2. упосатхаккхандхакам̣

саннипа̄та̄нуджа̄нана̄дикатха̄

132. упосатхаккхандхаке – ан̃н̃атиттхийа̄ти еттха титтхам̣ вуччати ладдхи; ан̃н̃ам̣ титтхам̣ ан̃н̃атиттхам̣; ан̃н̃атиттхам̣ етесам̣ аттхӣти ан̃н̃атиттхийа̄; ито ан̃н̃аладдхика̄ти вуттам̣ хоти. дхаммам̣ бха̄сантӣти йам̣ тесам̣ каттабба̄каттаббам̣, там̣ катхенти. те лабхантӣти те манусса̄ лабханти. мӯгасӯкара̄ти тхӯласарӣрасӯкара̄.

135. анаджджха̄панно ва̄ хоти а̄паджджитва̄ ва̄ вут̣т̣хитоти еттха йам̣ а̄паттим̣ бхиккху анаджджха̄панно ва̄ хоти, а̄паджджитва̄ ва̄ вут̣т̣хито, айам̣ асантӣ на̄ма а̄паттӣти еваматтхо ведитаббо. сампаджа̄намуса̄ва̄де ким̣ хотӣти йва̄йам̣ сампаджа̄намуса̄ва̄до асса хотӣти вутто, со а̄паттито ким̣ хоти, катара̄ а̄патти хотӣти аттхо. дуккат̣ам̣ хотӣти дуккат̣а̄патти хоти; са̄ ча кхо на муса̄ва̄далаккхан̣ена; бхагавато пана вачанена вачӣдва̄ре акирийасамут̣т̣ха̄на̄ а̄патти хотӣти ведитабба̄. ваккхати хи –

‘‘ана̄лапанто мануджена кеначи,

ва̄ча̄гирам̣ но ча паре бхан̣еййа;

а̄паджджеййа ва̄часикам̣ на ка̄йикам̣,

пан̃ха̄ меса̄ кусалехи чинтита̄’’ти. (пари. 479);

антара̄йикоти антара̄йакаро. кисса пха̄су хотӣти киматтха̄йа пха̄су хоти. пат̣хамасса джха̄насса адхигама̄йа̄ти пат̣хамасса джха̄насса адхигаманаттха̄йа тасса бхиккхуно пха̄су хоти сукхам̣ хоти. еса найо саббаттха. ити бхагава̄ уддесато ча ниддесато ча пат̣хамам̣ па̄тимоккхуддесам̣ дассеси.

136. девасиканти дивасе дивасе. ча̄туддасе ва̄ паннарасе ва̄ти екасса утуно татийе ча саттаме ча паккхе двиккхаттум̣ ча̄туддасе авасесе чхаккхаттум̣ паннарасе; айам̣ та̄ва еко аттхо. айам̣ пана пакатича̄риттавасена вутто ‘‘саким̣ паккхасса ча̄туддасе ва̄ паннарасе ва̄’’ти вачанато пана татха̄рӯпе паччайе сати йасмим̣ тасмим̣ ча̄туддасе ва̄ паннарасе ва̄ уддиситум̣ ват̣т̣ати, а̄ва̄сика̄нам̣ бхиккхӯнам̣ ча̄туддасо хоти, а̄гантука̄нам̣ паннарасо. саче а̄ва̄сика̄ бахутара̄ хонти, а̄гантукехи а̄ва̄сика̄нам̣ ануваттитабба’’нти вачанатопи четам̣ ведитаббам̣.

сӣма̄нуджа̄нанакатха̄

138. пат̣хамам̣ нимитта̄ киттетабба̄ти винайадхарена пуччхитаббам̣ ‘‘пураттхима̄йа диса̄йа ким̣ нимитта’’нти? паббато бхантети. пуна винайадхарена ‘‘есо паббато нимитта’’нти евам̣ нимиттам̣ киттетаббам̣. ‘‘етам̣ паббатам̣ нимиттам̣ карома, карисса̄ма, нимиттам̣ като, нимиттам̣ хоту, хоти бхависсатӣ’’ти евам̣ пана киттетум̣ на ват̣т̣ати. па̄са̄н̣а̄дӣсупи есева найо. пураттхима̄йа анудиса̄йа, даккхин̣а̄йа диса̄йа, даккхин̣а̄йа анудиса̄йа, паччхима̄йа диса̄йа, паччхима̄йа анудиса̄йа, уттара̄йа диса̄йа, уттара̄йа анудиса̄йа, ким̣ нимиттам̣? удакам̣ бханте. етам̣ удакам̣ нимиттанти еттха пана ат̣т̣хатва̄ пуна пураттхима̄йа диса̄йа ким̣ нимиттам̣. паббато бханте. есо паббато нимиттанти евам̣ пат̣хамам̣ киттитанимиттам̣ киттетва̄ва т̣хапетаббам̣. еван̃хи нимиттена нимиттам̣ гхат̣итам̣ хоти. евам̣ нимитта̄ни киттетва̄ атха̄нантарам̣ вутта̄йа каммава̄ча̄йа сӣма̄ самманнитабба̄. каммава̄ча̄парийоса̄не нимитта̄нам̣ анто сӣма̄ хоти, нимитта̄ни сӣмато бахи хонти. таттха нимитта̄ни саким̣ киттита̄нипи киттита̄нева хонти. андхакат̣т̣хакатха̄йам̣ пана тиккхаттум̣ сӣмаман̣д̣алам̣ самбандхантена нимиттам̣ киттетаббанти вуттам̣. ‘‘паббато бхантети…пе… удакам̣ бханте’’ти евам̣ пана упасампанно ва̄ а̄чиккхату анупасампанно ва̄ ват̣т̣атийева.

ида̄ни паббатанимитта̄дӣсу евам̣ виниччхайо ведитаббо – тивидхо паббато, суддхапам̣супаббато, суддхапа̄са̄н̣апаббато, убхайамиссакоти. со тивидхопи ват̣т̣ати. ва̄ликара̄си пана на ват̣т̣ати. итаропи хаттхиппама̄н̣ато омакатаро на ват̣т̣ати. хаттхиппама̄н̣ато пана пат̣т̣ха̄йа синеруппама̄н̣опи ват̣т̣ати. саче чатӯсу диса̄су чатта̄ро тӣсу ва̄ тайо паббата̄ хонти, чатӯхи ва̄ тӣхи ва̄ паббатанимиттехи ева самманнитум̣ ват̣т̣ати. двӣхи пана нимиттехи екена ва̄ самманнитум̣ на ват̣т̣ати. ито паресу па̄са̄н̣анимитта̄дӣсупи есева найо. тасма̄ паббатанимиттам̣ каронтена пуччхитаббам̣ ‘‘ека̄баддхо на ека̄баддхо’’ти. саче ека̄баддхо хоти, на ка̄таббо. тан̃хи чатӯсу ва̄ ат̣т̣хасу ва̄ диса̄су киттентена̄пи екамева нимиттам̣ киттитам̣ хоти, тасма̄ йо евам̣ чаккасан̣т̣ха̄нена виха̄рам̣ париккхипитва̄ т̣хито паббато, там̣ екадиса̄йа киттетва̄ ан̃н̃а̄су диса̄су там̣ бахиддха̄ катва̄ анто ан̃н̃а̄ни нимитта̄ни киттетабба̄ни.

саче паббатасса татийабха̄гам̣ ва̄ упад̣д̣хам̣ ва̄ антосӣма̄йа каттука̄ма̄ хонти, паббатам̣ акиттетва̄ йаттакам̣ падесам̣ анто каттука̄ма̄, тасса парато тасмим̣йева паббате джа̄таруккхаваммика̄дӣсу ан̃н̃атарам̣ нимиттам̣ киттетаббам̣. саче екайоджанадвийоджанаппама̄н̣ам̣ саббам̣ паббатам̣ анто каттука̄ма̄ хонти, паббатасса парато бхӯмийам̣ джа̄таруккхаваммика̄дӣни нимитта̄ни киттетабба̄ни.

па̄са̄н̣анимитте – айагул̣опи па̄са̄н̣асан̇кхйамева гаччхати, тасма̄ йо кочи па̄са̄н̣о ват̣т̣ати. пама̄н̣ато пана хаттхиппама̄н̣о паббатасан̇кхйам̣ гато, тасма̄ со на ват̣т̣ати. маха̄гон̣амаха̄махим̣саппама̄н̣о пана ват̣т̣ати. хет̣т̣химапариччхедена дваттим̣сапалагул̣апин̣д̣апарима̄н̣о ват̣т̣ати. тато кхуддакатаро ит̣т̣хака̄ ва̄ махантӣпи на ват̣т̣ати. анимиттупагапа̄са̄н̣ара̄сипи на ват̣т̣ати, пагева пам̣сува̄ликара̄си. бхӯмисамо кхаламан̣д̣аласадисо пит̣т̣хипа̄са̄н̣о ва̄ бхӯмито кха̄н̣уко вийа ут̣т̣хитапа̄са̄н̣о ва̄ хоти, сопи пама̄н̣упаго че ват̣т̣ати. пит̣т̣хипа̄са̄н̣о атимахантопи па̄са̄н̣асан̇кхйамева гаччхати, тасма̄ саче махато пит̣т̣хипа̄са̄н̣асса екаппадесам̣ антосӣма̄йа каттука̄ма̄ хонти, там̣ акиттетва̄ тассупари ан̃н̃о па̄са̄н̣о киттетаббо. саче пит̣т̣хипа̄са̄н̣упари виха̄рам̣ каронти, виха̄рамаджджхена ва̄ пит̣т̣хипа̄са̄н̣о винивиджджхитва̄ гаччхати, еварӯпо пит̣т̣хипа̄са̄н̣о на ват̣т̣ати. саче хи там̣ киттенти, нимиттасса упари виха̄ро хоти, нимиттан̃ча на̄ма бахисӣма̄йа хоти, виха̄ропи бахисӣма̄йам̣ а̄паджджати. виха̄рам̣ париккхипитва̄ т̣хитапит̣т̣хипа̄са̄н̣о екаттха киттетва̄ ан̃н̃аттха на киттетаббо.

вананимитте – тин̣аванам̣ ва̄ тачаса̄рата̄лана̄л̣икера̄дируккхаванам̣ ва̄ на ват̣т̣ати. антоса̄ра̄нам̣ пана са̄каса̄ла̄дӣнам̣ антоса̄рамиссака̄нам̣ ва̄ руккха̄нам̣ ванам̣ ват̣т̣ати, тан̃ча кхо хет̣т̣химапариччхедена чатупан̃чаруккхаматтампи тато орам̣ на ват̣т̣ати, парам̣ йоджанасатикампи ват̣т̣ати. саче пана ванамаджджхе виха̄рам̣ каронти, ванам̣ на киттетаббам̣. екадесам̣ антосӣма̄йа каттука̄мехипи ванам̣ акиттетва̄ таттха руккхапа̄са̄н̣а̄дайо киттетабба̄. виха̄рам̣ париккхипитва̄ т̣хитаванам̣ екаттха киттетва̄ ан̃н̃аттха на киттетаббам̣.

руккханимитте – тачаса̄ро та̄лана̄л̣икера̄дируккхо на ват̣т̣ати, антоса̄ро джӣвама̄нако антамасо уббедхато ат̣т̣хан̇гуло парин̣а̄хато сӯчидан̣д̣акаппама̄н̣опи ват̣т̣ати, тато орам̣ на ват̣т̣ати, парам̣ два̄дасайоджано суппатит̣т̣хитанигродхопи ват̣т̣ати. вам̣санал̣акасара̄ва̄дӣсу бӣджам̣ ропетва̄ вад̣д̣ха̄пито пама̄н̣упагопи на ват̣т̣ати. тато апанетва̄ пана тан̇кхан̣ампи бхӯмийам̣ ропетва̄ кот̣т̣хакам̣ катва̄ удакам̣ а̄син̃читва̄ киттетум̣ ват̣т̣ати. навамӯласа̄кха̄ниггаманам̣ ака̄ран̣ам̣. кхандхам̣ чхиндитва̄ ропите пана етам̣ йуджджати. киттентена ча ‘‘руккхо’’типи ваттум̣ ват̣т̣ати, ‘‘са̄каруккхотипи са̄ларуккхо’’типи. ека̄баддхам̣ пана суппатит̣т̣хитанигродхасадисам̣ екаттха киттетва̄ ан̃н̃аттха киттетум̣ на ват̣т̣ати.

магганимитте – аран̃н̃акхеттанадӣтал̣а̄камагга̄дайо на ват̣т̣анти, джан̇гхамагго ва̄ сакат̣амагго ва̄ ват̣т̣ати, йо ниббиджджхитва̄ две тӣн̣и га̄мантара̄ни гаччхати. йо пана джан̇гхамагго сакат̣амаггато оккамитва̄ пуна сакат̣амаггамева отарати, йе ва̄ джан̇гхамаггасакат̣амагга̄ авал̣ан̃джа̄, те на ват̣т̣анти. джан̇гхасаттхасакат̣асаттхехи вал̣ан̃джийама̄на̄йева ват̣т̣анти. саче две магга̄ никкхамитва̄ паччха̄ сакат̣адхурамива екӣбхаванти, двидха̄ бхиннат̣т̣ха̄не ва̄ самбандхат̣т̣ха̄не ва̄ саким̣ киттетва̄ пуна на киттетабба̄, ека̄баддханимиттан̃хетам̣ хоти.

саче виха̄рам̣ париккхипитва̄ чатта̄ро магга̄ чатӯсу диса̄су гаччханти, маджджхе екам̣ киттетва̄ апарам̣ киттетум̣ на ват̣т̣ати. ека̄баддханимиттан̃хетам̣ хоти. кон̣ам̣ ниббиджджхитва̄ гатамаггам̣ пана парабха̄ге киттетум̣ ват̣т̣ати. виха̄рамаджджхена ниббиджджхитва̄ гатамагго пана на киттетаббо. киттите нимиттасса упари виха̄ро хоти. саче сакат̣амаггасса антимачаккамаггам̣ нимиттам̣ каронти, магго бахисӣма̄йа хоти. саче ба̄хирачаккамаггам̣ нимиттам̣ каронти, ба̄хирачаккамаггова бахисӣма̄йа хоти, сесам̣ антосӣмам̣ бхаджати. маггам̣ киттентена ‘‘магго пантхо патхо паджджо’’ти дасасу йена кеначи на̄мена киттетум̣ ват̣т̣ати. парикха̄сан̣т̣ха̄нена виха̄рам̣ париккхипитва̄ гатамагго екаттха киттетва̄ ан̃н̃аттха киттетум̣ на ват̣т̣ати.

ваммиканимитте – хет̣т̣химапариччхедена там̣ дивасам̣ джа̄то ат̣т̣хан̇гулуббедхо говиса̄н̣аппама̄н̣опи ваммико ват̣т̣ати, тато орам̣ на ват̣т̣ати, парам̣ химавантапаббатасадисопи ват̣т̣ати. виха̄рам̣ париккхипитва̄ т̣хитам̣ пана ека̄баддхам̣ екаттха киттетва̄ ан̃н̃аттха киттетум̣ на ват̣т̣ати.

надӣнимитте – йасса̄ дхаммика̄нам̣ ра̄джӯнам̣ ка̄ле анваддхама̄сам̣ анудаса̄хам̣ анупан̃ча̄ханти евам̣ анатиккамитва̄ деве вассанте вала̄хакесу вигатаматтесу сотам̣ паччхиджджати, айам̣ надӣсан̇кхйам̣ на гаччхати. йасса̄ пана ӣдисе сувут̣т̣хика̄ле васса̄насса ча̄тума̄се сотам̣ на паччхиджджати, тиман̣д̣алам̣ пат̣иччха̄детва̄ йаттха каттхачи уттарантийа̄ бхиккхунийа̄ антарава̄сако темийати, айам̣ надӣсан̇кхйам̣ гаччхати, сӣмам̣ бандханта̄нам̣ нимиттам̣ хоти. бхиккхунийа̄ надӣпа̄рагаманепи упосатха̄дисан̇гхакаммакаран̣епи надӣпа̄расӣмасамманнанепи айамева надӣ.

йа̄ пана магго вийа сакат̣адхурасан̣т̣ха̄нена ва̄ парикха̄сан̣т̣ха̄нена ва̄ виха̄рам̣ париккхипитва̄ гата̄, там̣ екаттха киттетва̄ ан̃н̃аттха киттетум̣ на ват̣т̣ати. виха̄расса чатӯсу диса̄су ан̃н̃аман̃н̃ам̣ виниббиджджхитва̄ гате надичатуккепи есева найо. асаммиссанадийо пана чатассопи киттетум̣ ват̣т̣ати. саче ватим̣ каронто вийа руккхапа̄де никхан̣итва̄ валлипала̄ла̄дӣхи надисотам̣ румбханти, удакан̃ча аджджхоттхаритва̄ а̄варан̣ам̣ паваттатийева, нимиттам̣ ка̄тум̣ ват̣т̣ати. йатха̄ пана удакам̣ наппаваттати, евам̣ сетумхи кате аппаваттама̄на̄ надӣ нимиттам̣ ка̄тум̣ на ват̣т̣ати. паваттанат̣т̣ха̄не надинимиттам̣, аппаваттанат̣т̣ха̄не удаканимиттам̣ ка̄тум̣ ват̣т̣ати.

йа̄ пана дуббут̣т̣хика̄ле ва̄ гимхе ва̄ нирудакабха̄вена наппаваттати, са̄ ват̣т̣ати. маха̄надито удакама̄тикам̣ нӣхаранти, са̄ куннадисадиса̄ хутва̄ тӣн̣и сасса̄ни сампа̄дентӣ ниччам̣ паваттати, кин̃ча̄пи паваттати, нимиттам̣ ка̄тум̣ на ват̣т̣ати. йа̄ пана мӯле маха̄надито ниггата̄пи ка̄лантарена тенева ниггатамаггена надим̣ бхиндитва̄ сайан̃ча гаччхати, гаччхантӣ парато сусума̄ра̄дисама̄кин̣н̣а̄ на̄ва̄дӣхи сан̃чаритабба̄ надӣ хоти, там̣ нимиттам̣ ка̄тум̣ ват̣т̣ати.

удаканимитте – нирудаке т̣ха̄не на̄ва̄йа ва̄ ча̄т̣иа̄дӣсу ва̄ удакам̣ пӯретва̄ удаканимиттам̣ киттетум̣ на ват̣т̣ати, бхӯмигатамева ват̣т̣ати. тан̃ча кхо аппаваттанаудакам̣ а̄ва̄т̣апоккхаран̣итал̣а̄каджа̄тассаралон̣исамудда̄дӣсу т̣хитам̣, ат̣т̣хитам̣ пана огханадиудакава̄хакама̄тика̄дӣсу удакам̣ на ват̣т̣ати. андхакат̣т̣хакатха̄йам̣ пана ‘‘гамбхӣресу а̄ва̄т̣а̄дӣсу уккхепимам̣ удакам̣ нимиттам̣ на ка̄табба’’нти вуттам̣, там̣ дувуттам̣ аттаноматиматтамева. т̣хитам̣ пана антамасо сӯкаракхата̄йапи га̄мада̄рака̄нам̣ кӣл̣анава̄пийампи тан̇кхан̣ан̃н̃ева патхавийам̣ а̄ва̄т̣акам̣ катва̄ кут̣ехи а̄харитва̄ пӯритаудакампи саче йа̄ва каммава̄ча̄парийоса̄на̄ тит̣т̣хати, аппам̣ ва̄ хоту баху ва̄, ват̣т̣ати. тасмим̣ пана т̣ха̄не нимиттасан̃н̃а̄каран̣аттхам̣ па̄са̄н̣ава̄лика̄пам̣суа̄дира̄си ва̄ па̄са̄н̣аттхамбхо ва̄ да̄руттхамбхо ва̄ ка̄таббо. там̣ ка̄тун̃ча ка̄ретун̃ча бхиккхусса ват̣т̣ати. ла̄бхасӣма̄йам̣ пана на ват̣т̣ати. сама̄насам̣ва̄сакасӣма̄ кассачи пӣл̣анам̣ на кароти, кевалам̣ бхиккхӯнам̣ винайакаммамева са̄дхети, тасма̄ еттха ват̣т̣ати.

имехи ча ат̣т̣хахи нимиттехи асаммиссехипи ан̃н̃аман̃н̃ам̣ саммиссехипи сӣмам̣ самманнитум̣ ват̣т̣атийева. са̄ евам̣ самманнитва̄ баджджхама̄на̄ екена двӣхи ва̄ нимиттехи абаддха̄ хоти, тӣн̣и пана а̄дим̣ катва̄ вуттаппака̄ра̄нам̣ нимитта̄нам̣ сатена̄пи баддха̄ хоти. са̄ тӣхи син̇гха̄т̣акасан̣т̣ха̄на̄ хоти, чатӯхи чатурасса̄ ва̄ син̇гха̄т̣акаад̣д̣хачандамудин̇га̄дисан̣т̣ха̄на̄ ва̄, тато адхикехи на̄на̄сан̣т̣ха̄на̄. там̣ бандхитука̄мехи са̄мантавиха̄ресу бхиккхӯ тасса тасса виха̄расса сӣма̄париччхедам̣ пуччхитва̄, баддхасӣмавиха̄ра̄нам̣ сӣма̄йа сӣмантарикам̣, абаддхасӣмавиха̄ра̄нам̣ сӣма̄йа упача̄рам̣ т̣хапетва̄ диса̄ча̄рикабхиккхӯнам̣ ниссан̃ча̄расамайе саче екасмим̣ га̄макхетте сӣмам̣ бандхитука̄ма̄, йе таттха баддхасӣмавиха̄ра̄, тесу бхиккхӯнам̣ ‘‘майам̣ аджджа сӣмам̣ бандхисса̄ма, тумхе сакасӣма̄париччхедато ма̄ никкхамиттха̄’’ти песетаббам̣. йе абаддхасӣмавиха̄ра̄, тесу бхиккхӯ екаджджхам̣ саннипа̄тетабба̄, чханда̄раха̄нам̣ чхандо а̄хара̄петаббо. саче ан̃н̃а̄нипи га̄маккхетта̄ни антока̄тука̄ма̄, тесу га̄месу йе бхиккхӯ васанти, техипи а̄гантаббам̣. ана̄гаччханта̄нам̣ чхандо а̄харитабботи маха̄суматтхеро а̄ха. маха̄падуматтхеро пана ‘‘на̄на̄га̄макхетта̄ни на̄ма па̄т̣еккам̣ баддхасӣма̄садиса̄ни, на тато чхандапа̄рисуддхи а̄гаччхати. антонимиттагатехи пана бхиккхӯхи а̄гантабба’’нти ватва̄ пуна а̄ха – ‘‘сама̄насам̣ва̄сакасӣма̄самманнанака̄ле а̄гаманампи ана̄гаманампи ват̣т̣ати. авиппава̄сасӣма̄самманнанака̄ле пана антонимиттагатехи а̄гантаббам̣, ана̄гаччханта̄нам̣ чхандо а̄харитаббо’’ти.

евам̣ саннипатитесу пана бхиккхӯсу чханда̄раха̄нам̣ чханде а̄хат̣е тесу тесу маггесу надӣтиттхага̄мадва̄ра̄дӣсу ча а̄гантукабхиккхӯнам̣ сӣгхам̣ сӣгхам̣ хаттхапа̄са̄найанаттхан̃ча бахисӣма̄каран̣аттхан̃ча а̄ра̄мике чева саман̣уддесе ча т̣хапетва̄ бхерисан̃н̃ам̣ ва̄ сан̇кхасан̃н̃ам̣ ва̄ катва̄ нимиттакиттана̄нантарам̣ вутта̄йа ‘‘сун̣а̄ту ме бханте сан̇гхо’’тиа̄дика̄йа каммава̄ча̄йа сӣма̄ бандхитабба̄. каммава̄ча̄парийоса̄нейева нимитта̄ни бахи катва̄ хет̣т̣ха̄ патхависандха̄ракам̣ удакам̣ парийантам̣ катва̄ сӣма̄ гата̄ хоти.

имам̣ пана сама̄насам̣ва̄сакасӣмам̣ самманнантехи паббаджджупасампада̄дӣнам̣ сан̇гхакамма̄нам̣ сукхакаран̣аттхам̣ пат̣хамам̣ кхан̣д̣асӣма̄ бандхитабба̄. там̣ пана бандхантехи ваттам̣ джа̄нитаббам̣. саче хи бодхичетийабхаттаса̄ла̄дӣни саббаваттхӯни патит̣т̣ха̄петва̄ катавиха̄ре бандханти, виха̄рамаджджхе бахӯнам̣ самосаран̣ат̣т̣ха̄не абандхитва̄ виха̄рапаччанте вивиттока̄се бандхитабба̄. акатавиха̄ре бандхантехи бодхичетийа̄дӣнам̣ саббаваттхӯнам̣ т̣ха̄нам̣ саллаккхетва̄ йатха̄ патит̣т̣хитесу ваттхӯсу виха̄рапаччанте вивиттока̄се хоти, евам̣ бандхитабба̄. са̄ хет̣т̣химапариччхедена саче екавӣсати бхиккхӯ ган̣ха̄ти, ват̣т̣ати. тато орам̣ на ват̣т̣ати, парам̣ бхиккхусахассам̣ ган̣хантӣпи ват̣т̣ати. там̣ бандхантехи сӣма̄ма̄л̣акасса саманта̄ нимиттупага̄ па̄са̄н̣а̄ т̣хапетабба̄, на кхан̣д̣асӣма̄йа т̣хитехи маха̄сӣма̄ бандхитабба̄, на маха̄сӣма̄йа т̣хитехи кхан̣д̣асӣма̄, кхан̣д̣асӣма̄йамева пана т̣хатва̄ кхан̣д̣асӣма̄ бандхитабба̄, маха̄сӣма̄йамева т̣хатва̄ маха̄сӣма̄.

татра̄йам̣ бандханавидхи – саманта̄ ‘‘есо па̄са̄н̣о нимитта’’нти евам̣ нимитта̄ни киттетва̄ каммава̄ча̄йа сӣма̄ самманнитабба̄. атха тасса̄ ева дал̣хӣкамматтхам̣ авиппава̄сакаммава̄ча̄ ка̄табба̄. еван̃хи сӣмам̣ самӯханисса̄ма̄ти а̄гата̄ самӯханитум̣ на саккхиссанти. сӣмам̣ самманнитва̄ бахисӣмантарикапа̄са̄н̣а̄ т̣хапетабба̄. сӣмантарика̄ паччхимакот̣ийа̄ екаратанаппама̄н̣а̄ ват̣т̣ати. видаттхиппама̄н̣а̄пи ват̣т̣атӣти курундийам̣, чатуран̇гулаппама̄н̣а̄пи ват̣т̣атӣти маха̄паччарийам̣ вуттам̣. саче пана виха̄ро маха̄ хоти, двепи тиссопи татуттарипи кхан̣д̣асӣма̄йо бандхитабба̄.

евам̣ кхан̣д̣асӣмам̣ самманнитва̄ маха̄сӣма̄саммутика̄ле кхан̣д̣асӣмато никкхамитва̄ маха̄сӣма̄йа т̣хатва̄ саманта̄ анупарийа̄йантехи сӣмантарикапа̄са̄н̣а̄ киттетабба̄. тато авасесанимитта̄ни киттетва̄ хаттхапа̄сам̣ авиджахантехи каммава̄ча̄йа сама̄насам̣ва̄сакасӣмам̣ самманнитва̄ тасса̄ дал̣хӣкамматтхам̣ авиппава̄сакаммава̄ча̄пи ка̄табба̄. еван̃хи ‘‘сӣмам̣ самӯханисса̄ма̄’’ти а̄гата̄ самӯханитум̣ на саккхиссанти. саче пана кхан̣д̣асӣма̄йа нимитта̄ни киттетва̄ тато сӣмантарика̄йа нимитта̄ни киттетва̄ маха̄сӣма̄йа нимитта̄ни киттенти, евам̣ тӣсу т̣ха̄несу нимитта̄ни киттетва̄ йам̣ сӣмам̣ иччханти, там̣ пат̣хамам̣ бандхитум̣ ват̣т̣ати. евам̣ сантепи йатха̄вуттенайена кхан̣д̣асӣматова пат̣т̣ха̄йа бандхитабба̄. евам̣ баддха̄су пана сӣма̄су кхан̣д̣асӣма̄йа т̣хита̄ бхиккхӯ маха̄сӣма̄йа каммам̣ каронта̄нам̣ на копенти, маха̄сӣма̄йа ва̄ т̣хита̄ кхан̣д̣асӣма̄йа каммам̣ каронта̄нам̣ сӣмантарика̄йа пана т̣хита̄ убхиннампи на копенти. га̄макхетте т̣хатва̄ каммам̣ каронта̄нам̣ пана сӣмантарика̄йа т̣хита̄ копенти. сӣмантарика̄ хи га̄макхеттам̣ бхаджати.

сӣма̄ ча на̄меса̄ на кевалам̣ патхавиталейева баддха̄ баддха̄ на̄ма хоти. атха кхо пит̣т̣хипа̄са̄н̣епи кут̣игехепи лен̣епи па̄са̄депи паббатаматтхакепи баддха̄ баддха̄йева хоти. таттха пит̣т̣хипа̄са̄н̣е бандхантехи па̄са̄н̣апит̣т̣хийам̣ ра̄джим̣ ва̄ кот̣т̣етва̄ удуккхалам̣ ва̄ кхан̣итва̄ нимиттам̣ на ка̄таббам̣, нимиттупагапа̄са̄н̣е т̣хапетва̄ нимитта̄ни киттетабба̄ни. каммава̄ча̄парийоса̄не сӣма̄ патхависандха̄ракам̣ удакам̣ парийантам̣ катва̄ отарати. нимиттапа̄са̄н̣а̄ йатха̄т̣ха̄не на тит̣т̣ханти, тасма̄ самантато ра̄джи ва̄ ут̣т̣ха̄петабба̄, чатӯсу ва̄ кон̣есу па̄са̄н̣а̄ виджджхитабба̄, ‘‘айам̣ сӣма̄париччхедо’’ти ватва̄ аккхара̄ни ва̄ чхиндитабба̄ни. кечи усӯйака̄ сӣмам̣ джха̄песса̄ма̄ти аггим̣ денти, па̄са̄н̣а̄ва джха̄йанти, на сӣма̄.

кут̣игехепи бандхантехи бхиттим̣ акиттетва̄ екавӣсатийа̄ бхиккхӯнам̣ ока̄сат̣т̣ха̄нам̣ анто каритва̄ па̄са̄н̣анимитта̄ни т̣хапетва̄ сӣма̄ самманнитабба̄, антокут̣т̣амева сӣма̄ хоти. саче антокут̣т̣е екавӣсатийа̄ бхиккхӯнам̣ ока̄со наттхи, памукхе нимиттапа̄са̄н̣е т̣хапетва̄ самманнитабба̄. саче евампи наппахоти, бахиниббодакапатанат̣т̣ха̄непи нимитта̄ни т̣хапетва̄ самманнитабба̄. евам̣ саммата̄йа пана саббам̣ кут̣игехам̣ сӣмат̣т̣хамева хоти.

чатубхиттийален̣епи бандхантехи кут̣т̣ам̣ акиттетва̄ па̄са̄н̣а̄ва киттетабба̄. саче анто ока̄со наттхи, памукхепи нимитта̄ни т̣хапетабба̄ни. саче наппахоти, бахи ниббодакапатанат̣т̣ха̄непи нимиттапа̄са̄н̣е т̣хапетва̄ нимитта̄ни киттетва̄ сӣма̄ самманнитабба̄. евам̣ лен̣асса анто ча бахи ча сӣма̄ хоти.

упарипа̄са̄депи бхиттим̣ акиттетва̄ анто па̄са̄н̣е т̣хапетва̄ сӣма̄ самманнитабба̄. саче наппахоти, памукхепи па̄са̄н̣е т̣хапетва̄ самманнитабба̄. евам̣ саммата̄ упарипа̄са̄дейева хоти, хет̣т̣ха̄ на отарати. саче пана бахӯсу тхамбхесу тула̄нам̣ упари катапа̄са̄дасса хет̣т̣химатале кут̣т̣о йатха̄ нимитта̄нам̣ анто хоти, евам̣ ут̣т̣хахитва̄ тула̄руккхехи екасамбаддхо т̣хито, хет̣т̣ха̄пи отарати. екатхамбхапа̄са̄дасса пана упариматале баддха̄ сӣма̄ саче тхамбхаматтхаке екавӣсатийа̄ бхиккхӯнам̣ ока̄со хоти, хет̣т̣ха̄ отарати. саче па̄са̄дабхиттито ниггатесу ниййӯхака̄дӣсу па̄са̄н̣е т̣хапетва̄ сӣмам̣ бандханти, па̄са̄дабхитти антосӣма̄йам̣ хоти. хет̣т̣ха̄ панасса̄ отаран̣а̄нотаран̣ам̣ вуттанайенева ведитаббам̣. хет̣т̣ха̄па̄са̄де киттентехипи бхитти ча руккхаттхамбха̄ ча на киттетабба̄. бхиттилагге пана па̄са̄н̣аттхамбхе киттетум̣ ват̣т̣ати. евам̣ киттита̄ сӣма̄ хет̣т̣ха̄ па̄са̄дасса парийантатхамбха̄нам̣ антойева хоти. саче пана хет̣т̣ха̄па̄са̄дасса куд̣д̣о упариматалена самбаддхо хоти, упарипа̄са̄дампи абхирухати. саче па̄са̄дасса бахи ниббодакапатанат̣т̣ха̄не нимитта̄ни каронти, саббо па̄са̄до сӣмат̣т̣хо хоти.

паббатаматтхаке талам̣ хоти екавӣсатийа̄ бхиккхӯнам̣ ока̄са̄рахам̣, таттха пит̣т̣хипа̄са̄н̣е вийа сӣмам̣ бандханти. хет̣т̣ха̄паббатепи тенева париччхедена сӣма̄ отарати. та̄ламӯлакапаббатепи упари сӣма̄ баддха̄ хет̣т̣ха̄ отаратева. йо пана вита̄насан̣т̣ха̄но хоти, упари екавӣсатийа̄ бхиккхӯнам̣ ока̄со аттхи, хет̣т̣ха̄ наттхи, тасса упари баддха̄ сӣма̄ хет̣т̣ха̄ на отарати. евам̣ мудин̇гасан̣т̣ха̄но ва̄ хоту пан̣авасан̣т̣ха̄но ва̄, йасса хет̣т̣ха̄ ва̄ маджджхе ва̄ сӣмаппама̄н̣ам̣ наттхи, тассупари баддха̄ сӣма̄ хет̣т̣ха̄ нева отарати. йасса пана две кӯт̣а̄ни а̄санне т̣хита̄ни, екассапи упари сӣмаппама̄н̣ам̣ наппахоти, тасса кӯт̣антарам̣ чинитва̄ ва̄ пӯретва̄ ва̄ ека̄баддхам̣ катва̄ упари сӣма̄ самманнитабба̄.

еко саппапхан̣асадисо паббато, тассупари сӣмаппама̄н̣асса аттхита̄йа сӣмам̣ бандханти, тасса че хет̣т̣ха̄ а̄ка̄сапаббха̄рам̣ хоти, сӣма̄ на отарати. саче панасса вемаджджхе сӣмаппама̄н̣о сусирапа̄са̄н̣о хоти, отарати. со ча па̄са̄н̣о сӣмат̣т̣хойева хоти. атха̄писса хет̣т̣ха̄ лен̣асса кут̣т̣о аггакот̣им̣ а̄хачча тит̣т̣хати, отарати, хет̣т̣ха̄ ча упари ча сӣма̄йева хоти. саче пана хет̣т̣ха̄ упаримасса сӣма̄париччхедасса па̄рато анто-лен̣ам̣ хоти, бахи сӣма̄ на отарати. атха̄пи упаримасса сӣма̄париччхедасса орато бахилен̣ам̣ хоти, анто сӣма̄ на отарати. атха̄пи упари сӣма̄йа париччхедо кхуддако, хет̣т̣ха̄ лен̣ам̣ махантам̣ сӣма̄париччхедаматиккамитва̄ т̣хитам̣, сӣма̄ упарийева хоти, хет̣т̣ха̄ на отарати. йади пана лен̣ам̣ кхуддакам̣ саббапаччхимасӣма̄парима̄н̣ам̣, упари сӣма̄ махатӣ там̣ аджджхоттхаритва̄ т̣хита̄, сӣма̄ отарати. атха лен̣ам̣ атикхуддакам̣ сӣмаппама̄н̣ам̣ на хоти, сӣма̄ упарийева хоти, хет̣т̣ха̄ на отарати. саче тато упад̣д̣хам̣ бхиджджитва̄ патати, сӣмаппама̄н̣ам̣ чепи хоти, бахи патитам̣ асӣма̄. апатитам̣ пана йади сӣмаппама̄н̣ам̣, сӣма̄ хотийева.

кхан̣д̣асӣма̄ нӣчаваттхука̄ хоти, там̣ пӯретва̄ уччаваттхукам̣ каронти, сӣма̄йева. сӣма̄йа гехам̣ каронти, сӣмат̣т̣хакамева хоти. сӣма̄йа поккхаран̣им̣ кхан̣анти, сӣма̄йева. огхо сӣма̄ман̣д̣алам̣ оттхаритва̄ гаччхати, сӣма̄ма̄л̣аке ат̣т̣ам̣ бандхитва̄ каммам̣ ка̄тум̣ ват̣т̣ати. сӣма̄йа хет̣т̣ха̄ уман̇ганадӣ хоти, иддхима̄ бхиккху таттха нисӣдати, саче са̄ надӣ пат̣хамам̣ гата̄, сӣма̄ паччха̄ баддха̄, каммам̣ на копети. атха пат̣хамам̣ сӣма̄ баддха̄, паччха̄ надӣ гата̄, каммам̣ копети. хет̣т̣ха̄патхавитале т̣хито пана копетийева.

сӣма̄ма̄л̣аке ват̣аруккхо хоти, тасса са̄кха̄ ва̄ тато ниггатапа̄рохо ва̄ маха̄сӣма̄йа патхавиталам̣ ва̄ таттхаджа̄таруккха̄дӣни ва̄ а̄хачча тит̣т̣хати, маха̄сӣмам̣ содхетва̄ ва̄ каммам̣ ка̄таббам̣, те ва̄ са̄кха̄па̄роха̄ чхиндитва̄ бахит̣т̣хака̄ ка̄табба̄. ана̄хачча т̣хитаса̄кха̄дӣсу а̄рул̣хабхиккху хаттхапа̄сам̣ а̄нетаббо. евам̣ маха̄сӣма̄йа джа̄таруккхасса са̄кха̄ ва̄ па̄рохо ва̄ вуттанайенева сӣма̄ма̄л̣аке патит̣т̣ха̄ти, вуттанайенева сӣмам̣ содхетва̄ ва̄ каммам̣ ка̄таббам̣, те ва̄ са̄кха̄па̄роха̄ чхиндитва̄ бахит̣т̣хака̄ ка̄табба̄.

саче сӣма̄ма̄л̣аке камме карийама̄не кочи бхиккху сӣма̄ма̄л̣акасса анто пависитва̄ веха̄сат̣т̣хитаса̄кха̄йа нисӣдати, па̄да̄ ва̄сса бхӯмигата̄ хонти, нива̄санапа̄рупанам̣ ва̄ бхӯмим̣ пхусати, каммам̣ ка̄тум̣ на ват̣т̣ати. па̄де пана нива̄санапа̄рупанан̃ча уккхипа̄петва̄ ка̄тум̣ ват̣т̣ати. идан̃ча лаккхан̣ам̣ пуриманайепи ведитаббам̣. айам̣ пана висесо – татра уккхипа̄петва̄ ка̄тум̣ на ват̣т̣ати, хаттхапа̄самева а̄нетаббо. саче антосӣмато паббато аббхугаччхати, татрат̣т̣хо бхиккху хаттхапа̄сам̣ а̄нетаббо. иддхийа̄ антопаббатам̣ павит̣т̣хепи есева найо. баджджхама̄на̄ ева хи сӣма̄ пама̄н̣арахитам̣ падесам̣ на отарати. баддхасӣма̄йа джа̄там̣ йам̣кин̃чи йаттха каттхачи екасамбаддхена гатам̣ сӣма̄сан̇кхйамева гаччхатӣти.

140. тийоджанапараманти еттха тийоджанам̣ парамам̣ пама̄н̣аметисса̄ти тийоджанапарама̄; там̣ тийоджанапарамам̣. самманнантена пана маджджхе т̣хатва̄ йатха̄ чатӯсупи диса̄су дийад̣д̣хадийад̣д̣хайоджанам̣ хоти, евам̣ самманнитабба̄. саче пана маджджхе т̣хатва̄ екекадисато тийоджанам̣ каронти, чхайоджанам̣ хотӣти на ват̣т̣ати. чатурассам̣ ва̄ тикон̣ам̣ ва̄ самманнантена йатха̄ кон̣ато кон̣ам̣ тийоджанам̣ хоти, евам̣ самманнитабба̄. саче хи йена кеначи парийантена кесаггаматтампи тийоджанам̣ атикка̄мети, а̄паттин̃ча а̄паджджати сӣма̄ ча асӣма̄ хоти.

надӣпа̄ранти еттха па̄райатӣти па̄ра̄. ким̣ па̄райати? надим̣. надийа̄ па̄ра̄ надӣпа̄ра̄, там̣ надӣпа̄рам̣; надим̣ аджджхоттхарама̄нанти аттхо. еттха ча надийа̄ лаккхан̣ам̣ надӣнимитте вуттанайамева. йаттхасса дхувана̄ва̄ ва̄ти йаттха надийа̄ сӣма̄бандханат̣т̣ха̄нагатесу титтхесу ниччасан̃чаран̣ана̄ва̄ асса, йа̄ саббантимена париччхедена па̄джанапурисена саддхим̣ тайо джане вахати. саче пана са̄ на̄ва̄ уддхам̣ ва̄ адхо ва̄ кеначидева каран̣ӣйена пуна а̄гаманаттха̄йа нӣта̄, чорехи ва̄ хат̣а̄, авассам̣ лаббханеййа̄, йа̄ пана ва̄тена ва̄ чхиннабандхана̄ вӣчӣхи надимаджджхам̣ нӣта̄ авассам̣ а̄харитабба̄, пуна дхувана̄ва̄ва хоти. удаке огате тхалам̣ усса̄рита̄пи судха̄касат̣а̄дӣхи пӯретва̄ т̣хапита̄пи дхувана̄ва̄ва. саче бхинна̄ ва̄ висан̇кхатападара̄ ва̄ на ват̣т̣ати. маха̄падуматтхеро пана̄ха – ‘‘сачепи та̄вака̄ликам̣ на̄вам̣ а̄нетва̄ сӣма̄бандханат̣т̣ха̄не т̣хапетва̄ нимитта̄ни киттенти, дхувана̄ва̄ва хотӣ’’ти. татра маха̄суматтхеро а̄ха – ‘‘нимиттам̣ ва̄ сӣма̄ ва̄ каммава̄ча̄йа гаччхати на на̄ва̄йа. бхагавата̄ ча дхувана̄ва̄ анун̃н̃а̄та̄, тасма̄ нибаддхана̄ва̄йева ват̣т̣атӣ’’ти.

дхувасету ва̄ти йаттха руккхасан̇гха̄т̣амайо ва̄ падарабаддхо ва̄ джан̇гхасаттхасету ва̄ хаттхисса̄дӣнам̣ сан̃чаран̣айогго маха̄сету ва̄ аттхи; антамасо тан̇кхан̣ан̃н̃ева руккхам̣ чхиндитва̄ манусса̄нам̣ сан̃чаран̣айогго екападикасетупи дхувасетутвева сан̇кхйам̣ гаччхати. саче пана упари баддха̄ни ветталата̄дӣни хаттхена гахетва̄пи на сакка̄ хоти тена сан̃чаритум̣, на ват̣т̣ати.

еварӯпам̣ надӣпа̄расӣмам̣ самманнитунти йаттха̄йам̣ вуттаппака̄ра̄ дхувана̄ва̄ ва̄ дхувасету ва̄ абхимукхатиттхейева аттхи, еварӯпам̣ надӣпа̄расӣмам̣ самманнитум̣ ануджа̄на̄мӣти аттхо. саче дхувана̄ва̄ ва̄ дхувасету ва̄ абхимукхатиттхе наттхи, ӣсакам̣ уддхам̣ абхирухитва̄ адхо ва̄ орохитва̄ аттхи, евампи ват̣т̣ати. каравӣкатиссаттхеро пана ‘‘га̄вутаматтаббхантарепи ват̣т̣атӣ’’ти а̄ха.

иман̃ча пана надӣпа̄расӣмам̣ самманнантена екасмим̣ тӣре т̣хатва̄ упарисоте надӣтӣре нимиттам̣ киттетва̄ тато пат̣т̣ха̄йа атта̄нам̣ париккхипантена йаттакам̣ париччхедам̣ иччхати, тасса парийоса̄не адхосотепи надӣтӣре нимиттам̣ киттетва̄ паратӣре саммукхат̣т̣ха̄не надӣтӣре нимиттам̣ киттетаббам̣. тато пат̣т̣ха̄йа йаттакам̣ париччхедам̣ иччхати, тасса васена йа̄ва упарисоте пат̣хамакиттитанимиттасса саммукха̄ надӣтӣре нимиттам̣, та̄ва киттетва̄ пачча̄харитва̄ пат̣хамакиттитанимиттена саддхим̣ гхат̣етаббам̣. атха саббанимитта̄нам̣ анто т̣хите бхиккхӯ хаттхапа̄сагате катва̄ каммава̄ча̄йа сӣма̄ самманнитабба̄. надийам̣ т̣хита̄ ана̄гата̄пи каммам̣ на копенти. саммутипарийоса̄не т̣хапетва̄ надим̣ нимитта̄нам̣ анто па̄ратӣре ча ориматӣре ча екасӣма̄ хоти. надӣ пана баддхасӣма̄сан̇кхйам̣ на гаччхати, висум̣ надисӣма̄ ева хи са̄.

саче антонадийам̣ дӣпако хоти, там̣ антосӣма̄йа ка̄тука̄мена пуриманайенева аттана̄ т̣хитатӣре нимитта̄ни киттетва̄ дӣпакасса ориманте ча па̄риманте ча нимиттам̣ киттетаббам̣. атха паратӣре надийа̄ ориматӣре нимиттасса саммукхат̣т̣ха̄не нимиттам̣ киттетва̄ тато пат̣т̣ха̄йа пуриманайенева йа̄ва упарисоте пат̣хамакиттитанимиттасса саммукха̄ нимиттам̣, та̄ва киттетаббам̣. атха дӣпакасса па̄риманте ча ориманте ча нимиттам̣ киттетва̄ пачча̄харитва̄ пат̣хамакиттитанимиттена саддхим̣ гхат̣етаббам̣. атха двӣсу тӣресу дӣпаке ча бхиккхӯ саббева хаттхапа̄сагате катва̄ каммава̄ча̄йа сӣма̄ самманнитабба̄. надийам̣ т̣хита̄ ана̄гаччханта̄пи каммам̣ на копенти. саммутипарийоса̄не т̣хапетва̄ надим̣ нимитта̄нам̣ анто тӣрадвайан̃ча дӣпако ча екасӣма̄ хоти, надӣ пана надисӣма̄йева.

саче пана дӣпако виха̄расӣма̄париччхедато уддхам̣ ва̄ адхо ва̄ адхикатаро хоти, атха виха̄расӣма̄париччхеданимиттасса уджукамева саммукхибхӯте дӣпакасса сориманте нимиттам̣ киттетва̄ тато пат̣т̣ха̄йа дӣпакасикхарам̣ париккхипантона пуна дӣпакасса сориманте нимиттасаммукхе па̄риманте нимиттам̣ киттетаббам̣. тато парам̣ пуриманайенева па̄ратӣре саммукханимӣттама̄дим̣катва̄ па̄ратӣранимитта̄ни ча дӣпакасса па̄римантасоримантанимитта̄ни ча киттетва̄ пат̣хамакиттитанимиттена саддхим̣ гхат̣ана̄ ка̄табба̄. евам̣ киттетва̄ саммата̄ сӣма̄ паббатасан̣д̣а̄на̄ хоти.

саче пана дӣпако виха̄расӣма̄париччхедато уддхампи адхопи адхикатаро хоти. пуриманайенева дӣпакасса убхопи сӣкхара̄ни париккхипитва̄ нимитта̄ни киттентена нимиттагхат̣ана̄ ка̄табба̄. евам̣ киттетва̄ саммата̄ сӣма̄ мудин̇гасан̣т̣ха̄на̄ хоти.

саче дӣпако виха̄расӣма̄париччхедасса анто кхуддако хоти, саббапат̣хаманайена дӣпаке нимитта̄ни киттетабба̄ни. евам̣ киттетва̄ саммата̄ сӣма̄ пан̣авасан̣т̣ха̄на̄ хоти.

сӣма̄нуджа̄нанакатха̄ нит̣т̣хита̄.

упосатха̄га̄ра̄дикатха̄

141. анупаривен̣ийанти екасӣмамаха̄виха̄ре тасмим̣ тасмим̣ паривен̣е. асан̇кетена̄ти сан̇кетам̣ акатва̄. екам̣ самӯханитва̄ти каммава̄ча̄йа самӯханитва̄.

142. йато па̄тимоккхам̣ сун̣а̄тӣти йаттха каттхачи бхиккхӯнам̣ хаттхапа̄се нисинно йасма̄ па̄тимоккхам̣ сун̣а̄ти; катовасса упосатхоти аттхо. идан̃ча ваттхувасена вуттам̣, хаттхапа̄се нисиннасса пана асун̣антасса̄пи катова хоти упосатхо. нимитта̄ киттетабба̄ти упосатхапамукхасса кхуддака̄ни ва̄ маханта̄ни ва̄ па̄са̄н̣аит̣т̣хакада̄рукхан̣д̣адан̣д̣ака̄дӣни йа̄ни ка̄ничи нимитта̄ни аббхока̄се ва̄ ма̄л̣ака̄дӣсу ва̄ йаттха каттхачи сан̃н̃ам̣ катва̄ киттетум̣ ват̣т̣ати. атха ва̄ нимитта̄ киттетабба̄ти нимиттупага̄ ва̄ анимиттупага̄ ва̄ париччхедаджа̄нанаттхам̣ киттетабба̄.

тхерехи бхиккхӯхи пат̣хаматарам̣ саннипатитунти еттха саче маха̄тхеро пат̣хаматарам̣ на а̄гаччхати, дуккат̣ам̣. саббехева екаджджхам̣ саннипатитва̄ упосатхо ка̄табботи еттха саче пора̄н̣ако а̄ва̄со маджджхе виха̄расса хоти, пахоти четтха бхиккхӯнам̣ нисаджджат̣т̣ха̄нам̣, таттха саннипатитва̄ упосатхо ка̄таббо. саче пора̄н̣ако паридуббало чева самба̄дхо ча ан̃н̃о паччха̄ ут̣т̣хита̄ва̄со асамба̄дхо, таттха упосатхо ка̄таббо.

йаттха ва̄ пана тхеро бхиккху вихаратӣти еттха̄пи саче тхерасса виха̄ро саббесам̣ пахоти, пха̄суко хоти, таттха упосатхо ка̄таббо. саче пана со паччанте висамаппадесе хоти, тхерасса ваттаббам̣ – ‘‘бханте, тумха̄кам̣ виха̄ро апха̄сукадесо, наттхи еттха саббесам̣ ока̄со, асукасмим̣ на̄ма а̄ва̄се ока̄со аттхи, таттха гантум̣ ват̣т̣атӣ’’ти. саче тхеро на̄гаччхати, тасса чхандапа̄рисуддхим̣ а̄нетва̄ саббесам̣ пахонаке пха̄сукат̣т̣ха̄не упосатхо ка̄таббо.

авиппава̄сасӣма̄нуджа̄нанакатха̄

143. андхакавинда̄ти ра̄джагахато га̄вутаттайе андхакавиндам̣ на̄ма, там̣ упанисса̄йа тхеро васати; тато ра̄джагахам̣ упосатхам̣ а̄гаччханто. ра̄джагахан̃хи париккхипитва̄ ат̣т̣ха̄раса маха̄виха̄ра̄ саббе екасӣма̄, дхаммасена̄патина̄ несам̣ сӣма̄ баддха̄, тасма̄ вел̣уване сан̇гхасса са̄маггӣда̄наттхам̣ а̄гаччхантоти аттхо. надим̣ тарантоти сиппинийам̣ на̄ма надим̣ атиккаманто. манам̣ вул̣хо ахосӣти ӣсакам̣ аппаттавул̣хабха̄во ахоси. са̄ кира надӣ гиджджхакӯт̣ато отаритва̄ чан̣д̣ена сотена вахати. таттха вегена а̄гаччхантам̣ удакам̣ аманасикаронто тхеро манам̣ вул̣хо ахоси, на пана вул̣хо, удакаббха̄хата̄нисса чӣвара̄ни алла̄ни джа̄та̄ни.

144. саммата̄ са̄ сӣма̄ сан̇гхена тичӣварена авиппава̄са̄ т̣хапетва̄ га̄ман̃ча га̄мӯпача̄ран̃ча̄ти имисса̄ каммава̄ча̄йа уппаннака̄лато пат̣т̣ха̄йа бхиккхӯнам̣ пуримакаммава̄ча̄ на ват̣т̣ати. айамева хи тха̄вара̄ хоти. бхиккхунӣнам̣ пана айам̣ на ват̣т̣ати, пурима̄йева ват̣т̣ати. касма̄? бхиккхунисан̇гхо хи антога̄ме васати. йади евам̣ сийа̄, со ета̄йа каммава̄ча̄йа тичӣварапариха̄рам̣ на лабхеййа, аттхи часса париха̄ро, тасма̄ пурима̄йева ват̣т̣ати. бхиккхунисан̇гхасса хи двепи сӣма̄йо лаббханти. таттха бхиккхӯнам̣ сӣмам̣ аджджхоттхаритва̄пи тасса̄ антопи бхиккхунӣнам̣ сӣмам̣ самманнитум̣ ват̣т̣ати. бхиккхӯнампи бхиккхунисӣма̄йа есева найо. на хи те ан̃н̃аман̃н̃асса камме ган̣апӯрака̄ хонти, на каммава̄чам̣ ваггам̣ каронти. еттха ча нигаманагара̄нампи га̄менева сан̇гахо ведитаббо.

га̄мӯпача̄роти париккхиттасса париккхепо, апариккхиттасса париккхепока̄со. тесу адхит̣т̣хитатечӣварико бхиккху париха̄рам̣ на лабхати. ити бхиккхӯнам̣ авиппава̄сасӣма̄ га̄ман̃ча га̄мӯпача̄ран̃ча на оттхарати, сама̄насам̣ва̄сакасӣма̄ва оттхарати. сама̄насам̣ва̄сакасӣма̄ четтха аттано дхаммата̄йа гаччхати. авиппава̄сасӣма̄ пана йаттха сама̄насам̣ва̄сакасӣма̄, таттхева гаччхати. на хи тасса̄ висум̣ нимиттакиттанам̣ аттхи, таттха саче авиппава̄са̄йа саммутика̄ле га̄мо аттхи, там̣ са̄ на оттхарати. саче пана саммата̄йа сӣма̄йа паччха̄ га̄мо нивисати, сопи сӣма̄сан̇кхйамева гаччхати. йатха̄ ча паччха̄ нивит̣т̣хо, евам̣ пат̣хамам̣ нивит̣т̣хасса паччха̄ вад̣д̣хитаппадесопи сӣма̄сан̇кхйамева гаччхати. сачепи сӣма̄саммутика̄ле геха̄ни ката̄ни, пависисса̄ма̄ти а̄лайопи аттхи, манусса̄ пана аппавит̣т̣ха̄, пора̄н̣акага̄мам̣ ва̄ сагехамева чхад̣д̣етва̄ ан̃н̃аттха гата̄, ага̄мойева еса, сӣма̄ оттхарати. саче пана екампи кулам̣ павит̣т̣хам̣ ва̄ а̄гатам̣ ва̄ аттхи, га̄мойева сӣма̄ на оттхарати.

еван̃ча пана бхиккхаве тичӣварена авиппава̄со самӯхантабботи еттха самӯханантена бхиккхуна̄ ваттам̣ джа̄нитаббам̣. татридам̣ ваттам̣ – кхан̣д̣асӣма̄йа т̣хатва̄ авиппава̄сасӣма̄ на самӯхантабба̄, татха̄ авиппава̄сасӣма̄йа т̣хатва̄ кхан̣д̣асӣма̄пи. кхан̣д̣асӣма̄йам̣ пана т̣хитена кхан̣д̣асӣма̄ва самӯханитабба̄, татха̄ итара̄йа т̣хитена итара̄. сӣмам̣ на̄ма двӣхи ка̄ран̣ехи самӯхананти пакатийа̄ кхуддакам̣ пуна а̄ва̄савад̣д̣ханаттха̄йа махатим̣ ва̄ ка̄тум̣; пакатийа̄ махатим̣ пуна ан̃н̃есам̣ виха̄рока̄сада̄наттха̄йа кхуддакам̣ ва̄ ка̄тум̣. таттха саче кхан̣д̣асӣман̃ча авиппава̄сасӣман̃ча джа̄нанти, самӯханитун̃чева бандхитун̃ча саккхиссанти. кхан̣д̣асӣмам̣ пана джа̄нанта̄ авиппава̄сам̣ аджа̄нанта̄пи самӯханитун̃чева бандхитун̃ча саккхиссанти. кхан̣д̣асӣмам̣ аджа̄нанта̄ авиппава̄сам̣йева джа̄нанта̄ четийан̇ган̣абодхийан̇ган̣аупосатха̄га̄ра̄дӣсу нира̄сан̇кат̣т̣ха̄несу т̣хатва̄ аппева на̄ма самӯханитум̣ саккхиссанти, пат̣ибандхитум̣ пана на саккхиссантева. саче бандхеййум̣, сӣма̄самбхедам̣ катва̄ виха̄рам̣ авиха̄рам̣ кареййум̣, тасма̄ на самӯханитабба̄. йе пана убхопи на джа̄нанти, тенева самӯханитум̣ на бандхитум̣ саккхиссанти. айан̃хи сӣма̄ на̄ма каммава̄ча̄йа ва̄ асӣма̄ хоти са̄санантарадха̄нена ва̄, на ча сакка̄ сӣмам̣ аджа̄нантехи каммава̄ча̄ ка̄тум̣, тасма̄ на самӯханитабба̄. са̄дхукам̣ пана н̃атва̄йева самӯханитабба̄ ча бандхитабба̄ ча̄ти.

га̄масӣма̄дикатха̄

147. евам̣ баддхасӣма̄васена сама̄насам̣ва̄сан̃ча екӯпосатхабха̄ван̃ча дассетва̄ ида̄ни абаддхасӣмесупи ока̄сесу там̣ дассенто ‘‘асаммата̄йа, бхиккхаве, сӣма̄йа ат̣т̣хапита̄йа̄’’тиа̄дима̄ха. таттха ат̣т̣хапита̄йа̄ти апариччхинна̄йа. га̄маггахан̣ена четтха нагарампи гахитамева хоти. таттха йаттаке падесе тасса га̄масса бходжака̄ балим̣ лабханти, со падесо аппо ва̄ хоту маханто ва̄, га̄масӣма̄твева сан̇кхйам̣ гаччхати. нагаранигамасӣма̄супи есева найо. йампи екасмим̣йева га̄макхетте екам̣ падесам̣ ‘‘айам̣ висум̣ га̄мо хотӯ’’ти париччхиндитва̄ ра̄джа̄ кассачи дети, сопи висум̣га̄масӣма̄ хотийева. тасма̄ са̄ ча итара̄ ча пакатига̄манагаранигамасӣма̄ баддхасӣма̄садиса̄йева хонти, кевалам̣ пана тичӣваравиппава̄сапариха̄рам̣ на лабханти.

евам̣ га̄мантава̄сӣнам̣ сӣма̄париччхедам̣ дассетва̄ ида̄ни а̄ран̃н̃ака̄нам̣ сӣма̄париччхедам̣ дассенто ‘‘ага̄маке че’’тиа̄дима̄ха. таттха ага̄маке чети га̄манигаманагарасӣма̄хи апариччхинне ат̣авиппадесе. атха ва̄ ага̄маке чети виджджха̄т̣ависадисе аран̃н̃е бхиккху васати, атхасса т̣хитока̄сато саманта̄ саттаббхантара̄ сама̄насам̣ва̄сакасӣма̄ти аттхо. айам̣ сӣма̄ тичӣваравиппава̄сапариха̄рампи лабхати. таттха екам̣ аббхантарам̣ ат̣т̣хавӣсати хаттхаппама̄н̣ам̣ хоти. маджджхе т̣хитасса саманта̄ саттаббхантара̄ виниббедхена чуддаса хонти. саче две сан̇гха̄ висум̣ винайакамма̄ни каронти, двиннам̣ саттаббхантара̄нам̣ антаре ан̃н̃ам̣ екам̣ саттаббхантарам̣ упача̄раттха̄йа т̣хапетаббам̣. сеса̄ саттаббхантарасӣмакатха̄ маха̄вибхан̇ге удоситасиккха̄падаван̣н̣ана̄йам̣ вуттанайена гахетабба̄.

сабба̄ бхиккхаве надӣ асӣма̄ти йа̄ ка̄чи надӣлаккхан̣аппатта̄ надӣ нимитта̄ни киттетва̄ ‘‘етам̣ баддхасӣмам̣ карома̄’’ти ката̄пи асӣма̄ва хоти, са̄ пана аттано сабха̄венева баддхасӣма̄садиса̄, саббаметтха сан̇гхакаммам̣ ка̄тум̣ ват̣т̣ати. самуддаджа̄тассаресупи есева найо. еттха ча джа̄тассаро на̄ма йена кеначи кхан̣итва̄ акато сайам̣джа̄тасоббхо самантато а̄гатена удакена пӯрито тит̣т̣хати.

евам̣ надӣсамуддаджа̄тассара̄нам̣ баддхасӣма̄бха̄вам̣ пат̣иккхипитва̄ пуна таттха абаддхасӣма̄пааччхедам̣ дассенто ‘‘надийа̄ ва̄ бхиккхаве’’тиа̄дима̄ха. таттха йам̣ маджджхимасса пурисасса саманта̄ удакуккхепа̄ти йам̣ т̣ха̄нам̣ маджджхимасса пурисасса самантато удакуккхепена париччхиннам̣. катхам̣ пана удакам̣ уккхипитаббам̣? йатха̄ аккхадхутта̄ да̄ругул̣ам̣ кхипанти, евам̣ удакам̣ ва̄ ва̄ликам̣ ва̄ хаттхена гахетва̄ тха̄мамаджджхимена пурисена саббатха̄мена кхипитаббам̣. йаттха евам̣ кхиттам̣ удакам̣ ва̄ ва̄лика̄ ва̄ патати, айамеко удакуккхепо. тасса анто хаттхапа̄сам̣ виджахитва̄ т̣хито каммам̣ копети. йа̄ва париса̄ вад̣д̣хати, та̄ва сӣма̄пи вад̣д̣хати. парисапарийантато удакуккхепойева пама̄н̣ам̣. джа̄тассарасамуддесупи есева найо.

еттха ча саче надӣ на̄тидӣгха̄ хоти, пабхавато пат̣т̣ха̄йа йа̄ва мукхадва̄ра̄ саббаттха сан̇гхо нисӣдати, удакуккхепасӣма̄каммам̣ наттхи, сакала̄пи надӣ етесам̣йева бхиккхӯнам̣ пахоти. йам̣ пана маха̄суматтхерена вуттам̣ ‘‘йоджанам̣ паваттама̄на̄йева надӣ, татра̄пи упари аддхайоджанам̣ паха̄йа хет̣т̣ха̄ аддхайоджане каммам̣ ка̄тум̣ ват̣т̣атӣ’’ти, там̣ маха̄падуматтхеренева пат̣иккхиттам̣. бхагавата̄ хи ‘‘тиман̣д̣алам̣ пат̣иччха̄детва̄ йаттха каттхачи уттарантийа̄ бхиккхунийа̄ антарава̄сако темийатӣ’’ти идам̣ надийа̄ пама̄н̣ам̣ вуттам̣, на йоджанам̣ ва̄ аддхайоджанам̣ ва̄. тасма̄ йа̄ имасса суттасса васена пуббе вутталаккхан̣а̄ надӣ, тасса̄ пабхавато пат̣т̣ха̄йа сан̇гхакаммам̣ ка̄тум̣ ват̣т̣атӣти. саче панеттха бахӯ бхиккхӯ висум̣ висум̣ каммам̣ каронти, саббехи аттано ча ан̃н̃есан̃ча удакуккхепапариччхедасса антара̄ ан̃н̃о удакуккхепо сӣмантарикаттха̄йа т̣хапетаббо. тато адхикам̣ ват̣т̣атийева, ӯнакам̣ пана на ват̣т̣атӣти вуттам̣. джа̄тассарасамуддесупи есева найо.

надийа̄ пана каммам̣ карисса̄ма̄ти гатехи саче надӣ парипун̣н̣а̄ хоти саматиттика̄, удакаса̄т̣икам̣ нива̄сетва̄пи антонадийам̣йева каммам̣ ка̄таббам̣. саче на сакконти, на̄ва̄йапи т̣хатва̄ ка̄таббам̣. гаччхантийа̄ пана на̄ва̄йа ка̄тум̣ на ват̣т̣ати. касма̄? удакуккхепаматтамева хи сӣма̄, там̣ на̄ва̄ сӣгхамева атикка̄мети. евам̣ сати ан̃н̃исса̄ сӣма̄йа н̃атти ан̃н̃исса̄ ануса̄вана̄ хоти, тасма̄ на̄вам̣ ариттена ва̄ т̣хапетва̄ па̄са̄н̣е ва̄ ламбитва̄ антонадийам̣ джа̄таруккхе ва̄ бандхитва̄ каммам̣ ка̄таббам̣. антонадийам̣ баддхаат̣т̣акепи антонадийам̣ джа̄таруккхепи т̣хитехи ка̄тум̣ ват̣т̣ати.

саче пана руккхасса са̄кха̄ ва̄ тато никкхантапа̄рохо ва̄ бахинадӣтӣре виха̄расӣма̄йа ва̄ га̄масӣма̄йа ва̄ патит̣т̣хито, сӣмам̣ ва̄ содхетва̄ са̄кхам̣ ва̄ чхиндитва̄ каммам̣ ка̄таббам̣. бахинадӣтӣре джа̄таруккхасса антонадийам̣ павит̣т̣хаса̄кха̄йа ва̄ па̄рохе ва̄ на̄вам̣ бандхитва̄ каммам̣ ка̄тум̣ на ват̣т̣ати. каронтехи сӣма̄ ва̄ содхетабба̄, чхиндитва̄ ва̄сса бахипатит̣т̣хитабха̄во на̄сетаббо. надӣтӣре пана кха̄н̣укам̣ кот̣т̣етва̄ таттха баддхана̄ва̄йа на ват̣т̣атийева.

надийам̣ сетум̣ каронти, саче антонадийам̣йева сету ва̄ сетупа̄да̄ ва̄, сетумхи т̣хитехи каммам̣ ка̄тум̣ ват̣т̣ати. саче пана сету ва̄ сетупа̄да̄ ва̄ бахитӣре патит̣т̣хита̄, каммам̣ ка̄тум̣ на ват̣т̣ати, сӣмам̣ содхетва̄ ка̄таббам̣. атха сетупа̄да̄ анто, сету пана убхиннампи тӣра̄нам̣ упариа̄ка̄се т̣хито, ват̣т̣ати. антонадийам̣ па̄са̄н̣о ва̄ дӣпако ва̄ хоти, тасса йаттакам̣ падесам̣ пуббе вуттаппака̄ре пакативассака̄ле васса̄насса чатӯсу ма̄сесу удакам̣ оттхарати, со надӣсан̇кхйамева гаччхати. ативут̣т̣хика̄ле пана огхена оттхат̣ока̄со на гахетаббо, со хи га̄масӣма̄сан̇кхйамева гаччхати.

надито ма̄тикам̣ нӣхаранта̄ надийам̣ а̄варан̣ам̣ каронти, тан̃че оттхаритва̄ ва̄ виниббиджджхитва̄ ва̄ удакам̣ гаччхати, саббаттха паваттанат̣т̣ха̄не каммам̣ ка̄тум̣ ват̣т̣ати. саче пана а̄варан̣ена ва̄ кот̣т̣акабандханена ва̄ сотам̣ паччхиджджати, удакам̣ наппаваттати, аппаваттанат̣т̣ха̄не каммам̣ ка̄тум̣ на ват̣т̣ати. а̄варан̣аматтхакепи ка̄тум̣ на ват̣т̣ати. саче кочи а̄варан̣аппадесо пуббе вуттапа̄са̄н̣адӣпакаппадесо вийа удакена аджджхоттхарийати, таттха ват̣т̣ати. со хи надӣсан̇кхйамева гаччхати. надим̣ вина̄сетва̄ тал̣а̄кам̣ каронти, хет̣т̣ха̄ па̄л̣и баддха̄, удакам̣ а̄гантва̄ тал̣а̄кам̣ пӯретва̄ тит̣т̣хати, еттха каммам̣ ка̄тум̣ на ват̣т̣ати. упари паваттанат̣т̣ха̄не хет̣т̣ха̄ ча чхад̣д̣итамодакам̣ надим̣ оттхаритва̄ санданат̣т̣ха̄нато пат̣т̣ха̄йа ват̣т̣ати. деве авассанте хемантагимхесу ва̄ суккханадийа̄пи ват̣т̣ати. надито нӣхат̣ама̄тика̄йа на ват̣т̣ати. саче са̄ ка̄лантарена бхиджджитва̄ надӣ хоти, ват̣т̣ати. ка̄чи надӣ ка̄лантарена уппатитва̄ га̄манигамасӣмам̣ оттхаритва̄ паваттати, надӣйева хоти, каммам̣ ка̄тум̣ ват̣т̣ати. саче пана виха̄расӣмам̣ оттхарати, виха̄расӣма̄твева сан̇кхйам̣ гаччхати.

самуддепи каммам̣ каронтехи йам̣ падесам̣ уддхам̣ вад̣д̣ханаудакам̣ ва̄ пакативӣчи ва̄ вегена а̄гантва̄ оттхарати, таттха ка̄тум̣ на ват̣т̣ати. йасмим̣ пана падесе пакативӣчийо оттхаритва̄ сан̣т̣хаханти, со удакантато пат̣т̣ха̄йа антосамуддо на̄ма, таттха т̣хитехи каммам̣ ка̄таббам̣. саче ӯмивего ба̄дхати, на̄ва̄йа ва̄ ат̣т̣аке ва̄ т̣хатва̄ ка̄таббам̣. тесу виниччхайо надийам̣ вуттанайенева ведитаббо. самудде пит̣т̣хипа̄са̄н̣о хоти, там̣ када̄чи ӯмийо а̄гантва̄ оттхаранти, када̄чи на оттхаранти, таттха каммам̣ ка̄тум̣ на ват̣т̣ати, со хи га̄масӣма̄сан̇кхйамева гаччхати. саче пана вӣчӣсу а̄гата̄супи ана̄гата̄супи пакатиудакенева оттхарийати, ват̣т̣ати. дӣпако ва̄ паббато ва̄ хоти, со че дӯре хоти маччхабандха̄нам̣ агаманапатхе, аран̃н̃асӣма̄сан̇кхйамева гаччхати. тесам̣ гаманапарийантасса орато пана га̄масӣма̄сан̇кхйам̣ гаччхати. таттха га̄масӣмам̣ асодхетва̄ каммам̣ ка̄тум̣ на ват̣т̣ати. самуддо га̄масӣмам̣ ва̄ нигамасӣмам̣ ва̄ оттхаритва̄ тит̣т̣хати, самуддова хоти, таттха каммам̣ ка̄тум̣ ват̣т̣ати. саче пана виха̄расӣмам̣ оттхарати, виха̄расӣма̄твева сан̇кхйам̣ гаччхати.

джа̄тассаре каммам̣ каронтехипи йаттха пуббе вуттаппака̄ре вассака̄ле вассе паччхиннаматте пивитум̣ ва̄ хаттхапа̄де ва̄ дховитум̣ удакам̣ на хоти, суккхати, айам̣ на джа̄тассаро, га̄макхеттасан̇кхйамева гаччхати, таттха каммам̣ на ка̄таббам̣. йаттха пана вуттаппака̄ре вассака̄ле удакам̣ сантит̣т̣хати, айамева джа̄тассаро. тасса йаттаке падесе васса̄нам̣ ча̄тума̄се удакам̣ тит̣т̣хати, таттха каммам̣ ка̄тум̣ ват̣т̣ати. саче гамбхӣрам̣ удакам̣, ат̣т̣акам̣ бандхитва̄ таттха т̣хитехипи джа̄тассарасса анто джа̄таруккхамхи баддхаат̣т̣акепи ка̄тум̣ ват̣т̣ати. пит̣т̣хипа̄са̄н̣адӣпакесу панеттха надийам̣ вуттасадисова виниччхайо. самавассадевака̄ле пахонакаджа̄тассаро пана сачепи дуббут̣т̣хика̄ле ва̄ гимхахемантесу ва̄ суккхати, нирудако хоти, таттха сан̇гхакаммам̣ ка̄тум̣ ват̣т̣ати. йам̣ андхакат̣т̣хакатха̄йам̣ вуттам̣ ‘‘саббо джа̄тассаро суккхо анодако, га̄макхеттам̣йева бхаджатӣ’’ти, там̣ на гахетаббам̣. саче панеттха удакаттха̄йа а̄ва̄т̣ам̣ ва̄ поккхаран̣ӣа̄дӣни ва̄ кхан̣анти, там̣ т̣ха̄нам̣ аджа̄тассаро хоти, га̄масӣма̄сан̇кхйам̣ гаччхати. ла̄бутипусака̄диваппе катепи есева найо.

саче пана там̣ пӯретва̄ тхалам̣ ва̄ каронти, екасмим̣ диса̄бха̄ге па̄л̣им̣ бандхитва̄ саббамева там̣ маха̄тал̣а̄кам̣ ва̄ каронти, саббопи аджа̄тассаро хоти, га̄масӣма̄сан̇кхйамева гаччхати. лон̣ӣпи джа̄тассарасан̇кхйамева гаччхати. вассике чатта̄ро ма̄се удакат̣т̣ха̄нока̄се каммам̣ ка̄тум̣ ват̣т̣атӣти.

148. сӣма̄йа сӣмам̣ самбхиндантӣти аттано сӣма̄йа паресам̣ баддхасӣмам̣ самбхинданти. саче хи пора̄н̣акасса виха̄расса пураттхима̄йа диса̄йа амбо чева джамбӯ ча̄ти две руккха̄ ан̃н̃аман̃н̃ам̣ сам̣сат̣т̣хавит̣апа̄ хонти, тесу амбасса паччхимадиса̄бха̄ге джамбӯ. виха̄расӣма̄ ча джамбум̣ анто катва̄ амбам̣ киттетва̄ баддха̄ хоти, атха паччха̄ тасса виха̄расса пураттхима̄йа диса̄йа виха̄рам̣ катва̄ сӣмам̣ бандханта̄ там̣ амбам̣ анто катва̄ джамбум̣ киттетва̄ бандханти, сӣма̄йа сӣма̄ самбхинна̄ хоти. евам̣ чхаббаггийа̄ акам̣су, тена̄ха – ‘‘сӣма̄йа сӣмам̣ самбхиндантӣ’’ти.

сӣма̄йа сӣмам̣ аджджхоттхарантӣти аттано сӣма̄йа паресам̣ баддхасӣмам̣ аджджхоттхаранти;

паресам̣ баддхасӣмам̣ сакалам̣ ва̄ тасса̄ падесам̣ ва̄ анто катва̄ аттано сӣмам̣ бандханти. сӣмантарикам̣ т̣хапетва̄ сӣмам̣ самманнитунти еттха саче пат̣хаматарам̣ катасса виха̄расса сӣма̄ асаммата̄ хоти, сӣма̄йа упача̄ро т̣хапетаббо. саче саммата̄ хоти, паччхимакот̣ийа̄ хаттхаматта̄ сӣмантарика̄ т̣хапетабба̄. курундийам̣ видаттхиматтампи, маха̄паччарийам̣ чатуран̇гуламаттампи ват̣т̣атӣти вуттам̣. екаруккхопи ча двиннам̣ сӣма̄нам̣ нимиттам̣ хоти, со пана вад̣д̣ханто сӣма̄сан̇карам̣ кароти, тасма̄ на ка̄таббо.

упосатхабхеда̄дикатха̄

149. ча̄туддасико ча паннарасико ча̄ти еттха ча̄туддасикасса пуббакичче ‘‘аджджупосатхо ча̄туддасо’’ти ваттаббам̣.

адхаммена ваггантиа̄дӣсу саче екасмим̣ виха̄ре чатӯсу бхиккхӯсу васантесу екасса чхандапа̄рисуддхим̣ а̄харитва̄ тайо па̄рисуддхиупосатхам̣ каронти, тӣсу ва̄ васантесу екасса чхандапа̄рисуддхим̣ а̄харитва̄ две па̄тимоккхам̣ уддисанти, адхаммена ваггам̣ упосатхакаммам̣ хоти. саче пана чатта̄ропи саннипатитва̄ па̄рисуддхиупосатхам̣ каронти, тайо ва̄ две ва̄ па̄тимоккхам̣ уддисанти, адхаммена самаггам̣ на̄ма хоти. саче чатӯсу джанесу екасса па̄рисуддхим̣ а̄харитва̄ тайо па̄тимоккхам̣ уддисанти, тӣсу ва̄ джанесу екасса па̄рисуддхим̣ а̄харитва̄ две па̄рисуддхиупосатхам̣ каронти, дхаммена ваггам̣ на̄ма хоти. саче пана чатта̄ро екаттха васанта̄ саббева саннипатитва̄ па̄тимоккхам̣ уддисанти, тайо па̄рисуддхиупосатхам̣ каронти, две ан̃н̃аман̃н̃ам̣ па̄рисуддхиупосатхам̣ каронти, дхаммена самаггам̣ на̄ма хотӣти.

па̄тимоккхуддесакатха̄

150. нида̄нам̣ уддиситва̄ авасесам̣ сутена са̄ветаббанти ‘‘сун̣а̄ту ме бханте сан̇гхо…пе… а̄виката̄ хисса пха̄су хотӣ’’ти имам̣ нида̄нам̣ уддиситва̄ ‘‘уддит̣т̣хам̣ кхо а̄йасманто нида̄нам̣, таттха̄йасманте пуччха̄ми – каччиттха парисуддха̄, дутийампи пуччха̄ми…пе… еваметам̣ дха̄райа̄мӣти. сута̄ кхо пана̄йасмантехи чатта̄ро па̄ра̄джика̄ дхамма̄…пе… авивадама̄нехи сиккхитабба’’нти евам̣ авасесам̣ сутена са̄ветаббам̣. етена найена сеса̄пи чатта̄ро па̄тимоккхуддеса̄ ведитабба̄.

саварабхайанти ат̣авимануссабхайам̣. ра̄джантара̄йотиа̄дӣсу саче бхиккхӯсу ‘‘упосатхам̣ карисса̄ма̄’’ти нисиннесу ра̄джа̄ а̄гаччхати, айам̣ ра̄джантара̄йо. чора̄ а̄гаччханти, айам̣ чорантара̄йо. давада̄хо ва̄ а̄гаччхати, а̄ва̄се ва̄ агги ут̣т̣хахати, айам̣ аггантара̄йо. мегхо ва̄ ут̣т̣хети, огхо ва̄ а̄гаччхати, айам̣ удакантара̄йо. бахӯ манусса̄ а̄гаччханти, айам̣ мануссантара̄йо. бхиккхум̣ йаккхо ган̣ха̄ти, айам̣ амануссантара̄йо. бйаггха̄дайо чан̣д̣амига̄ а̄гаччханти, айам̣ ва̄л̣антара̄йо. бхиккхум̣ саппа̄дайо д̣ам̣санти, айам̣ сарӣсапантара̄йо. бхиккху гила̄но ва̄ хоти, ка̄лам̣ ва̄ кароти, верино ва̄ там̣ ма̄ретука̄ма̄ ган̣ханти, айам̣ джӣвитантара̄йо. манусса̄ екам̣ ва̄ бахӯ ва̄ бхиккхӯ брахмачарийа̄ ча̄ветука̄ма̄ ган̣ханти, айам̣ брахмачарийантара̄йо. еварӯпесу антара̄йесу сам̣кхиттена па̄тимоккхо уддиситаббо, пат̣хамо ва̄ уддесо уддиситаббо, а̄димхи две тайо чатта̄ро ва̄. еттха ча дутийа̄дӣсу уддесесу йасмим̣ апарийосите антара̄йо хоти, сопи сутенева са̄ветаббо.

анаджджхит̣т̣ха̄ти ана̄н̣атта̄ айа̄чита̄ ва̄. аджджхесана̄ четтха сан̇гхена самматадхаммаджджхесака̄йатта̄ ва̄ сан̇гхаттхера̄йатта̄ ва̄, тасмим̣ дхаммаджджхесаке асати сан̇гхаттхерам̣ а̄пуччхитва̄ ва̄ тена йа̄чито ва̄ бха̄ситум̣ лабхати. сан̇гхаттхерена̄пи саче виха̄ре бахӯ дхаммакатхика̄ хонти, ва̄рапат̣ипа̄т̣ийа̄ ваттабба̄ – ‘‘твам̣ дхаммам̣ бхан̣а, дхаммам̣ катхехи, дхаммада̄нам̣ дехӣ’’ти ва̄ вуттена тӣхипи видхӣхи дхаммо бха̄ситаббо. ‘‘оса̄рехӣ’’ти вутто пана оса̄ретумева лабхати, ‘‘катхехӣ’’ти вутто катхетумева, ‘‘сарабхан̃н̃ам̣ бхан̣а̄хӣ’’ти вутто сарабхан̃н̃амева. сан̇гхаттхеропи ча уччатаре а̄сане нисинно йа̄читум̣ на лабхати. саче упаджджха̄йо чева саддхивиха̄рико ча хонти, упаджджха̄йо ча нам̣ учча̄сане нисинно ‘‘бхан̣а̄хӣ’’ти вадати, саджджха̄йам̣ адхит̣т̣хахитва̄ бхан̣итаббам̣. саче панеттха дахара̄ бхиккхӯ хонти, тесам̣ ‘‘бхан̣а̄мӣ’’ти бхан̣итаббам̣.

саче виха̄ре сан̇гхаттхеро аттанойева нисситаке бхан̣а̄пети, ан̃н̃е мадхурабха̄н̣акепи на̄джджхесати, со ан̃н̃ехи ваттаббо – ‘‘бханте асукам̣ на̄ма бхан̣а̄пема̄’’ти. саче ‘‘бхан̣а̄петха̄’’ти ва̄ вадати, тун̣хӣ ва̄ хоти, бхан̣а̄петум̣ ват̣т̣ати. саче пана пат̣иба̄хати, на бхан̣а̄петаббам̣. йади ана̄гатейева сан̇гхаттхере дхаммасаванам̣ а̄раддхам̣, пуна а̄гате т̣хапетва̄ а̄пуччханакиччам̣ наттхи. оса̄ретва̄ пана катхентена а̄пуччхитва̄ ва̄ ат̣т̣хапетва̄йева ва̄ катхетаббам̣, катхентасса пуна а̄гатепи есева найо.

упанисиннакатха̄йапи сан̇гхаттхерова са̄мӣ, тасма̄ тена сайам̣ ва̄ катхетаббам̣, ан̃н̃о ва̄ бхиккху ‘‘катхехӣ’’ти ваттаббо, но ча кхо уччатаре а̄сане нисиннена. манусса̄нам̣ пана ‘‘бхан̣а̄хӣ’’ти ваттум̣ ват̣т̣ати. манусса̄ аттано джа̄нанакабхиккхум̣ а̄пуччханти, тена тхерам̣ а̄пуччхитва̄ катхетаббам̣. саче сан̇гхаттхеро ‘‘бханте име пан̃хам̣ пуччхантӣ’’ти пут̣т̣хо ‘‘катхехӣ’’ти ва̄ бхан̣ати, тун̣хӣ ва̄ хоти, катхетум̣ ват̣т̣ати. антарагхаре анумодана̄дӣсупи есева найо. саче сан̇гхаттхеро виха̄ре ва̄ антарагхаре ва̄ ‘‘мам̣ ана̄пуччхитва̄пи катхеййа̄сӣ’’ти ануджа̄на̄ти, ладдхакаппийам̣ хоти, саббаттха ваттум̣ ват̣т̣ати.

саджджха̄йам̣ каронтена̄пи тхеро а̄пуччхитаббойева. екам̣ а̄пуччхитва̄ саджджха̄йантасса апаро а̄гаччхати, пуна а̄пуччханакиччам̣ наттхи. саче виссамисса̄мӣти т̣хапитасса а̄гаччхати, пуна а̄рабхантена̄пи а̄пуччхитаббам̣. сан̇гхаттхере ана̄гатейева а̄раддхам̣ саджджха̄йантасса̄пи есева найо. екена сан̇гхаттхерена ‘‘мам̣ ана̄пуччха̄пи йатха̄сукхам̣ саджджха̄йа̄хӣ’’ти анун̃н̃а̄те йатха̄сукхам̣ саджджха̄йитум̣ ват̣т̣ати. ан̃н̃асмим̣ пана а̄гате там̣ а̄пуччхитва̄ва саджджха̄йитаббам̣.

151. аттана̄ ва̄ атта̄нам̣ самманнитаббам̣ти аттана̄ ва̄ атта̄ самманнитаббо; пуччхантена пана парисам̣ олокетва̄ саче аттано упаддаво наттхи, винайо пуччхитаббо.

153. катепи ока̄се пуггалам̣ тулайитва̄ти ‘‘аттхи ну кхо ме ито упаддаво, наттхӣ’’ти евам̣ упапариккхитва̄. пурамха̄канти пат̣хамам̣ амха̄кам̣. пат̣икаччева̄ти пат̣хаматарамева. пуггалам̣ тулайитва̄ ока̄сам̣ ка̄тунти ‘‘бхӯтамева ну кхо а̄паттим̣ вадати, абхӯта’’нти евам̣ упапариккхитва̄ ока̄сам̣ ка̄тум̣ ануджа̄на̄мӣти аттхо.

адхаммакаммапат̣иккосана̄дикатха̄

154. адхаммакаммам̣ вуттанайамева. пат̣иккоситунти ва̄ретум̣. дит̣т̣химпи а̄вика̄тунти ‘‘адхаммакаммам̣ идам̣ на ме кхаматӣ’’ти евам̣ ан̃н̃асса сантике аттано дит̣т̣хим̣ пака̄сетум̣. чатӯхи пан̃чахӣтиа̄ди тесам̣ анупаддаваттха̄йа вуттам̣. сан̃чичча на са̄вентӣти йатха̄ на сун̣анти евам̣ бхан̣исса̄ма̄ти сан̃чичча сан̣икам̣ уддисанти.

155. тхера̄дхиканти тхера̄дхӣнам̣; тхера̄йаттам̣ бхавитунти аттхо. ‘‘тхера̄дхеййа’’нтипи па̄т̣хо, тасма̄ тхерена сайам̣ ва̄ уддиситаббам̣, ан̃н̃о ва̄ аджджхеситаббо. аджджхесанавидха̄нан̃четтха дхаммаджджхесане вуттанайамева. со на джа̄на̄ти упосатхам̣ ва̄тиа̄дӣсу ча̄туддасикапаннарасикабхедена дувидхам̣, сан̇гхаупосатха̄дибхедена нававидхан̃ча упосатхам̣ на джа̄на̄ти, чатуббидхам̣ упосатхакаммам̣ на джа̄на̄ти, дувидхам̣ па̄тимоккхам̣ на джа̄на̄ти, нававидхам̣ па̄тимоккхуддесам̣ на джа̄на̄ти. йо таттха бхиккху бйатто пат̣ибалоти еттха кин̃ча̄пи дахарасса̄пи бйаттасса па̄тимоккхо анун̃н̃а̄то. атха кхо еттха айамадхиппа̄йо. саче тхерасса пан̃ча ва̄ чатта̄ро ва̄ тайо ва̄ па̄тимоккхуддеса̄ на̄гаччханти; две пана акхан̣д̣а̄ сувисада̄ ва̄чуггата̄ хонти, тхера̄йаттова па̄тимоккха̄. саче пана еттакампи висадам̣ ка̄тум̣ на саккоти, бйаттасса бхиккхуно а̄йатто хоти.

са̄манта̄ а̄ва̄са̄ти са̄мантам̣ а̄ва̄сам̣. саджджуканти тадахева а̄гаманаттха̄йа. навам̣ бхиккхум̣ а̄н̣а̄петунти еттха йо саккоти уггахетум̣, еварӯпо а̄н̣а̄петаббо, на ба̄ло.

паккхаган̣ана̄диуггахан̣а̄нуджа̄нанакатха̄

156. катимӣ бхантети еттха катӣнам̣ пӯран̣ӣти катимӣ. ка̄лаватоти ка̄лассева; пагева̄ти аттхо.

158. йам̣ ка̄лам̣ саратӣти еттха са̄йампи ‘‘аджджупосатхо саманна̄харатха̄’’ти а̄рочетум̣ ват̣т̣ати.

159. тхерена бхиккхуна̄ навам̣ бхиккхум̣ а̄н̣а̄петунти еттха̄пи кин̃чи каммам̣ каронто ва̄ сада̄ка̄ламева еко ва̄ бха̄раниттхаран̣ако ва̄ сарабха̄н̣акадхаммакатхика̄дӣсу ан̃н̃атаро ва̄ на упосатха̄га̄расаммаджджанаттхам̣ а̄н̣а̄петаббо, авасеса̄ пана ва̄рена а̄н̣а̄петабба̄. саче а̄н̣атто саммун̃джаним̣ та̄вака̄ликампи на лабхати, са̄кха̄бхан̇гам̣ каппийам̣ ка̄ретва̄ саммаджджитаббам̣, тампи алабхантасса ладдхакаппийам̣ хоти.

160. а̄санапан̃н̃а̄пана̄н̣аттийампи вуттанайенева а̄н̣а̄петаббо. а̄н̣аттена ча саче упосатха̄га̄ре а̄сана̄ни наттхи, сан̇гхика̄ва̄сатопи а̄харитва̄ пан̃н̃апетва̄ пуна а̄харитабба̄ни. а̄санесу асати кат̣аса̄ракепи тат̣т̣ика̄йопи пан̃н̃апетум̣ ват̣т̣ати, тат̣т̣ика̄супи асати са̄кха̄бхан̇га̄ни каппийам̣ ка̄ретва̄ пан̃н̃апетабба̄ни, каппийака̄ракам̣ алабхантасса ладдхакаппийам̣ хоти.

161. падӣпакаран̣епи вуттанайенева а̄н̣а̄петаббо. а̄н̣а̄пентена ча ‘‘амукасмим̣ на̄ма ока̄се телам̣ ва̄ ват̣т̣и ва̄ капаллика̄ ва̄ аттхи, там̣ гахетва̄ карохӣ’’ти ваттаббо. саче тела̄дӣни наттхи, парийеситабба̄ни, парийеситва̄ алабхантасса ладдхакаппийам̣ хоти. апича капа̄ле аггипи джа̄летаббо.

дисам̣гамика̄диваттхукатха̄

163. сан̇гахетабботи ‘‘са̄дху бханте а̄гата̄ттха, идха бхиккха̄ сулабха̄ сӯпабйан̃джанам̣ аттхи, васатха ануккан̣т̣хама̄на̄’’ти евам̣ пийавачанена сан̇гахетаббо. пунаппунам̣ татха̄каран̣авасена ануггахетаббо. ‘‘а̄ма васисса̄мӣ’’ти пат̣ивачанада̄панена упала̄петаббо. атха ва̄ чатӯхи паччайехи сан̇гахетаббо чева ануггахетаббо ча. пийавачанена упала̄петаббо, кан̣н̣асукхам̣ а̄лапитабботи аттхо. чун̣н̣а̄дӣхи упат̣т̣ха̄петаббо. а̄патти дуккат̣асса̄ти саче сакалопи сан̇гхо на кароти, саббесам̣ дуккат̣ам̣. идха нева тхера̄ на дахара̄ муччанти, саббехи ва̄рена упат̣т̣ха̄петаббо. аттано ва̄ре анупат̣т̣хахантасса а̄патти. тена пана маха̄тхера̄нам̣ паривен̣асаммаджджанадантакат̣т̣хада̄на̄дӣни на са̄дитабба̄ни. евампи сати маха̄тхерехи са̄йам̣па̄там̣ упат̣т̣ха̄нам̣ а̄гантаббам̣. тена пана тесам̣ а̄гаманам̣ н̃атва̄ пат̣хаматарам̣ маха̄тхера̄нам̣ упат̣т̣ха̄нам̣ гантаббам̣. сачасса саддхим̣чара̄ бхиккхуупат̣т̣ха̄ка̄ аттхи, ‘‘майхам̣ упат̣т̣ха̄ка̄ аттхи, тумхе аппоссукка̄ вихаратха̄’’ти ваттаббам̣. атха̄писса саддхим̣чара̄ наттхи, тасмим̣йева пана виха̄ре еко ва̄ две ва̄ ваттасампанна̄ ваданти ‘‘майам̣ тхерасса каттаббам̣ карисса̄ма, авасеса̄ пха̄су вихарантӯ’’ти саббесам̣ ана̄патти.

со а̄ва̄со гантабботи упосатхакаран̣аттха̄йа анваддхама̄сам̣ гантаббо. со ча кхо утувассейева, васса̄не пана йам̣ каттаббам̣, там̣ дассетум̣ ‘‘вассам̣ васанти ба̄ла̄ абйатта̄’’тиа̄дима̄ха. таттха на бхиккхаве техи бхиккхӯхи тасмим̣ а̄ва̄се вассам̣ васитаббанти пуримика̄йа па̄тимоккхуддесакена вина̄ на вассам̣ упагантаббам̣. саче со вассӯпагата̄нам̣ паккамати ва̄, виббхамати ва̄, ка̄лам̣ ва̄ кароти, ан̃н̃асмим̣ сатийева паччхимика̄йа васитум̣ ват̣т̣ати, асати ан̃н̃аттха гантаббам̣, агаччханта̄нам̣ дуккат̣ам̣. саче пана паччхимика̄йа паккамати ва̄ виббхамати ва̄ ка̄лам̣ ва̄ кароти, ма̄садвайам̣ васитаббам̣.

па̄рисуддхида̄накатха̄

164. ка̄йена вин̃н̃а̄петӣти па̄рисуддхида̄нам̣ йена кеначи ан̇гапаччан̇гена вин̃н̃а̄пети джа̄на̄пети; ва̄чам̣ пана ниччха̄ретум̣ сакконто ва̄ча̄йа вин̃н̃а̄пети; убхайатха̄ сакконто ка̄йава̄ча̄хи. сан̇гхена таттха гантва̄ упосатхо ка̄табботи саче бахӯ та̄диса̄ гила̄на̄ хонти, сан̇гхена пат̣ипа̄т̣ийа̄ т̣хатва̄ саббе хаттхапа̄се ка̄табба̄. саче дӯре дӯре хонти, сан̇гхо наппахоти, там̣ дивасам̣ упосатхо на ка̄таббо, натвева ваггена сан̇гхена упосатхо ка̄таббо.

таттхева паккаматӣти сан̇гхамаджджхам̣ ана̄гантва̄ татова каттхачи гаччхати. са̄ман̣еро пат̣иджа̄на̄тӣти ‘‘са̄ман̣еро аха’’нти евам̣ пат̣иджа̄на̄ти; бхӯтам̣йева ва̄ са̄ман̣ерабха̄вам̣ а̄рочети, паччха̄ ва̄ са̄ман̣ерабхӯмийам̣ тит̣т̣хатӣти аттхо. еса найо саббаттха.

сан̇гхаппатто паккаматӣти саббантимена париччхедена упосатхаттха̄йа саннипатита̄нам̣ чатуннам̣ бхиккхӯнам̣ хаттхапа̄сам̣ патва̄ паккамати. еса найо саббаттха. еттха ча екена бахӯнампи а̄хат̣а̄ па̄рисуддхи а̄хат̣а̄ва хоти. саче пана со антара̄магге ан̃н̃ам̣ бхиккхум̣ дисва̄ йесам̣ анена па̄рисуддхи гахита̄, тесан̃ча аттано ча па̄рисуддхим̣ дети, тассева па̄рисуддхи а̄гаччхати, итара̄ пана била̄л̣асан̇кхаликапа̄рисуддхи на̄ма хоти. са̄ на а̄гаччхати.

сутто на а̄рочетӣти а̄гантва̄ супати, ‘‘асукена па̄рисуддхи динна̄’’ти на а̄рочети. па̄рисуддхиха̄ракасса ана̄паттӣти еттха саче сан̃чичча на̄рочети, дуккат̣ам̣ а̄паджджати, па̄рисуддхи пана а̄хат̣а̄ва хоти. асан̃чичча ана̄рочитатта̄ панасса ана̄патти, убхиннампи ча упосатхо катойева хоти.

чхандада̄накатха̄

165. чхандада̄непи па̄рисуддхида̄не вуттасадисойева виниччхайо. па̄рисуддхим̣ дентена чхандампи да̄тунти еттха саче па̄рисуддхимева дети на чхандам̣, упосатхо като хоти. йам̣ пана сан̇гхо ан̃н̃ам̣ каммам̣ кароти, там̣ акатам̣ хоти. чхандамева дети на па̄рисуддхим̣, бхиккхусан̇гхасса упосатхопи каммампи катамева хоти, чхандада̄йакасса пана упосатхо акато хоти. сачепи кочи бхиккху надийа̄ ва̄ сӣма̄йа ва̄ упосатхам̣ адхит̣т̣хахитва̄ а̄гаччхати, ‘‘като майа̄ упосатхо’’ти аччхитум̣ на лабхати, са̄маггӣ ва̄ чхандо ва̄ да̄таббо.

167. саратипи упосатхам̣ напи саратӣти екада̄ сарати, екада̄ на сарати. аттхи нева саратӣти йо екантам̣ нева сарати, тасса саммутида̄накиччам̣ наттхи. ана̄гаччхантопи каммам̣ на копети.

сан̇гхупосатха̄дикатха̄

168. со десо саммаджджитва̄ти там̣ десам̣ саммаджджитва̄, упайогаттхе паччаттам̣. па̄нӣйам̣ парибходжанӣйантиа̄ди пана утта̄наттхамева. касма̄ панетам̣ вуттам̣? упосатхасса пуббакаран̣а̄дидассанаттхам̣. тена̄ху ат̣т̣хакатха̄чарийа̄ –

‘‘саммаджджанӣ падӣпо ча, удакам̣ а̄санена ча;

упосатхасса ета̄ни, пуббакаран̣анти вуччати’’.

ити има̄ни чатта̄ри ‘‘пуббакаран̣а’’нти аккха̄та̄ни.

‘‘чхандапа̄рисуддхиутуккха̄нам̣, бхиккхуган̣ана̄ ча ова̄до;

упосатхасса ета̄ни, пуббакиччанти вуччати.

ити има̄ни пан̃ча пуббакаран̣ато паччха̄ каттабба̄ни ‘‘пуббакичча’’нти аккха̄та̄ни.

‘‘упосатхо йа̄ватика̄ ча бхиккхӯ каммаппатта̄,

сабха̄га̄паттийо ча на виджджанти;

ваджджанӣйа̄ ча пуггала̄ тасмим̣ на хонти,

паттакалланти вуччати’’.

ити има̄ни чатта̄ри ‘‘паттакалла’’нти аккха̄та̄нӣти.

техи саддхинти техи а̄гатехи саддхим̣ ета̄ни пуббакаран̣а̄дӣни катва̄ упосатхо ка̄таббо. аджджа ме упосатхоти еттха саче паннарасо хоти, ‘‘аджджа ме упосатхо паннарасо’’типи адхит̣т̣ха̄тум̣ ват̣т̣ати. ча̄туддасикепи есева найо.

а̄паттипат̣икаммавидхикатха̄

169. бхагавата̄ пан̃н̃аттам̣ ‘‘на са̄паттикена упосатхо ка̄таббо’’ти идам̣ ‘‘йасса сийа̄ а̄паттӣ’’тиа̄дивачаненева па̄рисуддхида̄напан̃н̃а̄панена ча па̄рисуддхиупосатхапан̃н̃а̄панена ча пан̃н̃аттам̣ хотӣти ведитаббам̣. иттханна̄мам̣ а̄паттинти тхуллаччайа̄дӣсу екисса̄ на̄мам̣ гахетва̄ ‘‘тхуллаччайам̣ а̄паттим̣ па̄читтийам̣ а̄патти’’нти евам̣ ваттаббам̣. там̣ пат̣идесемӣти идам̣ ‘‘там̣ тумхамӯле, там̣ туйхамӯле пат̣идесемӣ’’ти вуттепи сувуттамева хоти. пассасӣти идан̃ча ‘‘пассаси а̄вусо там̣ а̄паттим̣, пассатха бханте там̣ а̄патти’’нти евам̣ ваттаббам̣. а̄ма пасса̄мӣти идам̣ пана ‘‘а̄ма бханте пасса̄ми, а̄ма а̄вусо пасса̄мӣ’’ти евам̣ вуттампи сувуттамева хоти. а̄йатим̣ сам̣вареййа̄сӣти еттха пана саче вуд̣д̣хатаро ‘‘а̄йатим̣ сам̣вареййа̄тха̄’’ти ваттаббо. евам̣ вуттена пана ‘‘са̄дху сут̣т̣ху сам̣варисса̄мӣ’’ти ваттаббамева.

йада̄ ниббематикоти еттха саче панеса ниббематико на хоти, ваттхум̣ киттетва̄ва десетум̣ ват̣т̣атӣти андхакат̣т̣хакатха̄йам̣ вуттам̣. татра̄йам̣ десана̄видхи – саче мегхаччханне сӯрийе ‘‘ка̄ло ну кхо но’’ти вематико бхун̃джати, тена бхиккхуна̄ ‘‘ахам̣ бханте вематико бхун̃джим̣’’, саче ка̄ло аттхи, ‘‘самбахула̄ дуккат̣а̄ а̄паттийо а̄панномхи, но че аттхи, ‘‘самбахула̄ па̄читтийа̄ а̄панномхӣ’’ти евам̣ ваттхум̣ киттетва̄ ‘‘ахам̣ бханте йа̄ тасмим̣ ваттхусмим̣ самбахула̄ дуккат̣а̄ ва̄ па̄читтийа̄ ва̄ а̄паттийо а̄панно, та̄ тумхамӯле пат̣идесемӣ’’ти ваттаббам̣. еса найо сабба̄паттӣсу.

на бхиккхаве сабха̄га̄ а̄паттӣти еттха йам̣ двепи джана̄ вика̄лабходжана̄дина̄ сабха̄гаваттхуна̄ а̄паттим̣ а̄паджджанти, еварӯпа̄ ваттхусабха̄га̄ ‘‘сабха̄га̄’’ти вуччати. вика̄лабходжанаппаччайа̄ а̄паннам̣ пана анатириттабходжанапаччайа̄ а̄паннасса сантике десетум̣ ват̣т̣ати. йа̄пи ча̄йам̣ ваттхусабха̄га̄, са̄пи десита̄ судесита̄ва. ан̃н̃ам̣ пана десанапаччайа̄ десако, пат̣иггахан̣аппаччайа̄ пат̣иггахако ча̄ти убхопи дуккат̣ам̣ а̄паджджанти, там̣ на̄на̄ваттхукам̣ хоти, тасма̄ ан̃н̃аман̃н̃ам̣ десетум̣ ват̣т̣ати.

170. са̄манто бхиккху евамасса вачанӣйоти еттха сабха̄гойева ваттаббо. висабха̄гасса хи вуччама̄не бхан̣д̣анакалахасан̇гхабхеда̄дӣнипи хонти, тасма̄ тасса аватва̄ ‘‘ито вут̣т̣хахитва̄ пат̣икарисса̄мӣ’’ти а̄бхогам̣ катва̄ упосатхо ка̄табботи андхакат̣т̣хакатха̄йам̣ вуттам̣.

ана̄паттипаннарасака̄дикатха̄

172. ана̄паттипаннарасаке – те на джа̄ним̣сӯти сӣмам̣ окканта̄ти ва̄ оккамантӣти ва̄ти на джа̄ним̣су. атхан̃н̃е а̄ва̄сика̄ бхиккхӯ а̄гаччхантӣти га̄мам̣ ва̄ аран̃н̃ам̣ ва̄ кеначи каран̣ӣйена гантва̄ тесам̣ нисиннат̣т̣ха̄нам̣ а̄гаччханти. вагга̄ самаггасан̃н̃иноти тесам̣ сӣмам̣ оккантатта̄ вагга̄; сӣмам̣ оккантабха̄васса аджа̄нанато самаггасан̃н̃ино.

173. вагга̄ваггасан̃н̃ипаннарасаке – те джа̄нантӣти паббате ва̄ тхале ва̄ т̣хита̄ сӣмам̣ окканте ва̄ оккаманте ва̄ пассанти. вематикапаннарасакам̣ утта̄намева.

175. куккуччапакатапаннарасаке – йатха̄ иччха̄йа абхибхӯто ‘‘иччха̄пакато’’ти вуччати, евам̣ пуббабха̄ге саннит̣т̣ха̄нам̣ катва̄пи каран̣аккхан̣е акаппийе акаппийасан̃н̃ита̄сан̇кха̄тена куккуччена абхибхӯта̄ ‘‘куккуччапаката̄’’ти ведитабба̄.

176. бхедапуреккха̄рапаннарасаке – акусалабалавата̄йа тхуллаччайам̣ вуттам̣.

сӣмоккантикапеййа̄лакатха̄

177. а̄ва̄сикенаа̄гантукапеййа̄ле – йатха̄ пуриме а̄ва̄сикенаа̄ва̄сикапеййа̄ле ‘‘те на джа̄нанти атхан̃н̃е а̄ва̄сика̄’’тиа̄ди вуттам̣, евам̣ ‘‘те на джа̄нанти атхан̃н̃е а̄гантука̄’’тиа̄дина̄ найена саббам̣ ведитаббам̣. а̄гантукенаа̄ва̄сикапеййа̄ле пана – йатха̄ пуримапеййа̄ле ‘‘а̄ва̄сика̄ бхиккхӯ саннипатантӣ’’ти а̄гатам̣, евам̣ ‘‘а̄гантука̄ бхиккхӯ саннипатантӣ’’ти а̄нетаббам̣. а̄гантукенаа̄гантукапеййа̄ле пана – убхайападесу а̄гантукавасена йоджетабботи.

178. а̄ва̄сика̄нам̣ бхиккхӯнам̣ ча̄туддасо хоти, а̄гантука̄нам̣ паннарасоти еттха йесам̣ паннарасо, те тирорат̣т̣хато ва̄ а̄гата̄, атӣтам̣ ва̄ упосатхам̣ ча̄туддасикам̣ акам̣сӯти ведитабба̄. а̄ва̄сика̄нам̣ ануваттитаббанти а̄ва̄сикехи ‘‘аджджупосатхо ча̄туддасо’’ти пуббакичче карийама̄не ануваттитаббам̣, на пат̣иккоситаббам̣. на ака̄ма̄ да̄табба̄ти на аниччха̄йа да̄табба̄.

лин̇га̄дидассанакатха̄

179. а̄ва̄сика̄ка̄ранти а̄ва̄сика̄нам̣ а̄ка̄рам̣. еса найо саббаттха. а̄ка̄ро на̄ма йена тесам̣ ваттасампанна̄ ва̄ на ва̄ти а̄ча̄расан̣т̣ха̄нам̣ гайхати. лин̇гам̣ на̄ма йам̣ те таттха таттха лӣне гамайати; адиссама̄непи джа̄на̄петӣти аттхо. нимиттам̣ на̄ма йам̣ дисва̄ те аттхӣти н̃а̄йанти. уддесо на̄ма йена те еварӯпапариккха̄ра̄ти уддисанти; ападесам̣ лабхантӣти аттхо. саббаметам̣ супан̃н̃аттаман̃чапӣт̣ха̄дӣнан̃чева падасадда̄дӣнан̃ча адхивачанам̣, йатха̄йогам̣ пана йоджетаббам̣. а̄гантука̄ка̄ра̄дӣсупи есева найо. таттха ан̃н̃а̄таканти ан̃н̃есам̣ сантакам̣. па̄да̄нам̣ дхотам̣ удаканиссеканти па̄да̄нам̣ дхота̄нам̣ удаканиссекам̣. бахувачанасса екавачанам̣ ведитаббам̣. ‘‘па̄да̄нам̣ дхотаудаканиссека’’нти ва̄ па̄т̣хо; па̄да̄нам̣ дхованаудаканиссеканти аттхо.

180. на̄на̄сам̣ва̄сака̄диваттхӯсу – сама̄насам̣ва̄сакадит̣т̣хинти ‘‘сама̄насам̣ва̄сака̄ ете’’ти дит̣т̣хим̣. на пуччхантӣти тесам̣ ладдхим̣ на пуччханти; апуччхитва̄ва ваттапат̣иваттим̣ катва̄ екато упосатхам̣ каронти. на̄бхивитарантӣти на̄на̄сам̣ва̄сакабха̄вам̣ маддитум̣ абхибхавитум̣ на сакконти; там̣ дит̣т̣хим̣ на ниссаджджа̄пентӣти аттхо.

нагантаббагантаббава̄ракатха̄

181. сабхиккхука̄ а̄ва̄са̄ти йасмим̣ а̄ва̄се упосатхака̄рака̄ бхиккхӯ аттхи, тамха̄ а̄ва̄са̄ йам̣ на саккоти тадахева а̄гантум̣, со а̄ва̄со упосатхам̣ акатва̄ на гантаббо. ан̃н̃атра сан̇гхена̄ти сан̇гхаппахонакехи бхиккхӯхи вина̄. ан̃н̃атра антара̄йа̄ти пуббе вуттам̣ дасавидхам̣ антара̄йам̣ вина̄. саббантимена пана париччхедена аттачатуттхена антара̄йе ва̄ сати гантум̣ ват̣т̣ати. ана̄ва̄соти навакаммаса̄ла̄дико йо кочи падесо. йатха̄ ча а̄ва̄са̄дайо на гантабба̄; евам̣ саче виха̄ре упосатхам̣ каронти, упосатха̄дхит̣т̣ха̄наттхам̣ сӣма̄пи надӣпи на гантабба̄. саче панеттха кочи бхиккху хоти, тасса сантикам̣ гантум̣ ват̣т̣ати. виссат̣т̣хаупосатха̄пи а̄ва̄са̄ гантум̣ ват̣т̣ати; евам̣ гато адхит̣т̣ха̄тумпи лабхати. а̄ран̃н̃акена̄пи бхиккхуна̄ упосатхадивасе га̄ме пин̣д̣а̄йа чаритва̄ аттано виха̄рамева а̄гантаббам̣. саче ан̃н̃ам̣ виха̄рам̣ оккамати, таттха упосатхам̣ катва̄ва а̄гантаббам̣, акатва̄ на ват̣т̣ати.

182. йам̣ джан̃н̃а̄ саккоми аджджева гантунти йам̣ джа̄неййа аджджева таттха гантум̣ саккомӣти; еварӯпо а̄ва̄со гантаббо. таттха бхиккхӯхи саддхим̣ упосатхам̣ каронтена̄пи хи имина̄ нева упосатхантара̄йо като бхависсатӣти.

ваджджанӣйапуггаласандассанакатха̄

183. бхиккхунийа̄ нисиннапариса̄йа̄тиа̄дӣсу хаттхапа̄супагаманамева пама̄н̣ам̣. ан̃н̃атра авут̣т̣хита̄йа париса̄йа̄ти идан̃хи па̄рива̄сийапа̄рисуддхида̄нам̣ на̄ма париса̄йа вут̣т̣хитака̄лато пат̣т̣ха̄йа на ват̣т̣ати, авут̣т̣хита̄йа пана ват̣т̣ати. тена̄ха – ‘‘ан̃н̃атра авут̣т̣хита̄йа париса̄йа̄’’ти. тасса лаккхан̣ам̣ бхиккхунивибхан̇ге парива̄сийачхандада̄наван̣н̣анато гахетаббам̣. анупосатхети ча̄туддасико ча паннарасико ча̄ти име две упосатхе т̣хапетва̄ ан̃н̃асмим̣ дивасе. ан̃н̃атра сан̇гхаса̄маггийа̄ти йа̄ косамбакабхиккхӯнам̣ вийа бхинне сан̇гхе пуна сан̇гхаса̄маггӣ карийати, татха̄рӯпим̣ сан̇гхаса̄маггим̣ т̣хапетва̄. тада̄ ча ‘‘сун̣а̄ту ме бханте сан̇гхо аджджупосатхо са̄маггӣ’’ти ватва̄ ка̄таббо. йе пана кисмин̃чидева аппаматтаке упосатхам̣ т̣хапетва̄ пуна самагга̄ хонти, техи упосатхейева ка̄табботи.

упосатхаккхандхакаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.