича̄ританти. атха ва̄ анувиват̣т̣анти виват̣т̣асса екапассато двиннам̣ екапассато двиннанти чатуннампи кхан̣д̣а̄наметам̣ на̄мам̣. ба̄хантанти суппама̄н̣ам̣ чӣварам̣ па̄рупантена сам̣харитва̄ ба̄ха̄йа упари т̣хапита̄ убхо анта̄ бахимукха̄ тит̣т̣ханти, тесам̣ етам̣ на̄мам̣. айамева хи найо маха̄ат̣т̣хакатха̄йам̣ вуттоти.

тичӣвара̄нуджа̄нанакатха̄

346. чӣварехи уббхан̣д̣икети чӣварехи уббхан̣д̣е кате; йатха̄ уккхиттабхан̣д̣а̄ хонти евам̣ кате; уккхиттабхан̣д̣икабха̄вам̣ а̄па̄дитети аттхо. чӣварабхисинти еттха бхисӣти две тӣн̣и екато катва̄ бхисисан̇кхепена сам̣харитачӣвара̄ни вутта̄ни. те кира бхиккхӯ ‘‘даккхин̣а̄гирито бхагава̄ лахум̣ пат̣иниваттиссатӣ’’ти таттха гаччханта̄ джӣвакаваттхусмим̣ ладдхачӣвара̄ни т̣хапетва̄ агамам̣су. ида̄ни пана чирена а̄гамиссатӣти ман̃н̃ама̄на̄ а̄да̄йа паккамим̣су. антарат̣т̣хака̄сӯти ма̄гхасса ча пхаггун̣асса ча антара̄ ат̣т̣хасу. на бхагавантам̣ сӣтам̣ ахосӣти бхагавато сӣтам̣ на̄хоси. етадахоси йепи кхо те кулапутта̄ти на бхагава̄ аджджхока̄се анисӣдитва̄ етаматтхам̣ на джа̄на̄ти, маха̄джанасан̃н̃а̄панаттхам̣ пана евамака̄си. сӣта̄лука̄ти сӣтапакатика̄; йе пакатийа̄ва сӣтена киламанти. дигун̣ам̣ сан̇гха̄т̣инти дупат̣т̣ам̣ сан̇гха̄т̣им̣. екаччийанти екапат̣т̣ам̣. ити ‘‘бхагава̄ аттана̄ чатӯхи чӣварехи йа̄пети, амха̄кам̣ пана тичӣварам̣ ануджа̄на̄тӣ’’ти вачанасса ока̄сам̣ упаччхиндитум̣ дигун̣ам̣ сан̇гха̄т̣им̣ ануджа̄на̄ти, екаччике итаре. еван̃хи несам̣ чатта̄ри бхависсантӣти.

атирекачӣвара̄дикатха̄

348. аггал̣ам̣ аччхупеййанти чхиддат̣т̣ха̄не пилотикакхан̣д̣ам̣ лагга̄пеййам̣. ахатакаппа̄нанти екава̄рам̣ дхота̄нам̣. утуддхат̣а̄нанти утуто дӣгхака̄лато уддхат̣а̄нам̣ хатаваттхака̄нам̣, пилотика̄нанти вуттам̣ хоти. па̄пан̣икети антара̄пан̣ато патитапилотикачӣваре. усса̄хо каран̣ӣйоти парийесана̄ ка̄табба̄. париччхедо панеттха наттхи, пат̣т̣асатампи ват̣т̣ати. саббамидам̣ са̄дийантасса бхиккхуно васена вуттам̣. аггал̣ам̣ туннанти еттха уддхаритва̄ аллӣйа̄панакхан̣д̣ам̣ аггал̣ам̣, суттена сам̣сиббитам̣ туннам̣; ват̣т̣етва̄ каран̣ам̣ оват̣т̣икам̣ . кан̣д̣усакам̣ вуччати муддика̄. дал̣хӣкамманти ануддхаритва̄ва упассайам̣ катва̄ аллӣйа̄панакам̣ ваттхакхан̣д̣ам̣.

349-351. виса̄кха̄ваттху утта̄наттхам̣. тато парам̣ пуббе виниччхитамева. соваггиканти саггаппаттахетукам̣. тенева̄ха ‘‘соваггика’’нти. сокам̣ апанетӣти соканудам̣. ана̄майа̄ти арога̄. саггамхи ка̄йамхӣти саггопапанна̄.

353. путхуджджана̄ ка̄месу вӣтара̄га̄ти джха̄нала̄бхино.

356. сандит̣т̣хоти дит̣т̣хаматтакамитто. самбхаттоти екасамбхого дал̣хамитто. а̄лапитоти ‘‘мама сантакам̣ йам̣ иччхеййа̄си, там̣ ган̣ха̄хӣ’’ти евам̣ вутто. етесу тӣсу ан̃н̃атарана̄мена саддхим̣ джӣвати, гахите аттамано хотӣти имехи гахитависса̄со рухати.

паччхимавикаппанупагачӣвара̄дикатха̄

359. пам̣сукӯлакатоти катапам̣сукӯло. гаруко хотӣти джин̣н̣аджин̣н̣ат̣т̣ха̄не аггал̣а̄ропанена гаруко хоти. сутталӯкхам̣ ка̄тунти суттенева аггал̣ам̣ ка̄тунти аттхо. викан̣н̣о хотӣти суттам̣ аччхетва̄ аччхетва̄ сиббанта̄нам̣ еко сан̇гха̄т̣икон̣о дӣгхо хоти. викан̣н̣ам̣ уддхаритунти дӣгхакон̣ам̣ чхиндитум̣. окирийантӣти чхиннакон̣ато гал̣анти. анува̄там̣ парибхан̣д̣анти анува̄тан̃чева парибхан̣д̣ан̃ча. патта̄ луджджантӣти махантесу паттамукхесу динна̄ни сутта̄ни гал̣анти, тато патта̄ луджджанти. ат̣т̣хападакам̣ ка̄тунти ат̣т̣хападакаччханнена паттамукхам̣ сиббитум̣.

360. анва̄дхикампи а̄ропетунти а̄гантукапаттампи да̄тум̣. идам̣ пана аппахонаке а̄ропетаббам̣. саче пахоти, а̄гантукапаттам̣ на ват̣т̣ати, чхиндитаббамева.

361. на ча бхиккхаве саддха̄деййанти еттха сесан̃а̄тӣнам̣ денто винипа̄тетийева. ма̄та̄питаро пана саче радждже т̣хита̄ паттхайанти, да̄таббам̣.

362. гила̄ноти гила̄ната̄йа гахетва̄ гантум̣ асаматтхо. вассикасан̇кетанти вассике чатта̄ро ма̄се. надӣпа̄ранти надийа̄ па̄ре бхаттам̣ бхун̃джитаббам̣ хоти. аггал̣агуттивиха̄роти саббесвева четесу гила̄навассикасан̇кетанадӣпа̄рагаманааттхатакатхинабха̄весу аггал̣агуттийева пама̄н̣ам̣. гутте ева хи виха̄ре етесу ка̄ран̣есу никкхипитва̄ бахи гантум̣ ват̣т̣ати, на агутте. а̄ран̃н̃акасса пана виха̄ро на сугутто хоти, тена бхан̣д̣уккхалика̄йа паккхипитва̄ па̄са̄н̣асусира руккхасусира̄дӣсу суппат̣иччханнесу т̣хапетва̄ гантаббам̣.

сан̇гхикачӣваруппа̄дакатха̄

363. туйхева бхиккху та̄ни чӣвара̄нӣти ан̃н̃аттха гахетва̄ хат̣а̄нипи туйхева; на тесам̣ ан̃н̃о кочи иссароти. еван̃ча пана ватва̄ ана̄гатепи никкуккучча̄ ган̣хиссантӣти дассетум̣ идха пана̄тиа̄дима̄ха. тассева та̄ни чӣвара̄ни йа̄ва катхинасса уббха̄ра̄ти саче ган̣апӯраке бхиккхӯ лабхитва̄ катхинам̣ аттхатам̣ хоти, пан̃чама̄се; но че аттхатам̣ хоти, екам̣ чӣварама̄самева. йам̣ ‘‘сан̇гхасса дема̄’’ти ва̄ денти, ‘‘сан̇гхам̣ уддисса дема̄’’ти ва̄ денти, ‘‘вассам̣вуттхасан̇гхасса дема̄’’ти ва̄ денти, ‘‘васса̄ва̄сикам̣ дема̄’’ти ва̄ денти, сачепи матакачӣварам̣ авибхаджитва̄ там̣ виха̄рам̣ пависанти, там̣ саббам̣ тассева бхиккхуно хоти. йампи со васса̄ва̄саттха̄йа вад̣д̣хим̣ пайоджетва̄ т̣хапитаупаниккхепато ва̄ татруппа̄дато ва̄ васса̄ва̄сикам̣ ган̣ха̄ти, саббам̣ суггахитамева хоти. идаметтха лаккхан̣ам̣, йена тена̄ка̄рена сан̇гхасса уппаннам̣ ваттхам̣ аттхатакатхинасса пан̃чама̄се, анаттхатакатхинасса екам̣ чӣварама̄сам̣ па̄пун̣а̄тӣти. йам̣ пана ‘‘идам̣ идха вассам̣вуттхасан̇гхасса дема̄’’ти ва̄ ‘‘васса̄ва̄сикам̣ дема̄’’ти ва̄ ватва̄ диннам̣, там̣ анаттхатакатхинасса̄пи пан̃чама̄се па̄пун̣а̄ти. тато парам̣ пана уппаннам̣ васса̄ва̄сикам̣ пуччхитаббам̣ – ‘‘ким̣ атӣтавассе идам̣ васса̄ва̄сикам̣, уда̄ху ана̄гатавассе’’ти! касма̄? пит̣т̣хисамайе уппаннатта̄.

утука̄ланти васса̄нато ан̃н̃ам̣ ка̄лам̣. та̄ни чӣвара̄ни а̄да̄йа са̄ваттхим̣ гантва̄ти еттха та̄ни чӣвара̄ни гатагатат̣т̣ха̄не сан̇гхика̄нева хонти, бхиккхӯхи дит̣т̣хаматтамеветтха пама̄н̣ам̣. тасма̄ саче кечи пат̣ипатхам̣ а̄гаччханта̄ ‘‘кухим̣ а̄вусо гаччхасӣ’’ти пуччхитва̄ таматтхам̣ сутва̄ ‘‘ким̣ а̄вусо майам̣ сан̇гхо на хома̄’’ти таттхева бха̄джетва̄ ган̣ханти, суггахита̄ни. сачепи еса магга̄ оккамитва̄ кан̃чи виха̄рам̣ ва̄ а̄санаса̄лам̣ ва̄ пин̣д̣а̄йа чаранто екам̣ гехамева ва̄ пависати, татра ча нам̣ бхиккхӯ дисва̄ таматтхам̣ пуччхитва̄ бха̄джетва̄ ган̣ханти, суггахита̄нева.

адхит̣т̣ха̄тунти еттха адхит̣т̣хахантена ваттам̣ джа̄нитаббам̣. тена хи бхиккхуна̄ гхан̣т̣им̣ пахаритва̄ ка̄лам̣ гхосетва̄ тхокам̣ а̄гаметва̄ саче гхан̣т̣исан̃н̃а̄йа ва̄ ка̄ласан̃н̃а̄йа ва̄ бхиккхӯ а̄гаччханти, техи саддхим̣ бха̄джетабба̄ни. но че а̄гаччханти, ‘‘майхима̄ни чӣвара̄ни па̄пун̣антӣ’’ти адхит̣т̣ха̄табба̄ни. евам̣ адхит̣т̣хите сабба̄ни тассева хонти, т̣хитика̄ пана на тит̣т̣хати.

саче екекам̣ уддхаритва̄ ‘‘айам̣ пат̣хамабха̄го майхам̣ па̄пун̣а̄ти, айам̣ дутийабха̄го’’ти евам̣ ган̣ха̄ти, гахита̄ни ча суггахита̄ни хонти, т̣хитика̄ ча тит̣т̣хати. евам̣ па̄петва̄ ган̣хантена̄пи адхит̣т̣хитамева хоти. саче пана гхан̣т̣им̣ пахаритва̄ ва̄ аппахаритва̄ ва̄ ка̄лампи гхосетва̄ ва̄ агхосетва̄ ва̄ ‘‘ахамеветтха майхамева има̄ни чӣвара̄нӣ’’ти ган̣ха̄ти, дуггахита̄ни хонти. атха ‘‘ан̃н̃о кочи идха наттхи, майхам̣ ета̄ни па̄пун̣антӣ’’ти ган̣ха̄ти, суггахита̄ни.

па̄тите кусети екакот̣т̣ха̄се кусадан̣д̣аке па̄титаматте сачепи бхиккхусахассам̣ хоти, гахитамева на̄ма чӣварам̣. на̄ка̄ма̄ бха̄го да̄таббо. саче пана аттано ручийа̄ да̄тука̄ма̄ хонти, денту. анубха̄гепи есева найо.

сачӣвара̄нӣти ‘‘ка̄лачӣварампи сан̇гхасса итова дасса̄ма, висум̣ саджджийама̄не атичирам̣ хотӣ’’ти кхиппам̣йева сачӣвара̄ни бхатта̄ни акам̣су. тхере а̄гамма уппанна̄нӣти тумхесу паса̄дена кхиппам̣ уппанна̄ни.

сан̇гхасса дема̄ти чӣвара̄ни дентӣти сакалампи чӣварака̄лам̣ сан̣икам̣ сан̣икам̣ дентийева. пуримесу пана двӣсу ваттхӯсу паччхиннада̄натта̄ адам̣сӯти вуттам̣. самбахула̄ тхера̄ти винайадхарапа̄моккхатхера̄. идам̣ пана ваттхум̣ саддхим̣ пуримена двебха̄тикаваттхуна̄ париниббуте бхагавати уппаннам̣, име ча тхера̄ дит̣т̣хапубба̄ татха̄гатам̣, тасма̄ пуримесу ваттхӯсу татха̄гатена пан̃н̃аттанайенева катхесум̣.

упанандасакйапуттаваттхукатха̄

364. га̄мака̄ва̄сам̣ агама̄сӣти аппева на̄ма чӣвара̄ни бха̄джента̄ майхампи сан̇гахам̣ кареййунти чӣварабха̄джанака̄лам̣ саллаккхетва̄ва агама̄си. са̄дийиссасӣти ган̣хиссаси. еттха ча кин̃ча̄пи тасса бха̄го на па̄пун̣а̄ти. атха кхо ‘‘нагарава̄сико айам̣ мукхаро дхаммакатхико’’ти те бхиккхӯ ‘‘са̄дийиссасӣ’’ти а̄хам̣су. йо са̄дийеййа а̄патти дуккат̣асса̄ти еттха пана кин̃ча̄пи лахука̄ а̄патти, атха кхо гахита̄ни гахитат̣т̣ха̄не да̄табба̄ни. сачепи нат̣т̣ха̄ни ва̄ джин̣н̣а̄ни ва̄ хонти, тассева гӣва̄. дехӣти вутте аденто дхураниккхепе бхан̣д̣аггхена ка̄ретаббо.

ека̄дхиппа̄йанти екам̣ адхиппа̄йам̣; екам̣ пуггалапат̣ивӣсамева детха̄ти аттхо. ида̄ни йатха̄ со да̄таббо, там̣ дассетум̣ тантим̣ т̣хапенто идха пана̄тиа̄дима̄ха. таттха саче амутра упад̣д̣хам̣ амутра упад̣д̣ханти екекасмим̣ ека̄хамека̄хам̣ ва̄ сатта̄хам̣ сатта̄хам̣ ва̄ саче васати, екекасмим̣ виха̄ре йам̣ еко пуггало лабхати, тато тато упад̣д̣хам̣ упад̣д̣хам̣ да̄таббам̣. евам̣ ека̄дхиппа̄йо динно хоти. йаттха ва̄ пана бахутаранти саче екасмим̣ виха̄ре васанто итарасмим̣ сатта̄хава̄рена арун̣амева ут̣т̣ха̄пети, евам̣ пуримасмим̣ бахутарам̣ васати на̄ма. тасма̄ тато бахутарам̣ васитавиха̄рато тасса пат̣ивӣсо да̄таббо. евампи ека̄дхиппа̄йо динно хоти. идан̃ча на̄на̄ла̄бхехи на̄нӯпача̄рехи екасӣмавиха̄рехи катхитам̣, на̄на̄сӣмавиха̄ре пана сена̄санагга̄хо пат̣иппассамбхати. тасма̄ таттха чӣварапат̣ивӣсо на па̄пун̣а̄ти. сесам̣ пана а̄мисабхесаджджа̄ди саббам̣ саббаттха антосӣмагатасса па̄пун̣а̄ти.

гила̄наваттхукатха̄

365. ман̃чаке нипа̄тесунти евам̣ дховитва̄ ан̃н̃ам̣ ка̄са̄вам̣ нива̄сетва̄ ман̃чаке нипаджджа̄песум̣; нипаджджа̄петва̄ ча пана̄йасма̄ а̄нандо муттакарӣсакилит̣т̣хам̣ ка̄са̄вам̣ дховитва̄ бхӯмийам̣ парибхан̣д̣ам̣ ака̄си. йо бхиккхаве мам̣ упат̣т̣хахеййа, со гила̄нам̣ упат̣т̣хахеййа̄ти йо мам̣ ова̄да̄нуса̄санӣкаран̣ена упат̣т̣хахеййа, со гила̄нам̣ упат̣т̣хахеййа; мама ова̄дака̄ракена гила̄но упат̣т̣ха̄табботи айамеветтха аттхо. бхагавато ча гила̄насса ча упат̣т̣ха̄нам̣ екасадисанти евам̣ панеттха аттхо на гахетаббо. сан̇гхена упат̣т̣ха̄табботи йассете упаджджха̄дайо тасмим̣ виха̄ре наттхи, а̄гантуко хоти екача̄рико бхиккху, со сан̇гхасса бха̄ро, тасма̄ сан̇гхена упат̣т̣ха̄таббо. но че упат̣т̣хахеййа, сакаласса сан̇гхасса а̄патти. ва̄рам̣ т̣хапетва̄ джаггантесу пана йо аттано ва̄ре на джаггати, тассева а̄патти. сан̇гхаттхеропи ва̄рако на муччати. саче сакало сан̇гхо екасса бха̄рам̣ кароти, еко ва̄ ваттасампанно бхиккху ахамева джаггисса̄мӣти пат̣иджаггати, сан̇гхо а̄паттито муччати.

366. абхиккамантам̣ ва̄ абхиккаматӣтиа̄дӣсу вад̣д̣хантам̣ ва̄ а̄ба̄дхам̣ ‘‘идам̣ на̄ма ме парибхун̃джантасса вад̣д̣хати, идам̣ парибхун̃джантасса париха̄йати, идам̣ парибхун̃джантасса тит̣т̣хатӣ’’ти йатха̄бхӯтам̣ на̄викаротӣти еваматтхо дат̣т̣хаббо. на̄ланти на патирӯпо, на йутто упат̣т̣ха̄тум̣. бхесаджджам̣ сам̣видха̄тунти бхесаджджам̣ йоджетум̣ асаматтхо хоти. а̄мисантароти а̄мисам̣ асса антаранти а̄мисантаро. антаранти ка̄ран̣ам̣ вуччати; а̄мисака̄ран̣а̄ йа̄губхаттапаттачӣвара̄ни паттхенто упат̣т̣ха̄тӣти аттхо.

матасантакакатха̄

367. ка̄лан̇катети ка̄лакирийа̄йа. гила̄нупат̣т̣ха̄ка̄нам̣ да̄тунти еттха анантарам̣ вутта̄йа каммава̄ча̄йа диннампи апалокетва̄ диннампи диннамева хоти, ват̣т̣ати.

369. йам̣ таттха лахубхан̣д̣ам̣ йам̣ таттха гарубхан̣д̣анти еттха лахубхан̣д̣агарубхан̣д̣а̄нам̣ на̄на̄каран̣ам̣ парато ван̣н̣айисса̄ма. гила̄нупат̣т̣ха̄кала̄бхе пана айам̣ а̄дито пат̣т̣ха̄йа виниччхайо –

саче сакале бхиккхусан̇гхе упат̣т̣хаханте ка̄лам̣ кароти, саббепи са̄мика̄. атха екаччехи ва̄ре кате екаччехи акатейева ка̄лам̣ кароти, таттха екачче а̄чарийа̄ ваданти – ‘‘саббепи аттано ва̄ре сампатте кареййум̣, тасма̄ саббепи са̄мино’’ти. екачче ваданти – ‘‘йехи джаггито те ева лабханти, итаре на лабхантӣ’’ти. са̄ман̣ере ка̄лан̇кате саче чӣварам̣ аттхи, гила̄нупат̣т̣ха̄ка̄нам̣ да̄таббам̣. но че аттхи йам̣ аттхи, там̣ да̄таббам̣. ан̃н̃асмим̣ париккха̄ре сати чӣварабха̄гам̣ катва̄ да̄таббам̣.

бхиккху ча са̄ман̣еро ча саче самам̣ упат̣т̣хахим̣су, самако бха̄го да̄таббо. атха са̄ман̣ерова упат̣т̣хахати, бхиккхусса сам̣видаханаматтамева хоти, са̄ман̣ерасса джет̣т̣хакабха̄го да̄таббо. саче са̄ман̣еро бхиккхуна̄ а̄нӣтаудакена йа̄гум̣ пачитва̄ пат̣игга̄ха̄панаматтамева кароти, бхиккху упат̣т̣хахати, бхиккхусса джет̣т̣хакабха̄го да̄таббо.

бахӯ бхиккхӯ самагга̄ хутва̄ упат̣т̣хаханти, саббесам̣ самако бха̄го да̄таббо. йо панеттха висесена упат̣т̣хахати, тасса висесо ка̄таббо. йена пана екадивасампи гила̄нупат̣т̣ха̄кавасена йа̄губхаттам̣ ва̄ пачитва̄ диннам̣, наха̄нам̣ ва̄ пат̣ийа̄дитам̣, сопи гила̄нупат̣т̣ха̄кова. йо самӣпам̣ ана̄гантва̄ бхесаджджатан̣д̣ула̄дӣни песети, айам̣ гила̄нупат̣т̣ха̄ко на хоти. йо парийеситва̄ га̄ха̄петва̄ а̄гаччхати, айам̣ гила̄нупат̣т̣ха̄кова.

еко ваттасӣсена джаггати; еко пачча̄са̄йа, матака̄ле убхопи пачча̄сӣсанти, убхиннампи да̄таббам̣. еко упат̣т̣хахитва̄ гила̄насса ва̄ каммена аттано ва̄ каммена каттхачи гато ‘‘пуна а̄гантва̄ джаггисса̄мӣ’’ти, етассапи да̄таббам̣. еко чирам̣ упат̣т̣хахитва̄ ‘‘ида̄ни на саккомӣ’’ти дхурам̣ никкхипитва̄ гаччхати, сачепи там̣дивасамева гила̄но ка̄лам̣кароти, упат̣т̣ха̄кабха̄го на да̄таббо.

гила̄нупат̣т̣ха̄ко на̄ма гихи ва̄ хоту паббаджито ва̄, антамасо ма̄туга̄мопи, саббе бха̄гам̣ лабханти. саче тасса бхиккхуно паттачӣвараматтамева хоти, ан̃н̃ам̣ наттхи; саббам̣ гила̄нупат̣т̣ха̄ка̄нам̣йева да̄таббам̣. сачепи сахассам̣ аггхати, ан̃н̃ам̣ пана бахумпи париккха̄рам̣ те на лабханти; сан̇гхассева хоти. авасесам̣ бхан̣д̣ам̣ бахукан̃чева махаггхан̃ча, тичӣварам̣ аппаггхам̣; тато гахетва̄ тичӣварапариккха̄ро да̄таббо. саббан̃четам̣ сан̇гхикатова лаббхати.

саче пана со джӣвама̄нойева саббам̣ аттано париккха̄рам̣ ниссаджджитва̄ кассачи ада̄си, кочи ва̄ висса̄сам̣ аггахеси, йасса диннам̣, йена ча гахитам̣, тассева хоти. тасса ручийа̄ ева гила̄нупат̣т̣ха̄ка̄ лабханти, ан̃н̃есам̣ адатва̄ дӯре т̣хапитапариккха̄ра̄пи таттха таттха сан̇гхассева хонти. двиннам̣ сантакам̣ хоти авибхаттам̣, екасмим̣ ка̄лан̇кате итаро са̄мӣ. бахӯнампи сантаке есева найо. саббесу матесу сан̇гхикам̣ хоти. сачепи авибхаджитва̄ саддхивиха̄рика̄дӣнам̣ денти адиннамева хоти. вибхаджитва̄ диннам̣ пана судиннам̣. там̣ тесу матесупи саддхивиха̄рика̄дӣнам̣йева хоти, на сан̇гхасса.

кусачӣра̄дипат̣иккхепакатха̄

371. кусачӣра̄дӣсу аккана̄л̣анти аккана̄л̣амайам̣. поттхакоти макачимайо вуччати. сеса̄ни пат̣хамапа̄ра̄джикаван̣н̣ана̄йам̣ вутта̄ни. тесу поттхаке ева дуккат̣ам̣. сесесу тхуллаччайа̄нӣти. аккадуссакадалидуссаеракадусса̄ни пана поттхакагатика̄нева.

372. саббанӣлака̄дӣни раджанам̣ дховитва̄ пуна раджитва̄ дха̄ретабба̄ни. на сакка̄ че хонти дховитум̣, паччаттхаран̣а̄ни ва̄ ка̄табба̄ни. дупат̣т̣ачӣварасса ва̄ маджджхе да̄табба̄ни. тесам̣ ван̣н̣ана̄наттам̣ упа̄хана̄су вуттанайамева. аччхиннадасадӣгхадаса̄ни даса̄ чхиндитва̄ дха̄ретабба̄ни. кан̃чукам̣ лабхитва̄ пха̄летва̄ раджитва̄ парибхун̃джитум̣ ват̣т̣ати. вет̣ханепи есева найо. тирӣт̣акам̣ пана руккхачхаллимайам̣; там̣ па̄дапун̃чханам̣ ка̄тум̣ ват̣т̣ати.

374. патирӯпе га̄хакети саче кочи бхиккху ‘‘ахам̣ тасса ган̣ха̄мӣ’’ти ган̣ха̄ти, да̄таббанти аттхо. еваметесу тевӣсатийа̄ пуггалесу сол̣аса джана̄ на лабханти, сатта джана̄ лабхантӣти.

сан̇гхебхиннечӣваруппа̄дакатха̄

376. сан̇гхо бхиджджатӣти бхиджджитва̄ косамбакабхиккхӯ вийа две кот̣т̣ха̄са̄ хонти. екасмим̣ паккхети екасмим̣ кот̣т̣ха̄се даккхин̣одакан̃ча гандха̄дӣни ча денти, екасмим̣ чӣвара̄ни. сан̇гхассеветанти сакаласса сан̇гхасса двиннампи кот̣т̣ха̄са̄нам̣ етам̣ хоти, гхан̣т̣им̣ пахаритва̄ двӣхипи паккхехи екато бха̄джетаббам̣. паккхассеветанти евам̣ динне йасса кот̣т̣ха̄сасса удакам̣ диннам̣, тасса удакамева хоти; йасса чӣварам̣ диннам̣, тассева чӣварам̣. йаттха пана даккхин̣одакам̣ пама̄н̣ам̣ хоти, таттха еко паккхо даккхин̣одакасса ладдхатта̄ чӣвара̄ни лабхати, еко чӣвара̄намева ладдхатта̄ти убхохипи екато хутва̄ йатха̄вуд̣д̣хам̣ бха̄джетаббам̣. идам̣ кира парасамудде лаккхан̣анти маха̄ат̣т̣хакатха̄йам̣ вуттам̣. тасмим̣йева паккхети еттха пана итаро паккхо аниссаройева. чӣварапесанаваттхӯни па̄кат̣а̄нева.

ат̣т̣хачӣварама̄тика̄катха̄

379. ида̄ни а̄дито пат̣т̣ха̄йа вуттачӣвара̄нам̣ пат̣ила̄бхакхеттам̣ дассетум̣ ‘‘ат̣т̣хима̄ бхиккхаве ма̄тика̄’’тиа̄дима̄ха. сӣма̄йа детӣтиа̄ди пуггала̄дхит̣т̣ха̄нанайена вуттам̣. еттха пана сӣма̄йа да̄нам̣ ека̄ ма̄тика̄, катика̄йа да̄нам̣ дутийа̄…пе… пуггаласса да̄нам̣ ат̣т̣хама̄. таттха сӣма̄йа даммӣти евам̣ сӣмам̣ пара̄маситва̄ денто сӣма̄йа дети на̄ма. еса найо саббаттха.

сӣма̄йа дети, йа̄ватика̄ бхиккхӯ антосӣмагата̄ техи бха̄джетаббантиа̄димхи пана ма̄тика̄ниддесе сӣма̄йа детӣти еттха та̄ва кхан̣д̣асӣма̄, упача̄расӣма̄, сама̄насам̣ва̄сасӣма̄, авиппава̄сасӣма̄, ла̄бхасӣма̄, га̄масӣма̄, нигамасӣма̄, нагарасӣма̄, аббхантарасӣма̄, удакуккхепасӣма̄, джанападасӣма̄, рат̣т̣хасӣма̄, раджджасӣма̄, дӣпасӣма̄, чаккава̄л̣асӣма̄ти паннараса сӣма̄ ведитабба̄.

таттха кхан̣д̣асӣма̄ сӣма̄катха̄йам̣ вутта̄ва. упача̄расӣма̄ париккхиттасса виха̄расса париккхепена апариккхиттасса париккхепа̄рахат̣т̣ха̄нена париччхинна̄ хоти. апича бхиккхӯнам̣ дхувасаннипа̄тат̣т̣ха̄нато ва̄ парийанте т̣хитабходжанаса̄лато ва̄ нибаддхавасанакаа̄ва̄сато ва̄ тха̄мамаджджхимасса пурисасса двиннам̣ лед̣д̣упа̄та̄нам̣ анто упача̄расӣма̄ ведитабба̄, са̄ пана а̄ва̄сесу вад̣д̣хантесу вад̣д̣хати, париха̄йантесу париха̄йати. маха̄паччарийам̣ пана ‘‘бхиккхӯсупи вад̣д̣хантесу вад̣д̣хатӣ’’ти вуттам̣. тасма̄ саче виха̄ре саннипатитабхиккхӯхи саддхим̣ ека̄баддха̄ хутва̄ йоджанасатампи пӯретва̄ нисӣданти, йоджанасатампи упача̄расӣма̄ва хоти, саббесам̣ ла̄бхо па̄пун̣а̄ти. сама̄насам̣ва̄саавиппава̄сасӣма̄двайампи вуттамева.

ла̄бхасӣма̄ на̄ма нева самма̄самбуддхена анун̃н̃а̄та̄, на дхаммасан̇га̄хакаттхерехи т̣хапита̄; апича кхо ра̄джара̄джамаха̄матта̄ виха̄рам̣ ка̄ретва̄ га̄вутам̣ ва̄ ад̣д̣хайоджанам̣ ва̄ йоджанам̣ ва̄ самантато париччхиндитва̄ ‘‘айам̣ амха̄кам̣ виха̄расса ла̄бхасӣма̄’’ти на̄маликхитаке тхамбхе никхан̣итва̄ ‘‘йам̣ еттхантаре уппаджджати, саббам̣ там̣ амха̄кам̣ виха̄расса дема̄’’ти сӣмам̣ т̣хапенти, айам̣ ла̄бхасӣма̄ на̄ма. га̄манигаманагарааббхантараудакуккхепасӣма̄пи вутта̄ ева. джанападасӣма̄ на̄ма – ка̄сикосаларат̣т̣ха̄дӣнам̣ анто бахӯ джанапада̄ хонти, таттха екеко джанападапариччхедо джанападасӣма̄. рат̣т̣хасӣма̄ на̄ма ка̄сикосала̄дират̣т̣хапариччхедо. раджджасӣма̄ на̄ма ‘‘чол̣абхого керал̣абхого’’ти евам̣ екекасса ран̃н̃о а̄н̣а̄паваттит̣т̣ха̄нам̣. дӣпасӣма̄ на̄ма самуддантена париччхиннамаха̄дӣпа̄ ча антарадӣпа̄ ча. чаккава̄л̣асӣма̄ на̄ма чаккава̄л̣апаббатенева париччхинна̄.

евамета̄су сӣма̄су кхан̣д̣асӣма̄йа кеначи каммена саннипатитам̣ сан̇гхам̣ дисва̄ ‘‘еттхева сӣма̄йа сан̇гхасса демӣ’’ти вутте йа̄ватика̄ бхиккхӯ антокхан̣д̣асӣмагата̄, техи бха̄джетаббам̣. тесам̣йева хи там̣ па̄пун̣а̄ти. ан̃н̃есам̣ сӣмантарика̄йа ва̄ упача̄расӣма̄йа ва̄ т̣хита̄нампи на па̄пун̣а̄ти. кхан̣д̣асӣма̄йа т̣хите пана руккхе ва̄ паббате ва̄ т̣хитасса хет̣т̣ха̄ ва̄ патхавӣвемаджджхагатасса па̄пун̣а̄тийева. ‘‘имисса̄ упача̄расӣма̄йа сан̇гхасса даммӣ’’ти диннам̣ пана кхан̣д̣асӣма̄сӣмантарика̄су т̣хита̄нампи па̄пун̣а̄ти. ‘‘сама̄насам̣ва̄сасӣма̄йа даммӣ’’ти диннам̣ пана кхан̣д̣асӣма̄сӣмантарика̄су т̣хита̄нам̣ на па̄пун̣а̄ти. авиппава̄сасӣма̄ла̄бхасӣма̄су диннам̣ та̄су сӣма̄су антогата̄нам̣ па̄пун̣а̄ти. га̄масӣма̄дӣсу диннам̣ та̄сам̣ сӣма̄нам̣ аббхантаре баддхасӣма̄йа т̣хита̄нампи па̄пун̣а̄ти. аббхантарасӣма̄удакуккхепасӣма̄су диннам̣ таттха антогата̄нам̣йева па̄пун̣а̄ти. джанападарат̣т̣хараджджадӣпачаккава̄л̣асӣма̄супи га̄масӣма̄дӣсу вуттасадисойева виниччхайо.

саче пана джамбудӣпе т̣хито ‘‘тамбапан̣н̣идӣпе сан̇гхасса даммӣ’’ти дети, тамбапан̣н̣идӣпато екопи гантва̄ саббесам̣ ган̣хитум̣ лабхати. сачепи татрева еко сабха̄габхиккху сабха̄га̄нам̣ бха̄гам̣ ган̣ха̄ти, на ва̄ретаббо. евам̣ та̄ва йо сӣмам̣ пара̄маситва̄ дети, тасса да̄не виниччхайо ведитаббо.

йо пана асукасӣма̄йа̄ти ваттум̣ на джа̄на̄ти, кевалам̣ сӣма̄ти вачанаматтамева джа̄нанто виха̄рам̣ гантва̄ ‘‘сӣма̄йа даммӣ’’ти ва̄ ‘‘сӣмат̣т̣хакасан̇гхасса даммӣ’’ти ва̄ бхан̣ати, со пуччхитаббо – ‘‘сӣма̄ на̄ма бахувидха̄, катарасӣмам̣ сандха̄йа бхан̣асӣ’’ти? саче вадати – ‘‘ахам̣ асукасӣма̄ти на джа̄на̄ми, сӣмат̣т̣хакасан̇гхо бха̄джетва̄ ган̣ха̄тӯ’’ти катарасӣма̄йа бха̄джетаббам̣? маха̄сӣваттхеро кира̄ха – ‘‘авиппава̄сасӣма̄йа̄’’ти. тато нам̣ а̄хам̣су – ‘‘авиппава̄сасӣма̄ на̄ма тийоджана̄пи хоти, евам̣ санте тийоджане т̣хита̄ ла̄бхам̣ ган̣хиссанти, тийоджане т̣хатва̄ а̄гантукаваттам̣ пӯретва̄ а̄ра̄мам̣ пависитаббам̣ бхависсати, гамико тийоджанам̣ гантва̄ сена̄санам̣ а̄пуччхиссати, ниссайапат̣ипаннасса тийоджана̄тиккаме ниссайо пат̣иппассамбхиссати, па̄рива̄сикена тийоджанам̣ атиккамитва̄ арун̣ам̣ ут̣т̣ха̄петаббам̣ бхависсати, бхиккхунийа̄ тийоджане т̣хатва̄ а̄ра̄маппавесанам̣ а̄пуччхитаббам̣ бхависсати, саббампетам̣ упача̄расӣма̄йа париччхедавасенева ка̄тум̣ ват̣т̣ати. тасма̄ упача̄расӣма̄йамева бха̄джетабба’’нти.

катика̄йа̄ти сама̄нала̄бхакатика̄йа. тенева̄ха – ‘‘самбахула̄ а̄ва̄са̄ сама̄нала̄бха̄ хонтӣ’’ти. татревам̣ катика̄ ка̄табба̄, екасмим̣ виха̄ре саннипатитехи бхиккхӯхи йам̣ виха̄рам̣ сан̇ган̣хитука̄ма̄ сама̄нала̄бхам̣ ка̄тум̣ иччханти, тасса на̄мам̣ гахетва̄ асуко на̄ма виха̄ро пора̄н̣акоти ва̄ буддха̄дхивуттхоти ва̄ аппала̄бхоти ва̄ йам̣кин̃чи ка̄ран̣ам̣ ватва̄ там̣ виха̄рам̣ имина̄ виха̄рена саддхим̣ екала̄бхам̣ ка̄тум̣ сан̇гхасса руччатӣти тиккхаттум̣ са̄ветаббам̣. етта̄вата̄ тасмим̣ виха̄ре нисиннопи идха нисиннова хоти, тасмим̣ виха̄репи сан̇гхена евамева ка̄таббам̣. етта̄вата̄ идха нисиннопи тасмим̣ нисиннова хоти. екасмим̣ ла̄бхе бха̄джийама̄не итарасмим̣ т̣хитасса бха̄гам̣ гахетум̣ ват̣т̣ати. евам̣ екена виха̄рена саддхим̣ бахӯпи а̄ва̄са̄ екала̄бха̄ ка̄табба̄.

бхиккха̄пан̃н̃аттийа̄ти аттано паричча̄гапан̃н̃а̄панат̣т̣ха̄не. тенева̄ха – ‘‘йаттха сан̇гхасса дхувака̄ра̄ карийантӣ’’ти. тассаттхо – йасмим̣ виха̄ре имасса чӣварада̄йакасса сантакам̣ сан̇гхасса па̄кават̣т̣ам̣ ва̄ ваттати, йасмим̣ ва̄ виха̄ре бхиккхӯ аттано бха̄рам̣ катва̄ сада̄ гехе бходжети, йаттха ва̄ анена а̄ва̄со ка̄рито, сала̄кабхатта̄дӣни ва̄ нибаддха̄ни, йена пана сакалопи виха̄ро патит̣т̣ха̄пито, таттха ваттаббамева наттхи, име дхувака̄ра̄ на̄ма. тасма̄ саче со ‘‘йаттха майхам̣ дхувака̄ра̄ карӣйанти, таттха даммӣ’’ти ва̄ ‘‘таттха детха̄’’ти ва̄ бхан̣ати, бахӯсу чепи т̣ха̄несу дхувака̄ра̄ хонти, саббаттха диннамева хоти.

саче пана екасмим̣ виха̄ре бхиккхӯ бахутара̄ хонти, техи ваттаббам̣ – ‘‘тумха̄кам̣ дхувака̄ре екаттха бхиккхӯ бахӯ екаттха аппака̄’’ти. саче ‘‘бхиккхуган̣ана̄йа ган̣хатха̄’’ти бхан̣ати, татха̄ бха̄джетва̄ ган̣хитум̣ ват̣т̣ати. еттха ча ваттхабхесаджджа̄ди аппакампи сукхена бха̄джийати. йади пана ман̃чо ва̄ пӣт̣хакам̣ ва̄ екамева хоти, там̣ пуччхитва̄ йасса ва̄ виха̄расса екавиха̄репи ва̄ йасса сена̄санасса со вича̄рети, таттха да̄таббам̣. саче ‘‘асукабхиккху ган̣ха̄тӯ’’ти вадати, ват̣т̣ати. атха ‘‘майхам̣ дхувака̄ре детха̄’’ти ватва̄ авича̄ретва̄ва гаччхати, сан̇гхасса̄пи вича̄ретум̣ ват̣т̣ати. евам̣ пана вича̄ретаббам̣ – ‘‘сан̇гхаттхерасса васанат̣т̣ха̄не детха̄’’ти ваттаббам̣. саче тасса сена̄санам̣ парипун̣н̣ам̣ хоти, йаттха наппахоти, таттха да̄таббам̣. саче еко бхиккху ‘‘майхам̣ васанат̣т̣ха̄не сена̄санапарибхогабхан̣д̣ам̣ наттхӣ’’ти вадати, таттха да̄таббам̣.

сан̇гхасса детӣти виха̄рам̣ пависитва̄ ‘‘има̄ни чӣвара̄ни сан̇гхасса даммӣ’’ти дети. саммукхӣбхӯтена̄ти упача̄расӣма̄йа т̣хитена сан̇гхена гхан̣т̣им̣ пахаритва̄ ка̄лам̣ гхосетва̄ бха̄джетаббам̣. сӣмат̣т̣хасса асампаттасса̄пи бха̄гам̣ ган̣ханто на ва̄ретаббо. виха̄ро маха̄ хоти, тхера̄санато пат̣т̣ха̄йа ваттхесу диййама̄несу аласаджа̄тика̄ маха̄тхера̄ паччха̄ а̄гаччханти, ‘‘бханте вӣсативасса̄нам̣ диййати, тумха̄кам̣ т̣хитика̄ атикканта̄’’ти на ваттабба̄, т̣хитикам̣ т̣хапетва̄ тесам̣ датва̄ паччха̄ т̣хитика̄йа да̄таббам̣.

асукавиха̄ре кира бахум̣ чӣварам̣ уппаннанти сутва̄ йоджанантарикавиха̄ратопи бхиккхӯ а̄гаччханти, сампаттасампатта̄нам̣ т̣хитат̣т̣ха̄нато пат̣т̣ха̄йа да̄таббам̣. асампатта̄нампи упача̄расӣмам̣ павит̣т̣ха̄нам̣ антева̄сика̄дӣсу ган̣хантесу да̄таббамева. ‘‘бахиупача̄расӣма̄йа т̣хита̄нам̣ детха̄’’ти ваданти, на да̄таббам̣. саче пана упача̄расӣмам̣ оккантехи ека̄баддха̄ хутва̄ аттано виха̄радва̄ре ва̄ антовиха̄рейева ва̄ хонти, парисавасена вад̣д̣хита̄ на̄ма хоти сӣма̄, тасма̄ да̄таббам̣. сан̇гханавакасса диннепи паччха̄ а̄гата̄нам̣ да̄таббамева. дутийабха̄ге пана тхера̄санам̣ а̄рул̣хе а̄гата̄нам̣ пат̣хамабха̄го на па̄пун̣а̄ти, дутийабха̄гато вассаггена да̄таббам̣.

екасмим̣ виха̄ре даса бхиккхӯ хонти, ‘‘даса ваттха̄ни сан̇гхасса дема̄’’ти денти, па̄т̣еккам̣ бха̄джетабба̄ни. саче ‘‘сабба̄нева амха̄кам̣ па̄пун̣антӣ’’ти гахетва̄ гаччханти, дуппа̄пита̄ни чева дуггахита̄ни ча гатагатат̣т̣ха̄не сан̇гхика̄нева хонти. екам̣ пана уддхаритва̄ ‘‘идам̣ тумха̄кам̣ па̄пун̣а̄тӣ’’ти сан̇гхаттхерасса датва̄ ‘‘сеса̄ни амха̄кам̣ па̄пун̣антӣ’’ти гахетум̣ ват̣т̣ати.

екамева ваттхам̣ сан̇гхасса дема̄ти а̄харанти, абха̄джетва̄ва амха̄кам̣ па̄пун̣антӣти ган̣ханти, дуппа̄питан̃чева дуггахитан̃ча. саттхакена пана халиддиа̄дина̄ ва̄ лекхам̣ катва̄ екам̣ кот̣т̣ха̄сам̣ ‘‘имам̣ т̣ха̄нам̣ тумха̄кам̣ па̄пун̣а̄тӣ’’ти сан̇гхаттхерасса па̄петва̄ ‘‘сесам̣ амха̄кам̣ па̄пун̣а̄тӣ’’ти гахетум̣ ват̣т̣ати. йам̣ пана ваттхассева пуппхам̣ ва̄ вали ва̄, тена париччхедам̣ ка̄тум̣ на ват̣т̣ати. саче екам̣ тантам̣ уддхаритва̄ ‘‘идам̣ т̣ха̄нам̣ тумха̄кам̣ па̄пун̣а̄тӣ’’ти сан̇гхаттхерасса датва̄ ‘‘сесам̣ амха̄кам̣ па̄пун̣а̄тӣ’’ти ган̣ханти, ват̣т̣ати. кхан̣д̣ам̣ кхан̣д̣ам̣ чхиндитва̄ бха̄джийама̄нам̣ ват̣т̣атийева.

екабхиккхуке виха̄ре сан̇гхасса чӣваресу уппаннесу саче пуббе вуттанайенева со бхиккху ‘‘сабба̄ни майхам̣ па̄пун̣антӣ’’ти ган̣ха̄ти, суггахита̄ни, т̣хитика̄ пана на тит̣т̣хати. саче екекам̣ уддхаритва̄ ‘‘идам̣ майхам̣ па̄пун̣а̄тӣ’’ти ган̣ха̄ти, т̣хитика̄ тит̣т̣хати. таттха ат̣т̣хита̄йа т̣хитика̄йа пуна ан̃н̃асмим̣ чӣваре уппанне саче еко бхиккху а̄гаччхати, маджджхе чхиндитва̄ двӣхипи гахетаббам̣. т̣хита̄йа т̣хитика̄йа пуна ан̃н̃асмим̣ чӣваре уппанне саче навакатаро а̄гаччхати, т̣хитика̄ хет̣т̣ха̄ орохати. саче вуд̣д̣хатаро а̄гаччхати, т̣хитика̄ уддхам̣ а̄рохати. атхан̃н̃о наттхи, пуна аттано па̄петва̄ гахетаббам̣.

‘‘сан̇гхасса дема̄’’ти ва̄ ‘‘бхиккхусан̇гхасса дема̄’’ти ва̄ йена кеначи а̄ка̄рена сан̇гхам̣ а̄маситва̄ диннам̣ пана пам̣сукӯлика̄нам̣ на ват̣т̣ати, ‘‘гахапатичӣварам̣ пат̣иккхипа̄ми пам̣сукӯликан̇гам̣ сама̄дийа̄мӣ’’ти вуттатта̄, на пана акаппийатта̄. бхиккхусан̇гхена апалокетва̄ диннампи на гахетаббам̣. йам̣ пана бхиккху аттано сантакам̣ дети, там̣ бхиккхудаттийам̣ на̄ма ват̣т̣ати, пам̣сукӯлам̣ пана на хоти. евам̣ сантепи дхутан̇гам̣ на бхиджджати. ‘‘бхиккхӯнам̣ дема, тхера̄нам̣ дема̄’’ти вутте пана пам̣сукӯлика̄нампи ват̣т̣ати. ‘‘идам̣ ваттхам̣ сан̇гхасса дема, имина̄ упа̄ханаттхавикапаттаттхавикаа̄йогаам̣сабаддхака̄дӣни каронтӯ’’ти диннампи ват̣т̣ати.

паттаттхавика̄дӣнам̣ аттха̄йа динна̄ни бахӯнипи хонти, чӣвараттха̄йапи пахонти, тато чӣварам̣ катва̄ па̄рупитум̣ ват̣т̣ати. саче пана сан̇гхо бха̄джита̄тиритта̄ни ваттха̄ни чхиндитва̄ упа̄ханаттхавика̄дӣнам̣ аттха̄йа бха̄джети, тато гахетум̣ на ват̣т̣ати. са̄микехи вича̄ритамева хи ват̣т̣ати, на итарам̣.

‘‘пам̣сукӯликасан̇гхасса дхамакаран̣апат̣а̄дӣнам̣ аттха̄йа дема̄’’ти вуттепи гахетум̣ ват̣т̣ати, париккха̄ро на̄ма пам̣сукӯлика̄нампи иччхитаббо. йам̣ таттха атирекам̣ хоти, там̣ чӣварепи упанетум̣ ват̣т̣ати. суттам̣ сан̇гхасса денти, пам̣сукӯликехипи гахетаббам̣. айам̣ та̄ва виха̄рам̣ пависитва̄ ‘‘има̄ни чӣвара̄ни сан̇гхасса даммӣ’’ти диннесу виниччхайо.

саче пана бахиупача̄расӣма̄йам̣ аддха̄наппат̣ипанне бхиккхӯ дисва̄ ‘‘сан̇гхасса даммӣ’’ти сан̇гхаттхерасса ва̄ сан̇гханавакасса ва̄ а̄рочети, сачепи йоджанам̣ пхаритва̄ париса̄ т̣хита̄ хоти, екабаддха̄ че, саббесам̣ па̄пун̣а̄ти. йе пана два̄дасахи хаттхехи парисам̣ асампатта̄, тесам̣ на па̄пун̣а̄ти.

убхатосан̇гхасса детӣти еттха ‘‘убхатосан̇гхасса даммӣ’’ти вуттепи ‘‘двидха̄ сан̇гхасса дамми, двиннам̣ сан̇гха̄нам̣ дамми, бхиккхусан̇гхасса ча бхиккхунисан̇гхасса ча даммӣ’’ти вуттепи убхатосан̇гхасса диннамева хоти. упад̣д̣хам̣ да̄таббанти двебха̄ге саме катва̄ еко да̄таббо. ‘‘убхатосан̇гхасса ча туйхан̃ча даммӣ’’ти вутте саче даса даса бхиккхӯ ча бхиккхунийо ча хонти, екавӣсати пат̣ивӣсе катва̄ еко пуггаласса да̄таббо, даса бхиккхусан̇гхасса, даса бхиккхунисан̇гхасса йена пуггалико ладдхо со сан̇гхатопи аттано вассаггена гахетум̣ лабхати. касма̄? убхатосан̇гхаггахан̣ена гахитатта̄.

‘‘убхатосан̇гхасса ча четийасса ча даммӣ’’ти вуттепи есева найо. идха пана четийасса сан̇гхато па̄пун̣анакот̣т̣ха̄со на̄ма наттхи, екапуггаласса паттакот̣т̣ха̄сасамова кот̣т̣ха̄со хоти.

‘‘убхатосан̇гхасса ча туйхан̃ча четийасса ча̄’’ти вутте пана два̄вӣсати кот̣т̣ха̄се катва̄ даса бхиккхӯнам̣, даса бхиккхунӣнам̣, еко пуггаласса, еко четийасса да̄таббо. таттха пуггало сан̇гхатопи аттано вассаггена пуна гахетум̣ лабхати, четийасса екойева.

‘‘бхиккхусан̇гхасса ча бхиккхунӣнан̃ча даммӣ’’ти вутте пана на маджджхе бхиндитва̄ да̄таббам̣, бхиккхӯ ча бхиккхунийо ча ган̣етва̄ да̄таббам̣. ‘‘бхиккхусан̇гхасса ча бхиккхунӣнан̃ча туйхан̃ча̄’’ти вутте пана пуггало висум̣ на лабхати, па̄пун̣анат̣т̣ха̄нато екамева лабхати. касма̄? бхиккхусан̇гхаггахан̣ена гахитатта̄. ‘‘бхиккхусан̇гхасса ча бхиккхунӣнан̃ча туйхан̃ча четийасса ча̄’’ти вуттепи четийасса екапуггалапат̣ивӣсо лаббхати, пуггаласса висум̣ на лаббхати, тасма̄ екам̣ четийасса датва̄ авасесам̣ бхиккхӯ ча бхиккхунийо ча ган̣етва̄ бха̄джетаббам̣.

‘‘бхиккхӯнан̃ча бхиккхунӣнан̃ча даммӣ’’ти вуттепи маджджхе бхиндитва̄ на да̄таббам̣, пуггалаган̣ана̄йа ева вибхаджитаббам̣. ‘‘бхиккхӯнан̃ча бхиккхунӣнан̃ча туйхан̃ча четийасса ча̄’’ти евам̣ вуттепи четийасса екапуггалапат̣ивӣсо лаббхати, пуггаласса висум̣ наттхи, бхиккхӯ ча бхиккхунийо ча ган̣етва̄ ева бха̄джетаббам̣. йатха̄ ча бхиккхусан̇гхам̣ а̄дим̣ катва̄ найо нӣто, евам̣ бхиккхунисан̇гхам̣ а̄дим̣ катва̄пи нетаббо. ‘‘бхиккхусан̇гхасса ча туйхан̃ча̄’’ти вутте пуггаласса висум̣ на лаббхати, вассаггенева гахетаббам̣. ‘‘бхиккхусан̇гхасса ча четийасса ча̄’’ти вутте пана четийасса висум̣ пат̣ивӣсо лаббхати. ‘‘бхиккхусан̇гхасса ча туйхан̃ча четийасса ча̄’’ти вуттепи четийассева лаббхати, на пуггаласса.

‘‘бхиккхӯнан̃ча туйхан̃ча̄’’ти вуттепи висум̣ на лаббхати. ‘‘бхиккхӯнан̃ча четийасса ча̄’’ти вутте пана четийасса лаббхати. ‘‘бхиккхӯнан̃ча туйхан̃ча четийасса ча̄’’ти вуттепи четийассева висум̣ лаббхати, на пуггаласса. бхиккхунисан̇гхам̣ а̄дим̣ катва̄пи евамева йоджетаббам̣.

пуббе буддхаппамукхасса убхатосан̇гхасса да̄нам̣ денти, бхагава̄ маджджхе нисӣдати, даккхин̣ато бхиккхӯ ва̄мато бхиккхунийо нисӣданти, бхагава̄ убхиннам̣ сан̇гхаттхеро, тада̄ бхагава̄ аттана̄ ладдхапаччайе аттана̄пи парибхун̃джати, бхиккхӯнампи да̄пети. етарахи пана пан̣д̣итаманусса̄ садха̄тукам̣ пат̣имам̣ ва̄ четийам̣ ва̄ т̣хапетва̄ буддхаппамукхасса убхатосан̇гхасса да̄нам̣ денти. пат̣има̄йа ва̄ четийасса ва̄ пурато а̄дха̄раке паттам̣ т̣хапетва̄ даккхин̣одакам̣ датва̄ буддха̄нам̣ дема̄ти, таттха йам̣ пат̣хамам̣ кха̄данӣйам̣ бходжанӣйам̣ денти, виха̄рам̣ ва̄ а̄харитва̄ идам̣ четийасса дема̄ти пин̣д̣апа̄тан̃ча ма̄ла̄гандха̄дӣни ча денти, таттха катхам̣ пат̣ипаджджитаббанти? ма̄ла̄гандха̄дӣни та̄ва четийе а̄ропетабба̄ни, ваттхехи пат̣а̄ка̄, телена падӣпа̄ ка̄табба̄, пин̣д̣апа̄тамадхупха̄н̣ита̄дӣни пана йо нибаддхачетийаджаггако хоти паббаджито ва̄ гахат̣т̣хо ва̄, тассева да̄табба̄ни. нибаддхаджаггаке асати а̄хат̣абхаттам̣ т̣хапетва̄ ваттам̣ катва̄ парибхун̃джитум̣ ват̣т̣ати. упакат̣т̣хе ка̄ле бхун̃джитва̄ паччха̄пи ваттам̣ ка̄тум̣ ват̣т̣атийева.

ма̄ла̄гандха̄дӣсу ча йам̣ кин̃чи ‘‘идам̣ харитва̄ четийассапӯджам̣ каротха̄’’ти вутте дӯрампи харитва̄ пӯджетаббам̣. ‘‘бхиккхам̣ сан̇гхасса хара̄’’ти вуттепи харитаббам̣. саче пана ‘‘ахам̣ пин̣д̣а̄йа чара̄ми, а̄санаса̄ла̄йа бхиккхӯ аттхи, те а̄хариссантӣ’’ти вутте ‘‘бханте туйхам̣йева даммӣ’’ти вадати, бхун̃джитум̣ ват̣т̣ати. атха пана ‘‘бхиккхусан̇гхасса дасса̄мӣ’’ти харантасса гаччхато антара̄ва ка̄ло упакат̣т̣хо хоти, аттано па̄петва̄ бхун̃джитум̣ ват̣т̣ати.

вассам̣вут̣т̣хасан̇гхасса детӣти виха̄рам̣ пависитва̄ ‘‘има̄ни чӣвара̄ни вассам̣вут̣т̣хасан̇гхасса даммӣ’’ти дети. йа̄ватика̄ бхиккхӯ тасмим̣ а̄ва̄се вассам̣вут̣т̣ха̄ти йаттака̄ вассаччхедам̣ акатва̄ пуримавассам̣вут̣т̣ха̄, техи бха̄джетаббам̣, ан̃н̃есам̣ на па̄пун̣а̄ти. диса̄паккантасса̄пи сати пат̣игга̄хаке йа̄ва катхинассуббха̄ра̄ да̄таббам̣, анаттхате пана катхине антохеманте еван̃ча ватва̄ диннам̣, паччхимавассам̣вут̣т̣ха̄нампи па̄пун̣а̄тӣти лаккхан̣ан̃н̃ӯ ваданти. ат̣т̣хакатха̄су панетам̣ на вича̄ритам̣.

саче пана бахиупача̄расӣма̄йам̣ т̣хито ‘‘вассам̣вут̣т̣хасан̇гхасса даммӣ’’ти вадати, сампатта̄нам̣ саббесам̣ па̄пун̣а̄ти. атха ‘‘асукавиха̄ре вассам̣вут̣т̣хасан̇гхасса̄’’ти вадати, татра вассам̣вут̣т̣ха̄намева йа̄ва катхинассуббха̄ра̄ па̄пун̣а̄ти. саче пана гимха̄нам̣ пат̣хамадивасато пат̣т̣ха̄йа евам̣ вадати, татра саммукхӣбхӯта̄нам̣ саббесам̣ па̄пун̣а̄ти. касма̄? пит̣т̣хисамайе уппаннатта̄. антовассейева ‘‘вассам̣ васанта̄нам̣ даммӣ’’ти вутте чхиннавасса̄ на лабханти, вассам̣ васанта̄ва лабханти. чӣварама̄се пана ‘‘вассам̣ васанта̄нам̣ даммӣ’’ти вутте паччхимика̄йа вассӯпагата̄нам̣йева па̄пун̣а̄ти, пуримика̄йа вассӯпагата̄нан̃ча чхиннавасса̄нан̃ча на па̄пун̣а̄ти.

чӣварама̄сато пат̣т̣ха̄йа йа̄ва хемантасса паччхимо дивасо, та̄ва васса̄ва̄сикам̣ дема̄ти вутте катхинам̣ аттхатам̣ ва̄ хоту анаттхатам̣ ва̄ атӣтавассам̣вут̣т̣ха̄намева па̄пун̣а̄ти. гимха̄нам̣ пат̣хамадивасато пат̣т̣ха̄йа вутте пана ма̄тика̄ а̄ропетабба̄ – ‘‘атӣтавасса̄ва̄сасса пан̃ча ма̄са̄ атикканта̄, ана̄гато чатума̄саччайена бхависсати, катаравасса̄ва̄сасса детӣ’’ти? саче ‘‘атӣтавассам̣вут̣т̣ха̄нам̣ даммӣ’’ти вадати, там̣антовассам̣вут̣т̣ха̄намева па̄пун̣а̄ти, диса̄пакканта̄нампи сабха̄га̄ ган̣хитум̣ лабханти.

саче ‘‘ана̄гате васса̄ва̄сикам̣ даммӣ’’ти вадати, там̣ т̣хапетва̄ вассӯпана̄йикадивасе гахетаббам̣. атха ‘‘агутто виха̄ро, чорабхайам̣ аттхи, на сакка̄ т̣хапетум̣, ган̣хитва̄ ва̄ а̄хин̣д̣иту’’нти вутте ‘‘сампатта̄нам̣ даммӣ’’ти вадати, бха̄джетва̄ гахетаббам̣. саче вадати ‘‘ито ме бханте татийе вассе васса̄ва̄сикам̣ на диннам̣, там̣ даммӣ’’ти, тасмим̣ антовассе вут̣т̣хабхиккхӯнам̣ па̄пун̣а̄ти. саче те диса̄ пакканта̄, ан̃н̃о висса̄сико ган̣ха̄ти, да̄таббам̣. атха екойева авасит̣т̣хо, сеса̄ ка̄лан̇ката̄, саббам̣ екассева па̄пун̣а̄ти. саче екопи наттхи, сан̇гхикам̣ хоти, саммукхӣбхӯтехи бха̄джетаббам̣.

а̄дисса детӣти а̄диситва̄ париччхиндитва̄ дети; йа̄гуйа̄ ва̄тиа̄дӣсу айаматтхо – йа̄гуйа̄ ва̄…пе… бхесадждже ва̄ а̄дисса дети. татра̄йам̣ йоджана̄ – бхиккхӯ аджджатана̄йа ва̄ сва̄тана̄йа ва̄ йа̄гуйа̄ нимантетва̄ тесам̣ гхарам̣ павит̣т̣ха̄нам̣ йа̄гум̣ дети, йа̄гум̣ датва̄ пӣта̄йа йа̄гуйа̄ ‘‘има̄ни чӣвара̄ни, йехи майхам̣ йа̄гу пӣта̄, тесам̣ даммӣ’’ти дети, йехи нимантитехи йа̄гу пӣта̄, тесам̣йева па̄пун̣а̄ти. йехи пана бхиккха̄ча̄раваттена гхарадва̄рена гаччхантехи ва̄ гхарам̣ павит̣т̣хехи ва̄ йа̄гу ладдха̄, йесам̣ ва̄ а̄санаса̄лато паттам̣ а̄харитва̄ мануссехи нӣта̄, йесам̣ ва̄ тхерехи песита̄, тесам̣ на па̄пун̣а̄ти. саче пана нимантитабхиккхӯхи саддхим̣ ан̃н̃епи бахӯ а̄гантва̄ антогехан̃ча бахигехан̃ча пӯретва̄ нисинна̄, да̄йако ча евам̣ вадати – ‘‘нимантита̄ ва̄ хонту анимантита̄ ва̄, йесам̣ майа̄ йа̄гу динна̄, саббесам̣ има̄ни ваттха̄ни хонтӯ’’ти саббесам̣ па̄пун̣анти. йехи пана тхера̄нам̣ хаттхато йа̄гу ладдха̄, тесам̣ на па̄пун̣анти. атха со ‘‘йехи майхам̣ йа̄гу пӣта̄, саббесам̣ хонтӯ’’ти вадати, саббесам̣ па̄пун̣анти. бхаттакха̄данӣйесупи есева найо.

чӣваре ва̄ти пуббепи йена вассам̣ ва̄сетва̄ бхиккхӯнам̣ чӣварам̣ диннапуббам̣ хоти, со че бхиккхӯ бходжетва̄ вадати – ‘‘йесам̣ майа̄ пуббе чӣварам̣ диннам̣, тесам̣йева имам̣ чӣварам̣ ва̄ суттам̣ ва̄ саппимадхупха̄н̣ита̄дӣни ва̄ хонтӯ’’ти, саббам̣ тесам̣йева па̄пун̣а̄ти. сена̄сане ва̄ти йо майа̄ ка̄рите виха̄ре ва̄ паривен̣е ва̄ васати, тассидам̣ хотӯ’’ти вутте тассева хоти. бхесадждже ва̄ти ‘‘майам̣ ка̄лена ка̄лам̣ тхера̄нам̣ саппиа̄дӣни бхесаджджа̄ни дема, йехи та̄ни ладдха̄ни, тесам̣йевидам̣ хотӯ’’ти вутте тесам̣йева хоти.

пуггаласса детӣти ‘‘имам̣ чӣварам̣ иттханна̄масса даммӣ’’ти евам̣ параммукха̄ ва̄ па̄дамӯле т̣хапетва̄ ‘‘имам̣ бханте тумха̄кам̣ даммӣ’’ти евам̣ саммукха̄ ва̄ дети. саче пана ‘‘идам̣ тумха̄кан̃ча тумха̄кам̣ антева̄сика̄нан̃ча даммӣ’’ти евам̣ вадати, тхерасса ча антева̄сика̄нан̃ча па̄пун̣а̄ти. уддесам̣ гахетум̣ а̄гато гахетва̄ гаччханто ча аттхи, тасса̄пи па̄пун̣а̄ти. ‘‘тумхехи саддхим̣ нибаддхача̄рикабхиккхӯнам̣ даммӣ’’ти вутте уддесантева̄сика̄нам̣ ваттам̣ катва̄ уддесапарипуччха̄дӣни гахетва̄ вичаранта̄нам̣ саббесам̣ па̄пун̣а̄ти. айам̣ пуггаласса детӣти имасмим̣ паде виниччхайо. сесам̣ саббаттха утта̄намева̄ти.

чӣвараккхандхакаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.