6. бхесаджджаккхандхакам̣
пан̃чабхесаджджа̄дикатха̄
260. бхесаджджаккхандхаке – са̄радикена а̄ба̄дхена̄ти сарадака̄ле уппаннена питта̄ба̄дхена, тасмин̃хи ка̄ле вассодакенапи тементи, каддамампи мадданти, антарантара̄ а̄тапопи кхаро хоти, тена тесам̣ питтам̣ кот̣т̣хаббхантарагатам̣ хоти. а̄ха̄раттхан̃ча пхареййа̄ти а̄ха̄раттхам̣ са̄дхеййа.
261. наччха̄дентӣти на джиранти, на ва̄тарогам̣ пат̣иппассамбхетум̣ сакконти. сенесита̄нӣти синиддха̄ни. бхатта̄ччха̄дакена̄ти бхаттам̣ арочикена.
262. аччхавасантиа̄дӣсу ниссаггийаван̣н̣ана̄йам̣ вуттанайенева виниччхайо ведитаббо. ка̄ле пат̣иггахитантиа̄дӣсу маджджханхике авӣтиватте пат̣иггахетва̄ пачитва̄ парисса̄ветва̄ ча̄ти аттхо. телапарибхогена парибхун̃джитунти сатта̄хака̄ликателапарибхогена парибхун̃джитум̣.
263. мӯлабхесаджджа̄ди виниччхайопи кхуддакаван̣н̣ана̄йам̣ вуттойева. тасма̄ идха йам̣ йам̣ пуббе авуттам̣ там̣ тадева ван̣н̣айисса̄ма. вачаттанти сетавачам̣. нисадам̣ нисадапотаканти писанасила̄ ча писанапото ча. пхаггаванти лата̄джа̄ти. наттама̄ланти каран̃джам̣. хин̇гухин̇гуджатухин̇гусипа̄т̣ика̄ хин̇гуджа̄тийойева. такатакапаттитакапан̣н̣ийо ла̄кха̄джа̄тийо.
са̄мудданти самуддатӣре ва̄лука̄ вийа сантит̣т̣хати. ка̄л̣алон̣анти пакатилон̣ам̣. синдхаванти сетаван̣н̣ам̣ паббате ут̣т̣хахати. уббхиданти бхӯмито ан̇курам̣ ут̣т̣хахати. биланти даббасамбха̄рехи саддхим̣ пачитам̣, там̣ раттаван̣н̣ам̣.
264-6. ка̄йо ва̄ дуггандхоти кассачи асса̄дӣнам̣ вийа ка̄йагандхо хоти, тасса̄пи сирӣсакосумба̄дичун̣н̣а̄ни ва̄ гандхачун̣н̣а̄ни ва̄ сабба̄ни ват̣т̣анти. чхакан̣анти гомайам̣. раджананиппакканти раджанакасат̣ам̣. па̄катикачун̣н̣ампи кот̣т̣етва̄ удакена теметва̄ нха̄йитум̣ ват̣т̣ати; етампи раджананиппаккасан̇кхепамева гаччхати.
а̄макамам̣сан̃ча кха̄ди а̄макалохитан̃ча пивӣти на там̣ бхиккху кха̄ди на пиви, амануссо кха̄дитва̄ ча пивитва̄ ча пакканто, тена вуттам̣ – ‘‘тасса со амануссика̄ба̄дхо пат̣иппассамбхӣ’’ти.
ан̃джананти саббасан̇га̄хикавачанаметам̣. ка̄л̣ан̃джананти ека̄ ан̃джанаджа̄ти. расан̃джанам̣ на̄на̄самбха̄рехи катам̣. сотан̃джананти надӣсота̄дӣсу уппаджджанакам̣ ан̃джанам̣. геруко на̄ма суван̣н̣агеруко. капалланти дӣпасикхато гахитамаси. ан̃джанӯпапим̣санехӣти ан̃джанена саддхим̣ екато пим̣ситаббехи, на хи кин̃чи ан̃н̃анӯпапим̣санам̣ на ват̣т̣ати. чандананти лохитачандана̄дикам̣ йам̣кин̃чи. тагара̄дӣни па̄кат̣а̄ни, ан̃н̃а̄нипи нӣлуппала̄дӣни ват̣т̣антийева.
ат̣т̣химайанти мануссат̣т̣хим̣ т̣хапетва̄ авасесаат̣т̣химайам̣. дантамайанти хаттхиданта̄дисаббадантамайам̣. виса̄н̣амайепи акаппийам̣ на̄ма наттхи, нал̣амайа̄дайо екантакаппийа̄йева. сала̄кат̣т̣ха̄нийанти йаттха сала̄кам̣ одаханти, там̣ сусирадан̣д̣акам̣ ва̄ тхавикам̣ ва̄ ануджа̄на̄мӣти аттхо. ам̣сабаддхакоти ан̃джаниттхавика̄йа ам̣сабаддхако. йамаканаттхукаран̣инти самасота̄хи двӣхи пана̄л̣ика̄хи екам̣ наттхукаран̣им̣.
267. ануджа̄на̄ми бхиккхаве телапа̄канти йам̣кин̃чи бхесаджджапаккхиттам̣ саббам̣ анун̃н̃а̄тамева хоти. атипаккхиттамаджджа̄нӣти ативийа кхиттамаджджа̄ни; бахум̣ маджджам̣ паккхипитва̄ йоджита̄нӣти аттхо.
ан̇гава̄тоти хаттхапа̄де ва̄то. самбха̄раседанти на̄на̄видхапан̣н̣абхан̇гаседам̣. маха̄седанти махантам̣ седам̣; порисаппама̄н̣ам̣ а̄ва̄т̣ам̣ ан̇га̄ра̄нам̣ пӯретва̄ пам̣сува̄лика̄дӣхи пидахитва̄ таттха на̄на̄видха̄ни ва̄тахаран̣апан̣н̣а̄ни сантхаритва̄ теламаккхитена гаттена таттха нипаджджитва̄ сампариваттантена сарӣрам̣ седетум̣ ануджа̄на̄мӣти аттхо. бхан̇годаканти на̄на̄пан̣н̣абхан̇гакутхитам̣ удакам̣; техи пан̣н̣ехи ча удакена ча син̃читва̄ син̃читва̄ седетаббо. удакакот̣т̣хаканти удакакот̣т̣хе ча̄т̣им̣ ва̄ дон̣им̣ ва̄ ун̣ходакасса пӯретва̄ таттха пависитва̄ седакаммакаран̣ам̣ ануджа̄на̄мӣти аттхо.
паббава̄то хотӣти паббе паббе ва̄то виджджхати. лохитам̣ мочетунти саттхакена лохитам̣ мочетум̣. паджджам̣ абхисан̇кхаритунти йена пха̄литапа̄да̄ па̄катика̄ хонти; там̣ на̄л̣икера̄дӣсу на̄на̄бхесаджджа̄ни паккхипитва̄ паджджам̣ абхисан̇кхаритум̣; па̄да̄нам̣ саппа̄йабхесаджджам̣ пачитунти аттхо. тилакаккена аттхоти пит̣т̣хехи тилехи аттхо. кабал̣иканти ван̣амукхе саттупин̣д̣ам̣ паккхипитум̣. са̄сапакуд̣д̣ена̄ти са̄сапапит̣т̣хена. вад̣д̣хамам̣санти адхикамам̣сам̣ а̄н̣и вийа ут̣т̣хахати. лон̣асаккхарика̄йа чхиндитунти кхурена чхиндитум̣. вика̄сиканти теларундханапилотикам̣. саббам̣ ван̣апат̣икамманти йам̣кин̃чи ван̣апарикаммам̣ на̄ма аттхи; саббам̣ ануджа̄на̄мӣти аттхо.
268. са̄мам̣ гахетва̄ти идам̣ на кевалам̣ саппадат̣т̣хассева, ан̃н̃асмимпи дат̣т̣хависе сати са̄мам̣ гахетва̄ парибхун̃джитаббам̣; ан̃н̃есу пана ка̄ран̣есу пат̣иггахитамева ват̣т̣ати. като на пуна пат̣иггахетабботи саче бхӯмиппатто, пат̣иггахетаббо; аппаттам̣ пана гахетум̣ ват̣т̣ати.
269. гхарадиннака̄ба̄дхоти васӣкаран̣апа̄накасамут̣т̣хитарого. сӣта̄лол̣инти нан̇галена касантасса пха̄ле лаггаматтикам̣ удакена а̄лол̣етва̄ па̄йетум̣ ануджа̄на̄мӣти аттхо.
дут̣т̣хагахан̣икоти випаннагахан̣ико; киччхена учча̄ро никкхаматӣти аттхо. а̄мисакха̄ранти суккходанам̣ джха̄петва̄ та̄йа чха̄рика̄йа паггхаритам̣ кха̄родакам̣. муттахарӣтаканти гомуттапарибха̄витам̣ харӣтакам̣. абхисаннака̄йоти уссаннадосака̄йо. аччхакан̃джийанти тан̣д̣улодакаман̣д̣о. акат̣айусанти асиниддхо муггапачитапа̄нӣйо. кат̣а̄кат̣анти сова дхотасиниддхо. пат̣иччха̄данӣйена̄ти мам̣сарасена.
гул̣а̄диануджа̄нанакатха̄
272. саче бхиккхаве пакка̄пи мугга̄ джа̄йантӣти пакка̄ мугга̄ сачепи джа̄йанти, йатха̄сукхам̣ парибхун̃джитабба̄. паккатта̄ хи те каппийа̄ ева.
274. антовуттханти акаппийакут̣ийам̣ вуттхам̣. са̄мам̣ пакканти еттха йам̣кин̃чи а̄мисам̣ бхиккхуно пачитум̣ на ват̣т̣ати. сачеписса ун̣хайа̄гуйа̄ суласипан̣н̣а̄ни ва̄ син̇гиверам̣ ва̄ лон̣ам̣ ва̄ паккхипанти, тампи ча̄летум̣ на ват̣т̣ати, ‘‘йа̄гум̣ нибба̄пемӣ’’ти пана ча̄летум̣ ват̣т̣ати. уттан̣д̣улабхаттам̣ лабхитва̄пи пидахитум̣ на ват̣т̣ати. саче пана манусса̄ пидахитва̄ва денти, ват̣т̣ати; ‘‘бхаттам̣ ва̄ ма̄ нибба̄йатӯ’’ти пидахитум̣ ват̣т̣ати. кхӣратакка̄дӣсу пана саким̣ кутхитесу аггим̣ да̄тум̣ ват̣т̣ати, пунапа̄касса анун̃н̃а̄татта̄. уккапин̣д̣ака̄пи кха̄дантӣти бил̣а̄мӯсикагодха̄ман̇гуса̄ кха̄данти. дамака̄ти вигха̄са̄да̄.
276. тато нӣхат̣анти йаттха нимантита̄ бхун̃джанти, тато нӣхат̣ам̣.
278. ванат̣т̣хам̣ поккхарат̣т̣ханти ване чева падуминигаччхе ча джа̄там̣. абӣджанти тарун̣апхалам̣, йасса бӣджам̣ на ан̇курам̣ джанети. ниббат̣т̣абӣджанти бӣджам̣ ниббат̣т̣етва̄ апанетва̄ парибхун̃джитаббакам̣ амбапанаса̄ди.
279. дуропайо ван̣оти дуккхена рухати, дуккхена па̄катико хотӣти аттхо. дуппариха̄рам̣ саттханти самба̄дхе дуккхена саттхам̣ парихареййам̣. саттхакаммам̣ ва̄ ваттхикаммам̣ ва̄ти йатха̄париччхинне ока̄се йена кеначи саттхена ва̄ сӯчийа̄ ва̄ кан̣т̣акена ва̄ саттика̄йа ва̄ па̄са̄н̣асаккхалика̄йа ва̄ накхена ва̄ чхинданам̣ ва̄ пха̄ланам̣ ва̄ виджджханам̣ ва̄ лекханам̣ ва̄ на ка̄таббам̣; саббан̃хетам̣ саттхакаммамева хоти. йена кеначи пана чаммена ва̄ ваттхена ва̄ ваттхипӣл̣анампи на ка̄таббам̣; саббан̃хетам̣ ваттхикаммамева хоти. еттха ча самба̄дхасса са̄манта̄ дван̇гула̄ти идам̣ саттхакаммам̣йева сандха̄йа вуттам̣. ваттхикаммам̣ пана самба̄дхейева пат̣иккхиттам̣. таттха пана кха̄рам̣ а̄да̄тум̣ йена кеначи раджджукена ва̄ бандхитум̣ ват̣т̣ати. йади тена чхиджджати, суччхиннам̣. ан̣д̣авуд̣д̣хирогепи саттхакаммам̣ на ват̣т̣ати, тасма̄ ан̣д̣ам̣ пха̄летва̄ бӣджа̄ни уддхаритва̄ ‘‘арогам̣ карисса̄мӣ’’ти на каттаббам̣. аггита̄панабхесаджджа̄лимпанесу пана пат̣иккхепо наттхи. ваччамагге бхесаджджамаккхита̄ а̄да̄нават̣т̣и ва̄ вел̣уна̄л̣ика̄ ва̄ ват̣т̣ати, йа̄йа кха̄ракаммам̣ ва̄ каронти, телам̣ ва̄ павесенти.
280. паваттамам̣санти матасса мам̣сам̣. ма̄гха̄тоти там̣ дивасам̣ на лаббха̄ кеначи кин̃чи джӣвита̄ воропетум̣. поттханиканти мам̣саччхеданасаттхакам̣ вуччати. кимпима̄йа̄ти кимпи има̄йа. на бхагава̄ уссахатӣти на бхагава̄ саккоти. йатра хи на̄ма̄ти йасма̄ на̄ма. пат̣ивеккхӣти вӣмам̣си; пат̣ипуччхӣти вуттам̣ хоти. аппат̣ивеккхитва̄ти аппат̣ипуччхитва̄. саче пана асукамам̣санти джа̄на̄ти, пат̣ипуччханакиччам̣ наттхи, аджа̄нантена пана пуччхитва̄ва кха̄дитаббам̣.
хаттхимам̣са̄дипат̣иккхепакатха̄
281. сунакхамам̣санти еттха аран̃н̃акока̄ на̄ма сунакхасадиса̄ хонти, тесам̣ мам̣сам̣ ват̣т̣ати. йо пана га̄масунакхийа̄ ва̄ кокена кокасунакхийа̄ ва̄ га̄масунакхена сам̣йога̄ уппанно, тасса мам̣сам̣ на ват̣т̣ати, со хи убхайам̣ бхаджатӣти. ахимам̣санти кассачи апа̄дакасса дӣгхаджа̄тикасса мам̣сам̣ на ват̣т̣ати. сӣхамам̣са̄дӣни па̄кат̣а̄нева.
еттха ча мануссамам̣сам̣ саджа̄тита̄йа пат̣иккхиттам̣, хаттхиассамам̣сам̣ ра̄джан̇гата̄йа, сунакхамам̣сан̃ча ахимам̣сан̃ча пат̣икӯлата̄йа, сӣхамам̣са̄дӣни пан̃ча аттано анупаддаваттха̄йа̄ти. имесам̣ манусса̄дӣнам̣ дасаннам̣ мам̣сампи ат̣т̣хипи лохитампи чаммампи ломампи саббам̣ на ват̣т̣ати, йам̣кин̃чи н̃атва̄ ва̄ ан̃атва̄ ва̄ кха̄дантасса а̄паттийева. йада̄ джа̄на̄ти, тада̄ десетабба̄. ‘‘апуччхитва̄ кха̄дисса̄мӣ’’ти ган̣хато пат̣иггахан̣е дуккат̣ам̣, ‘‘пуччхитва̄ кха̄дисса̄мӣ’’ти ган̣хато ана̄патти. уддисса катам̣ пана джа̄нитва̄ кха̄дантассева а̄патти, паччха̄ джа̄нанто а̄паттийа̄ на ка̄ретабботи.
йа̄гумадхугол̣ака̄дикатха̄
282. екаттакоти екако, наттхи ме дутийоти аттхо. пахӯтам̣ йа̄гун̃ча мадхугол̣акан̃ча пат̣ийа̄да̄петва̄ти со кира сатасахассам̣ вайам̣ катва̄ пат̣ийа̄да̄песи. анумодана̄га̄тха̄парийоса̄не ‘‘паттхайатам̣ иччхата’’нти пада̄нам̣ ‘‘аламева да̄ту’’нти имина̄ самбандхо. саче пана ‘‘паттхайата̄ иччхата̄’’ти па̄т̣хо аттхи, сойева гахетаббо.
283. бходжджайа̄гунти йа̄ пава̄ран̣ам̣ джанети. йадаггена̄ти йам̣ а̄дим̣ катва̄. сагга̄ те а̄раддха̄ти сагганиббаттакапун̃н̃ам̣ упачитанти аттхо. йатха̄дхаммо ка̄ретабботи парампарабходжанена ка̄ретаббо, бходжджайа̄гуйа̄ хи пава̄ран̣а̄ хотӣти.
284. на̄хам̣ там̣ качча̄на̄ти тасмим̣ кира авасит̣т̣хагул̣е девата̄ сукхумоджам̣ паккхипим̣су, са̄ ан̃н̃есам̣ парин̣а̄мам̣ на гаччхати, тасма̄ евама̄ха. гила̄насса гул̣анти татха̄рӯпена бйа̄дхина̄ гила̄насса паччха̄бхаттам̣ гул̣ам̣ ануджа̄на̄мӣти аттхо.
па̄т̣алига̄маваттхукатха̄
285. саббасантхаринти йатха̄ саббам̣ сантхатам̣ хоти, евам̣.
286. сунидхавассака̄ра̄ти сунидхо ча вассака̄ро ча две бра̄хман̣а̄ магадхаран̃н̃о маха̄матта̄ маха̄мачча̄. ваджджӣнам̣ пат̣иба̄ха̄йа̄ти ваджджира̄джакула̄нам̣ а̄йамукхапаччхинданаттхам̣. ваттхӯнӣти гхараваттхӯни. читта̄ни наманти нивесана̄ни ма̄петунти та̄ кира девата̄ ваттхувиджджа̄па̄т̣хака̄нам̣ сарӣре адхимуччитва̄ евам̣ читта̄ни на̄менти. касма̄? амха̄кам̣ йатха̄нурӯпам̣ сакка̄рам̣ кариссантӣти аттхо. та̄ватим̣сехӣти локе кира саккам̣ девара̄джа̄нам̣ виссакамман̃ча упа̄да̄йа та̄ватим̣са̄ пан̣д̣ита̄ти саддо аббхуггато, тенева̄ха та̄ватим̣сехӣти, та̄ватим̣сехи саддхим̣ мантетва̄ вийа ма̄пентӣти аттхо. йа̄вата̄ арийам̣ а̄йатананти йаттакам̣ арийаманусса̄нам̣ осаран̣ат̣т̣ха̄нам̣ на̄ма аттхи. йа̄вата̄ ван̣иппатхоти йаттакам̣ ва̄н̣иджа̄нам̣ а̄бхатабхан̣д̣асса ра̄сивасенева кайавиккайат̣т̣ха̄нам̣ на̄ма аттхи. идам̣ агганагаранти тесам̣ арийа̄йатанаван̣иппатха̄нам̣ идам̣ агганагарам̣ бхависсати. пут̣абхедананти пут̣абхеданат̣т̣ха̄нам̣ мочанат̣т̣ха̄нанти вуттам̣ хоти. аггито ва̄тиа̄дӣсу самуччайаттхо ва̄ саддо. татра хи екасса кот̣т̣ха̄сасса аггито, екасса удакато, екасса аббхантарато, ан̃н̃аман̃н̃абхеда̄ антара̄йо бхависсати. ул̣умпанти па̄рагаманаттха̄йа а̄н̣ийо а̄кот̣етва̄ катам̣. кулланти валлиа̄дӣхи бандхитва̄ катам̣.
ан̣н̣аванти саббантимена париччхедена йоджанаматтам̣ гамбхӣрасса ча путхулласса ча удакат̣т̣ха̄нассетам̣ адхивачанам̣. саранти идха надӣ адхиппета̄. идам̣ вуттам̣ хоти – йе гамбхӣрам̣ виттхатам̣ тан̣ха̄сарам̣ таранти, те арийамаггасан̇кха̄там̣ сетум̣ катва̄на висаджджа паллала̄ни ана̄маситва̄ва удакабхарита̄ни ниннат̣т̣ха̄на̄ни; айам̣ пана идам̣ аппаматтакам̣ удакам̣ уттаритука̄мопи куллан̃хи париджано бандхати, буддха̄ пана буддхаса̄вака̄ ча вина̄ ева куллена тин̣н̣а̄ медха̄вино джана̄ти.
287. ананубодха̄ти абуджджханена. сандха̄витанти бхавато бхавам̣ гаманавасена сандха̄витам̣. сам̣саританти пунаппунам̣ гаманавасена сам̣саритам̣. маман̃чева тумха̄кан̃ча̄ти майа̄ ча тумхехи ча. атха ва̄ сандха̄витам̣ сам̣саританти сандха̄ванам̣ сам̣саран̣ам̣ маман̃чева тумха̄кан̃ча ахосӣти еваметтха аттхо дат̣т̣хаббо. сам̣ситанти сам̣саритам̣. бхаванетти самӯхата̄ти бхавато бхавагамана̄ сандха̄вана̄ тан̣ха̄раджджу сут̣т̣ху хата̄ чхинна̄ аппаваттиката̄.
289. нӣла̄ти идам̣ саббасан̇га̄хакам̣. нӣлаван̣н̣а̄тиа̄ди тассева вибха̄гадассанаттхам̣. таттха на тесам̣ пакативан̣н̣а̄ нӣла̄, нӣлавилепана̄нам̣ вичиттата̄васенетам̣ вуттам̣. пат̣иват̣т̣есӣти паха̄реси. са̄ха̄рам̣ даджджеййа̄тха̄ти саджанападам̣ дадеййа̄тха. ан̇гулим̣ пхот̣есунти ан̇гулим̣ ча̄лесум̣. амбака̄йа̄ти иттхика̄йа. олокетха̄ти пассатха. апалокетха̄ти пунаппунам̣ пассатха. упасам̣харатха̄ти упанетха. имам̣ личчхавипарисам̣ тумха̄кам̣ читтена та̄ватим̣сапарисам̣ харатха, та̄ватим̣сасса самакам̣ катва̄ пассатха̄ти аттхо.
сӣхасена̄пативаттхуа̄дикатха̄
290. дхаммасса ча анудхаммам̣ бйа̄каронтӣти бхагавата̄ вуттака̄ран̣асса анука̄ран̣ам̣ катхенти. сахадхаммико ва̄да̄нува̄доти апарехи вуттака̄ран̣ена сака̄ран̣о хутва̄ тумха̄кам̣ ва̄до вин̃н̃угарахитаббам̣ ка̄ран̣ам̣ кочи аппаматтакопи ким̣ на а̄гаччхати. идам̣ вуттам̣ хоти ‘‘ким̣ саббака̄рена̄пи тумха̄кам̣ ва̄де га̄райхака̄ран̣ам̣ наттхӣ’’ти. анаббхаккха̄тука̄ма̄ти абхибхавитва̄ на а̄чиккхитука̄ма̄.
293. анувиччака̄ранти анувидитва̄ чинтетва̄ тулайитва̄ ка̄таббам̣ карохӣти вуттам̣ хоти. н̃а̄таманусса̄нанти локе па̄кат̣а̄нам̣. са̄дху хотӣти сундарам̣ хоти. пат̣а̄кам̣ парихареййунти пат̣а̄кам̣ уккхипитва̄ нагаре гхосанта̄ а̄хин̣д̣еййум̣. касма̄? ‘‘евам̣ но амха̄кам̣ махантабха̄во бхависсатӣ’’ти. опа̄набхӯтанти пат̣ийаттаудапа̄но вийа т̣хитам̣. куланти нивесанам̣. да̄таббам̣ ман̃н̃еййа̄сӣти ма̄ имесам̣ деййадхаммам̣ упаччхиндиттха, сампатта̄нан̃хи да̄таббамева̄ти овадати. ока̄роти авака̄ро ла̄макабха̄во. са̄муккам̣сика̄ти аттана̄йева уддхаритва̄ гахита̄; аса̄дха̄ран̣ам̣ ан̃н̃есанти аттхо. уддисса катанти уддиситва̄ катам̣.
294. пат̣иччакамманти атта̄нам̣ пат̣ичча катанти аттхо. атха ва̄ пат̣иччакамманти нимиттакаммассетам̣ адхивачанам̣, там̣ пат̣иччакаммам̣ еттха аттхӣти мам̣сампи пат̣иччакамманти вуттам̣. йо хи еварӯпам̣ мам̣сам̣ парибхун̃джати, сопи тасса каммасса да̄йа̄до хоти, вадхакасса вийа тасса̄пи па̄н̣агха̄такаммам̣ хотӣти адхиппа̄йо. джиридантити джиранти аббха̄чиккханта̄ на джиранти, аббхаккха̄насса антам̣ на гаччхантӣти аттхо. тикот̣ипарисуддхакатха̄ сан̇гхабхедасиккха̄падаван̣н̣ана̄йам̣ вутта̄.
каппийабхӯмиануджа̄нанакатха̄
295. сакат̣апариват̣т̣анти сакат̣ехи париккхепам̣ вийа катва̄ аччханти. паччантиманти абхила̄паматтаметам̣ ‘‘йам̣ сан̇гхо а̄кан̇кхатӣ’’ти вуттатта̄ пана дхуравиха̄ропи самманнитум̣ ват̣т̣ати, каммава̄чам̣ аватва̄ апалоканена̄пи ват̣т̣атийева. ка̄коравасадданти таттха таттха павит̣т̣ха̄нам̣ а̄мисакха̄данаттха̄йа ануппагейева саннипатита̄нам̣ ка̄ка̄нам̣ оравасаддам̣. йасоджо на̄ма капиласуттапарийоса̄не паббаджита̄нам̣ пан̃чаннам̣ сата̄нам̣ аггапурисо.
усса̄ванантикантиа̄дӣсу усса̄ванантика̄ та̄ва евам̣ каттабба̄. йо тхамбха̄нам̣ ва̄ упари бхиттипа̄де ва̄ никханитва̄ виха̄ро карийати, тасса хет̣т̣ха̄ тхамбхапат̣иччхака̄ па̄са̄н̣а̄ бхӯмигатика̄ ева. пат̣хаматхамбхам̣ пана пат̣хамабхиттипа̄дам̣ ва̄ патит̣т̣ха̄пентехи бахӯхи сампарива̄ретва̄ ‘‘каппийакут̣им̣ карома, каппийакут̣им̣ карома̄’’ти ва̄чам̣ ниччха̄рентехи мануссесу уккхипитва̄ патит̣т̣ха̄пентесу а̄маситва̄ ва̄ сайам̣ уккхипитва̄ ва̄ тхамбхе ва̄ бхиттипа̄до ва̄ патит̣т̣ха̄петаббо. курундимаха̄паччарӣсу пана ‘‘каппийакут̣и каппийакут̣ӣ’’ти ватва̄ патит̣т̣ха̄петаббанти вуттам̣. андхакат̣т̣хакатха̄йам̣ ‘‘сан̇гхасса каппийакут̣им̣ адхит̣т̣ха̄мӣ’’ти вуттам̣. там̣ пана аватва̄пи ат̣т̣хакатха̄су вуттанайена вутте досо наттхи. идам̣ панеттха са̄дха̄ран̣алаккхан̣ам̣, тхамбхапатит̣т̣ха̄нан̃ча вачанапарийоса̄нан̃ча самака̄лам̣ ват̣т̣ати. саче хи анит̣т̣хите вачане тхамбхо патит̣т̣ха̄ти, аппатит̣т̣хите ва̄ тасмим̣ вачанам̣ нит̣т̣ха̄ти, аката̄ хоти каппийакут̣и. тенева маха̄паччарийам̣ вуттам̣ – ‘‘бахӯхи сампарива̄ретва̄ ваттаббам̣, авассан̃хи еттха екассапи вачананит̣т̣ха̄нан̃ча тхамбхапатит̣т̣ха̄нан̃ча екато бхависсатӣ’’ти.
ит̣т̣хакасила̄маттика̄кут̣т̣ика̄су пана кут̣ӣсу хет̣т̣ха̄ чайам̣ бандхитва̄ ва̄ абандхитва̄ ва̄ каронту, йато пат̣т̣ха̄йа бхиттим̣ ут̣т̣ха̄петука̄ма̄ хонти, там̣ саббапат̣хамам̣ ит̣т̣хакам̣ ва̄ силам̣ ва̄ маттика̄пин̣д̣ам̣ ва̄ гахетва̄ вуттанайенева каппийакут̣и ка̄табба̄. ит̣т̣хака̄дайо хи бхиттийа̄ пат̣хамит̣т̣хака̄дӣнам̣ хет̣т̣ха̄ на ват̣т̣анти, тхамбха̄ пана упари уггаччханти, тасма̄ ват̣т̣анти. андхакат̣т̣хакатха̄йам̣ ‘‘тхамбхехи карийама̄не чатӯсу кон̣есу чатта̄ро тхамбха̄ ит̣т̣хака̄дикут̣т̣е чатӯсу кон̣есу две тиссо ит̣т̣хака̄ адхит̣т̣ха̄табба̄’’ти вуттам̣. татха̄ пана аката̄йапи досо наттхи, ат̣т̣хакатха̄су хи вуттамева пама̄н̣ам̣.
гониса̄дика̄ дувидха̄ – а̄ра̄магониса̄дика̄, виха̄рагониса̄дика̄ти. та̄су йаттха нева а̄ра̄мо на сена̄сана̄ни париккхитта̄ни хонти, айам̣ ‘‘а̄ра̄магониса̄дика̄’’ на̄ма. йаттха сена̄сана̄ни сабба̄ни ва̄ екачча̄ни ва̄ париккхитта̄ни, а̄ра̄мо апариккхитто, айам̣ ‘‘виха̄рагониса̄дика̄’’ на̄ма. ити убхайатра̄пи а̄ра̄масса апариккхиттабха̄войева пама̄н̣ам̣. а̄ра̄мо пана упад̣д̣хапариккхиттопи бахутарам̣ париккхиттопи париккхиттойева на̄ма̄ти курундимахаа̄паччарийа̄дӣсу вуттам̣. еттха каппийакут̣им̣ ладдхум̣ ват̣т̣ати.
гахапатӣти манусса̄ а̄ва̄сам̣ катва̄ ‘‘каппийакут̣им̣ дема, парибхун̃джатха̄’’ти ваданти, еса̄ гахапати на̄ма. ‘‘каппийакут̣им̣ ка̄тум̣ дема̄’’ти вуттепи ват̣т̣атийева. андхакат̣т̣хакатха̄йам̣ пана ‘‘йасма̄ бхиккхум̣ т̣хапетва̄ сесасахадхаммика̄нам̣ саббесан̃ча деваманусса̄нам̣ хаттхато пат̣иггахо ча саннидхи ча антовуттхан̃ча тесам̣ сантакам̣ бхиккхусса ват̣т̣ати, тасма̄ тесам̣ геха̄ни ва̄ техи динна̄ каппийакут̣и ва̄ гахапатӣти вуччатӣ’’ти вуттам̣. пунапи вуттам̣ – ‘‘бхиккхусан̇гхасса виха̄рам̣ т̣хапетва̄ бхиккхунупассайо ва̄ а̄ра̄мика̄нам̣ ва̄ титтхийа̄нам̣ ва̄ девата̄нам̣ ва̄ на̄га̄нам̣ ва̄ апи брахма̄нам̣ вима̄нам̣ каппийакут̣и хотӣ’’ти, там̣ сувуттам̣; сан̇гхасантакамева хи бхиккхусантакам̣ ва̄ гехам̣ гахапатикут̣ика̄ на хоти. саммутика̄ на̄ма каммава̄чам̣ са̄ветва̄ ката̄ти.
йам̣ има̄су чатӯсу каппийабхӯмӣсу вуттхам̣ а̄мисам̣, там̣ саббам̣ антовуттхасан̇кхйам̣ на гаччхати. бхиккхӯнан̃ча бхиккхунӣнан̃ча антовуттхаантопаккамочанаттхан̃хи каппийакут̣ийо анун̃н̃а̄та̄. йам̣ пана акаппийабхӯмийам̣ сахасеййаппахонаке гехе вуттхам̣ сан̇гхикам̣ ва̄ пуггаликам̣ ва̄ бхиккхусса бхиккхунийа̄ ва̄ сантакам̣ екараттампи т̣хапитам̣, там̣ антовуттхам̣; таттха паккан̃ча антопаккам̣ на̄ма хоти, етам̣ на каппати. сатта̄хака̄ликам̣ пана йа̄ваджӣвикан̃ча ват̣т̣ати.
татра̄йам̣ виниччхайо – са̄ман̣еро бхиккхусса тан̣д̣ула̄дикам̣ а̄мисам̣ а̄харитва̄ каппийакут̣ийам̣ никкхипитва̄ пунадивасе пачитва̄ дети, антовуттхам̣ на хоти. таттха акаппийакут̣ийам̣ никкхиттасаппиа̄дӣсу йам̣кин̃чи паккхипитва̄ дети, мукхасаннидхи на̄ма хоти. маха̄паччарийам̣ пана ‘‘антовуттхам̣ хотӣ’’ти вуттам̣. таттха на̄маматтамева на̄на̄каран̣ам̣. бхиккху акаппийакут̣ийам̣ т̣хапитасаппин̃ча йа̄ваджӣвикапан̣н̣ан̃ча екато пачитва̄ парибхун̃джати, сатта̄хам̣ нира̄мисам̣ ват̣т̣ати. саче а̄мисасам̣сат̣т̣хам̣ катва̄ парибхун̃джати, антовуттхан̃чева са̄мам̣па̄кан̃ча хоти. етенупа̄йена саббасам̣сагга̄ ведитабба̄.
има̄ пана каппийакут̣ийо када̄ джахитаваттхука̄ хонти? усса̄ванантика̄ та̄ва йа̄ тхамбха̄нам̣ упари бхиттипа̄де ва̄ никхан̣итва̄ ката̄, са̄ саббесу тхамбхесу ча бхиттипа̄десу ча апанӣтесу джахитаваттхука̄ хоти. саче пана тхамбхе ва̄ бхиттипа̄де ва̄ париваттенти, йо йо т̣хито таттха таттха патит̣т̣ха̄ти, саббесупи париваттитесу аджахитаваттхука̄ва хоти. ит̣т̣хака̄дӣхи ката̄ чайасса упари бхиттиаттха̄йа т̣хапитам̣ ит̣т̣хакам̣ ва̄ силам̣ ва̄ маттика̄пин̣д̣ам̣ ва̄ а̄дим̣катва̄ вина̄ситака̄ле джахитаваттхука̄ хоти. йехи пана ит̣т̣хака̄дӣхи адхит̣т̣хита̄, тесу апанӣтесупи тадан̃н̃а̄су патит̣т̣хита̄су аджахитаваттхука̄ва хоти.
гониса̄дика̄ па̄ка̄ра̄дӣхи париккхепе кате джахитаваттхука̄ хоти. пуна тасмим̣ а̄ра̄ме каппийакут̣и ладдхум̣ ват̣т̣ати. саче пана пунапи па̄ка̄ра̄дайо таттха таттха кхан̣д̣а̄ хонти, тато тато га̄во пависанти, пуна каппийакут̣и хоти. итара̄ пана две гопа̄насӣматтам̣ т̣хапетва̄ саббасмим̣ чхадане винат̣т̣хе джахитаваттхука̄ хонти. саче гопа̄насӣнам̣ упари екампи паккхапа̄сакаман̣д̣алам̣ аттхи, раккхати.
йатра панима̄ чатассопи каппийабхӯмийо наттхи, таттха ким̣ ка̄таббам̣? анупасампаннасса датва̄ тасса сантакам̣ катва̄ парибхун̃джитаббам̣. татридам̣ ваттху – каравикатиссаттхеро кира винайадхарапа̄моккхо маха̄сӣваттхерасса сантикам̣ агама̄си. со дӣпа̄локена саппикумбхам̣ пасситва̄ ‘‘бханте кимета’’нти пуччхи. тхеро ‘‘а̄вусо га̄мато саппикумбхо а̄бхато, лӯкхадивасе саппина̄ бхун̃джанаттха̄йа̄’’ти а̄ха. тато нам̣ тиссаттхеро ‘‘на ват̣т̣ати бханте’’ти а̄ха. тхеро пунадивасе памукхе никкхипа̄песи. тиссаттхеро пуна екадивасе а̄гато там̣ дисва̄ татхева пуччхитва̄ ‘‘бханте сахасеййаппахонакат̣т̣ха̄не т̣хапетум̣ на ват̣т̣атӣ’’ти а̄ха. тхеро пунадивасе бахи нӣхара̄петва̄ никкхипа̄песи, там̣ чора̄ харим̣су. со пуна екадивасам̣ а̄гатам̣ тиссаттхерам̣ а̄ха – ‘‘а̄вусо тайа̄ ‘на ват̣т̣атӣ’ти вутто со кумбхо бахи никкхитто чорехи авахато’’ти. тато нам̣ тиссаттхеро а̄ха – ‘‘нану бханте анупасампаннасса да̄таббо асса, анупасампаннасса хи датва̄ тасса сантакам̣ катва̄ парибхун̃джитум̣ ват̣т̣атӣ’’ти.
296-9. мен̣д̣акаваттху утта̄намева. апи четтха ануджа̄на̄ми бхиккхаве пан̃ча горасети име пан̃ча горасе висум̣ парибхогена парибхун̃джитумпи ануджа̄на̄мӣти аттхо. па̄тхеййам̣ парийеситунти еттха саче кечи сайамева н̃атва̄ денти, иччетам̣ кусалам̣; но че денти, н̃а̄типава̄ритат̣т̣ха̄нато ва̄ бхиккха̄ча̄раваттена ва̄ парийеситаббам̣. татха̄ алабхантена ан̃н̃а̄тикаапава̄ритат̣т̣ха̄нато йа̄читва̄пи гахетаббам̣. екадивасена гаманӣйе магге екабхаттаттха̄йа парийеситаббам̣. дӣгхе аддха̄не йаттакена канта̄рам̣ ниттхарати, таттакам̣ парийеситаббам̣.
кен̣ийаджат̣илаваттхукатха̄
300. ка̄джехи га̄ха̄петва̄ти пан̃чахи ка̄джасатехи сусан̇кхатасса бадарапа̄насса кут̣асахассам̣ га̄ха̄петва̄. етасмим̣ нида̄не етасмим̣ пакаран̣е дхаммим̣ катхам̣ катва̄ти ‘‘са̄дху бхиккхаве па̄нам̣ апиванта̄ саман̣асса готамасса са̄вака̄ паччайаба̄хуллика̄ти ва̄дам̣ на уппа̄дайиттха, майи ча га̄равам̣ акаттха, мама ча тумхесу га̄равам̣ джанайиттха, ити во ахам̣ имина̄ ка̄ран̣ена сут̣т̣ху пасанно’’тиа̄дина̄ найена дхаммим̣ катхам̣ катва̄ ануджа̄на̄ми бхиккхаве ат̣т̣ха па̄на̄нӣтиа̄дима̄ха.
таттха амбапа̄нанти а̄мехи ва̄ паккехи ва̄ амбехи катапа̄нам̣. таттха а̄мехи каронтена амбатарун̣а̄ни бхиндитва̄ удаке паккхипитва̄ а̄тапе а̄диччапа̄кена пачитва̄ парисса̄ветва̄ тадахупат̣иггахитехи мадхусаккаракаппӯра̄дӣхи йоджетва̄ ка̄таббам̣. евам̣ катам̣ пуребхаттамева каппати. анупасампаннехи катам̣ лабхитва̄ пана пуребхаттам̣ пат̣иггахитам̣ пуребхаттам̣ са̄мисапарибхогена̄пи ват̣т̣ати, паччха̄бхаттам̣ нира̄мисапарибхогена йа̄ва арун̣уггамана̄ ват̣т̣атийева. еса найо саббапа̄несу.
тесу пана джамбупа̄нанти джамбупхалехи катапа̄нам̣. чочапа̄нанти ат̣т̣хикехи кадалипхалехи катапа̄нам̣. мочапа̄нанти анат̣т̣хикехи кадалипхалехи катапа̄нам̣. мадхукапа̄нанти мадхука̄нам̣ джа̄тирасена катапа̄нам̣; там̣ пана удакасамбхиннам̣ ват̣т̣ати, суддхам̣ на ват̣т̣ати. муддикапа̄нанти муддика̄ удаке маддитва̄ амбапа̄нам̣ вийа катапа̄нам̣. са̄лӯкапа̄нанти раттуппаланӣлуппала̄дӣнам̣ са̄лӯке маддитва̄ катапа̄нам̣. пха̄русакапа̄нанти пха̄русакапхалехи амбапа̄нам̣ вийа катапа̄нам̣. има̄ни ат̣т̣ха па̄на̄ни сӣта̄нипи а̄диччапа̄ка̄нипи ват̣т̣анти, аггипа̄ка̄ни на ват̣т̣анти. дхан̃н̃апхаларасанти саттаннам̣ дхан̃н̃а̄нам̣ пхаларасам̣. д̣а̄карасанти паккад̣а̄карасам̣. йа̄вака̄ликапатта̄нан̃хи пуребхаттам̣йева расо каппати. йа̄ваджӣвика̄нам̣ пат̣иггахетва̄ т̣хапитасаппиа̄дӣхи саддхим̣ пакка̄нам̣ сатта̄хам̣ каппати. саче пана суддхаудакена пачати, йа̄ваджӣвампи ват̣т̣ати. кхӣра̄дӣхи пана саддхим̣ пачитум̣ на ват̣т̣ати. ан̃н̃ехи паккампи д̣а̄карасасан̇кхйамева гаччхати. курундийам̣ пана ‘‘йа̄вака̄ликапатта̄нампи сӣтодакена маддитва̄ катарасо ва̄ а̄диччапа̄ко ва̄ ват̣т̣атӣ’’ти вуттам̣. т̣хапетва̄ мадхукапуппхарасанти еттха мадхукапуппхарасо аггипа̄ко ва̄ хоту а̄диччапа̄ко ва̄, паччха̄бхаттам̣ на ват̣т̣ати. пуребхаттампи йам̣ па̄нам̣ гахетва̄ маджджам̣ каронти, со а̄дито пат̣т̣ха̄йа на ват̣т̣ати. мадхукапуппхам̣ пана аллам̣ ва̄ суккхам̣ ва̄ бхаджджитам̣ ва̄ тена катапха̄н̣итам̣ ва̄ йато пат̣т̣ха̄йа маджджам̣ на каронти, там̣ саббам̣ пуребхаттам̣ ват̣т̣ати. уччхурасо никасат̣о паччха̄бхаттам̣ ват̣т̣ати. ити па̄на̄ни ануджа̄нантена имепи чатта̄ро раса̄ анун̃н̃а̄та̄ти. аггихуттамукха̄ йан̃н̃а̄тиа̄дӣсу аггихутам̣ сет̣т̣хам̣, аггихутам̣ мукханти вуттам̣ хоти.
роджамалла̄диваттхукатха̄
301-2. роджаваттху утта̄наттхамева. таттха сан̇карам̣ акам̣сӯти катикам̣ акам̣су. ул̣а̄рам̣ кхо те иданти сундарам̣ кхо те идам̣. на̄хам̣ бханте а̄нанда бахукатоти на̄хам̣ буддха̄дигатапаса̄дабахума̄нена идха̄гатоти дассети. саббан̃ча д̣а̄канти саппиа̄дӣхи паккам̣ ва̄ апаккам̣ ва̄ йам̣кин̃чи д̣а̄кам̣. пит̣т̣хакха̄данӣйанти пит̣т̣хамайам̣ кха̄данӣйам̣; роджо кира идам̣ убхайампи сатасахассам̣ вайам̣ катва̄ пат̣ийа̄да̄песи.
303. ман̃джука̄ти мадхуравачана̄. пат̣ибха̄неййака̄ти саке сиппе пат̣ибха̄насампанна̄. даккха̄ти чхека̄, аналаса̄ ва̄. парийода̄тасиппа̄ти ниддосасиппа̄. на̄л̣ийа̄ва̄пакена̄ти на̄л̣ийа̄ ча а̄ва̄пакена ча. а̄ва̄пако на̄ма йаттха ладдхам̣ ладдхам̣ а̄вапанти, паккхипантӣти вуттам̣ хоти. на ча бхиккхаве наха̄питапуббена кхурабхан̣д̣анти еттха гахетва̄ парихаритумева на ват̣т̣ати, ан̃н̃асса сантакена кесе чхедетум̣ ват̣т̣ати. саче ветанам̣ гахетва̄ чхиндати, на ват̣т̣ати. йо анаха̄питапуббо тасса парихаритумпи ват̣т̣ати, там̣ ва̄ ан̃н̃ам̣ ва̄ гахетва̄ кесе чхедетумпи ват̣т̣ати.
304. бха̄гам̣ датва̄ти дасамабха̄гам̣ датва̄; идам̣ кира джамбудӣпе пора̄н̣акача̄риттам̣, тасма̄ дасакот̣т̣ха̄се катва̄ еко кот̣т̣ха̄со бхӯмиса̄мика̄нам̣ да̄таббо.
чатумаха̄падесакатха̄
305. йам̣ бхиккхаве майа̄ идам̣ на каппатӣти име чатта̄ро маха̄падесе бхагава̄ бхиккхӯнам̣ найаггахан̣аттха̄йа а̄ха. таттха дхаммасан̇га̄хакаттхера̄ суттам̣ гахетва̄ паримадданта̄ идам̣ аддасам̣су. т̣хапетва̄ дхан̃н̃апхаларасанти саттадхан̃н̃араса̄ни паччха̄бхаттам̣ на каппантӣти пат̣иккхитта̄ни. та̄лана̄л̣икерапанасалабуджаала̄букумбхан̣д̣апуссапхалатипусапхалаел̣а̄лука̄ни, нава маха̄пхала̄ни саббан̃ча апаран̣н̣ам̣, дхан̃н̃агатикамева. там̣ кин̃ча̄пи на пат̣иккхиттам̣, атха кхо акаппийам̣ ануломети, тасма̄ паччха̄бхаттам̣ на каппати. ат̣т̣ха па̄на̄ни анун̃н̃а̄та̄ни. авасеса̄ни веттатинтин̣икама̄тулун̇гакапиттхакосамбакараманда̄дикхуддакапхалапа̄на̄ни ат̣т̣хапа̄нагатика̄нева, та̄ни кин̃ча̄пи на анун̃н̃а̄та̄ни, атха кхо каппийам̣ ануломенти, тасма̄ каппанти. т̣хапетва̄ хи са̄нуломам̣ дхан̃н̃апхаларасам̣ ан̃н̃ам̣ пхалапа̄нам̣ на̄ма акаппийам̣ наттхи, саббам̣ йа̄мака̄ликам̣йева̄ти курундийам̣ вуттам̣.
бхагавата̄ чха чӣвара̄ни анун̃н̃а̄та̄ни. дхаммасан̇га̄хакаттхерехи тесам̣ анулома̄ни дукӯлам̣, паттун̣н̣ам̣, чӣнапат̣т̣ам̣, сома̄рапат̣т̣ам̣, иддхимайикам̣, девадаттийанти апара̄ни чха анун̃н̃а̄та̄ни. таттха ‘‘паттун̣н̣а’’нти паттун̣н̣адесе па̄н̣акехи сан̃джа̄таваттхам̣. две пат̣а̄ десана̄менева вутта̄. та̄ни тӣн̣и косеййасса̄нулома̄ни. дукӯлам̣ са̄н̣асса, итара̄ни две каппа̄сикасса ва̄ саббесам̣ ва̄.
бхагавата̄ ека̄даса патте пат̣иккхипитва̄ две патта̄ анун̃н̃а̄та̄ – лохапатто чева маттика̄патто ча. лохатха̄лакам̣, маттика̄тха̄лакам̣, тамбалохатха̄лаканти тесам̣йева анулома̄ни. бхагавата̄ тайо тумба̄ анун̃н̃а̄та̄ – лохатумбо, кат̣т̣хатумбо, пхалатумботи. кун̣д̣ика̄, кан̃чанако, удакатумботи тесам̣йева анулома̄ни. курундийам̣ пана ‘‘па̄нӣйасан̇кхапа̄нӣйасара̄вака̄ни етесам̣ анулома̄нӣ’’ти вуттам̣. пат̣т̣ика̄, сӯкарантанти две ка̄йабандхана̄ни анун̃н̃а̄та̄ни, дуссапат̣т̣ена раджджукена ча катака̄йабандхана̄ни тесам̣ анулома̄ни. сетаччхаттам̣, килан̃джаччхаттам̣, пан̣н̣аччхаттанти тӣн̣и чхатта̄ни анун̃н̃а̄та̄ни. екапан̣н̣аччхаттам̣ тесам̣йева ануломанти имина̄ найена па̄л̣ин̃ча ат̣т̣хакатхан̃ча анупеккхитва̄ ан̃н̃а̄нипи каппийа̄каппийа̄нам̣ анулома̄ни ведитабба̄ни.
тадахупат̣иггахитам̣ ка̄ле каппатӣтиа̄ди саббам̣ самбхиннарасам̣ сандха̄йа вуттам̣. саче хи чхаллимпи анапанетва̄ сакаленева на̄л̣икерапхалена саддхим̣ па̄накам̣ пат̣иггахитам̣ хоти, на̄л̣икерам̣ апанетва̄ там̣ вика̄лепи каппати. упари саппипин̣д̣ам̣ т̣хапетва̄ сӣталапа̄йа̄сам̣ денти, йам̣ па̄йа̄сена асам̣сат̣т̣хам̣ саппи, там̣ апанетва̄ сатта̄хам̣ парибхун̃джитум̣ ват̣т̣ати. баддхамадхупха̄н̣ита̄дӣсупи есева найо. такколаджа̄типхала̄дӣхи алан̇каритва̄ пин̣д̣апа̄там̣ денти, та̄ни уддхаритва̄ дховитва̄ йа̄ваджӣвам̣ парибхун̃джитабба̄ни. йа̄гуйам̣ паккхипитва̄ диннасин̇гивера̄дӣсупи тела̄дӣсу паккхипитва̄ динналат̣т̣химадхука̄дӣсупи есева найо. евам̣ йам̣ йам̣ асамбхиннарасам̣ хоти, там̣ там̣ екато пат̣иггахитампи йатха̄ суддхам̣ хоти, татха̄ дховитва̄ ва̄ таччхетва̄ ва̄ тасса тасса ка̄лавасена парибхун̃джитум̣ ват̣т̣ати.
саче пана самбхиннарасам̣ хоти сам̣сат̣т̣хам̣, на ват̣т̣ати. йа̄вака̄ликан̃хи аттана̄ саддхим̣ самбхиннараса̄ни тӣн̣ипи йа̄мака̄лика̄дӣни аттано сабха̄вам̣ упанети, йа̄мака̄ликам̣ двепи сатта̄хака̄лика̄дӣни аттано сабха̄вам̣ упанети, сатта̄хака̄ликампи аттана̄ саддхим̣ сам̣сат̣т̣хам̣ йа̄ваджӣвикам̣ аттано сабха̄ван̃н̃ева упанети; тасма̄ тена тадахупат̣иггахитена саддхим̣ тадахупат̣иггахитам̣ ва̄ пурепат̣иггахитам̣ ва̄ йа̄ваджӣвикам̣ сатта̄хам̣ каппати двӣхапат̣иггахитена чха̄хам̣, тӣхапат̣иггахитена пан̃ча̄хам̣…пе… сатта̄хапат̣иггахитена тадахева каппатӣти ведитаббам̣. тасма̄йева хи ‘‘сатта̄хака̄ликена бхиккхаве йа̄ваджӣвикам̣ тадахупат̣иггахита’’нти аватва̄ ‘‘пат̣иггахитам̣ сатта̄хам̣ каппатӣ’’ти вуттам̣.
ка̄лайа̄масатта̄ха̄тиккамесу четтха вика̄лабходжанасаннидхибхесаджджасиккха̄пада̄нам̣ васена а̄паттийо ведитабба̄. имесу ча пана чатӯсу ка̄ликесу йа̄вака̄ликам̣ йа̄мака̄ликанти идамева двайам̣ антовуттхакан̃чева саннидхика̄ракан̃ча хоти, сатта̄хака̄ликан̃ча йа̄ваджӣвикан̃ча акаппийакут̣ийам̣ никкхипитумпи ват̣т̣ати, саннидхимпи на джанетӣти. сесам̣ саббаттха утта̄намева̄ти.
бхесаджджаккхандхакаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.