3. вассӯпана̄йикаккхандхакам̣
вассӯпана̄йика̄нуджа̄нанакатха̄
184. вассӯпана̄йикаккхандхаке – апан̃н̃аттоти ананун̃н̃а̄то асам̣вихито ва̄. те идха бхиккхӯти те бхиккхӯ, идхасаддо нипа̄таматто. сан̇гха̄там̣ а̄па̄дента̄ти вина̄сам̣ а̄па̄дента̄. сан̇каса̄йиссантӣти аппоссукка̄ нибаддхава̄сам̣ васиссанти. сакунтака̄ти сакун̣а̄. васса̄не вассам̣ упагантунти васса̄нана̄маке тема̄се вассам̣ упагантаббанти аттхо. кати ну кхо вассӯпана̄йика̄ти кати ну кхо вассӯпагамана̄ни. апараджджугата̄йа̄ти еттха апараджджугата̄йа асса̄ти апараджджугата̄, тасса̄ апараджджугата̄йа; атикканта̄йа апарасмим̣ дивасети аттхо. дутийанайепи ма̄со гата̄йа асса̄ти ма̄сагата̄, тасса̄ ма̄сагата̄йа; атикканта̄йа ма̄се парипун̣н̣ети аттхо. тасма̄ а̄са̄л̣хӣпун̣н̣ама̄йа анантаре па̄т̣ипададивасе, а̄са̄л̣хӣпун̣н̣амито ва̄ апара̄йа пун̣н̣ама̄йа анантаре па̄т̣ипададивасейева виха̄рам̣ пат̣иджаггитва̄ па̄нӣйам̣ парибходжанӣйам̣ упат̣т̣хапетва̄ саббам̣ четийавандана̄диса̄мӣчикаммам̣ нит̣т̣ха̄петва̄ ‘‘имасмим̣ виха̄ре имам̣ тема̄сам̣ вассам̣ упемӣ’’ти саким̣ ва̄ дваттиккхаттум̣ ва̄ ва̄чам̣ ниччха̄ретва̄ вассам̣ упагантаббам̣.
ва̄чам̣ ниччха̄ретва̄ вассам̣ упагантаббам̣.
васса̄неча̄рика̄пат̣иккхепа̄дикатха̄
185-6. йо паккамеййа̄ти еттха анапеккхагаманена ва̄ ан̃н̃аттха арун̣ам̣ ут̣т̣ха̄панена ва̄ а̄патти ведитабба̄. йо атиккамеййа̄ти еттха виха̄раган̣ана̄йа а̄паттийо ведитабба̄. саче хи там̣ дивасам̣ виха̄расатасса упача̄рам̣ оккамитва̄ атиккамати, сатам̣ а̄паттийо. саче пана виха̄рӯпача̄рам̣ атиккамитва̄ ан̃н̃асса виха̄расса упача̄рам̣ аноккамитва̄ва ниваттати, ека̄ ева а̄патти. кеначи антара̄йена пуримикам̣ анупагатена паччхимика̄ упагантабба̄.
вассам̣ уккад̣д̣хитука̄моти вассана̄макам̣ пат̣хамама̄сам̣ уккад̣д̣хитука̄мо, са̄ван̣ама̄сам̣ акатва̄ пуна а̄са̄л̣хӣма̄самева каттука̄моти аттхо. а̄гаме джун̣хети а̄гаме ма̄сети аттхо. ануджа̄на̄ми бхиккхаве ра̄джӯнам̣ ануваттитунти еттха вассуккад̣д̣хане бхиккхӯнам̣ ка̄чи париха̄ни на̄ма наттхӣти ануваттитум̣ анун̃н̃а̄там̣, тасма̄ ан̃н̃асмимпи дхаммике камме ануваттитаббам̣. адхаммике пана на кассачи ануваттитаббам̣.
сатта̄хакаран̣ӣйа̄нуджа̄нанакатха̄
187-8. сатта̄хакаран̣ӣйесу – сатта̄хакаран̣ӣйена гантунти сатта̄хаббхантаре йам̣ каттаббам̣ там̣ сатта̄хакаран̣ӣйам̣, тена сатта̄хакаран̣ӣйена каран̣абхӯтена гантум̣ ануджа̄на̄мӣти аттхо. пахите гантунти имехи саттахи бхиккхуа̄дӣхи дӯте пахитейева гантум̣ ануджа̄на̄мӣти аттхо. сатта̄хам̣ санниватто ка̄табботи сатта̄хейева санниваттитаббо, ат̣т̣хамо арун̣о таттхева на ут̣т̣ха̄петабботи аттхо.
бхиккхунисан̇гхам̣ уддисса̄ти ито пат̣т̣ха̄йа ваччакут̣и джанта̄гхарам̣ джанта̄гхараса̄ла̄ти има̄ни тӣн̣и парихӣна̄ни.
189. удосита̄дӣни удоситасиккха̄пада̄дӣсу вутта̄нева. расаватӣти бхаттагехам̣ вуччати. ва̄реййам̣ сан̃чариттасиккха̄паде вуттамева. пура̄йам̣ суттанто палуджджатӣти йа̄ва айам̣ суттанто на палуджджати, йа̄ва айам̣ суттанто на винассати. ан̃н̃атарам̣ ва̄ панасса киччам̣ хоти каран̣ӣйам̣ ва̄ти етена парисан̇кхатам̣ йам̣кин̃чи каран̣ӣйам̣ сан̇гахитам̣ хоти. саббаттха ча ‘‘иччха̄ми да̄нан̃ча да̄тум̣ дхамман̃ча сотум̣ бхиккхӯ ча пасситу’’нти имина̄ва каппийавачанена песите гантаббам̣, етесам̣ ва̄ вевачанена. пеййа̄лаккамо пана евам̣ ведитаббо, йатха̄ ‘‘упа̄сакена сан̇гхам̣ уддисса виха̄ра̄дайо ка̄ра̄пита̄ хонти, самбахуле бхиккхӯ уддисса, екам̣ бхиккхум̣ уддисса, бхиккхунисан̇гхам̣ уддисса, самбахула̄ бхиккхунийо, екам̣ бхиккхуним̣, самбахула̄ сиккхама̄на̄йо, екам̣ сиккхама̄нам̣, самбахуле са̄ман̣ере, екам̣ са̄ман̣ерам̣, самбахула̄ са̄ман̣ерийо, екам̣ са̄ман̣ерим̣ уддисса аттано аттха̄йа нивесанам̣ ка̄ра̄питам̣ хотӣ’’ти вуттам̣; евамева ‘‘упа̄сика̄йа, бхиккхуна̄, бхиккхунийа̄, сиккхама̄на̄йа, са̄ман̣ерена, са̄ман̣ерийа̄ сан̇гхам̣ уддисса̄’’ти саббам̣ ваттаббам̣. етесу саттаппака̄ресу каран̣ӣйесу пахите гантаббам̣.
пан̃чаннам̣аппахитепиануджа̄нанакатха̄
193. пан̃чаннам̣ сатта̄хакаран̣ӣйена̄ти етесам̣ бхиккхуа̄дӣнам̣ сахадхаммика̄нам̣ ‘‘гила̄набхаттам̣ ва̄ гила̄нупат̣т̣ха̄кабхаттам̣ ва̄ бхесаджджам̣ ва̄ парийесисса̄ми, пуччхисса̄ми ва̄, упат̣т̣хахисса̄ми ва̄’’ти евама̄дина̄ парато виттха̄ретва̄ дасситена ка̄ран̣ена аппахитепи гантаббам̣, пагева пахите. бхиккху гила̄но хоти, анабхирати уппанна̄ хоти, куккуччам̣ уппаннам̣ хоти, дит̣т̣хигатам̣ уппаннам̣ хоти, гарудхаммам̣ аджджха̄панно хоти парива̄са̄рахо, мӯла̄йа пат̣икассана̄рахо хоти, ма̄натта̄рахо, аббха̄на̄рахо, сан̇гхо каммам̣ каттука̄мо хоти, катам̣ ва̄ сан̇гхена каммам̣ хотӣти етехи дасахи ка̄ран̣ехи бхиккхусса сантикам̣ гантаббам̣. бхиккхунийа̄ сантикам̣ навахи ка̄ран̣ехи гантаббам̣, сиккхама̄на̄йа сантикам̣ чхахи – а̄дито чатӯхи, сиккха̄ куппита̄ хоти, упасампаджджитука̄ма̄ хотӣти. са̄ман̣ерасса̄пи чхахи – а̄дито чатӯхи, вассам̣ пуччхитука̄мо упасампаджджитука̄мо хотӣти. са̄ман̣ерийа̄ упасампадам̣ апанетва̄ сиккха̄падам̣ да̄тука̄мо хотӣти имина̄ саддхим̣ пан̃чахи. парато ма̄та̄питӯнам̣ анун̃н̃а̄тат̣т̣ха̄непи есева найо. андхакат̣т̣хакатха̄йам̣ пана ‘‘йе ма̄та̄питӯнам̣ упат̣т̣ха̄ка̄ н̃а̄така̄ ва̄ ан̃н̃а̄така̄ ва̄ тесампи аппахите гантум̣ ват̣т̣атӣ’’ти вуттам̣, там̣ нева ат̣т̣хакатха̄йам̣, на па̄л̣ийа̄ вуттам̣, тасма̄ на гахетаббам̣.
пахитейеваануджа̄нанакатха̄
199. бхиккхугатикоти екасмим̣ виха̄ре бхиккхӯхи саддхим̣ васанакапурисо. ундрийатӣти палуджджати. бхан̣д̣ам̣ чхеда̄питанти даббасамбха̄рабхан̣д̣ам̣ чхеда̄питам̣. а̄ваха̄пеййунти а̄хара̄пеййум̣. даджджа̄ханти дадждже ахам̣. сан̇гхакаран̣ӣйена̄ти еттха йам̣кин̃чи упосатха̄га̄ра̄дӣсу сена̄санесу четийачхаттаведика̄дӣсу ва̄ каттаббам̣, антамасо бхиккхуно пуггаликасена̄санампи, саббам̣ сан̇гхакаран̣ӣйамева. тасма̄ тасса ниппха̄данаттхам̣ даббасамбха̄ра̄дӣни ва̄ а̄харитум̣ вад̣д̣хакӣппабхутӣнам̣ бхаттаветана̄дӣни ва̄ да̄петум̣ гантаббам̣.
айам̣ панеттха па̄л̣имуттакараттиччхедавиниччхайо – дхаммасаванаттха̄йа анимантитена гантум̣ на ват̣т̣ати. саче екасмим̣ маха̄ва̄се пат̣хамам̣йева катика̄ ката̄ хоти – ‘‘асукадивасам̣ на̄ма саннипатитабба’’нти, нимантитойева на̄ма хоти, гантум̣ ват̣т̣ати. ‘‘бхан̣д̣акам̣ дховисса̄мӣ’’ти гантум̣ на ват̣т̣ати. саче пана а̄чарийупаджджха̄йа̄ пахин̣анти, ват̣т̣ати. на̄тидӯре виха̄ро хоти, таттха гантва̄ аджджева а̄гамисса̄мӣти сампа̄пун̣итум̣ на саккоти, ват̣т̣ати. уддесапарипуччха̄дӣнам̣ аттха̄йапи гантум̣ на ват̣т̣ати. ‘‘а̄чарийам̣ пассисса̄мӣ’’ти пана гантум̣ лабхати. саче пана нам̣ а̄чарийо ‘‘аджджа ма̄ гаччха̄’’ти вадати, ват̣т̣ати. упат̣т̣ха̄какулам̣ ва̄ н̃а̄тикулам̣ ва̄ дассана̄йа гантум̣ на лабхатӣти.
антара̄йеана̄паттивассаччхедакатха̄
201. йена га̄мо тена гантунтиа̄дӣсу саче га̄мо авидӯрам̣ гато хоти, таттха пин̣д̣а̄йа чаритва̄ виха̄рамева а̄гантва̄ васитаббам̣. саче дӯрам̣ гато, сатта̄хава̄рена арун̣о ут̣т̣ха̄петаббо. на сакка̄ че хоти, татрева сабха̄гат̣т̣ха̄не васитаббам̣. саче манусса̄ йатха̄паватта̄ни сала̄кабхатта̄дӣни денти, ‘‘на майам̣ тасмим̣ виха̄ре васимха̄’’ти ваттабба̄. ‘‘майам̣ виха̄расса ва̄ па̄са̄дасса ва̄ на дема, тумха̄кам̣ дема, йаттха каттхачи васитва̄ бхун̃джатха̄’’ти вутте пана йатха̄сукхам̣ бхун̃джитаббам̣, тесам̣йева там̣ па̄пун̣а̄ти. ‘‘тумха̄кам̣ васанат̣т̣ха̄не па̄пун̣а̄петва̄ бхун̃джатха̄’’ти вутте пана йаттха васанти, таттха нетва̄ вассаггена па̄пун̣а̄петва̄ бхун̃джитаббам̣.
саче пава̄ритака̄ле васса̄ва̄сикам̣ денти, йади сатта̄хава̄рена арун̣ам̣ ут̣т̣ха̄пайим̣су, гахетаббам̣. чхиннавассехи пана ‘‘на майам̣ таттха васимха, чхиннавасса̄ майа’’нти ваттаббам̣. йади ‘‘йесам̣ амха̄кам̣ сена̄санам̣ па̄питам̣, те ган̣хантӯ’’ти ваданти, гахетаббам̣. йам̣ пана виха̄ре упаниккхиттакам̣ ма̄ винассӣти идха а̄хат̣ам̣ чӣвара̄дивебхан̇гийабхан̣д̣ам̣, там̣ таттхева гантва̄ апалокетва̄ бха̄джетаббам̣. ‘‘ито аййа̄нам̣ чатта̄ро паччайе детха̄’’ти каппийака̄рака̄нам̣ динне кхеттаваттхуа̄дике татруппа̄депи есева найо. сан̇гхикан̃хи вебхан̇гийабхан̣д̣ам̣ антовиха̄ре ва̄ бахисӣма̄йа ва̄ хоту, бахисӣма̄йа т̣хита̄нам̣ апалокетва̄ бха̄джетум̣ на ват̣т̣ати. убхайаттха т̣хитампи пана антосӣма̄йа т̣хита̄нам̣ апалокетва̄ бха̄джетум̣ ват̣т̣атийева.
сан̇гхабхедеана̄паттивассаччхедакатха̄
202. сан̇гхо бхинноти еттха бхинне сан̇гхе гантва̄ каран̣ӣйам̣ наттхи, йо пана ‘‘бхиджджиссатӣ’’ти а̄сан̇кито, там̣ сандха̄йа ‘‘бхинно’’ти вуттам̣. самбахула̄хи бхиккхунӣхи сан̇гхо бхинноти еттха на бхиккхунӣхи сан̇гхо бхинноти дат̣т̣хаббо. вуттан̃хетам̣ ‘‘на кхо упа̄ли бхиккхунӣ сан̇гхам̣ бхиндатӣ’’ти. ета̄ пана нисса̄йа анубалам̣ катва̄ йам̣ сан̇гхам̣ ‘‘бхиккхӯ бхиндеййу’’нти а̄сан̇ка̄ хоти, там̣ сандха̄йетам̣ вуттам̣.
ваджа̄дӣсувассӯпагаманакатха̄
203. ваджоти гопа̄лака̄нам̣ нива̄сат̣т̣ха̄нам̣. йена ваджоти еттха ваджена саддхим̣ гатасса вассаччхеде ана̄патти.
упакат̣т̣ха̄йа̄ти а̄санна̄йа. саттхе вассам̣ упагантунти еттха вассӯпана̄йикадивасе тена бхиккхуна̄ упа̄сака̄ ваттабба̄ ‘‘кут̣ика̄ ладдхум̣ ват̣т̣атӣ’’ти. саче каритва̄ денти, таттха пависитва̄ ‘‘идха вассам̣ упемӣ’’ти тиккхаттум̣ ваттаббам̣. но че денти, са̄ла̄сан̇кхепена т̣хитасакат̣асса хет̣т̣ха̄ упагантаббам̣. тампи алабхантена а̄лайо ка̄таббо. саттхе пана вассам̣ упагантум̣ на ват̣т̣ати. а̄лайо на̄ма ‘‘идха вассам̣ васисса̄мӣ’’ти читтуппа̄даматтам̣. саче маггаппат̣ипаннейева саттхе пава̄ран̣адивасо хоти, таттхева пава̄ретаббам̣. атха саттхо антовассейева бхиккхуна̄ паттхитат̣т̣ха̄нам̣ патва̄ атиккамати, паттхитат̣т̣ха̄не васитва̄ таттха бхиккхӯхи саддхим̣ пава̄ретаббам̣. атха̄пи саттхо антовассейева антара̄ екасмим̣ га̄ме тит̣т̣хати ва̄ виппакирати ва̄, тасмим̣йева га̄ме бхиккхӯхи саддхим̣ васитва̄ пава̄ретаббам̣, апава̄ретва̄ тато парам̣ гантум̣ на ват̣т̣ати.
на̄ва̄йам̣ вассам̣ упагаччхантена̄пи кут̣ийам̣йева упагантаббам̣. парийеситва̄ алабхантена а̄лайо ка̄таббо. саче антотема̄сам̣ на̄ва̄ самуддейева хоти, таттхева пава̄ретаббам̣. атха на̄ва̄ кӯлам̣ лабхати, айан̃ча парато гантука̄мо хоти, гантум̣ на ват̣т̣ати. на̄ва̄йа ладдхага̄мейева васитва̄ бхиккхӯхи саддхим̣ пава̄ретаббам̣. сачепи на̄ва̄ анутӣрамева ан̃н̃аттха гаччхати, бхиккху ча пат̣хамам̣ ладдхага̄мейева васитука̄мо, на̄ва̄ гаччхату бхиккхуна̄ таттхева васитва̄ бхиккхӯхи саддхим̣ пава̄ретаббам̣.
ити вадже саттхе на̄ва̄йанти тӣсу т̣ха̄несу наттхи вассаччхеде а̄патти, пава̄ретун̃ча лабхати. пуримесу пана ‘‘ва̄л̣ехи убба̄л̣ха̄ хонтӣ’’тиа̄дӣсу сан̇гхабхедапарийантесу ваттхӯсу кевалам̣ ана̄патти хоти, пава̄ретум̣ пана на лабхати.
204. на бхиккхаве руккхасусирети еттха суддхе руккхасусирейева на ват̣т̣ати; махантасса пана руккхасусирасса анто падараччхаданам̣ кут̣икам̣ катва̄ пависанадва̄рам̣ йоджетва̄ упагантум̣ ват̣т̣ати. рӯккхам̣ чхиндитва̄ кха̄н̣укаматтхаке падараччхаданам̣ кут̣икам̣ катва̄пи ват̣т̣атийева. руккхавит̣абхийа̄ти еттха̄пи суддхе вит̣апаматте на ват̣т̣ати. маха̄вит̣апе пана ат̣т̣акам̣ бандхитва̄ таттха падараччхаданам̣ кут̣икам̣ катва̄ упагантаббам̣. асена̄саникена̄ти йасса пан̃чаннам̣ чхадана̄нам̣ ан̃н̃атарена чханнам̣ йоджитадва̄рабандханам̣ сена̄санам̣ наттхи, тена на упагантаббам̣. на бхиккхаве чхавакут̣ика̄йанти чхавакут̣ика̄ на̄ма т̣ан̇китаман̃ча̄дибхеда̄ кут̣и, таттха упагантум̣ на ват̣т̣ати. суса̄не пана ан̃н̃ам̣ кут̣икам̣ катва̄ упагантум̣ ват̣т̣ати. на бхиккхаве чхаттети еттха̄пи чатӯсу тхамбхесу чхаттам̣ т̣хапетва̄ а̄варан̣ам̣ катва̄ два̄рам̣ йоджетва̄ упагантум̣ ват̣т̣ати, чхаттакут̣ика̄ на̄меса̄ хоти. ча̄т̣ийа̄ти еттха̄пи махантена капаллена чхатте вуттанайена кут̣им̣ катва̄ упагантум̣ ват̣т̣ати.
адхаммикакатика̄дикатха̄
205. еварӯпа̄ катика̄ти еттха ан̃н̃а̄пи йа̄ ӣдисӣ адхаммика̄ катика̄ хоти, са̄ на ка̄табба̄ти аттхо. тасса̄ лаккхан̣ам̣ маха̄вибхан̇ге вуттам̣.
207-8. пат̣иссаве ча а̄патти дуккат̣асса̄ти еттха на кевалам̣ ‘‘имам̣ тема̄сам̣ идха вассам̣ васатха̄’’ти етассева пат̣иссаве а̄патти, ‘‘имам̣ тема̄сам̣ бхиккхам̣ ган̣хатха, убхопи майам̣ идха вассам̣ васисса̄ма, екато уддиса̄песса̄ма̄’’ти евама̄дина̄пи тасса тасса пат̣иссаве дуккат̣ам̣. тан̃ча кхо пат̣хамам̣ суддхачиттасса паччха̄ висам̣ва̄данапаччайа̄, пат̣хамампи асуддхачиттасса пана пат̣иссаве па̄читтийам̣, висам̣ва̄дане дуккат̣анти па̄читтийена саддхим̣ дуккат̣ам̣ йуджджати.
со тадахева акаран̣ӣйотиа̄дӣсу саче вассам̣ анупагантва̄ ва̄ паккамати, упагантва̄ ва̄ сатта̄хам̣ бахиддха̄ вӣтина̄мети, пуримика̄ ча на пан̃н̃а̄йати, пат̣иссаве ча а̄патти. вассам̣ упагантва̄ пана арун̣ам̣ анут̣т̣ха̄петва̄ тадахева сатта̄хакаран̣ӣйена паккамантасса̄пи антосатта̄хе ниваттантасса ана̄патти, ко пана ва̄до двӣхатӣхам̣ васитва̄ антосатта̄хе ниваттантасса. двӣхатӣхам̣ васитва̄ти еттха̄пи нирапеккхенева упача̄ра̄тиккаме вассаччхедо ведитаббо. саче идха васисса̄мӣти а̄лайо аттхи, асатийа̄ пана вассам̣ на упети, гахитасена̄санам̣ суггахитам̣, чхиннавассо на хоти, пава̄ретум̣ лабхатийева.
сатта̄хам̣ ана̄гата̄йа пава̄ран̣а̄йа̄ти еттха навамито пат̣т̣ха̄йа гантум̣ ват̣т̣ати, а̄гаччхату ва̄ ма̄ ва̄, ана̄патти. сесам̣ утта̄намева̄ти.
вассӯпана̄йикаккхандхакаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.