6. сена̄санаккхандхакам̣
виха̄ра̄нуджа̄нанакатха̄
294. сена̄санаккхандхаке – апан̃н̃аттам̣ хотӣти ананун̃н̃а̄там̣ хоти. виха̄ро на̄ма ад̣д̣хайога̄димуттако авасеса̄ва̄со. ад̣д̣хайоготи супан̣н̣аван̇кагехам̣. па̄са̄доти дӣгхапа̄са̄до. хаммийанти упариа̄ка̄сатале патит̣т̣хитакӯт̣а̄га̄ро па̄са̄дойева. гуха̄ти ит̣т̣хака̄гуха̄ сила̄гуха̄ да̄ругуха̄ пам̣сугуха̄. а̄гата̄на̄гатасса ча̄туддисасса сан̇гхасса̄ти а̄гатасса ча ана̄гатасса ча чатӯсу диса̄су аппат̣ихатача̄расса ча̄туддисасса сан̇гхасса.
295. анумоданага̄тха̄су – сӣтам̣ ун̣ханти утувисабха̄гавасена вуттам̣. сисире ча̄пи вут̣т̣хийоти еттха сисироти сампхуситакава̄то вуччати. вут̣т̣хийоти уджукамегхавут̣т̣хийо ева. ета̄ни сабба̄ни пат̣ихантӣти имина̄ва падена йоджетабба̄ни.
пат̣ихан̃н̃атӣти виха̄рена пат̣ихан̃н̃ати. лен̣аттханти нилӣйанаттхам̣. сукхаттханти сӣта̄дипариссайа̄бха̄вена сукхавиха̄раттхам̣. джха̄йитун̃ча випасситунти идампи пададвайам̣ ‘‘сукхаттхан̃ча̄’’ти имина̄ва падена йоджетаббам̣. идан̃хи вуттам̣ хоти – сукхаттхан̃ча виха̄рада̄нам̣, катамам̣ сукхаттхам̣? джха̄йитум̣ випасситун̃ча йам̣ сукхам̣, тадаттхам̣. атха ва̄ парападенапи йоджетаббам̣ – джха̄йитун̃ча випасситун̃ча виха̄рада̄нам̣; идха джха̄йиссанти випассиссантӣти дадато виха̄рада̄нам̣ сан̇гхасса аггам̣ буддхена ван̣н̣итам̣. вуттан̃хетам̣ – ‘‘со ча саббададо хоти, йо дада̄ти упассайа’’нти (сам̣. ни. 1.42).
йасма̄ ча аггам̣ ван̣н̣итам̣, ‘‘тасма̄ хи пан̣д̣ито посо’’ти га̄тха̄. ва̄сайеттха бахуссутети еттха виха̄ре парийаттибахуссуте ча пат̣иведхабахуссуте ча ва̄сеййа. тесам̣ аннан̃ча̄ти йам̣ тесам̣ ануччхавикам̣ аннан̃ча па̄нан̃ча ваттха̄ни ча ман̃чапӣт̣ха̄дисена̄сана̄ни ча, там̣ саббам̣ тесу уджубхӯтесу акут̣илачиттесу. дадеййа̄ти нидахеййа. тан̃ча кхо виппасаннена четаса̄ на читтаппаса̄дам̣ вира̄дхетва̄, евам̣ виппасанначиттасса хи те тасса дхаммам̣ десенти…пе… паринибба̄ти ана̄савоти.
296. а̄вин̃чханаччхиддам̣ а̄вин̃чханараджджунти еттха раджджу на̄ма сачепи дӣпинан̇гут̣т̣хена ката̄ хоти, ват̣т̣атийева; на ка̄чи на ват̣т̣ати. тӣн̣и та̄л̣а̄нӣти тиссо кун̃чика̄йо. йантакам̣ сӯчиканти еттха йам̣ йам̣ джа̄на̄ти там̣ там̣ йантакам̣, тасса виваран̣асӯчикан̃ча ка̄тум̣ ват̣т̣ати. ведика̄ва̄тапа̄нам̣ на̄ма четийе ведика̄садисам̣. джа̄лава̄тапа̄нам̣ на̄ма джа̄лакабаддхам̣. сала̄кава̄тапа̄нам̣ на̄ма тхамбхакава̄тапа̄нам̣. чаккаликанти еттха чол̣акапа̄дапун̃чханам̣ бандхитум̣ ануджа̄на̄мӣти аттхо. ва̄тапа̄набхисӣти ва̄тапа̄наппама̄н̣ена бхисим̣ катва̄ бандхитум̣ ануджа̄на̄мӣти аттхо. мид̣д̣хинти мид̣д̣хакам̣. бидаламан̃чаканти веттаман̃чам̣; вел̣увилӣвехи ва̄ вӣтам̣.
297. а̄сандикоти чатурассапӣт̣хам̣ вуччати. уччакампи а̄сандиканти вачанато екатобха̄гена дӣгхапӣт̣хамева хи ат̣т̣хан̇гулапа̄дакам̣ ват̣т̣ати, чатурассаа̄сандико пана пама̄н̣а̄тиккантопи ват̣т̣атӣти ведитаббо. саттан̇го на̄ма тӣсу диса̄су апассайам̣ катва̄ катаман̃чо, айампи пама̄н̣а̄тикканто ват̣т̣ати. бхаддапӣт̣ханти веттамайам̣ пӣт̣хам̣ вуччати. пӣт̣хика̄ти пилотика̄баддхапӣт̣хамева. ел̣акапа̄дапӣт̣хам̣ на̄ма да̄рупат̣т̣ика̄йа упари па̄де т̣хапетва̄ бходжанапхалакам̣ вийа катапӣт̣хам̣ вуччати. а̄малакават̣т̣икапӣт̣хам̣ на̄ма а̄малака̄ка̄рена йоджитам̣ бахупа̄дакапӣт̣хам̣. има̄ни та̄ва па̄л̣ийам̣ а̄гатапӣт̣ха̄ни. да̄румайам̣ пана саббам̣ пӣт̣хам̣ ват̣т̣атӣти айаметтха виниччхайо. коччханти усирамайам̣ ва̄ мун̃джапаббаджамайам̣ ва̄.
ат̣т̣хан̇гулапарамам̣ ман̃чапат̣ипа̄даканти еттха манусса̄нам̣ пама̄н̣ан̇гуламева ат̣т̣хан̇гулам̣. чимилика̄ на̄ма парикаммаката̄йа бхӯмийа̄ чхависам̣раккхан̣аттха̄йа аттхаран̣ам̣ вуччати. руккхатӯланти симбалируккха̄дӣнам̣ йесам̣ кесан̃чи руккха̄нам̣ тӯлам̣. лата̄тӯланти кхӣраваллиа̄дӣнам̣ йа̄сам̣ ка̄сан̃чи валлӣнам̣ тӯлам̣. пот̣акитӯланти пот̣акитин̣а̄дӣнам̣ йесам̣ кесан̃чи тин̣аджа̄тика̄нам̣ антамасо уччхунал̣а̄дӣнампи тӯлам̣. етехи тӣхи саббабхӯтага̄ма̄ сан̇гахита̄ хонти. руккхаваллитин̣аджа̄тийо хи мун̃читва̄ ан̃н̃о бхӯтага̄мо на̄ма наттхи, тасма̄ йасса кассачи бхӯтага̄масса тӯлам̣ бимбохане ват̣т̣ати, бхисим̣ пана па̄пун̣итва̄ саббампетам̣ акаппийатӯланти вуччати. на кевалан̃ча бимбохане етам̣ тӯламева, хам̣самора̄дӣнам̣ саббасакун̣а̄нам̣ сӣха̄дӣнам̣ саббачатуппада̄нан̃ча ломампи ват̣т̣ати. пийан̇гупуппхабакул̣апуппха̄ди пана йам̣кин̃чи пуппхам̣ на ват̣т̣ати. тама̄лапаттам̣ суддхамева на ват̣т̣ати, миссакам̣ пана ват̣т̣ати. бхисӣнам̣ анун̃н̃а̄там̣ пан̃чавидхам̣ ун̣н̣а̄дитӯлампи ват̣т̣ати.
аддхака̄йика̄нӣти упад̣д̣хака̄йаппама̄н̣а̄ни, йесу кат̣ито пат̣т̣ха̄йа йа̄ва сӣсам̣ упадаханти. сӣсаппама̄н̣ам̣ на̄ма йасса виттха̄рато тӣсу кан̣н̣есу двиннам̣ кан̣н̣а̄нам̣ антарам̣ минӣйама̄нам̣ видаттхи чева чатуран̇гулан̃ча хоти, маджджхат̣т̣ха̄нам̣ мут̣т̣хиратанам̣ хоти. дӣгхато пана дийад̣д̣харатанам̣ ва̄ двиратанам̣ ва̄ти курундийам̣ вуттам̣. айам̣ сӣсаппама̄н̣асса уккат̣т̣хапариччхедо. ито уддхам̣ на ват̣т̣ати, хет̣т̣ха̄ пана ват̣т̣ати. агила̄насса сӣсупадха̄нан̃ча па̄дупадха̄нан̃ча̄ти двайамева ват̣т̣ати. гила̄насса бимбохана̄ни сантхаритва̄ упари паччаттхаран̣ам̣ катва̄ нипаджджитумпи ват̣т̣ати. ‘‘йа̄ни пана бхисӣнам̣ анун̃н̃а̄та̄ни пан̃ча каппийатӯла̄ни, техи бимбоханам̣ махантампи ват̣т̣атӣ’’ти пхуссадеваттхеро а̄ха. винайадхараупатиссаттхеро пана ‘‘бимбоханам̣ карисса̄мӣ’ти каппийатӯлам̣ ва̄ акаппийатӯлам̣ ва̄ паккхипитва̄ каронтасса пама̄н̣амева ват̣т̣атӣ’’ти а̄ха.
пан̃ча бхисийоти пан̃чахи ун̣н̣а̄дӣхи пӯритабхисийо. тӯлаган̣ана̄йа хи ета̄сам̣ ган̣ана̄ вутта̄. таттха ун̣н̣аггахан̣ена на кевалам̣ ел̣акаломамева гахитам̣, т̣хапетва̄ мануссаломам̣ йам̣кин̃чи каппийа̄каппийамам̣саджа̄тӣнам̣ паккхичатуппада̄нам̣ ломам̣, саббам̣ идха ун̣н̣аггахан̣енева гахитам̣. тасма̄ чханнам̣ чӣвара̄нам̣ чханнам̣ ануломачӣвара̄нан̃ча ан̃н̃атарена бхисиччхавим̣ катва̄ там̣ саббам̣ паккхипитва̄ бхисим̣ ка̄тум̣ ват̣т̣ати. ел̣акалома̄ни пана апаккхипитва̄ камбаламева чатуггун̣ам̣ ва̄ пан̃чагун̣ам̣ ва̄ паккхипитва̄ ката̄пи ун̣н̣абхисисан̇кхйамева гаччхати.
чол̣абхисиа̄дӣсу йам̣кин̃чи навачол̣ам̣ ва̄ пура̄н̣ачол̣ам̣ ва̄ сам̣харитва̄ ва̄ анто паккхипитва̄ ва̄ ката̄ чол̣абхиси, йам̣кин̃чи ва̄кам̣ паккхипитва̄ ката̄ ва̄кабхиси, йам̣кин̃чи тин̣ам̣ паккхипитва̄ ката̄ тин̣абхиси, ан̃н̃атра суддхатама̄лапаттам̣ йам̣кин̃чи пан̣н̣ам̣ паккхипитва̄ ката̄ пан̣н̣абхисӣти ведитабба̄. тама̄лапаттам̣ пана ан̃н̃ена миссамева ват̣т̣ати, суддхам̣ на ват̣т̣ати. бхисийа̄ пама̄н̣анийамо наттхи, ман̃чабхиси пӣт̣хабхиси бхӯматтхаран̣абхиси чан̇каманабхиси па̄дапун̃чханабхисӣти ета̄сам̣ анурӯпато саллаккхетва̄ аттано ручивасена пама̄н̣ам̣ ка̄таббам̣. йам̣ панетам̣ ун̣н̣а̄дипан̃чавидхатӯлампи бхисийам̣ ват̣т̣ати, там̣ ‘‘масӯракепи ват̣т̣атӣ’’ти курундийам̣ вуттам̣. етена масӯракам̣ парибхун̃джитум̣ ват̣т̣атӣти сиддхам̣ хоти.
ман̃чабхисим̣ пӣт̣хе сантхарантӣти ман̃чабхисим̣ пӣт̣хе аттхаранти; аттхаран̣аттха̄йа харантӣти йуджджати. уллокам̣ акаритва̄ти хет̣т̣ха̄ чимиликам̣ адатва̄. пхоситунти раджанена ва̄ халиддийа̄ ва̄ упари пхусита̄ни да̄тум̣. бхаттикамманти бхисиччхавийа̄ упари бхаттикаммам̣. хаттхабхаттинти пан̃чан̇гулибхаттим̣.
298. икка̄санти руккханиййа̄сам̣ ва̄ силесам̣ ва̄. пит̣т̣хамадданти пит̣т̣хакхалим̣. кун̣д̣акаматтиканти кун̣д̣акамиссакаматтикам̣. са̄сапакут̣т̣анти са̄сапапит̣т̣хам̣. ситтхателаканти вилӣнамадхуситтхакам̣. аччуссаннам̣ хотӣти бинду бинду хутва̄ тит̣т̣хати. паччуддхаритунти пун̃чхитум̣. ган̣д̣уматтиканти ган̣д̣уппа̄дагӯтхаматтикам̣. каса̄ванти а̄малакахарӣтака̄нам̣ каса̄вам̣.
299. на бхиккхаве пат̣ибха̄начиттанти еттха на кевалам̣ иттхипурисарӯпамева, тираччха̄нарӯпампи антамасо ган̣д̣уппа̄дарӯпампи бхиккхуно сайам̣ ка̄тум̣ ва̄ ‘‘карохӣ’’ти ваттум̣ ва̄ на ват̣т̣ати, ‘‘упа̄сака два̄рапа̄лам̣ карохӣ’’ти ваттумпи на лаббхати. джа̄такапакаран̣аасадисада̄на̄дӣни пана паса̄данӣйа̄ни ниббида̄пат̣исам̣йутта̄ни ва̄ ваттхӯни парехи ка̄ра̄петум̣ лаббхати. ма̄ла̄камма̄дӣни сайампи ка̄тум̣ лаббхати.
300. ал̣акаманда̄ти екан̇ган̣а̄ манусса̄бхикин̣н̣а̄. тайо габбхети еттха сивика̄габбхоти чатурассагаббхо. на̄л̣ика̄габбхоти виттха̄рато дигун̣атигун̣а̄йа̄мо дӣгхагаббхо. хаммийагаббхоти а̄ка̄сатале кӯт̣а̄га̄рагаббхо ва̄ мун̣д̣аччхаданагаббхо ва̄.
калан̇капа̄даканти руккхам̣ виджджхитва̄ таттха кха̄н̣уке а̄кот̣етва̄ катам̣, там̣ а̄харимам̣ бхиттипа̄дам̣ джин̣н̣акут̣т̣апа̄дасса упаттхамбханаттхам̣ бхӯмийам̣ патит̣т̣ха̄петум̣ ануджа̄на̄мӣти аттхо. паритта̄н̣акит̣иканти вассапаритта̄н̣аттхам̣ кит̣икам̣. уддасудханти ваччхакагомайена чева чха̄рика̄йа ча саддхим̣ маддитаматтикам̣.
а̄л̣индо на̄ма памукхам̣ вуччати. пагханам̣ на̄ма йам̣ никкхаманта̄ ча пависанта̄ ча па̄дехи хананти, тасса виха̄радва̄ре убхато кут̣т̣ам̣ нӣхаритва̄ катападесассетам̣ адхивачанам̣, ‘‘пагха̄на’’нтипи вуччати. пакут̣т̣анти маджджхе габбхасса саманта̄ парийа̄га̄ро вуччати. ‘‘пакут̣а’’нтипи па̄т̣хо. оса̄раканти ана̄л̣индаке виха̄ре вам̣сам̣ датва̄ тато дан̣д̣аке оса̄ретва̄ катачхаданапамукхам̣. сам̣са̄ран̣акит̣ико на̄ма чаккалайутто кит̣ико.
301. па̄нӣйабха̄джананти пиванта̄нам̣ па̄нӣйада̄набха̄джанам̣. ул̣ун̇ко ча тха̄лакан̃ча па̄нӣйасан̇кхасса анулома̄ни.
303. апесӣти дӣгхада̄румхи кха̄н̣уке павесетва̄ кан̣т̣акаса̄кха̄хи винандхитва̄ катам̣ два̄ратхаканакам̣. палигхоти га̄мадва̄ресу вийа чаккайуттам̣ два̄ратхаканакам̣.
305. ассатарӣхи йутта̄ ратха̄ ассатарӣратха̄. а̄муттаман̣икун̣д̣ала̄ти а̄муттаман̣икун̣д̣ала̄ни.
париниббутоти килесапаринибба̄нена париниббуто. сӣтибхӯтоти килеса̄тапа̄бха̄вена сӣтибхӯто. нирӯпадхӣти килесупадхиабха̄вена нирӯпадхӣти вуччати.
сабба̄ а̄саттийо чхетва̄ти рӯпа̄дӣсу ва̄ висайесу саббабхавесу ва̄ паттхана̄йо чхиндитва̄. хадайе даранти читте килесадаратхам̣ винетва̄. веййа̄йиканти вайакаран̣ам̣ вуччати.
307. а̄деййава̄чоти тасса вачанам̣ бахӯ джана̄ а̄дийитаббам̣ сотаббам̣ ман̃н̃антӣти аттхо. а̄ра̄ме акам̣сӯти йе садхана̄, те аттано дханена акам̣су. йе мандадхана̄ чева адхана̄ ча, тесам̣ дханам̣ ада̄си. ити со сатасахассакаха̄пан̣е сатасахассаггханакан̃ча бхан̣д̣ам̣ датва̄ пан̃чачатта̄лӣсайоджанике аддха̄не йоджане йоджане виха̄рапатит̣т̣ха̄нам̣ катва̄ са̄ваттхим̣ агама̄си.
кот̣исантхарам̣ сантхара̄песӣти каха̄пан̣акот̣ийа̄ каха̄пан̣акот̣им̣ пат̣ипа̄детва̄ сантхари. йе таттха руккха̄ ва̄ поккхаран̣ийо ва̄ тесам̣ париккхепаппама̄н̣ам̣ гахетва̄ ан̃н̃асмим̣ т̣ха̄не сантхаритва̄ ада̄си. евамасса ат̣т̣ха̄расакот̣икам̣ нидха̄нам̣ париккхайам̣ агама̄си.
кума̄расса етадахосӣти гахапатино евам̣ бахудханам̣ чаджантасса̄пи мукхасса виппасанна̄ка̄рам̣ дисва̄ етам̣ ахоси. кот̣т̣хакам̣ ма̄песӣти саттабхӯмикам̣ два̄ракот̣т̣хакапа̄са̄дам̣ ма̄песи.
атха кхо ана̄тхапин̣д̣ико гахапати джетаване виха̄ре ка̄ра̄песи…пе… ман̣д̣апе ка̄ра̄песӣти апара̄хипи ат̣т̣ха̄расахи кот̣ӣхи ете виха̄ра̄дайо ка̄ра̄песи ат̣т̣хакарӣсаппама̄н̣а̄йа бхӯмийа̄. випассисса хи бхагавато пунаббасумитто гахапати йоджанаппама̄н̣ам̣ бхӯмим̣ суван̣н̣ит̣т̣хака̄сантхарена кин̣итва̄ виха̄рам̣ ка̄ра̄песи. сикхисса пана сиривад̣д̣хо гахапати тига̄вутаппама̄н̣ам̣ суван̣н̣айат̣т̣хисантхарена, вессабхусса соттхиджо гахапати ад̣д̣хайоджанаппама̄н̣ам̣ суван̣н̣апха̄ласантхарена, какусандхасса пана аччуто гахапати га̄вутаппама̄н̣ам̣ суван̣н̣ахаттхипадасантхарена, кон̣а̄гаманасса угго гахапати ад̣д̣хага̄вутаппама̄н̣ам̣ суван̣н̣ит̣т̣хака̄сантхарена, кассапасса суман̇гало гахапати вӣсатиусабхаппама̄н̣ам̣ суван̣н̣акаччхапасантхарена, амха̄кам̣ бхагавато судатто гахапати ат̣т̣хакарӣсаппама̄н̣ам̣ бхӯмим̣ каха̄пан̣асантхарена кин̣итва̄ виха̄рам̣ ка̄ра̄песӣти; евам̣ анупуббена париха̄йанти сампаттийоти аламева саббасампаттӣсу вираджджитум̣ алам̣ вимуччитунти.
308. кхан̣д̣анти бхиннока̄со. пхулланти пхалитока̄со. пат̣исан̇кхариссатӣти па̄катикам̣ кариссати. ладдханавакаммена пана бхиккхуна̄ ва̄сипхарасуникха̄дана̄дӣни гахетва̄ сайам̣ на ка̄таббам̣, ката̄катам̣ джа̄нитаббам̣.
310. пит̣т̣хито пит̣т̣хито гантва̄ти тхеро кира гила̄не пат̣иджагганто джин̣н̣е вуд̣д̣хе сан̇ган̣ханто саббапаччхато а̄гаччхати. идамасса ча̄риттам̣. тена вуттам̣ – ‘‘пит̣т̣хито пит̣т̣хито гантва̄’’ти. агга̄сананти тхера̄санам̣. аггодаканти даккхин̣одакам̣. аггапин̣д̣анти сан̇гхаттхерапин̣д̣ам̣. антара̄ саттхӣнам̣ каритва̄ти чатуннам̣ па̄да̄нам̣ антаре каритва̄.
315. патит̣т̣ха̄песӣти ат̣т̣ха̄расакот̣ипаричча̄гам̣ катва̄ патит̣т̣ха̄песи. евам̣ сабба̄пи чатупан̣н̣а̄сакот̣ийо париччаджи.
виха̄ра̄нуджа̄нанакатха̄ нит̣т̣хита̄.
а̄санаппат̣иба̄хана̄дикатха̄
316. виппакатабходжаноти антарагхаре ва̄ виха̄ре ва̄ аран̃н̃е ва̄ йаттха каттхачи бхун̃джама̄но бхиккху анит̣т̣хите бходжане на вут̣т̣ха̄петаббо. антарагхаре паччха̄ а̄гатена бхиккхам̣ гахетва̄ гантаббам̣. саче манусса̄ ва̄ бхиккхӯ ва̄ ‘‘пависатха̄’’ти ваданти, ‘‘майи пависанте бхиккхӯ ут̣т̣хахиссантӣ’’ти ваттаббам̣. ‘‘етха, бханте, а̄санам̣ аттхӣ’’ти вуттена пана пависитаббам̣. саче кочи кин̃чи на вадати, а̄санаса̄лам̣ гантва̄ атисамӣпам̣ агантва̄ сабха̄гат̣т̣ха̄не т̣ха̄таббам̣. ока̄се кате ‘‘пависатха̄’’ти вуттена пана пависитаббам̣. саче пана йам̣ а̄санам̣ тасса па̄пун̣а̄ти, таттха абхун̃джанто бхиккху нисинно хоти, там̣ ут̣т̣ха̄петум̣ ват̣т̣ати. йа̄гукхаджджака̄дӣсу пана йам̣кин̃чи пивитва̄ ва̄ кха̄дитва̄ ва̄ йа̄ва ан̃н̃о а̄гаччхати, та̄ва нисиннам̣ риттахаттхампи вут̣т̣ха̄петум̣ на ват̣т̣ати. виппакатабходжанойева хи со хоти.
саче вут̣т̣ха̄петӣти саче а̄паттим̣ атиккамитва̄пи вут̣т̣ха̄петийева. пава̄рито ча хотӣти йам̣ со вут̣т̣ха̄пети, айан̃ча бхиккху пава̄рито ча хоти, тена ваттаббо – ‘‘гаччха удакам̣ а̄хара̄хӣ’’ти. вуд̣д̣хатаран̃хи бхиккхум̣ а̄н̣а̄петум̣ идамева екам̣ т̣ха̄нанти. саче со удакампи на а̄харати, тато йан̃ча навакатарена каттаббам̣, там̣ дассенто ‘‘са̄дхукам̣ ситтха̄нӣ’’тиа̄дима̄ха.
гила̄насса патирӯпам̣ сеййанти еттха йо ка̄сабхагандара̄тиса̄ра̄дӣхи гила̄но хоти, кхел̣амаллакаваччакапа̄ла̄дӣни т̣хапетабба̄ни хонти. кут̣т̣хи ва̄ хоти, сена̄санам̣ дӯсети; еварӯпасса хет̣т̣ха̄па̄са̄дапан̣н̣аса̄ла̄дӣсу ан̃н̃атарам̣ екамантам̣ сена̄санам̣ да̄таббам̣. йасмим̣ васанте сена̄санам̣ на дуссати, тасса варасеййа̄пи да̄табба̄ва. йопи синехапа̄навиречананаттхукамма̄дӣсу йам̣кин̃чи бхесаджджам̣ кароти, саббо со гила̄нойева, тасса̄пи саллаккхетва̄ патирӯпам̣ сена̄санам̣ да̄таббам̣. лесакаппена̄ти аппакена сӣса̄ба̄дха̄диматтена. бхиккхӯ ган̣етва̄ти ‘‘еттака̄ на̄ма бхиккхӯ’’ти виха̄ре бхиккхӯнам̣ париччхедам̣ н̃атва̄.
а̄санаппат̣иба̄хана̄дикатха̄ нит̣т̣хита̄.
сена̄санагга̄хакатха̄
318. сеййа̄ти ман̃чат̣т̣ха̄на̄ни вуччанти. сеййаггена̄ти сеййа̄париччхедена, вассӯпана̄йикадивасе ка̄лам̣ гхосетва̄ екаман̃чат̣т̣ха̄нам̣ екасса бхиккхуно га̄хетум̣ ануджа̄на̄мӣти аттхо. сеййаггена га̄хента̄ти сеййа̄париччхедена га̄хийама̄на̄. сеййа̄ усса̄райим̣сӯти ман̃чат̣т̣ха̄на̄ни атирека̄ни ахесум̣. виха̄рагга̄дӣсупи есева найо. анубха̄ганти пуна апарампи бха̄гам̣ да̄тум̣. атимандесу хи бхиккхӯсу екекасса бхиккхуно две тӣн̣и паривен̣а̄ни да̄табба̄ни. на ака̄ма̄ да̄табботи аниччха̄йа на да̄таббо. таттха вассӯпана̄йикадивасе гахите анубха̄ге паччха̄ а̄гата̄нам̣ на аттано аручийа̄ со анубха̄го да̄таббо. саче пана йена гахито, со ча аттано ручийа̄ там̣ анубха̄гам̣ ва̄ пат̣хамабха̄гам̣ ва̄ дети, ват̣т̣ати.
ниссӣме т̣хитасса̄ти упача̄расӣмато бахи т̣хитасса. анто упача̄расӣма̄йа пана дӯре т̣хитасса̄пи лаббхатийева. сена̄санам̣ гахетва̄ти вассӯпана̄йикадивасе гахетва̄. саббака̄лам̣ пат̣иба̄хантӣти чатума̄саччайена утука̄лепи пат̣иба̄ханти. тӣсу сена̄санагга̄хесу пуримако ча паччхимако ча̄ти име две га̄ха̄ тха̄вара̄.
антара̄муттаке айам̣ виниччхайо – екасмим̣ виха̄ре маха̄ла̄бхасена̄санам̣ хоти. сена̄санаса̄мика̄ вассӯпагатам̣ бхиккхум̣ саббапаччайехи саккаччам̣ упат̣т̣хахитва̄ пава̄ретва̄ гаманака̄ле бахум̣ саман̣апариккха̄рам̣ денти. маха̄тхера̄ дӯратопи а̄гантва̄ вассӯпана̄йикадивасе там̣ гахетва̄ пха̄сум̣ васитва̄ вуттхавасса̄ ла̄бхам̣ ган̣хитва̄ паккаманти. а̄ва̄сика̄ ‘‘майам̣ еттхуппаннам̣ ла̄бхам̣ на лабха̄ма, ниччам̣ а̄гантукамаха̄тхера̄ва лабханти, тейева нам̣ а̄гантва̄ пат̣иджаггиссантӣ’’ти палуджджантампи на олокенти. бхагава̄ тасса пат̣иджагганаттхам̣ ‘‘апараджджугата̄йа пава̄ран̣а̄йа а̄йатим̣ васса̄ва̄саттха̄йа антара̄муттако га̄хетаббо’’ти а̄ха.
там̣ га̄хентена сан̇гхаттхеро ваттаббо – ‘‘бханте антара̄муттакасена̄санам̣ ган̣хатха̄’’ти. саче ган̣ха̄ти, да̄таббам̣; но че етенева упа̄йена анутхерам̣ а̄дим̣ катва̄ йо ган̣ха̄ти, тасса антамасо са̄ман̣ерасса̄пи да̄таббам̣. тена там̣ сена̄санам̣ ат̣т̣хама̄се пат̣иджаггитаббам̣. чхаданабхиттибхӯмӣсу йам̣ кин̃чи кхан̣д̣ам̣ ва̄ пхуллам̣ ва̄ хоти, там̣ саббам̣ пат̣исан̇кхаритаббам̣. уддесапарипуччха̄дӣхи дивасам̣ кхепетва̄ раттим̣ таттха васитумпи ват̣т̣ати. раттим̣ паривен̣е васитва̄ таттха дивасам̣ кхепетумпи ват̣т̣ати. раттиндивам̣ таттхева васитумпи ват̣т̣ати. утука̄ле а̄гата̄нам̣ вуд̣д̣ха̄нам̣ на пат̣иба̄хитаббам̣. вассӯпана̄йикадивасе пана сампатте саче сан̇гхаттхеро ‘‘майхам̣ идам̣ сена̄санам̣ детха̄’’ти вадати, на лабхати. ‘‘бханте, идам̣ антара̄муттакам̣ гахетва̄ ат̣т̣хама̄се екена бхиккхуна̄ пат̣иджаггита’’нти ватва̄ на да̄таббам̣. ат̣т̣хама̄се пат̣иджаггакабхиккхуссева гахитам̣ хоти.
йасмим̣ пана сена̄сане екасам̣ваччхаре двиккхаттум̣ паччайе денти чхама̄саччайена чхама̄саччайена, там̣ антара̄муттакам̣ на га̄хетаббам̣. йасмим̣ ва̄ тиккхаттум̣ денти чатума̄саччайена чатума̄саччайена, йасмим̣ ва̄ чатуккхаттум̣ денти тема̄саччайена тема̄саччайена, там̣ антара̄муттакам̣ на га̄хетаббам̣. паччайенева хи там̣ пат̣иджагганам̣ лабхиссати. йасмим̣ пана екасам̣ваччхаре сакидева бахупаччайе денти, етам̣ антара̄муттакам̣ га̄хетаббанти. айам̣ та̄ва антовассе вассӯпана̄йикадивасена па̄л̣ийам̣ а̄гатасена̄санагга̄хакатха̄.
айам̣ пана сена̄санагга̄хо на̄ма дувидхо хоти – утука̄ле ча васса̄ва̄се ча. таттха утука̄ле та̄ва кечи а̄гантука̄ бхиккхӯ пуребхаттам̣ а̄гаччханти, кечи паччха̄бхаттам̣ пат̣хамайа̄мам̣ ва̄ маджджхимайа̄мам̣ ва̄ паччхимайа̄мам̣ ва̄ йе йада̄ а̄гаччханти, тесам̣ тада̄ва бхиккхӯ ут̣т̣ха̄петва̄ сена̄санам̣ да̄таббам̣. ака̄ло на̄ма наттхи. сена̄санапан̃н̃а̄пакена пана пан̣д̣итена бхавитаббам̣, екам̣ ва̄ две ва̄ ман̃чат̣т̣ха̄на̄ни т̣хапетабба̄ни. саче вика̄ле еко ва̄ две ва̄ тхера̄ а̄гаччханти, те ваттабба̄ – ‘‘бханте, а̄дито пат̣т̣ха̄йа вут̣т̣ха̄пийама̄не саббепи бхиккхӯ уббхан̣д̣ика̄ бхависсанти, тумхе амха̄кам̣ васанат̣т̣ха̄нейева васатха̄’’ти.
бахӯсу пана а̄гатесу вут̣т̣ха̄петва̄ пат̣ипа̄т̣ийа̄ да̄таббам̣. саче екекам̣ паривен̣ам̣ пахоти, екекам̣ паривен̣ам̣ да̄таббам̣. таттха аггиса̄ладӣгхаса̄ламан̣д̣алама̄ла̄дайо саббепи тассева па̄пун̣анти. евам̣ аппахонте па̄са̄даггена да̄таббам̣. па̄са̄десу аппахонтесу оваракаггена да̄таббам̣. оваракесу аппахонтесу сеййаггена да̄таббам̣. сеййаггесу аппахонтесу ман̃чат̣т̣ха̄нена да̄таббам̣. ман̃чат̣т̣ха̄не аппахонте екапӣт̣хакат̣т̣ха̄навасена да̄таббам̣. бхиккхуно пана т̣хитока̄саматтам̣ на га̄хетаббам̣. етан̃хи сена̄санам̣ на̄ма на хоти. пӣт̣хакат̣т̣ха̄не пана аппахонте екам̣ ман̃чат̣т̣ха̄нам̣ ва̄ пӣт̣хакат̣т̣ха̄нам̣ ва̄ ва̄рена ва̄рена гахетва̄ ‘‘бханте, виссаматха̄’’ти тин̣н̣ам̣ джана̄нам̣ да̄таббам̣, на хи сакка̄ сӣтасамайе саббараттим̣ аджджхока̄се васитум̣. маха̄тхерена пат̣хамайа̄мам̣ виссамитва̄ никкхамитва̄ дутийаттхерасса ваттаббам̣ – ‘‘а̄вусо, идха пависа̄хӣ’’ти. саче маха̄тхеро нидда̄гаруко хоти, ка̄лам̣ на джа̄на̄ти, укка̄ситва̄ два̄рам̣ а̄кот̣етва̄ ‘‘бханте, ка̄ло джа̄то, сӣтам̣ анудахатӣ’’ти ваттаббам̣. тена никкхамитва̄ ока̄со да̄таббо, ада̄тум̣ на лабхати. дутийаттхеренапи маджджхимайа̄мам̣ виссамитва̄ пуриманайенева итарасса да̄таббам̣. нидда̄гаруко вуттанайенева вут̣т̣ха̄петаббо. евам̣ екараттим̣ екаман̃чат̣т̣ха̄нам̣ тин̣н̣ам̣ да̄таббам̣. джамбудӣпе пана екачче бхиккхӯ ‘‘сена̄санам̣ на̄ма ман̃чат̣т̣ха̄нам̣ ва̄ пӣт̣хат̣т̣ха̄нам̣ ва̄ кин̃чидева кассачи саппа̄йам̣ хоти, кассачи асаппа̄йа’’нти а̄гантука̄ хонту ва̄ ма̄ ва̄, девасикам̣ сена̄санам̣ га̄хенти. айам̣ утука̄ле сена̄санагга̄хо на̄ма.
васса̄ва̄се пана аттхи а̄гантукаваттам̣, аттхи а̄ва̄сикаваттам̣, а̄гантукена та̄ва сакат̣т̣ха̄нам̣ мун̃читва̄ ан̃н̃аттха гантва̄ васитука̄мена вассӯпана̄йикадивасамева таттха на гантаббам̣. васанат̣т̣ха̄нам̣ ва̄ хи татра самба̄дхам̣ бхавеййа, бхиккха̄ча̄ро ва̄ на сампаджджеййа, тена на пха̄сум̣ вихареййа. тасма̄ ‘‘ида̄ни ма̄саматтена вассӯпана̄йика̄ бхависсатӣ’’ти там̣ виха̄рам̣ пависитаббам̣. таттха ма̄саматтам̣ васанто саче уддесаттхико уддесасампаттим̣ саллаккхетва̄, саче каммат̣т̣ха̄нико каммат̣т̣ха̄насаппа̄йатам̣ саллаккхетва̄, саче паччайаттхико паччайала̄бхам̣ саллаккхетва̄ антовассе сукхам̣ васиссати.
сакат̣т̣ха̄нато ча таттха гаччхантена на гочарага̄мо гхат̣т̣етаббо, на таттха манусса̄ ваттабба̄ – ‘‘тумхе нисса̄йа сала̄кабхатта̄дӣни ва̄ йа̄гукхаджджака̄дӣни ва̄ васса̄ва̄сикам̣ ва̄ наттхи, айам̣ четийасса париккха̄ро, айам̣ упосатха̄га̄расса, идам̣ та̄л̣ан̃чева сӯчи ча сампат̣иччхатха тумха̄кам̣ виха̄ра’’нти. сена̄санам̣ пана джаггитва̄ да̄рубхан̣д̣аматтика̄бхан̣д̣а̄ни пат̣иса̄метва̄ гамийаваттам̣ пӯретва̄ гантаббам̣. евам̣ гаччхантена̄пи дахарехи паттачӣварабхан̣д̣ика̄йо уккхипа̄петва̄ телана̄л̣икаттарадан̣д̣а̄дӣни га̄ха̄петва̄ чхаттам̣ паггайха атта̄нам̣ дассентена га̄мадва̄ренева на гантаббам̣, пат̣иччханнена ат̣авимаггена гантаббам̣. ат̣авимагге асати гумба̄дӣни маддантена на гантаббам̣, гамийаваттам̣ пана пӯретва̄ витаккам̣ чхиндитва̄ суддхачиттена гаманаваттенева гантаббам̣. саче пана га̄мадва̄рена магго хоти, гаччхантан̃ча нам̣ сапарива̄рам̣ дисва̄ манусса̄ ‘‘амха̄кам̣ тхеро вийа̄’’ти упадха̄витва̄ ‘‘кухим̣, бханте, саббапариккха̄ре гахетва̄ гаччхатха̄’’ти ваданти, тесу че еко евам̣ вадати – ‘‘вассӯпана̄йикака̄ло на̄ма̄йам̣, йаттха антовассе нибаддхабхиккха̄ча̄ро бхан̣д̣апат̣иччха̄данан̃ча лаббхати, таттха бхиккхӯ гаччхантӣ’’ти. тасса че сутва̄ те манусса̄ ‘‘бханте, имасмимпи га̄ме джано бхун̃джати чева нива̄сети ча, ма̄ ан̃н̃аттха гаччхатха̄’’ти ватва̄ митта̄мачче паккоса̄петва̄ саббе саммантайитва̄ виха̄ре нибаддхаваттан̃ча сала̄кабхатта̄дӣни ча васса̄ва̄сикан̃ча пат̣т̣хапетва̄ ‘‘идхева бханте васатха̄’’ти йа̄чанти, саббам̣ са̄дитум̣ ват̣т̣ати. саббан̃хетам̣ каппийан̃чева анаваджджан̃ча. курундийам̣ пана ‘‘‘кухим̣ гаччхатха̄’ти вутте ‘асукат̣т̣ха̄на’нти ватва̄, ‘касма̄ таттха гаччхатха̄’ти вутте ‘ка̄ран̣ам̣ а̄чиккхитабба’’’нти вуттам̣. убхайампи панеттха суддхачиттатта̄ва анаваджджам̣. идам̣ а̄гантукаваттам̣ на̄ма.
идам̣ пана а̄ва̄сикаваттам̣ – пат̣икаччева хи а̄ва̄сикехи виха̄ро джаггитаббо. кхан̣д̣апхуллапат̣исан̇кхаран̣апарибхан̣д̣а̄ни ка̄табба̄ни. раттит̣т̣ха̄надива̄т̣т̣ха̄наваччакут̣ипасса̄ват̣т̣ха̄на̄ни падха̄нагхаравиха̄рамагготи има̄ни сабба̄ни пат̣иджаггитабба̄ни, четийе судха̄каммам̣ муддаведика̄йа теламаккханам̣ ман̃чапӣт̣хапат̣иджаггананти идампи саббам̣ ка̄таббам̣ – ‘‘вассам̣ васитука̄ма̄ а̄гантва̄ уддесапарипуччха̄каммат̣т̣ха̄на̄нуйога̄дӣни каронта̄ сукхам̣ васиссантӣ’’ти. катапарикаммехи а̄са̄л̣хӣджун̣хапан̃чамито пат̣т̣ха̄йа васса̄ва̄сикам̣ пуччхитаббам̣. каттха пуччхитаббам̣? йато пакатийа̄ лаббхати. йехи пана на диннапуббам̣, те пуччхитум̣ на ват̣т̣ати. касма̄ пуччхитаббам̣? када̄чи хи манусса̄ денти, када̄чи дуббхиккха̄дӣхи упаддута̄ на денти. таттха йе на дассанти, те апуччхитва̄ васса̄ва̄сике га̄хите га̄хитабхиккхӯнам̣ ла̄бхантара̄йо хоти, тасма̄ пуччхитва̄ва га̄хетаббам̣, пуччхантена ‘‘тумха̄кам̣ васса̄ва̄сикагга̄хакака̄ло упакат̣т̣хо’’ти ваттаббам̣. саче ваданти ‘‘бханте, имам̣ сам̣ваччхарам̣ чха̄така̄дӣхи упаддутамха, на саккома да̄ту’’нти ва̄ ‘‘йам̣ майам̣ пуббе дема, тато ӯнатарам̣ дасса̄ма̄’’ти ва̄ ‘‘ида̄ни каппа̄со сулабхо, йам̣ пуббе дема, тато бахутарам̣ дасса̄ма̄’’ти ва̄ ваданти, там̣ саллаккхетва̄ таданурӯпена найена тесам̣ тесам̣ сена̄сане бхиккхӯнам̣ васса̄ва̄сикам̣ га̄хетаббам̣.
саче манусса̄ ваданти – ‘‘йасса амха̄кам̣ васса̄ва̄сикам̣ па̄пун̣а̄ти, со тема̄сам̣ па̄нӣйам̣ упат̣т̣ха̄пету, виха̄рамаггам̣ джаггату, четийан̇ган̣абодхийан̇ган̣а̄ни джаггату, бодхируккхе удакам̣ а̄син̃чатӯ’’ти, йасса там̣ па̄пун̣а̄ти, тасса а̄чиккхитаббам̣. йо пана га̄мо пат̣иккамма йоджанадвийоджанантаре хоти, татра че кула̄ни упаниккхепам̣ т̣хапетва̄ виха̄ре васса̄ва̄сикам̣ дентийева, та̄ни кула̄ни апуччхитва̄пи тесам̣ сена̄сане ваттам̣ катва̄ васантасса васса̄ва̄сикам̣ га̄хетаббам̣. саче пана тесам̣ сена̄сане пам̣сукӯлико васати, а̄гатан̃ча там̣ дисва̄ ‘‘тумха̄кам̣ васса̄ва̄сикам̣ дема̄’’ти ваданти, тена сан̇гхасса а̄чиккхитаббам̣. саче та̄ни кула̄ни сан̇гхасса да̄тум̣ на иччханти, ‘‘тумха̄кам̣йева дема̄’’ти ваданти, сабха̄го бхиккху ‘‘ваттам̣ катва̄ ган̣ха̄хӣ’’ти ваттаббо. пам̣сукӯликасса панетам̣ на ват̣т̣ати, ити саддха̄деййе да̄йакаманусса̄ пуччхитабба̄.
татруппа̄де пана каппийака̄рака̄ пуччхитабба̄. катхам̣ пуччхитабба̄? ‘‘ким̣, а̄вусо, сан̇гхасса бхан̣д̣апат̣иччха̄данам̣ бхависсатӣ’’ти. саче ваданти – ‘‘бхависсати, бханте, екекасса навахаттхам̣ са̄т̣акам̣ дасса̄ма, васса̄ва̄сикам̣ га̄хетха̄’’ти, га̄хетаббам̣. сачепи ваданти – ‘‘са̄т̣акам̣ наттхи; ваттху пана аттхи, га̄хетха, бханте’’ти, ваттхумхи сантепи га̄хетум̣ ват̣т̣атийева. каппийака̄рака̄нан̃хи хаттхе ‘‘каппийабхан̣д̣ам̣ парибхун̃джатха̄’’ти диннаваттхуто йам̣ йам̣ каппам̣, там̣ там̣ саббам̣ парибхун̃джитум̣ анун̃н̃а̄там̣.
йам̣ панеттха пин̣д̣апа̄таттха̄йа гила̄напаччайаттха̄йа ва̄ уддисса диннам̣, там̣ чӣваре упана̄ментехи сан̇гхасут̣т̣хута̄йа апалокетва̄ упана̄метаббам̣. сена̄санаттха̄йа уддисса диннам̣ гарубхан̣д̣ам̣ хоти, чӣваравасенева чатупаччайавасена ва̄ диннам̣ чӣваре упана̄мента̄нам̣ апалоканакаммакиччам̣ наттхи, апалоканакаммам̣ каронтехи ча пуггалавасенева ка̄таббам̣, сан̇гхавасена на ка̄таббам̣. джа̄тарӯпараджатавасена̄пи а̄макадхан̃н̃авасена ва̄ апалоканакаммам̣ на ват̣т̣ати. каппийабхан̣д̣авасена чӣваратан̣д̣ула̄дивасенева ча ват̣т̣ати. там̣ пана евам̣ каттаббам̣ – ‘‘ида̄ни субхиккхам̣ сулабхапин̣д̣ам̣, бхиккхӯ чӣварена киламанти, еттакам̣ на̄ма тан̣д̣улабха̄гам̣ бхиккхӯнам̣ чӣварам̣ ка̄тум̣ руччатӣ’’ти. ‘‘гила̄напаччайо сулабхо гила̄но ва̄ наттхи, еттакам̣ на̄ма тан̣д̣улабха̄гам̣ бхиккхӯнам̣ чӣварам̣ ка̄тум̣ руччатӣ’’ти.
евам̣ чӣварапаччайам̣ саллаккхетва̄ сена̄санасса ка̄ле гхосите саннипатите сан̇гхе сена̄санагга̄хако самманнитаббо. самманнантена ча две самманнитабба̄ти вуттам̣. еван̃хи навако вуд̣д̣хатарасса, вуд̣д̣хо ча навакасса га̄хессати. маханте пана маха̄виха̄расадисе виха̄ре тайо чатта̄ро джана̄ самманнитабба̄. курундийам̣ пана ‘‘ат̣т̣хапи сол̣асапи джане самманнитум̣ ват̣т̣атӣ’’ти вуттам̣. тесам̣ саммути каммава̄ча̄йапи апалоканенапи ват̣т̣атийева.
техи самматехи бхиккхӯхи сена̄санам̣ саллаккхетаббам̣, четийагхарам̣ бодхигхарам̣ а̄санагхарам̣ саммун̃джаниат̣т̣о да̄руат̣т̣о ваччакут̣и ит̣т̣хакаса̄ла̄ вад̣д̣хакиса̄ла̄ два̄ракот̣т̣хако па̄нӣйама̄л̣о магго поккхаран̣ӣти ета̄ни хи асена̄сана̄ни, виха̄ро ад̣д̣хайого па̄са̄до хаммийам̣ гуха̄ ман̣д̣апо руккхамӯлам̣ вел̣угумботи има̄ни сена̄сана̄ни, та̄ни га̄хетабба̄ни. га̄хентена ча ‘‘пат̣хамам̣ бхиккхӯ ган̣етум̣, бхиккхӯ ган̣етва̄ сеййа̄ ган̣ету’’нти еттха вуттанайена га̄хетабба̄ни. саче сан̇гхико ча саддха̄деййо ча̄ти две чӣварапаччайа̄ хонти, тесу йам̣ бхиккхӯ пат̣хамам̣ ган̣хитум̣ иччханти, там̣ га̄хетва̄ тасса т̣хитикато пат̣т̣ха̄йа итаро га̄хетаббо.
саче пана бхиккхӯнам̣ аппата̄йа паривен̣аггена сена̄сане га̄хийама̄не екам̣ паривен̣ам̣ маха̄ла̄бхам̣ хоти, даса ва̄ два̄даса ва̄ чӣвара̄ни лабханти, там̣ виджат̣етва̄ ан̃н̃есу ала̄бхакесу а̄ва̄сесу паккхипитва̄ ан̃н̃есампи бхиккхӯнам̣ га̄хетаббанти маха̄суматтхеро а̄ха. маха̄падуматтхеро пана̄ха – ‘‘на евам̣ ка̄таббам̣, манусса̄ хи аттано а̄ва̄саджагганаттха̄йа паччайам̣ денти, тасма̄ ан̃н̃ехи бхиккхӯхи таттха пависитабба’’нти. саче панеттха маха̄тхеро пат̣иккосати – ‘‘ма̄вусо, евам̣ га̄хетха, бхагавато анусит̣т̣хим̣ каротха, вуттан̃хетам̣ бхагавата̄ – ‘ануджа̄на̄ми, бхиккхаве, паривен̣аггена га̄хету’’’нти тасса пат̣иккосана̄йа ат̣т̣хатва̄ ‘‘бханте бхиккхӯ бахӯ, паччайо мандо, сан̇гахам̣ ка̄тум̣ ват̣т̣атӣ’’ти там̣ сан̃н̃а̄петва̄ га̄хетаббамева.
га̄хентена ча самматена бхиккхуна̄ маха̄тхерасса сантикам̣ гантва̄ евам̣ ваттаббам̣ – ‘‘бханте, тумха̄кам̣ сена̄санам̣ па̄пун̣а̄ти, ган̣хатха паччайам̣ дха̄ретха̄’’ти. ‘‘асукакуласса паччайо асукасена̄санан̃ча майхам̣ па̄пун̣а̄ти, а̄вусо’’ти, ‘‘па̄пун̣а̄ти, бханте, ган̣хатха на’’нти, ‘‘ган̣ха̄ми, а̄вусо’’ти, гахитам̣ хоти. саче пана ‘‘гахитам̣ во, бханте’’ти вутте ‘‘гахитам̣ ме’’ти ва̄ ‘‘ган̣хиссатха, бханте’’ти вутте ‘‘ган̣хисса̄мӣ’’ти ва̄ вадати, ‘‘агахитам̣ хотӣ’’ти маха̄суматтхеро а̄ха. маха̄падуматтхеро пана̄ха – ‘‘атӣта̄на̄гатавачанам̣ ва̄ хоту, ваттама̄навачанам̣ ва̄, сатуппа̄даматтаа̄лайакаран̣аматтамева четтха пама̄н̣ам̣, тасма̄ гахитамева хотӣ’’ти.
йопи пам̣сукӯлико бхиккху сена̄санам̣ гахетва̄ паччайам̣ виссаджджети, айампи на ан̃н̃асмим̣ а̄ва̄се паккхипитаббо. тасмим̣йева паривен̣е аггиса̄ла̄йа ва̄ дӣгхаса̄ла̄йа ва̄ руккхамӯле ва̄ ан̃н̃асса га̄хетум̣ ват̣т̣ати. пам̣сукӯлико ‘‘васа̄мӣ’’ти сена̄санам̣ джаггиссати, итаро ‘‘паччайам̣ ган̣ха̄мӣ’’ти, евам̣ двӣхи ка̄ран̣ехи сена̄санам̣ суджаггитатарам̣ бхависсати. маха̄паччарийам̣ пана вуттам̣ – ‘‘пам̣сукӯлике ва̄саттха̄йа сена̄санам̣ ган̣ханте сена̄санагга̄ха̄пакена ваттаббам̣ – ‘бханте, идха паччайо аттхи, со ким̣ ка̄таббо’ти. тена ‘хет̣т̣ха̄ ан̃н̃ам̣ га̄ха̄пехӣ’ти ваттаббо. саче пана кин̃чи аватва̄ва васати, вуттхавассасса ча па̄дамӯле т̣хапетва̄ са̄т̣акам̣ денти, ват̣т̣ати. атха васса̄ва̄сикам̣ дема̄ти ваданти, тасмим̣ сена̄сане вассам̣вуттхабхиккхӯнам̣ па̄пун̣а̄тӣ’’ти. йесам̣ пана сена̄санам̣ наттхи; кевалам̣ паччайамева денти, тесам̣ паччайам̣ авасса̄ва̄сике сена̄сане га̄хетум̣ ват̣т̣ати.
манусса̄ тхӯпам̣ катва̄ васса̄ва̄сикам̣ га̄ха̄пенти, тхӯпо на̄ма асена̄санам̣, тасса самӣпе руккхе ва̄ ман̣д̣апе ва̄ упанибандхитва̄ га̄ха̄петаббам̣. тена бхиккхуна̄ четийам̣ пат̣иджаггитаббам̣. бодхируккхабодхигхараа̄санагхарасаммун̃джаниат̣т̣ада̄руат̣т̣аваччакут̣идва̄ракот̣т̣хакапа̄нӣйама̄л̣акадантакат̣т̣хама̄л̣акесупи есева найо. бходжанаса̄ла̄ пана сена̄санамева, тасма̄ там̣ екасса ва̄ бахӯнам̣ ва̄ париччхиндитва̄ га̄хетум̣ ват̣т̣атӣти саббамидам̣ виттха̄рена маха̄паччарийам̣ вуттам̣.
сена̄санагга̄ха̄пакена пана па̄т̣ипадаарун̣ато пат̣т̣ха̄йа йа̄ва пуна арун̣ам̣ на бхиджджати та̄ва га̄хетаббам̣, идан̃хи сена̄санагга̄хасса кхеттам̣. саче па̄това га̄хите сена̄сане ан̃н̃о витаккача̄рико бхиккху а̄гантва̄ сена̄санам̣ йа̄чати, ‘‘гахитам̣, бханте, сена̄санам̣, вассӯпагато сан̇гхо, раман̣ӣйо виха̄ро, руккхамӯла̄дӣсу йаттха иччхатха таттха васатха̄’’ти ваттаббо. вассӯпагатехи антовассе нибаддхаваттам̣ т̣хапетва̄ вассӯпагата̄ бхиккхӯ ‘‘саммун̃джанийо бандхатха̄’’ти ваттабба̄. сулабха̄ че дан̣д̣ака̄ чева сала̄ка̄йо ча хонти, екекена чха пан̃ча мут̣т̣хисаммун̃джанийо, две тиссо йат̣т̣хисаммун̃джанийо ва̄ бандхитабба̄. дуллабха̄ че хонти, две тиссо мут̣т̣хисаммун̃джанийо ека̄ йат̣т̣хисаммун̃джанӣ бандхитабба̄. са̄ман̣ерехи пан̃ча пан̃ча укка̄ кот̣т̣етабба̄. васанат̣т̣ха̄не каса̄вапарибхан̣д̣ам̣ ка̄таббам̣.
ваттам̣ каронтехи пана ‘‘на уддиситаббам̣, на уддиса̄петаббам̣, на саджджха̄йо ка̄таббо, на пабба̄джетаббам̣, на упасампа̄детаббам̣, на ниссайо да̄таббо, на дхаммасаванам̣ ка̄таббам̣, саббева хи ете папан̃ча̄. ниппапан̃ча̄ хутва̄ саман̣адхаммамева карисса̄ма̄’’ти ва̄ ‘‘саббе тераса дхутан̇га̄ни сама̄дийанту, сеййам̣ акаппетва̄ т̣ха̄начан̇камехи вӣтина̄менту, мӯгаббатам̣ ган̣ханту, сатта̄хакаран̣ӣйена гата̄пи бха̄джанӣйабхан̣д̣ам̣ лабхантӯ’’ти ва̄ еварӯпам̣ адхаммикаваттам̣ на ка̄таббам̣. евам̣ пана ка̄таббам̣ – парийаттидхаммо на̄ма тивидхампи саддхаммам̣ патит̣т̣ха̄пети; тасма̄ саккаччам̣ уддисатха, уддиса̄петха, саджджха̄йам̣ каротха, падха̄нагхаре васанта̄нам̣ сан̇гхат̣т̣анам̣ акатва̄ антовиха̄ре нисӣдитва̄ уддисатха, уддиса̄петха, саджджха̄йам̣ каротха, дхаммасаванам̣ самиддхам̣ каротха, пабба̄джента̄ содхетва̄ пабба̄джетха, содхетва̄ упасампа̄детха, содхетва̄ ниссайам̣ детха, екопи хи кулапутто паббаджджам̣ упасампадан̃ча лабхитва̄ сакаласа̄санам̣ патит̣т̣ха̄пети, аттано тха̄мена йаттака̄ни саккотха таттака̄ни дхутан̇га̄ни сама̄дийатха. антовассам̣ на̄метам̣ сакаладивасам̣ раттийа̄ ча пат̣хамапаччхимайа̄месу аппаматтехи бхавитаббам̣, вӣрийам̣ а̄рабхитаббам̣. пора̄н̣акамаха̄тхера̄пи саббапалибодхе чхиндитва̄ антовассе екача̄рикаваттам̣ пӯрайим̣су, бхассе маттам̣ джа̄нитва̄ дасаваттхукакатхам̣ дасаасубхадаса̄нуссатиат̣т̣хатим̣са̄рамман̣акатхан̃ча ка̄тум̣ ват̣т̣ати, а̄гантука̄нам̣ ваттам̣ ка̄тум̣ сатта̄хакаран̣ӣйена гата̄нам̣ апалокетва̄ да̄тум̣ ват̣т̣атӣти еварӯпам̣ ваттам̣ ка̄таббам̣.
апича бхиккхӯ овадитабба̄ – ‘‘вигга̄хикаписун̣апхарусавачана̄ни ма̄ вадатха, дивасе дивасе сӣла̄ни а̄ваджджента̄ чатура̄раккхам̣ аха̄пента̄ манасика̄рабахула̄ вихаратха̄’’ти. дантакат̣т̣хакха̄данаваттам̣ а̄чиккхитаббам̣, четийам̣ ва̄ бодхим̣ ва̄ вандантена гандхама̄лам̣ ва̄ пӯджентена паттам̣ ва̄ тхавика̄йа паккхипантена на катхетаббам̣, бхиккха̄ча̄раваттам̣ а̄чиккхитаббам̣ – ‘‘антога̄ме мануссехи саддхим̣ паччайасан̃н̃уттакатха̄ ва̄ висабха̄гакатха̄ ва̄ на катхетабба̄, раккхитиндрийехи бхавитаббам̣, кхандхакаваттан̃ча секхийаваттан̃ча пӯретабба’’нти еварӯпа̄ бахука̄пи ниййа̄никакатха̄ а̄чиккхитабба̄ти.
паччхимавассӯпана̄йикадивасе пана саче ка̄лам̣ гхосетва̄ саннипатите сан̇гхе кочи дасахаттхам̣ ваттхам̣ а̄харитва̄ васса̄ва̄сикам̣ дети, а̄гантуко саче бхиккху сан̇гхаттхеро хоти, тасса да̄таббам̣. навако че хоти, самматена бхиккхуна̄ сан̇гхаттхеро ваттаббо – ‘‘саче бханте иччхатха, пат̣хамабха̄гам̣ мун̃читва̄ идам̣ ваттхам̣ ган̣хатха̄’’ти, амун̃чантасса на да̄таббам̣. саче пана пуббе га̄хитам̣ мун̃читва̄ ган̣ха̄ти, да̄таббам̣. етеневупа̄йена дутийаттхерато пат̣т̣ха̄йа париваттетва̄ паттат̣т̣ха̄не а̄гантукасса да̄таббам̣. саче пат̣хамавассӯпагата̄ две тӣн̣и чатта̄ри пан̃ча ва̄ ваттха̄ни алаттхум̣, ладдхам̣ ладдхам̣ етеневупа̄йена виссаджджа̄петва̄ йа̄ва а̄гантукасса самакам̣ хоти, та̄ва да̄таббам̣. тена пана самаке ладдхе авасит̣т̣хо анубха̄го тхера̄сане да̄таббо. паччуппанне ла̄бхе сати т̣хитика̄йа га̄хетум̣ катикам̣ ка̄тум̣ ват̣т̣ати.
саче дуббхиккхам̣ хоти, двӣсупи вассӯпана̄йика̄су вассӯпагата̄ бхиккхӯ бхиккха̄йа киламанта̄ ‘‘а̄вусо, идха васанта̄ саббева килама̄ма, са̄дху вата двебха̄га̄ хома, йесам̣ н̃а̄типава̄ритат̣т̣ха̄на̄ни аттхи, те таттха васитва̄ пава̄ран̣а̄йа а̄гантва̄ аттано паттам̣ васса̄ва̄сикам̣ ган̣хантӯ’’ти ваданти, тесу йе таттха васитва̄ пава̄ран̣а̄йа а̄гаччханти, тесам̣ апалокетва̄ васса̄ва̄сикам̣ да̄таббам̣. са̄дийанта̄пи хи те нева васса̄ва̄сикасса са̄мино, кхӣйанта̄пи ча а̄ва̄сика̄ нева ада̄тум̣ лабханти. курундийам̣ пана вуттам̣ – ‘‘катикаваттам̣ ка̄таббам̣ – ‘саббесам̣ но идха йа̄губхаттам̣ наппахоти, сабха̄гат̣т̣ха̄не васитва̄ а̄гаччхатха, тумха̄кам̣ паттам̣ васса̄ва̄сикам̣ лабхиссатха̄’ти. тан̃че еко пат̣иба̄хати, супат̣иба̄хитам̣; но че пат̣иба̄хати, катика̄ суката̄. паччха̄ тесам̣ таттха васитва̄ а̄гата̄нам̣ апалокетва̄ да̄таббам̣, апалоканака̄ле пат̣иба̄хитум̣ на лаббхатӣ’’ти. пунапи вуттам̣ – ‘‘саче вассӯпагатесу екачча̄нам̣ васса̄ва̄сике апа̄пун̣анте бхиккхӯ катикам̣ каронти – ‘чхиннавасса̄нам̣ васса̄ва̄сикан̃ча ида̄ни уппаджджанакавасса̄ва̄сикан̃ча имесам̣ да̄тум̣ руччатӣ’ти евам̣ катика̄йа ката̄йа га̄хитасадисамева хоти, уппаннуппаннам̣ тесамева да̄табба’’нти.
тема̄сам̣ па̄нӣйам̣ упат̣т̣ха̄петва̄ виха̄рамаггачетийан̇ган̣абодхийан̇ган̣а̄ни джаггитва̄ бодхируккхе удакам̣ син̃читва̄ паккантопи виббхантопи васса̄ва̄сикам̣ лабхатийева. бхатинивит̣т̣хан̃хи тена катам̣. сан̇гхикам̣ пана апалоканакаммам̣ катва̄ га̄хитам̣ антовассе виббхантопи лабхатева. паччайавасена га̄хитам̣ пана на лабхатӣти ваданти.
саче вуттхавассо дисам̣гамико бхиккху а̄ва̄сикасса хаттхато кин̃чидева каппийабхан̣д̣ам̣ гахетва̄ ‘‘асукакуле майхам̣ васса̄ва̄сикам̣ паттам̣, там̣ ган̣хатха̄’’ти ватва̄ гатат̣т̣ха̄не виббхамати, васса̄ва̄сикам̣ сан̇гхикам̣ хоти. саче пана мануссе саммукха̄ сампат̣иччха̄петва̄ гаччхати, лабхати. ‘‘идам̣ васса̄ва̄сикам̣ амха̄кам̣ сена̄сане вуттхабхиккхуно дема̄’’ти вутте, йасса га̄хитам̣ тассева хоти. саче пана сена̄санаса̄микасса пийакамйата̄йа путтадхӣта̄дайо бахӯни ваттха̄ни а̄харитва̄ ‘‘амха̄кам̣ сена̄сане дема̄’’ти денти, таттха вассӯпагатасса екамева ваттхам̣ да̄таббам̣, сеса̄ни сан̇гхика̄ни хонти, васса̄ва̄сикат̣т̣хитика̄йа га̄хетабба̄ни. т̣хитика̄йа асати тхера̄санато пат̣т̣ха̄йа га̄хетабба̄ни. сена̄сане вассӯпагатам̣ бхиккхум̣ нисса̄йа уппаннена читтаппаса̄дена бахӯни ваттха̄ни а̄харитва̄ ‘‘сена̄санасса дема̄’’ти диннесупи есева найо. саче пана па̄дамӯле т̣хапетва̄ ‘‘етасса бхиккхуно дема̄’’ти ваданти, тассева хонти.
екасса гехе две васса̄ва̄сика̄ни – пат̣хамабха̄го са̄ман̣ерасса га̄хито хоти, дутийо тхера̄сане. со екам̣ дасахаттхам̣, екам̣ ат̣т̣хахаттхам̣ са̄т̣акам̣ песети ‘‘васса̄ва̄сикам̣ паттабхиккхӯнам̣ детха̄’’ти вичинитва̄ варабха̄гам̣ са̄ман̣ерасса датва̄ анубха̄го тхера̄сане да̄таббо. саче пана убхопи гхарам̣ нетва̄ бходжетва̄ сайамева па̄дамӯле т̣хапети, йам̣ йасса диннам̣, тадева тасса хоти.
ито парам̣ маха̄паччарийам̣ а̄гатанайо хоти – ‘‘екасса гхаре дахараса̄ман̣ерасса васса̄ва̄сикам̣ па̄пун̣а̄ти, со че пуччхати – ‘амха̄кам̣ васса̄ва̄сикам̣ касса патта’нти, ‘са̄ман̣ерасса̄’ти аватва̄ ‘да̄нака̄ле джа̄ниссасӣ’ти ватва̄ да̄надивасе екам̣ маха̄тхерам̣ песетва̄ нӣхара̄петаббам̣. саче йасса васса̄ва̄сикам̣ паттам̣, со виббхамати ва̄ ка̄лам̣ ва̄ кароти, манусса̄ че пуччханти – ‘касса амха̄кам̣ васса̄ва̄сикам̣ патта’нти, тесам̣ йатха̄бхӯтам̣ а̄чиккхитаббам̣. саче те ваданти – ‘тумха̄кам̣ дема̄’ти, тасса бхиккхуно па̄пун̣а̄ти. атха сан̇гхасса ва̄ ган̣асса ва̄ денти, сан̇гхасса ва̄ ган̣асса ва̄ па̄пун̣а̄ти. саче вассӯпагата̄ суддхапам̣сукӯлика̄йева хонти, а̄нетва̄ диннам̣ васса̄ва̄сикам̣ сена̄санапариккха̄рам̣ ва̄ катва̄ т̣хапетаббам̣, бимбохана̄дӣни ва̄ ка̄табба̄нӣ’’ти. идам̣ нева̄сикаваттам̣.
сена̄санагга̄хакатха̄ нит̣т̣хита̄.
упанандаваттхукатха̄
319. упанандаваттхусмим̣ – таттха тайа̄ могхапуриса гахитам̣ идха муттам̣, идха тайа̄ гахитам̣ татра муттанти еттха айаматтхо – йам̣ тайа̄ таттха сена̄санам̣ гахитам̣, там̣ те ган̣хантенева идха муттам̣ хоти. ‘‘идха да̄на̄хам̣, а̄вусо, мун̃ча̄мӣ’’ти вадантена пана там̣ татра̄пи муттам̣. евам̣ твам̣ убхайаттха париба̄хироти.
айам̣ панеттха виниччхайо – гахан̣ена гахан̣ам̣ пат̣иппассамбхати, гахан̣ена а̄лайо пат̣иппассамбхати, а̄лайена гахан̣ам̣ пат̣иппассамбхати, а̄лайена а̄лайо пат̣иппассамбхати. катхам̣? идхекаччо вассӯпана̄йикадивасе екасмим̣ виха̄ре сена̄санам̣ гахетва̄ са̄мантавиха̄рам̣ гантва̄ татра̄пи ган̣ха̄ти, тасса имина̄ гахан̣ена пуримам̣ гахан̣ам̣ пат̣иппассамбхати. апаро ‘‘идха васисса̄мӣ’’ти а̄лайаматтам̣ катва̄ са̄мантавиха̄рам̣ гантва̄ таттха сена̄санам̣ ган̣ха̄ти, тасса имина̄ гахан̣ена пуримо а̄лайо пат̣иппассамбхати. еко ‘‘идха васисса̄мӣ’’ти сена̄санам̣ ва̄ гахетва̄ а̄лайам̣ ва̄ катва̄ са̄мантавиха̄рам̣ гантва̄ ‘‘идхева да̄ни васисса̄мӣ’’ти а̄лайам̣ кароти, иччасса а̄лайена ва̄ гахан̣ам̣ а̄лайена ва̄ а̄лайо пат̣иппассамбхати, саббаттха паччхиме гахан̣е ва̄ а̄лайе ва̄ тит̣т̣хати. йо пана ‘‘екасмим̣ виха̄ре сена̄санам̣ гахетва̄ ан̃н̃асмим̣ виха̄ре васисса̄мӣ’’ти гаччхати, тасса упача̄расӣма̄тиккаме сена̄санагга̄хо пат̣иппассамбхати. йади пана ‘‘таттха пха̄су бхависсати, васисса̄ми; но че, а̄гамисса̄мӣ’’ти гантва̄ апха̄субха̄вам̣ н̃атва̄ пачча̄гаччхати, ват̣т̣ати.
320. тивассантарена̄ти еттха тивассантаро на̄ма йо двӣхи вассехи махантатаро ва̄ дахаратаро ва̄ хоти. йо пана екена вассена махантатаро ва̄ дахаратаро ва̄ хоти, йо ва̄ сама̄навассо, таттха ваттаббамева наттхи. име саббе екасмим̣ ман̃че ва̄ пӣт̣хе ва̄ две две хутва̄ нисӣдитум̣ лабханти. йам̣ тин̣н̣ам̣ пахоти, там̣ сам̣ха̄римам̣ ва̄ хоту асам̣ха̄римам̣ ва̄, татха̄рӯпе апи пхалакакхан̣д̣е анупасампаннена̄пи саддхим̣ нисӣдитум̣ ват̣т̣ати.
хаттхинакхаканти хаттхикумбхе патит̣т̣хитам̣; евам̣ катасса киретам̣ на̄мам̣. саббам̣ па̄са̄дапарибхоганти суван̣н̣араджата̄дивичитра̄ни кава̄т̣а̄ни ман̃чапӣт̣ха̄ни та̄лаван̣т̣а̄ни суван̣н̣араджатамайапа̄нӣйагхат̣апа̄нӣйасара̄ва̄ни йам̣кин̃чи читтакаммакатам̣, саббам̣ ват̣т̣ати. ‘‘па̄са̄дасса да̄сида̄сам̣ кхеттаваттхум̣ гомахим̣сам̣ дема̄’’ти ваданти, па̄т̣еккам̣ гахан̣акиччам̣ наттхи, па̄са̄де пат̣иггахите пат̣иггахитамева хоти. гонака̄дӣни сан̇гхикавиха̄ре ва̄ пуггаликавиха̄ре ва̄ ман̃чапӣт̣хакесу аттхаритва̄ парибхун̃джитум̣ на ват̣т̣анти. дхамма̄сане пана гихивикат̣аниха̄рена лаббханти, татра̄пи нипаджджитум̣ на ват̣т̣ати.
упанандаваттхукатха̄ нит̣т̣хита̄.
ависсаджджийаваттхукатха̄
321. пан̃чима̄нӣти ра̄сивасена пан̃ча, сарӯпавасена панета̄ни бахӯни хонти. таттха а̄ра̄мо на̄ма пуппха̄ра̄мо ва̄ пхала̄ра̄мо ва̄. а̄ра̄маваттху на̄ма тесам̣йева а̄ра̄ма̄нам̣ аттха̄йа париччхиндитва̄ т̣хапитока̄со; тесу ва̄ а̄ра̄месу винат̣т̣хесу тесам̣ пора̄н̣акабхӯмибха̄го. виха̄ро на̄ма йам̣кин̃чи па̄са̄да̄дисена̄санам̣. виха̄раваттху на̄ма тасса патит̣т̣ха̄нока̄со. ман̃чо на̄ма – маса̄рако, бундика̄баддхо, кул̣ӣрапа̄дако а̄хаччапа̄дакоти имесам̣ пуббе вутта̄нам̣ чатуннам̣ ман̃ча̄нам̣ ан̃н̃атаро. пӣт̣хам̣ на̄ма маса̄рака̄дӣнам̣йева чатуннам̣ пӣт̣ха̄нам̣ ан̃н̃атарам̣. бхиси на̄ма ун̣н̣абхисиа̄дӣнам̣ пан̃чаннам̣ ан̃н̃атара̄. бимбоханам̣ на̄ма вуттаппака̄ра̄нам̣ бимбохана̄нам̣ ан̃н̃атарам̣. лохакумбхӣ на̄ма ка̄л̣алохена ва̄ тамбалохена ва̄ йена кеначи лохена ката̄ кумбхӣ. лохабха̄н̣ака̄дӣсупи есева найо. еттха пана бха̄н̣аканти аран̃джаро вуччати. ва̄ракоти гхат̣о. кат̣а̄хам̣ кат̣а̄хамева. ва̄сиа̄дӣсу валлиа̄дӣсу ча дувин̃н̃еййам̣ на̄ма наттхи. евам̣ –
двисан̇гаха̄ни две хонти, татийам̣ чатусан̇гахам̣;
чатуттхам̣ навакот̣т̣ха̄сам̣, пан̃чамам̣ ат̣т̣хабхеданам̣.
ити пан̃чахи ра̄сӣхи, пан̃чаниммалалочано;
пан̃чавӣсавидхам̣ на̄тхо, гарубхан̣д̣ам̣ пака̄сайи.
татра̄йам̣ виниччхайакатха̄ – идан̃хи саббампи гарубхан̣д̣ам̣ идха ависсаджджийам̣, кӣт̣а̄гириваттхусмим̣ ‘‘авебхан̇гийа’’нти вуттам̣. парива̄ре пана –
‘‘ависсаджджийам̣ авебхан̇гийам̣, пан̃ча вутта̄ махесина̄;
виссаджджентасса парибхун̃джантасса ана̄патти,
пан̃ха̄ меса̄ кусалехи чинтита̄’’ти. (пари. 479) –
а̄гатам̣. тасма̄ мӯлаччхеджджавасена ависсаджджийам̣ авебхан̇гийан̃ча париваттанавасена пана виссаджджентасса парибхун̃джантасса ча ана̄паттӣти еваметтха адхиппа̄йо ведитаббо.
татра̄йам̣ анупуббикатха̄ – идам̣ та̄ва пан̃чавидхампи чӣварапин̣д̣апа̄табхесаджджаттха̄йа упанетум̣ на ват̣т̣ати. тха̄варена ча тха̄варам̣ гарубхан̣д̣ена ча гарубхан̣д̣ам̣ париваттетум̣ ват̣т̣ати. тха̄варе пана кхеттам̣ ваттху тал̣а̄кам̣ ма̄тика̄ти еварӯпам̣ бхиккхусан̇гхасса вича̄ретум̣ ва̄ сампат̣иччхитум̣ ва̄ адхива̄сетум̣ ва̄ на ват̣т̣ати, каппийака̄ракехева вича̄ритато каппийабхан̣д̣ам̣ ват̣т̣ати. а̄ра̄мена пана а̄ра̄мам̣ а̄ра̄маваттхум̣ виха̄рам̣ виха̄раваттхунти има̄ни чатта̄ри париваттетум̣ ват̣т̣ати.
татра̄йам̣ париваттананайо – сан̇гхасса на̄л̣икера̄ра̄мо дӯре хоти, каппийака̄рака̄ ва̄ бахутарам̣ кха̄данти. йампи на кха̄данти, тато сакат̣аветанам̣ датва̄ аппамева харанти. ан̃н̃есам̣ пана тасса а̄ра̄масса авидӯрага̄мава̄сӣнам̣ манусса̄нам̣ виха̄расса самӣпе а̄ра̄мо хоти, те сан̇гхам̣ упасан̇камитва̄ сакена а̄ра̄мена там̣ а̄ра̄мам̣ йа̄чанти, сан̇гхена ‘‘руччати сан̇гхасса̄’’ти апалокетва̄ сампат̣иччхитаббо. сачепи бхиккхӯнам̣ руккхасахассам̣ хоти, манусса̄нам̣ пан̃ча сата̄ни, ‘‘тумха̄кам̣ а̄ра̄мо кхуддако’’ти на ваттаббам̣. кин̃ча̄пи хи айам̣ кхуддако, атха кхо итарато бахутарам̣ а̄йам̣ дети. сачепи самакамева дети; евампи иччхитиччхитаккхан̣е парибхун̃джитум̣ сакка̄ти гахетаббамева. саче пана манусса̄нам̣ бахутара̄ руккха̄ хонти, ‘‘нану тумха̄кам̣ бахутара̄ руккха̄’’ти ваттаббам̣. саче ‘‘атирекам̣ амха̄кам̣ пун̃н̃ам̣ хоту, сан̇гхасса дема̄’’ти ваданти, джа̄на̄петва̄ сампат̣иччхитум̣ ват̣т̣ати. бхиккхӯнам̣ руккха̄ пхаладха̄рино, манусса̄нам̣ руккха̄ на та̄ва пхалам̣ ган̣ханти, кин̃ча̄пи на ган̣ханти, на чирена ган̣хиссантӣти сампат̣иччхитаббамева. манусса̄нам̣ руккха̄ пхаладха̄рино, бхиккхӯнам̣ на та̄ва пхалам̣ ган̣ханти, ‘‘нану тумха̄кам̣ руккха̄ пхаладха̄рино’’ти ваттаббам̣. саче ‘‘ган̣хатха, бханте, амха̄кам̣ пун̃н̃ам̣ бхависсатӣ’’ти денти, джа̄на̄петва̄ сампат̣иччхитум̣ ват̣т̣ати; евам̣ а̄ра̄мена а̄ра̄мо париваттетаббо. етенева найена а̄ра̄маваттхупи виха̄ропи виха̄раваттхупи а̄ра̄мена париваттетаббам̣. а̄ра̄маваттхуна̄ ча махантена ва̄ кхуддакена ва̄ а̄ра̄маа̄ра̄маваттху виха̄равиха̄раваттхӯни.
катхам̣ виха̄рена виха̄ро париваттетаббо? сан̇гхасса антога̄ме гехам̣ хоти, манусса̄нам̣ виха̄рамаджджхе па̄са̄до, убхопи аггхена самака̄, саче манусса̄ тена па̄са̄дена там̣ гехам̣ йа̄чанти, сампат̣иччхитум̣ ват̣т̣ати. бхиккхӯнам̣ че махаггхатарам̣ гехам̣ хоти, ‘‘махаггхатарам̣ амха̄кам̣ геха’’нти вутте ‘‘кин̃ча̄пи махаггхатарам̣, паббаджита̄нам̣ аса̄руппам̣, на сакка̄ таттха паббаджитехи васитум̣, идам̣ пана са̄руппам̣ ган̣хатха̄’’ти ваданти; евампи сампат̣иччхитум̣ ват̣т̣ати. саче пана манусса̄нам̣ махаггхам̣ хоти, ‘‘нану тумха̄кам̣ гехам̣ махаггха’’нти ваттаббам̣. ‘‘хоту, бханте, амха̄кам̣ пун̃н̃ам̣ бхависсати, ган̣хатха̄’’ти вутте пана сампат̣иччхитум̣ ват̣т̣ати. евам̣ виха̄рена виха̄ро париваттетаббо. етенева найена виха̄раваттхупи а̄ра̄мопи а̄ра̄маваттхупи виха̄рена париваттетаббам̣. виха̄раваттхуна̄ ча махаггхена ва̄ аппаггхена ва̄ виха̄равиха̄раваттхуа̄ра̄маа̄ра̄маваттхӯни. евам̣ та̄ва тха̄варена тха̄варапариваттанам̣ ведитаббам̣.
гарубхан̣д̣ена гарубхан̣д̣апариваттане пана ман̃чапӣт̣хам̣ махантам̣ ва̄ хоту кхуддакам̣ ва̄, антамасо чатуран̇гулапа̄дакам̣ ва̄ га̄мада̄ракехи пам̣сва̄га̄ракесу кӣл̣антехи катампи сан̇гхасса диннака̄лато пат̣т̣ха̄йа гарубхан̣д̣ам̣ хоти. сачепи ра̄джара̄джамаха̄матта̄дайо екаппаха̄ренева ман̃часатам̣ ва̄ ман̃часахассам̣ ва̄ денти, саббе каппийаман̃ча̄ сампат̣иччхитабба̄, сампат̣иччхитва̄ вуд̣д̣хапат̣ипа̄т̣ийа̄ ‘‘сан̇гхикапарибхогена парибхун̃джатха̄’’ти да̄табба̄, пуггаликавасена на да̄табба̄. атирекаман̃че бхан̣д̣а̄га̄ра̄дӣсу пан̃н̃апетва̄ паттачӣварам̣ никкхипитумпи ват̣т̣ати. бахисӣма̄йа ‘‘сан̇гхасса дема̄’’ти диннаман̃чо сан̇гхаттхерасса васанат̣т̣ха̄не да̄таббо. таттха че бахӯ ман̃ча̄ хонти, ман̃чена каммам̣ наттхи; йасса васанат̣т̣ха̄не каммам̣ аттхи, таттха ‘‘сан̇гхикапарибхогена парибхун̃джатха̄’’ти да̄таббо. махаггхена сатаггханакена ва̄ сахассаггханакена ва̄ сатасахассаггханакена ва̄ ман̃чена ан̃н̃ам̣ ман̃часатам̣ лабхати, париваттетва̄ гахетаббам̣. на кевалам̣ ман̃чена ман̃чойева, а̄ра̄маа̄ра̄маваттхувиха̄равиха̄раваттхупӣт̣хабхисибимбохана̄нипи париваттетум̣ ват̣т̣анти. еса найо пӣт̣хабхисибимбоханесупи. етесу хи каппийа̄капйийам̣ вуттанайамева. таттха акаппийам̣ на парибхун̃джитаббам̣, каппийам̣ сан̇гхикапарибхогена парибхун̃джитаббам̣. акаппийам̣ ва̄ махаггхам̣ каппийам̣ ва̄ париваттетва̄ вуттаваттхӯни гахетабба̄ни. агарубхан̣д̣упагам̣ пана бхисибимбоханам̣ на̄ма наттхи.
лохакумбхӣ лохабха̄н̣акам̣ лохакат̣а̄ханти има̄ни тӣн̣и маханта̄ни ва̄ хонту кхуддака̄ни ва̄ антамасо пасатаматтаудакаган̣ханака̄нипи гарубхан̣д̣а̄нийева. лохава̄рако пана ка̄л̣алохатамбалохават̣т̣алохакам̣салоха̄нам̣ йена кеначи като сӣхал̣адӣпе па̄даган̣ханако бха̄джетаббо. па̄до ча на̄ма магадхана̄л̣ийа̄ пан̃чана̄л̣иматтам̣ ган̣ха̄ти, тато адхикаган̣ханако гарубхан̣д̣ам̣. има̄ни та̄ва па̄л̣ийам̣ а̄гата̄ни лохабха̄джана̄ни.
па̄л̣ийам̣ пана ана̄гата̄нипи бхин̇га̄рапат̣иггахаул̣ун̇кадаббикат̣аччхупа̄титат̣т̣акасаракасамуггаан̇га̄ракапалладхӯмакат̣аччхуа̄дӣни кхуддака̄ни ва̄ маханта̄ни ва̄ сабба̄ни гарубхан̣д̣а̄ни. патто, айатха̄лакам̣, тамбалохатха̄лаканти има̄ни пана бха̄джанӣйа̄ни. кам̣салохават̣т̣алохабха̄джанавикати сан̇гхикапарибхогена ва̄ гихивикат̣а̄ ва̄ ват̣т̣ати, пуггаликапарибхогена на ват̣т̣ати. кам̣салоха̄дибха̄джанам̣ сан̇гхасса диннампи хи па̄риха̄рийам̣ на ват̣т̣ати. ‘‘гихивикат̣аниха̄ренева парибхун̃джитабба’’нти маха̄паччарийам̣ вуттам̣.
т̣хапетва̄ пана бха̄джанавикатим̣ ан̃н̃асмимпи каппийалохабхан̣д̣е – ан̃джанӣ, ан̃джанисала̄ка̄, кан̣н̣амалахаран̣ӣ, сӯчи, пан̣н̣асӯчи, кхуддако, пиппхалако, кхуддакам̣, а̄ракан̣т̣акам̣, кун̃чика̄, та̄л̣ам̣, каттарайат̣т̣хи ведхако, наттхуда̄нам̣, бхиндива̄ло, лохакӯт̣о, лохакут̣т̣и, лохагул̣о, лохапин̣д̣и, лохачаккаликам̣, ан̃н̃ампи виппакаталохабхан̣д̣ам̣ бха̄джанӣйам̣. дхӯманеттапха̄ладӣпаруккхадӣпакапаллакаоламбакадӣпаиттхипурисатираччха̄нагатарӯпака̄ни пана ан̃н̃а̄ни ва̄ бхиттиччхаданакава̄т̣а̄дӣсу упанетабба̄ни, антамасо лохакхилакам̣ упа̄да̄йа сабба̄ни лохабхан̣д̣а̄ни гарубхан̣д̣а̄нийева хонти, аттана̄ ладдха̄нипи парихаритва̄ пуггаликапарибхогена на парибхун̃джитабба̄ни, сан̇гхикапарибхогена ва̄ гихивикат̣а̄ни ва̄ ват̣т̣анти. типубхан̣д̣епи есева найо. кхӣрапа̄са̄н̣амайа̄ни тат̣т̣акасарака̄дӣни гарубхан̣д̣а̄нийева.
гхат̣ако пана телабха̄джанам̣ ва̄ па̄даган̣ханакато атирекамева гарубхан̣д̣ам̣. суван̣н̣араджатаха̄ракӯт̣аджа̄типхаликабха̄джана̄ни гихивикат̣а̄нипи на ват̣т̣анти, пагева сан̇гхикапарибхогена ва̄ пуггаликапарибхогена ва̄. сена̄санапарибхоге пана а̄ма̄сампи ана̄ма̄сампи саббам̣ ват̣т̣ати.
ва̄сиа̄дӣсу йа̄йа ва̄сийа̄ т̣хапетва̄ дан̣д̣акат̣т̣хаччхеданам̣ ва̄ уччхутаччханам̣ ва̄ ан̃н̃ам̣ маха̄каммам̣ ка̄тум̣ на сакка̄, айам̣ бха̄джанӣйа̄. тато махаттарӣ йена кеначи а̄ка̄рена ката̄ ва̄си гарубхан̣д̣амева. пхарасу пана антамасо веджджа̄нам̣ сира̄ведханапхарасупи гарубхан̣д̣амева. кут̣ха̄рийам̣ пхарасусадисо ева виниччхайо. йа̄ пана а̄вудхасан̇кхепена ката̄, айам̣ ана̄ма̄са̄. куда̄ло антамасо чатуран̇гуламаттопи гарубхан̣д̣амева. никха̄данам̣ чатурассамукхам̣ ва̄ хоту дон̣имукхам̣ ва̄ ван̇кам̣ ва̄ уджукам̣ ва̄, антамасо саммун̃джанидан̣д̣акаведханампи дан̣д̣абаддхам̣ че, гарубхан̣д̣амева. саммун̃джанидан̣д̣акхан̣анакам̣ пана адан̣д̣акам̣ пхаламаттамева, йам̣ сакка̄ сипа̄т̣ика̄йа паккхипитва̄ парихаритум̣, там̣ бха̄джанӣйам̣. сикхарампи никха̄даненева сан̇гахитам̣. йехи мануссехи виха̄ре ва̄сиа̄дӣни динна̄ни хонти, те ча гхаре дад̣д̣хе ва̄ чорехи ва̄ вилутте ‘‘детха но, бханте, упакаран̣е, пуна па̄катике карисса̄ма̄’’ти ваданти, да̄табба̄. саче а̄харанти, на ва̄ретабба̄; ана̄харанта̄пи на чодетабба̄.
камма̄ратат̣т̣ака̄рачундака̄ранал̣ака̄раман̣ика̄рапаттабандхака̄нам̣ адхикаран̣имут̣т̣хикасан̣д̣а̄сатула̄дӣни сабба̄ни лохамайаупакаран̣а̄ни сан̇гхе диннака̄лато пат̣т̣ха̄йа гарубхан̣д̣а̄ни. типукот̣т̣акасуван̣н̣ака̄рачаммака̄раупакаран̣есупи есева найо. айам̣ пана висесо – типукот̣т̣акаупакаран̣есупи типуччхеданасаттхакам̣, суван̣н̣ака̄раупакаран̣есу суван̣н̣аччхеданасаттхакам̣, чаммака̄раупакаран̣есу катапарикаммачаммачхидданакам̣ кхуддакасаттхаканти има̄ни бха̄джанӣйабхан̣д̣а̄ни. наха̄питатуннака̄раупакаран̣есупи т̣хапетва̄ маха̄каттарим̣ маха̄сан̣д̣а̄сам̣ маха̄пиппхалакан̃ча саббам̣ бха̄джанӣйам̣. маха̄каттариа̄дӣни гарубхан̣д̣а̄ни.
валлиа̄дӣсу веттаваллиа̄дика̄ йа̄ ка̄чи ад̣д̣хаба̄хуппама̄н̣а̄ валли сан̇гхасса динна̄ ва̄ таттхаджа̄така̄ ва̄ раккхитагопита̄ гарубхан̣д̣ам̣ хоти, са̄ сан̇гхакамме ча четийакамме ча кате саче атирека̄ хоти, пуггаликакаммепи упанетум̣ ват̣т̣ати; араккхита̄ пана гарубхан̣д̣амева на хоти. суттамакачива̄кана̄л̣икерахӣрачаммамайа̄ раджджука̄ ва̄ йотта̄ни ва̄ ва̄ке ча на̄л̣икерахӣре ча ват̣т̣етва̄ ката̄ екават̣т̣а̄ ва̄ двиват̣т̣а̄ ва̄ сан̇гхасса диннака̄лато пат̣т̣ха̄йа гарубхан̣д̣ам̣. суттам̣ пана ават̣т̣етва̄ диннам̣ макачива̄кана̄л̣икерахӣра̄ ча бха̄джанӣйа̄. йехи панета̄ни раджджукайотта̄дӣни динна̄ни хонти, те аттано каран̣ӣйена харанта̄ на ва̄ретабба̄.
йо кочи антамасо ат̣т̣хан̇гуласӯчидан̣д̣аматтопи вел̣у сан̇гхасса динно ва̄ таттхаджа̄тако ва̄ раккхитагопито гарубхан̣д̣ам̣, сопи сан̇гхакамме ча четийакамме ча кате атиреко пуггаликакамме да̄тум̣ ват̣т̣ати. па̄даган̣ханакателана̄л̣и пана каттарайат̣т̣хи, упа̄ханадан̣д̣ако, чхаттадан̣д̣о, чхаттасала̄ка̄ти идаметтха бха̄джанӣйабхан̣д̣ам̣. дад̣д̣хагехаманусса̄ ган̣хитва̄ гаччханта̄ на ва̄ретабба̄. раккхитагопитам̣ вел̣ум̣ ган̣хантена самакам̣ ва̄ атирекам̣ ва̄ тха̄варам̣ антамасо там̣аггханакампи пха̄тикаммам̣ катва̄ гахетаббо. пха̄тикаммам̣ акатва̄ ган̣хантена таттхева вал̣ан̃джетаббо, гаманака̄ле сан̇гхика̄ва̄се т̣хапетва̄ гантаббам̣. асатийа̄ гахетва̄ гатена пахин̣итва̄ да̄таббо. десантарам̣ гатена сампаттавиха̄ре сан̇гхика̄ва̄се т̣хапетаббо.
тин̣анти мун̃джам̣ паббаджан̃ча т̣хапетва̄ авасесам̣ йам̣кин̃чи тин̣ам̣. йаттха пана тин̣ам̣ наттхи, таттха пан̣н̣ехи чха̄денти; тасма̄ пан̣н̣ампи тин̣енева сан̇гахитам̣. ити мун̃джа̄дӣсу йам̣кин̃чи мут̣т̣хиппама̄н̣ампи тин̣ам̣ та̄лапан̣н̣а̄дӣсу ча екам̣ пан̣н̣ампи сан̇гхасса диннам̣ ва̄ таттхаджа̄такам̣ ва̄ баха̄ра̄ме сан̇гхасса тин̣аваттхуто джа̄татин̣ам̣ ва̄ раккхитагопитам̣ гарубхан̣д̣ам̣ хоти, тампи сан̇гхакамме ча четийакамме ча кате атирекам̣ пуггаликакамме да̄тум̣ ват̣т̣ати. дад̣д̣хагехаманусса̄ гахетва̄ гаччханта̄ на ва̄ретабба̄. ат̣т̣хан̇гулаппама̄н̣опи риттапоттхако гарубхан̣д̣амева.
маттика̄ пакатиматтика̄ ва̄ хоту пан̃чаван̣н̣а̄ ва̄ судха̄ ва̄ саджджурасакан̇гут̣т̣хасилеса̄дӣсу ва̄ йам̣кин̃чи, дуллабхат̣т̣ха̄не а̄нетва̄ ва̄ диннам̣ таттхаджа̄такам̣ ва̄ раккхитагопитам̣ та̄лапхалапаккаматтам̣ гарубхан̣д̣ам̣ хоти. тампи сан̇гхакамме ча четийакамме ча нит̣т̣хите атирекам̣ пуггаликакамме да̄тум̣ ват̣т̣ати. хин̇гухин̇гулакахарита̄ламаносилан̃джана̄ни пана бха̄джанӣйабхан̣д̣а̄ни.
да̄рубхан̣д̣е йо кочи ат̣т̣хан̇гуласӯчидан̣д̣аматтопи да̄рубхан̣д̣ако да̄рудуллабхат̣т̣ха̄не сан̇гхасса динно ва̄ таттхаджа̄тако ва̄ раккхитагопито, айам̣ гарубхан̣д̣ам̣ хотӣти курундийам̣ вуттам̣. маха̄ат̣т̣хакатха̄йам̣ пана саббампи да̄рувел̣учаммапа̄са̄н̣а̄дивикатим̣ да̄рубхан̣д̣ена сан̇ган̣хитва̄ ‘‘тена кхо пана самайена сан̇гхасса а̄сандико уппанно хотӣ’’ти ито пат̣т̣ха̄йа да̄рубхан̣д̣авиниччхайо вутто.
татра̄йам̣ аттхуддха̄ро, а̄сандико, саттан̇го, бхаддапӣт̣хам̣, пӣт̣хика̄, ел̣акапа̄дакапӣт̣хам̣, а̄малакават̣т̣акапӣт̣хам̣, пхалакам̣, коччхам̣, пала̄лапӣт̣хаканти имесу та̄ва йам̣кин̃чи кхуддакам̣ ва̄ хоту махантам̣ ва̄, сан̇гхасса диннам̣ гарубхан̣д̣ам̣ хоти. пала̄лапӣт̣хена четтха кадалипатта̄дипӣт̣ха̄нипи сан̇гахита̄ни. бйаггхачаммаонаддхампи ва̄л̣арӯпапариккхиттам̣, ратанапарисиббитам̣, коччхакам̣ гарубхан̣д̣амева.
ван̇капхалакам̣, дӣгхапхалакам̣, чӣварадхованапхалакам̣, гхат̣т̣анапхалакам̣, гхат̣т̣анамуггаро, дантакат̣т̣хаччхеданаган̣т̣хика̄, дан̣д̣амуггаро, амбан̣ам̣, раджанадон̣и, удакапат̣иччхако, да̄румайо ва̄ дантамайо ва̄ вел̣умайо ва̄ сапа̄дакопи апа̄дакопи самугго, ман̃джӯса̄, па̄даган̣ханакато атирекаппама̄н̣о каран̣д̣о, удакадон̣и, удакакат̣а̄хам̣, ул̣ун̇ко, кат̣аччху, па̄нӣйасара̄вам̣, па̄нӣйасан̇кхоти етесупи йам̣кин̃чи сан̇гхе диннам̣ гарубхан̣д̣ам̣. сан̇кхатха̄лакам̣ пана бха̄джанӣйам̣, татха̄ да̄румайо удакатумбо.
па̄дакатхаликаман̣д̣алам̣ да̄румайам̣ ва̄ хоту чол̣апан̣н̣а̄димайам̣ ва̄ саббам̣ гарубхан̣д̣ам̣. а̄дха̄рако паттапидха̄нам̣, та̄лаван̣т̣ам̣, бӣджанӣ, чан̇кот̣акам̣, паччхи, йат̣т̣хисаммун̃джанӣ мут̣т̣хисаммун̃джанӣти етесупи йам̣кин̃чи кхуддакам̣ ва̄ махантам̣ ва̄ да̄рувел̣упан̣н̣ачамма̄дӣсу йена кеначи катам̣ гарубхан̣д̣амева.
тхамбхатула̄сопа̄напхалака̄дӣсу да̄румайам̣ ва̄ па̄са̄н̣амайам̣ ва̄ йам̣кин̃чи гехасамбха̄рарӯпам̣, йо кочи кат̣аса̄рако, йам̣кин̃чи бхӯматтхаран̣ам̣, йам̣кин̃чи акаппийачаммам̣, саббам̣ сан̇гхе диннам̣ гарубхан̣д̣ам̣, бхӯматтхаран̣ам̣ ка̄тум̣ ват̣т̣ати. ел̣акачаммам̣ пана паччаттхаран̣агатикам̣ хоти, тампи гарубхан̣д̣амева. каппийачамма̄ни бха̄джанӣйа̄ни. курундийам̣ пана ‘‘саббам̣ ман̃чаппама̄н̣ам̣ чаммам̣ гарубхан̣д̣а’’нти вуттам̣.
удуккхалам̣, мусалам̣, суппам̣, нисадам̣, нисадапото, па̄са̄н̣адон̣и, па̄са̄н̣акат̣а̄хам̣, туривемабхаста̄ди саббам̣ песака̄ра̄дибхан̣д̣ам̣, саббам̣ касибхан̣д̣ам̣, саббам̣ чаккайуттакайа̄нам̣ гарубхан̣д̣амева. ман̃чапа̄до, ман̃чаат̣анӣ, пӣт̣хапа̄до, пӣт̣хаат̣анӣ, ва̄сипхарасуа̄дӣнам̣ дан̣д̣а̄ти етесу йам̣кин̃чи виппакататаччханакаммам̣ анит̣т̣хитамева бха̄джанӣйам̣, таччхитамат̣т̣хам̣ пана гарубхан̣д̣ам̣ хоти. анун̃н̃а̄тава̄сийа̄ пана дан̣д̣о чхаттамут̣т̣хипан̣н̣ам̣ каттарайат̣т̣хи упа̄хана̄ аран̣исахитам̣ дхаммакаран̣о па̄даган̣ханакато анатириттам̣ а̄малакатумбам̣ а̄малакагхат̣о ла̄букатумбам̣ ла̄бугхат̣о виса̄н̣акатумбанти саббаметам̣ бха̄джанӣйам̣, тато махантатарам̣ гарубхан̣д̣ам̣.
хаттхиданто ва̄ йам̣кин̃чи виса̄н̣ам̣ ва̄ атаччхитам̣ йатха̄джа̄тамева бха̄джанӣйам̣, техи катаман̃чапа̄да̄дӣсу пуримасадисойева виниччхайо. таччхитанит̣т̣хитопи хин̇гукаран̣д̣ако ан̃джанакаран̣д̣ако ган̣т̣хика̄ видхо ан̃джанӣ ан̃джанисала̄ка̄ удакапун̃чханӣти идам̣ саббам̣ бха̄джанӣйамева.
маттика̄бхан̣д̣е саббам̣ манусса̄нам̣ упабхогапарибхогам̣ гхат̣апит̣хара̄дикула̄лабха̄джанам̣ паттакат̣а̄хам̣ ан̇га̄ракат̣а̄хам̣ дхӯмада̄накам̣ дӣпаруккхако дӣпакапаллика̄ чайанит̣т̣хака̄ чхаданит̣т̣хака̄ тхӯпика̄ти сан̇гхасса диннака̄лато пат̣т̣ха̄йа гарубхан̣д̣ам̣, па̄даган̣ханакато анатириттаппама̄н̣о пана гхат̣ако паттам̣ тха̄лакам̣ кан̃чанако кун̣д̣ика̄ти идаметтха бха̄джанӣйабхан̣д̣ам̣. йатха̄ ча маттика̄бхан̣д̣е; евам̣ лохабхан̣д̣епи кун̣д̣ика̄ бха̄джанӣйакот̣т̣ха̄самева бхаджатӣти айаметтха анупуббикатха̄.
ависсаджджийаваттхукатха̄ нит̣т̣хита̄.
навакаммада̄накатха̄
323. бхан̣д̣ика̄т̣т̣хапанаматтена̄ти два̄раба̄ха̄нам̣ упари капотабхан̣д̣икайоджанаматтена. парибхан̣д̣акаран̣аматтена̄ти гомайапарибхан̣д̣акаса̄вапарибхан̣д̣акаран̣аматтена. дхӯмака̄ликанти идам̣ йа̄васса читакадхӯмо на пан̃н̃а̄йати, та̄ва айам̣ виха̄ро етассева̄ти евам̣ дхӯмака̄ле апалокетва̄ катапарийоситам̣ виха̄рам̣ денти. виппакатанти еттха виппакато на̄ма йа̄ва гопа̄насийо на а̄роханти. гопа̄насӣсу пана а̄рул̣ха̄су бахукато на̄ма хоти, тасма̄ тато пат̣т̣ха̄йа на да̄таббо, кин̃чидева сама̄дапетва̄ ка̄рессати. кхуддаке виха̄ре каммам̣ олокетва̄ чхаппан̃чавассиканти каммам̣ олокетва̄ чатухаттхавиха̄ре чатувассикам̣, пан̃чахаттхе пан̃чавассикам̣, чхахаттхе чхавассикам̣ да̄таббам̣. ад̣д̣хайого пана йасма̄ саттат̣т̣хахаттхо хоти, тасма̄ еттха ‘‘саттат̣т̣хавассика’’нти вуттам̣. саче пана со навахаттхо хоти нававассикампи да̄таббам̣. махаллаке пана дасахаттхе ека̄дасахаттхе виха̄ре ва̄ па̄са̄де ва̄ дасавассикам̣ ва̄ ека̄дасавассикам̣ ва̄ да̄таббам̣. два̄дасахаттхе пана тато адхике ва̄ лохапа̄са̄дасадисепи два̄дасавассикамева да̄таббам̣, на тато уттари.
навакаммико бхиккху антовассе там̣ а̄ва̄сам̣ лабхати, утука̄ле пат̣иба̄хитум̣ на лабхати. саче со а̄ва̄со джӣрати, а̄ва̄саса̄микасса ва̄ тасса вам̣се уппаннасса ва̄ кассачи катхетаббам̣ – ‘‘а̄ва̄со те нассати, джаггатха етам̣ а̄ва̄са’’нти. саче со на саккоти, бхиккхӯхи н̃а̄тӣ ва̄ упат̣т̣ха̄ке ва̄ сама̄дапетва̄ джаггитаббо. саче тепи на сакконти, сан̇гхикена паччайена джаггитаббо. тасмимпи асати екам̣ а̄ва̄сам̣ виссаджджетва̄ авасеса̄ джаггитабба̄. бахӯ виссаджджетва̄ екам̣ сан̣т̣ха̄петумпи ват̣т̣атийева.
дуббхиккхе бхиккхӯсу паккантесу саббе а̄ва̄са̄ нассанти, тасма̄ екам̣ ва̄ две ва̄ тайо ва̄ а̄ва̄се виссаджджетва̄ тато йа̄губхаттачӣвара̄дӣни парибхун̃джантехи сеса̄ва̄са̄ джаггитабба̄йева. курундийам̣ пана вуттам̣ ‘‘сан̇гхике паччайе асати еко бхиккху ‘туйхам̣ екам̣ ман̃чат̣т̣ха̄нам̣ гахетва̄ джагга̄хӣ’ти ваттаббо. саче бахутарам̣ иччхати, тибха̄гам̣ ва̄ упад̣д̣хабха̄гам̣ ва̄ датва̄пи джагга̄петаббам̣. атха ‘тхамбхаматтамеветтха авасит̣т̣хам̣, бахукаммам̣ ка̄табба’нти на иччхати, ‘туйхам̣ пуггаликамева катва̄ джагга; евампи хи сан̇гхасса бхан̣д̣акат̣т̣хапанат̣т̣ха̄нам̣ навака̄нан̃ча васанат̣т̣ха̄нам̣ лабхиссатӣ’ти джагга̄петаббо. евам̣ джаггито пана тасмим̣ джӣванте пуггалико хоти, мате сан̇гхикойева. саче саддхивиха̄рика̄нам̣ да̄тука̄мо хоти, каммам̣ олокетва̄ тибха̄гам̣ ва̄ упад̣д̣хам̣ ва̄ пуггаликам̣ катва̄ джагга̄петаббо. еван̃хи саддхивиха̄рика̄нам̣ да̄тум̣ лабхати. евам̣ джагганаке пана асати ‘екам̣ а̄ва̄сам̣ виссаджджетва̄’тиа̄дина̄ найена джагга̄петаббо’’ти.
идампи ча ан̃н̃ам̣ таттхева вуттам̣ – две бхиккхӯ сан̇гхикам̣ бхӯмим̣ гахетва̄ содхетва̄ сан̇гхикам̣ сена̄санам̣ каронти. йена са̄ бхӯми пат̣хамам̣ гахита̄, со са̄мӣ. убхопи пуггаликам̣ каронти, сойева са̄мӣ. со сан̇гхикам̣ кароти, итаро пуггаликам̣ кароти, ан̃н̃ам̣ че бахум̣ сена̄санат̣т̣ха̄нам̣ аттхи, пуггаликам̣ каронтопи на ва̄ретаббо. ан̃н̃асмим̣ пана та̄дисе пат̣ирӯпе т̣ха̄не асати там̣ пат̣иба̄хитва̄ сан̇гхикам̣ каронтенева ка̄таббам̣. йам̣ пана тасса таттха вайакаммам̣ катам̣, там̣ да̄таббам̣. саче пана ката̄ва̄се ва̄ а̄ва̄сакаран̣ат̣т̣ха̄не ва̄ чха̄йӯпагапхалӯпагаруккха̄ хонти, апалокетва̄ ха̄ретабба̄. пуггалика̄ че хонти, са̄мика̄ а̄пуччхитабба̄; но че денти, йа̄вататийам̣ а̄пуччхитва̄ ‘‘руккхааггханакамӯлам̣ дасса̄ма̄’’ти ха̄ретабба̄.
йо пана сан̇гхикаваллиматтампи аггахетва̄ а̄харимена упакаран̣ена сан̇гхика̄йа бхӯмийа̄ пуггаликавиха̄рам̣ ка̄рети, упад̣д̣хам̣ сан̇гхикам̣ хоти; упад̣д̣хам̣ пуггаликам̣. па̄са̄до че хоти, хет̣т̣ха̄па̄са̄до сан̇гхико; упари пуггалико. саче со хет̣т̣ха̄па̄са̄дам̣ иччхати, тасса хоти. атха хет̣т̣ха̄ ча упари ча иччхати, убхайаттха упад̣д̣хам̣ лабхати. две сена̄сана̄ни ка̄рети – екам̣ сан̇гхикам̣, екам̣ пуггаликам̣. саче виха̄ре ут̣т̣хитена даббасамбха̄рена ка̄рети, татийабха̄гам̣ лабхати. саче акатат̣т̣ха̄не чайам̣ ва̄ памукхам̣ ва̄ кароти, бахикут̣т̣е упад̣д̣хам̣ сан̇гхасса, упад̣д̣хам̣ тасса. атха махантам̣ висамам̣ пӯретва̄ ападе падам̣ дассетва̄ катам̣ хоти, аниссаро таттха сан̇гхо.
екам̣ варасеййанти еттха навакаммада̄нат̣т̣ха̄не ва̄ вассаггена паттат̣т̣ха̄не ва̄ йам̣ иччхати, там̣ екам̣ варасеййам̣ ануджа̄на̄мӣти аттхо.
парийосите паккамати тассеветанти пуна а̄гантва̄ васантасса антовассам̣ тассева там̣; ана̄гаччхантасса пана саддхивиха̄рика̄дайо гахетум̣ на лабханти.
навакаммада̄накатха̄ нит̣т̣хита̄.
ан̃н̃атрапат̣ибхогапат̣иккхепа̄дикатха̄
324. на̄тихарантӣти ан̃н̃атра харитва̄ на парибхун̃джанти. гуттаттха̄йа̄ти йам̣ таттха ман̃чапӣт̣ха̄ди, тасса гуттаттха̄йа, там̣ ан̃н̃атра харитум̣ ануджа̄на̄мӣти аттхо. тасма̄ там̣ ан̃н̃атра харитва̄ сан̇гхикапарибхогена парибхун̃джантасса нат̣т̣хам̣ сунат̣т̣хам̣, джин̣н̣ам̣ суджин̣н̣ам̣. саче арогам̣ тасмим̣ виха̄ре пат̣исан̇кхате пуна па̄катикам̣ ка̄таббам̣. пуггаликапарибхогена парибхун̃джато нат̣т̣хам̣ ва̄ джин̣н̣ам̣ ва̄ гӣва̄ хоти, тасмим̣ пат̣исан̇кхате да̄таббамева. саче тато гопа̄насиа̄дӣни гахетва̄ ан̃н̃асмим̣ сан̇гхика̄ва̄се йодженти, суйоджита̄ни. пуггалика̄ва̄се йоджентехи пана мӯлам̣ ва̄ да̄таббам̣, пат̣ипа̄катикам̣ ва̄ ка̄таббам̣ чхад̣д̣итавиха̄рато ман̃чапӣт̣ха̄дӣни тхеййачиттена ган̣ханто уддха̄рейева бхан̣д̣аггхена ка̄ретаббо. пуна а̄ва̄сикака̄ле дасса̄мӣти гахетва̄ сан̇гхикапарибхогена парибхун̃джантасса нат̣т̣хам̣ сунат̣т̣хам̣, джин̣н̣ам̣ суджин̣н̣ам̣. ароган̃че па̄катикам̣ ка̄таббам̣. пуггаликапарибхогена парибхун̃джантасса нат̣т̣хам̣ гӣва̄ хоти. тато два̄рава̄тапа̄на̄дӣни сан̇гхика̄ва̄се ва̄ пуггалика̄ва̄се ва̄ йоджита̄ни пат̣ида̄табба̄нийева.
пха̄тикамматтха̄йа̄ти вад̣д̣хикамматтха̄йа. пха̄тикамман̃четтха самакам̣ ва̄ атирекам̣ ва̄ аггханакам̣ ман̃чапӣт̣ха̄дисена̄санамева ват̣т̣ати.
чаккаликанти камбала̄дӣхи вет̣хетва̄ катачаккаликам̣. аллехи па̄дехӣти йехи аккантат̣т̣ха̄не удакам̣ пан̃н̃а̄йати, еварӯпехи па̄дехи парибхан̣д̣акатабхӯми ва̄ сена̄санам̣ ва̄ на аккамитаббам̣. саче пана удакасинехаматтамева пан̃н̃а̄йати, на удакам̣, ват̣т̣ати. па̄дапун̃чханим̣ пана аллапа̄дехипи аккамитум̣ ват̣т̣атийева. саупа̄ханена дхотапа̄дехи аккамитаббат̣т̣ха̄нейева на ват̣т̣ати.
чол̣акена паливет̣хетунти судха̄бхӯмийам̣ ва̄ парибхан̣д̣абхӯмийам̣ ва̄ саче тат̣т̣ика̄ ва̄ кат̣аса̄рако ва̄ наттхи, чол̣акена па̄да̄ вет̣хетабба̄, тасмим̣ асати пан̣н̣ампи аттхаритум̣ ват̣т̣ати. кин̃чи анаттхаритва̄ т̣хапентасса пана дуккат̣ам̣. йади пана таттха нева̄сика̄ анаттхата̄йапи бхӯмийа̄ т̣хапенти, адхотапа̄дехипи вал̣ан̃дженти, татхева вал̣ан̃джетум̣ ват̣т̣ати.
на бхиккхаве парикаммаката̄ бхиттӣти сетабхитти ва̄ читтакаммаката̄ ва̄. на кевалан̃ча бхиттимева, два̄рампи ва̄тапа̄нампи апассенапхалакампи па̄са̄н̣аттхамбхампи руккхаттхамбхампи чӣварена ва̄ кеначи ва̄ аппат̣иччха̄детва̄ апассайитум̣ на лаббхатийева.
дхотапа̄дака̄ти дхотапа̄дака̄ хутва̄ дхотехи па̄дехи аккамитаббат̣т̣ха̄не нипаджджитум̣ куккучча̄йанти. ‘‘дхотапа̄даке’’типи па̄т̣хо. дхотехи па̄дехи аккамитаббат̣т̣ха̄нассетам̣ адхивачанам̣. паччаттхаритва̄ти парибхан̣д̣акатам̣ бхӯмим̣ ва̄ бхӯматтхаран̣асена̄санам̣ ва̄ сан̇гхикаман̃чапӣт̣хам̣ ва̄ аттано сантакена паччаттхаран̣ена паччаттхаритва̄ва нипаджджитаббам̣. саче нидда̄йатопи паччаттхаран̣е сан̇кут̣ите кочи сарӣра̄вайаво ман̃чам̣ ва̄ пӣт̣хам̣ ва̄ пхусати, а̄паттийева. ломесу пана ломаган̣ана̄йа а̄паттийева. парибхогасӣсена апассайантасса̄пи есева найо. хаттхаталапа̄даталехи пана пхуситум̣ ва̄ аккамитум̣ ва̄ ват̣т̣ати. ман̃чапӣт̣хам̣ нӣхарантасса ка̄йе пат̣ихан̃н̃ати, ана̄патти.
ан̃н̃атрапарибхогапат̣иккхепа̄дикатха̄ нит̣т̣хита̄.
сан̇гхабхатта̄диануджа̄нанакатха̄
325. на сакконти сан̇гхабхаттам̣ ка̄тунти сакаласса сан̇гхасса бхаттам̣ ка̄тум̣ на сакконти. уддесабхаттантиа̄дӣсу ‘‘екам̣ ва̄ две ва̄…пе… даса ва̄ бхиккхӯ сан̇гхато уддиситва̄ детха̄’’ти евам̣ уддесена ладдхабхиккхӯнам̣ бхаттам̣ ка̄тум̣ иччханти. апаре татхева бхиккхӯ париччхиндитва̄ нимантетва̄ тесам̣ бхаттам̣ ка̄тум̣ иччханти. апаре сала̄ка̄йо чхиндитва̄, апаре паккхикам̣ упосатхикам̣ па̄т̣ипадиканти евам̣ нийа̄метва̄, екасса ва̄ двиннам̣ ва̄…пе… дасаннам̣ ва̄ бхиккхӯнам̣ бхаттам̣ ка̄тум̣ иччханти. ити ета̄ни бхатта̄ни уддесабхаттам̣ нимантананти имам̣ воха̄рам̣ патта̄ни. йасма̄ пана те сачепи дуббхиккхе на сакконти, субхиккхе джа̄те пана пуна сан̇гхабхаттам̣ ка̄тум̣ саккхиссанти, тасма̄ бхагава̄ тампи анто катва̄ ‘‘ануджа̄на̄ми, бхиккхаве, сан̇гхабхаттам̣ уддесабхатта’’нтиа̄дима̄ха.
таттха сан̇гхабхатте т̣хитика̄ на̄ма наттхи, тасма̄ ‘‘амха̄кам̣ аджджа даса два̄даса диваса̄ бхун̃джанта̄нам̣ ида̄ни ан̃н̃ато бхиккхӯ а̄нетха̄’’ти на евам̣ таттха ваттаббам̣. ‘‘пуримадивасесу амхехи на ладдхам̣, ида̄ни там̣ амха̄кам̣ га̄хетха̄’’ти евампи ваттум̣ на лаббхати. тан̃хи а̄гата̄гата̄нам̣ па̄пун̣а̄тийева.
сан̇гхабхатта̄диануджа̄нанакатха̄ нит̣т̣хита̄.
уддесабхаттакатха̄
уддесабхатта̄дӣсу пана айам̣ найо – ран̃н̃а̄ ва̄ ра̄джамаха̄маттена ва̄ сан̇гхато уддиситва̄ ‘‘еттаке бхиккхӯ а̄нетха̄’’ти пахите ка̄лам̣ гхосетва̄ т̣хитика̄ пуччхитабба̄. саче аттхи, тато пат̣т̣ха̄йа га̄хетаббам̣; но че, тхера̄санато пат̣т̣ха̄йа га̄хетаббам̣. уддесакена пин̣д̣апа̄тика̄нампи на атикка̄метаббам̣. те пана дхутан̇гам̣ раккханта̄ сайамева атиккамиссанти; евам̣ га̄хийама̄не аласаджа̄тика̄ маха̄тхера̄ паччха̄ а̄гаччханти, ‘‘бханте, вӣсативасса̄нам̣ га̄хийати, тумха̄кам̣ т̣хитика̄ атикканта̄’’ти на ваттабба̄, т̣хитикам̣ т̣хапетва̄ тесам̣ га̄хетва̄ паччха̄ т̣хитика̄йа га̄хетаббам̣. ‘‘асукавиха̄ре бахум̣ уддесабхаттам̣ уппанна’’нти сутва̄ йоджанантарикавиха̄ратопи бхиккхӯ а̄гаччханти, сампаттасампатта̄нам̣ т̣хитат̣т̣ха̄нато пат̣т̣ха̄йа га̄хетаббам̣. асампатта̄нампи упача̄расӣмам̣ павит̣т̣ха̄нам̣ антева̄сика̄дӣсу ган̣хантесу га̄хетаббамева. бахиупача̄расӣма̄йа т̣хита̄нам̣ га̄хетха̄ти ваданти, на га̄хетаббам̣. саче пана упача̄расӣмам̣ оккантехи ека̄баддха̄ хутва̄ аттано виха̄радва̄ре ва̄ антовиха̄рейева ва̄ хонти, париса̄васена вад̣д̣хита̄ на̄ма сӣма̄ хоти, тасма̄ га̄хетаббам̣. сан̇гханавакасса диннепи паччха̄ а̄гата̄нам̣ га̄хетаббамева. дутийабха̄ге пана тхера̄санам̣ а̄рул̣хе пуна а̄гата̄нам̣ пат̣хамабха̄го на па̄пун̣а̄ти, дутийабха̄гато вассаггена га̄хетаббам̣.
екасмим̣ виха̄ре екам̣ бхаттуддесат̣т̣ха̄нам̣ париччхиндитва̄ га̄вутаппама̄н̣а̄йапи упача̄расӣма̄йа йаттха каттхачи а̄рочитам̣ уддесабхаттам̣, тасмим̣йева бхаттуддесат̣т̣ха̄не га̄хетаббам̣. еко екасса бхиккхуно пахин̣а̄ти ‘‘свепи сан̇гхато уддиситва̄ даса бхиккхӯ пахин̣атха̄’’ти, тена со аттхо бхаттуддесакасса а̄рочетаббо. саче там̣ дивасам̣ памуссати, дутийадивасе па̄това а̄рочетаббо. атха памусситва̄ва пин̣д̣а̄йа пависанто сарати, йа̄ва упача̄расӣмам̣ на̄тиккамати, та̄ва йа̄ бходжанаса̄ла̄йа пакатит̣т̣хитика̄, тасса̄йева васена га̄хетаббам̣. сачепи упача̄расӣмам̣ атикканта̄ бхиккхӯ ча упача̄расӣмат̣т̣хакехи ека̄баддха̄ хонти, ан̃н̃аман̃н̃ам̣ два̄дасахаттхантарам̣ авиджахитва̄ гаччханти, пакатит̣т̣хитика̄йа васена га̄хетаббам̣. бхиккхӯнам̣ пана та̄дисе ека̄баддхе асати бахиупача̄расӣма̄йа йасмим̣ т̣ха̄не сарати, таттха навам̣ т̣хитикам̣ катва̄ га̄хетаббам̣. антога̄ме а̄санаса̄ла̄йа сарантена а̄санаса̄ла̄йа т̣хитика̄йа га̄хетаббам̣. йаттха каттхачи саритва̄ га̄хетаббамева, ага̄хетум̣ на ват̣т̣ати. на хи етам̣ дутийадивасе лаббхатӣти.
саче сакавиха̄рато ан̃н̃ам̣ виха̄рам̣ гаччханте бхиккхӯ дисва̄ кочи уддесабхаттам̣ уддиса̄пети, йа̄ва антоупача̄ре ва̄ упача̄расӣмат̣т̣хакехи саддхим̣ вуттанайена ека̄баддха̄ ва̄ хонти, та̄ва сакавиха̄ре т̣хитика̄васенева га̄хетаббам̣. бахиупача̄ре т̣хита̄нам̣ диннам̣ пана ‘‘сан̇гхато бханте еттаке на̄ма бхиккхӯ уддисатха̄’’ти вутте сампатта̄нам̣ га̄хетаббам̣. таттха два̄дасахаттхантарам̣ авиджахитва̄ ека̄баддханайена дӯре т̣хита̄пи сампатта̄йева̄ти ведитаббам̣. саче йам̣ виха̄рам̣ гаччханти, таттха павит̣т̣ха̄нам̣ а̄роченти, тасса виха̄расса т̣хитика̄васена га̄хетаббам̣. сачепи га̄мадва̄ре ва̄ вӣтхийам̣ ва̄ чатукке ва̄ антарагхаре ва̄ бхиккхӯ дисва̄ кочи сан̇гхуддесам̣ а̄рочети, тасмим̣ тасмим̣ т̣ха̄не антоупача̄рагата̄нам̣ га̄хетаббам̣.
гхарӯпача̄ро четтха ‘‘екам̣ гхарам̣ екӯпача̄рам̣, екам̣ гхарам̣ на̄нӯпача̄рам̣, на̄на̄гхарам̣ екӯпача̄рам̣, на̄на̄гхарам̣ на̄нӯпача̄ра’’нти имесам̣ васена ведитаббо. таттха йам̣ екакуласса гхарам̣ екавал̣ан̃джам̣ хоти, там̣ суппапа̄тапариччхедасса анто екӯпача̄рам̣ на̄ма. таттхуппанно уддесала̄бхо тасмим̣ упача̄ре бхиккха̄ча̄раваттенапи т̣хита̄нам̣ саббесам̣ па̄пун̣а̄ти, етам̣ ‘‘екам̣ гхарам̣ екӯпача̄рам̣’’ на̄ма.
йам̣ пана екам̣ гхарам̣ двиннам̣ бхарийа̄нам̣ сукхавиха̄раттха̄йа маджджхе бхиттим̣ ут̣т̣ха̄петва̄ на̄на̄два̄равал̣ан̃джам̣ катам̣, таттхуппанно уддесала̄бхо бхиттиантарикасса на па̄пун̣а̄ти, тасмим̣ тасмим̣ т̣ха̄не нисиннассева па̄пун̣а̄ти, етам̣ ‘‘екам̣ гхарам̣ на̄нӯпача̄рам̣’’ на̄ма.
йасмим̣ пана гхаре бахӯ бхиккхӯ нимантетва̄ антогехато пат̣т̣ха̄йа ека̄баддхе катва̄ пат̣ивиссакагхара̄нипи пӯретва̄ нисӣда̄пенти, таттхуппанно уддесала̄бхо саббесам̣ па̄пун̣а̄ти. йампи на̄на̄куласса нивесанам̣ маджджхе бхиттим̣ акатва̄ екадва̄ренева вал̣ан̃джанти, татра̄пи есева найо. етам̣ ‘‘на̄на̄гхарам̣ екӯпача̄рам̣’’ на̄ма.
йо пана на̄на̄нивесанесу нисинна̄нам̣ бхиккхӯнам̣ уддесала̄бхо уппаджджати, кин̃ча̄пи бхиттиччхиддена бхиккхӯ диссанти, тасмим̣ тасмим̣ нивесане нисинна̄нам̣йева па̄пун̣а̄ти, етам̣ ‘‘на̄на̄гхарам̣ на̄нӯпача̄рам̣’’ на̄ма.
йо пана га̄мадва̄равӣтхичатуккесу ан̃н̃атарасмим̣ т̣ха̄не уддесабхаттам̣ лабхитва̄ ан̃н̃асмим̣ бхиккхусмим̣ асати аттанова па̄пун̣а̄петва̄ дутийадивасепи тасмим̣йева т̣ха̄не ан̃н̃ам̣ лабхати, тена йам̣ ан̃н̃ам̣ навакам̣ ва̄ вуд̣д̣хам̣ ва̄ бхиккхум̣ пассати, тасса га̄хетаббам̣. саче кочи наттхи, аттанова па̄петва̄ бхун̃джитаббам̣.
саче а̄санаса̄ла̄йа нисӣдитва̄ ка̄лам̣ пат̣има̄нентесу бхиккхӯсу кочи а̄гантва̄ ‘‘сан̇гхуддесапаттам̣ детха, уддесапаттам̣ детха, сан̇гхато уддиситва̄ паттам̣ детха, сан̇гхикам̣ паттам̣ детха̄’’ти ва̄ вадати, уддесапаттам̣ т̣хитика̄йа га̄хетва̄ да̄таббам̣. ‘‘сан̇гхуддесабхиккхум̣ детха, сан̇гхато уддиситва̄ бхиккхум̣ детха, сан̇гхикам̣ бхиккхум̣ детха̄’’ти вуттепи есева найо.
уддесако панеттха песало ладжджӣ медха̄вӣ иччхитаббо, тена тиккхаттум̣ т̣хитикам̣ пуччхитва̄ саче кочи т̣хитикам̣ джа̄нанто наттхи, тхера̄санато га̄хетаббам̣. саче пана ‘‘ахам̣ джа̄на̄ми, дасавассена ладдха’’нти кочи бхан̣ати, ‘‘аттха̄вусо, дасавасса̄ бхиккхӯ’’ти пуччхитаббам̣. саче тасса сутва̄ ‘‘дасавассамха дасавассамха̄’’ти бахӯ а̄гаччханти, ‘‘туйхам̣ па̄пун̣а̄ти, туйхам̣ па̄пун̣а̄тӣ’’ти аватва̄ ‘‘саббе аппасадда̄ хотха̄’’ти ватва̄ пат̣ипа̄т̣ийа̄ т̣хапетабба̄. т̣хапетва̄ ‘‘кати иччхатха̄’’ти упа̄сако пуччхитаббо. ‘‘еттаке на̄ма, бханте, бхиккхӯ’’ти вутте ‘‘туйхам̣ па̄пун̣а̄ти, туйхам̣ па̄пун̣а̄тӣ’’ти аватва̄ саббанавакасса вассагган̃ча уту ча дивасабха̄го ча чха̄йа̄ ча пуччхитабба̄. саче чха̄йа̄йапи пуччхийама̄на̄йа ан̃н̃о вуд̣д̣хатаро а̄гаччхати, тасса да̄таббам̣. атха чха̄йам̣ пуччхитва̄ ‘‘туйхам̣ па̄пун̣а̄тӣ’’ти вутте вуд̣д̣хатаро а̄гаччхати, на лабхати. катха̄папан̃чена хи нисиннасса̄пи нидда̄йантасса̄пи га̄хитам̣ сугга̄хитам̣, атиккантам̣ суатиккантам̣, бха̄джанӣйабхан̣д̣ан̃хи на̄метам̣ сампаттассева па̄пун̣а̄ти, таттха сампаттабха̄во упача̄рена париччхиндитаббо. а̄санаса̄ла̄йа ча антопариккхепо упача̄ро, тасмим̣ т̣хитасса ла̄бхо па̄пун̣а̄тӣти.
кочи а̄санаса̄лато ат̣т̣ха уддесапатте а̄хара̄петва̄ сатта патте пан̣ӣтабходжана̄нам̣ екам̣ удакасса пӯретва̄ а̄санаса̄ла̄йам̣ пахин̣а̄ти, гахетва̄ а̄гата̄ кин̃чи аватва̄ бхиккхӯнам̣ хаттхесу патит̣т̣ха̄петва̄ паккаманти. йена йам̣ ладдхам̣, тассева там̣ хоти. йена пана удакам̣ ладдхам̣, тасса атиккантампи т̣хитикам̣ т̣хапетва̄ ан̃н̃ам̣ уддесабхаттам̣ га̄хетаббам̣. тан̃ча лӯкхам̣ ва̄ лабхату пан̣ӣтам̣ ва̄ тичӣварапарива̄рам̣ ва̄, тассеветам̣. ӣдисо хисса пун̃н̃ависесо. удакам̣ пана йасма̄ а̄мисам̣ на хоти, тасма̄ ан̃н̃ам̣ уддесабхаттам̣ лаббхати.
саче пана те гахетва̄ а̄гата̄ ‘‘идам̣ кира бханте саббам̣ бха̄джетва̄ бхун̃джатха̄’’ти ватва̄ гаччханти, саббехи бха̄джетва̄ бхун̃джитва̄ удакам̣ па̄таббам̣. сан̇гхато уддиситва̄ ‘‘ат̣т̣ха маха̄тхере детха, маджджхиме детха, наваке детха, парипун̣н̣авассаса̄ман̣ере детха, маджджхимабха̄н̣ака̄дайо детха, майхам̣ н̃а̄тибхиккхӯ детха̄’’ти вадантасса пана ‘‘упа̄сака, твам̣ евам̣ вадаси, т̣хитика̄йа пана тесам̣ на па̄пун̣а̄тӣ’’ти ватва̄ т̣хитика̄васенева да̄табба̄. дахараса̄ман̣ерехи пана уддесабхаттесу ладдхесу саче да̄йака̄нам̣ гхаре ман̇галам̣ хоти, ‘‘тумха̄кам̣ а̄чарийупаджджха̄йе песетха̄’’ти ваттаббам̣.
йасмим̣ пана уддесабхатте пат̣хамабха̄го са̄ман̣ера̄нам̣ па̄пун̣а̄ти, анубха̄го маха̄тхера̄нам̣, на таттха са̄ман̣ера̄ ‘‘майам̣ пат̣хамабха̄гам̣ лабхимха̄’’ти пурато гантум̣ лабханти, йатха̄пат̣ипа̄т̣ийа̄ ева гантаббам̣. ‘‘сан̇гхато уддиситва̄ ‘тумхе етха̄’ти вутте ‘майхам̣ ан̃н̃ада̄пи джа̄ниссаси, т̣хитика̄ пана евам̣ гаччхатӣ’’’ти т̣хитика̄васенева га̄хетаббам̣. атха ‘‘сан̇гхуддесапаттам̣ детха̄’’ти ватва̄ ага̄хитейева патте йасса кассачи паттам̣ гахетва̄ пӯретва̄ а̄харати, а̄хат̣ампи т̣хитика̄йа ева га̄хетаббам̣.
еко ‘‘сан̇гхуддесапаттам̣ а̄хара̄’’ти песито ‘‘бханте, екам̣ паттам̣ детха, нимантанабхаттам̣ а̄харисса̄мӣ’’ти вадати, со че уддесабхаттагхарато айам̣ а̄гатоти н̃атва̄ бхиккхӯхи ‘‘нану твам̣ асукагхарато а̄гато’’ти вутто ‘‘а̄ма, бханте, на нимантанабхаттам̣, уддесабхатта’’нти бхан̣ати, т̣хитика̄йа гахетаббам̣. йо пана ‘‘екам̣ паттам̣ а̄хара̄’’ти вутто ‘‘‘ки’нти ватва̄ а̄хара̄мӣ’’ти ватва̄ ‘‘йатха̄ те руччатӣ’’ти вутто а̄гаччхати, айам̣ виссат̣т̣хадӯто на̄ма. уддесапаттам̣ ва̄ пат̣ипа̄т̣ипаттам̣ ва̄ пуггаликапаттам̣ ва̄ йам̣ иччхати, там̣ тасса да̄таббам̣. еко ба̄ло абйатто ‘‘уддесапаттам̣ а̄хара̄’’ти песито ваттум̣ на джа̄на̄ти, тун̣хӣбхӯто тит̣т̣хати, со ‘‘касса сантикам̣ а̄гатосӣ’’ти ва̄ ‘‘касса паттам̣ хариссасӣ’’ти ва̄ на ваттаббо. еван̃хи вутто пуччха̄сабха̄гена ‘‘тумха̄кам̣ сантикам̣ а̄гатомхӣ’’ти ‘‘тумха̄кам̣ паттам̣ харисса̄мӣ’’ти ва̄ вадеййа, тато там̣ бхиккхум̣ ан̃н̃е бхиккхӯ джигуччханта̄ на олокеййум̣. ‘‘кухим̣ гаччхаси, ким̣ каронто а̄хин̣д̣асӣ’’ти пана ваттаббо. тасса ‘‘уддесапаттаттха̄йа а̄гатомхӣ’’ти вадантасса га̄хетва̄ патто да̄таббо.
ека̄ кӯт̣ат̣т̣хитика̄ на̄ма хоти. ран̃н̃о ва̄ хи ра̄джамаха̄маттасса ва̄ гехе атипан̣ӣта̄ни ат̣т̣ха уддесабхатта̄ни ниччам̣ диййанти, та̄ни екача̄рикабхатта̄ни катва̄ бхиккхӯ висум̣ т̣хитика̄йа парибхун̃джанти. екачче бхиккхӯ ‘‘све да̄ни амха̄кам̣ па̄пун̣иссантӣ’’ти аттано т̣хитикам̣ саллаккхетва̄ гата̄, тесу ана̄гатесуйева ан̃н̃е а̄гантука̄ бхиккхӯ а̄гантва̄ а̄санаса̄ла̄йа нисӣданти; тан̇кхан̣ан̃н̃ева ра̄джапуриса̄ а̄гантва̄ ‘‘пан̣ӣтабхаттапатте детха̄’’ти ваданти. а̄гантука̄ т̣хитикам̣ аджа̄нанта̄ га̄хенти. тан̇кхан̣ан̃н̃ева ча т̣хитикам̣ джа̄нанакабхиккхӯ а̄гантва̄ ‘‘ким̣ га̄хетха̄’’ти ваданти. ‘‘ра̄джагехе пан̣ӣтабхатта’’нти. ‘‘кативассато пат̣т̣ха̄йа̄’’ти? ‘‘еттакавассато на̄ма̄’’ти. ‘‘ма̄ га̄хетха̄’’ти нива̄ретва̄ т̣хитика̄йа га̄хетаббам̣. га̄хите а̄гатехипи паттада̄нака̄ле а̄гатехипи диннака̄ле а̄гатехипи ра̄джагехато патте пӯретва̄ а̄хат̣ака̄ле а̄гатехипи ра̄джа̄ ‘‘аджджа бхиккхӯйева а̄гаччхантӯ’’ти песетва̄ бхиккхӯнам̣йева хаттхе пин̣д̣апа̄там̣ дети; евам̣ диннапин̣д̣апа̄там̣ гахетва̄ а̄гатака̄ле а̄гатехипи т̣хитикам̣ джа̄нанакабхиккхӯхи ‘‘ма̄ бхун̃джиттха̄’’ти ва̄ретва̄ т̣хитика̄йамева га̄хетаббам̣.
атха не ра̄джа̄ бходжетва̄ паттепи несам̣ пӯретва̄ дети, йам̣ а̄хат̣ам̣ там̣ т̣хитика̄йа га̄хетаббам̣. саче пана ‘‘ма̄ туччхахаттха̄ гаччхантӯ’’ти тхокамева паттесу паккхиттам̣ хоти, там̣ на га̄хетаббам̣. атха бхун̃джитва̄ туччхапатта̄ва а̄гаччханти, йам̣ техи бхуттам̣, там̣ несам̣ гӣва̄ хотӣти маха̄суматтхеро а̄ха. маха̄падуматтхеро пана̄ха – ‘‘гӣва̄киччам̣ еттха наттхи, т̣хитикам̣ пана аджа̄нантехи йа̄ва джа̄нанака̄ а̄гаччханти, та̄ва нисӣдитаббам̣ сийа̄; евам̣ сантепи бхуттам̣ субхуттам̣, ида̄ни паттат̣т̣ха̄нена га̄хетабба’’нти.
еко тичӣварапарива̄ро сатаггханако пин̣д̣апа̄то авассикасса бхиккхуно патто, виха̄ре ча ‘‘еварӯпо пин̣д̣апа̄то авассикасса патто’’ти ликхитва̄ т̣хапесум̣. атха сат̣т̣хивассаччайена ан̃н̃о татха̄рӯпо пин̣д̣апа̄то уппанно, айам̣ ким̣ авассикат̣т̣хитика̄йа га̄хетаббо, уда̄ху сат̣т̣хивассикат̣т̣хитика̄йа̄ти. сат̣т̣хивассикат̣т̣хитика̄йа̄ти вуттам̣, айан̃хи бхиккху т̣хитикам̣ гахетва̄йева вад̣д̣хитоти.
еко уддесабхаттам̣ бхун̃джитва̄ са̄ман̣еро джа̄то, пуна там̣ бхаттам̣ са̄ман̣ерат̣т̣хитика̄йа паттам̣ ган̣хитум̣ лабхати. айам̣ кира антара̄бхат̣т̣хако на̄ма. йо пана парипун̣н̣авассо са̄ман̣еро ‘‘све уддесабхаттам̣ лабхиссатӣ’’ти аджджева упасампаджджати, атикканта̄ тасса т̣хитика̄. екасса бхиккхуно уддесабхаттам̣ паттам̣, патто часса на туччхо хоти, со ан̃н̃асса самӣпе нисиннасса паттам̣ да̄пети, тан̃че тхеййа̄йа харанти, гӣва̄ хоти. саче пана со бхиккху ‘‘майхам̣ паттам̣ даммӣ’’ти сайамева дети, асса гӣва̄ на хоти. атха̄пи тена бхаттена анаттхико хутва̄ ‘‘алам̣ майхам̣, таветам̣ бхаттам̣ дамми, паттам̣ песетва̄ а̄хара̄пехӣ’’ти ан̃н̃ам̣ вадати, йам̣ тато а̄харӣйати саббам̣ паттаса̄микасса хоти. паттан̃че тхеййа̄йа харанти, сухат̣о; бхаттасса диннатта̄ гӣва̄ на хоти.
виха̄ре даса бхиккхӯ хонти, тесу нава пин̣д̣апа̄тика̄, еко са̄дийанако. ‘‘даса уддесапатте детха̄’’ти вутте пин̣д̣апа̄тика̄ гахетум̣ на иччханти. итаро бхиккху ‘‘сабба̄ни майхам̣ па̄пун̣антӣ’’ти ган̣ха̄ти, т̣хитика̄ на хоти. екекам̣ че па̄петва̄ ган̣ха̄ти, т̣хитика̄ тит̣т̣хати. евам̣ га̄хетва̄ дасахипи паттехи а̄хара̄петва̄ ‘‘бханте, майхам̣ сан̇гахам̣ каротха̄’’ти нава патте пин̣д̣апа̄тика̄нам̣ дети, бхиккхудаттийам̣ на̄метам̣, ган̣хитум̣ ват̣т̣ати.
саче со упа̄сако ‘‘бханте, гхарам̣ а̄гантабба’’нти вадати, со ча бхиккху те бхиккхӯ ‘‘етха, бханте, майхам̣ саха̄йа̄ хотха̄’’ти тасса гхарам̣ гаччхати. йам̣ таттха лабхати, саббам̣ тассева хоти. итаре тена диннам̣ лабханти. атха несам̣ гхарейева нисӣда̄петва̄ даккхин̣одакам̣ датва̄ йа̄гукхаджджака̄дӣни денти, ‘‘бханте, йам̣ манусса̄ денти, там̣ ган̣хатха̄’’ти тасса бхиккхуно вачаненева итаресам̣ ват̣т̣ати. бхутта̄вӣнам̣ патте пӯретва̄ ган̣хитва̄ гаманаттха̄йа денти, саббам̣ тассева бхиккхуно хоти, тена диннам̣ итаресам̣ ват̣т̣ати.
йади пана те виха̄рейева тена бхиккхуна̄ ‘‘бханте, майхам̣ бхиккхам̣ ган̣хатха, манусса̄нан̃ча вачанам̣ ка̄тум̣ ват̣т̣атӣ’’ти вутта̄ гаччханти, йам̣ таттха бхун̃джанти чева нӣхаранти ча, саббам̣ там̣ тассева сантакам̣. атха̄пи ‘‘майхам̣ бхиккхам̣ ган̣хатха̄’’ти авутта̄ ‘‘манусса̄нам̣ вачанам̣ ка̄тум̣ ват̣т̣атӣ’’ти гаччханти, татра че екасса мадхурена сарена анумоданам̣ каронтасса сутва̄ тхера̄нан̃ча упасаме пасӣдитва̄ бахум̣ саман̣апариккха̄рам̣ денти, айам̣ тхересу паса̄дена уппанно ‘‘акатабха̄го’’ на̄ма, тасма̄ саббесам̣ па̄пун̣а̄ти.
еко сан̇гхато уддиса̄петва̄ т̣хитика̄йа га̄хитам̣ паттам̣ харитва̄ пан̣ӣтасса кха̄данӣйабходжанӣйасса пӯретва̄ а̄харитва̄ ‘‘имам̣, бханте, саббо сан̇гхо парибхун̃джатӯ’’ти дети, саббехи бха̄джетва̄ парибхун̃джитаббам̣. паттаса̄микасса пана атиккантампи т̣хитикам̣ т̣хапетва̄ ан̃н̃ам̣ уддесабхаттам̣ да̄таббам̣. атха ‘‘пат̣хамам̣йева саббам̣ сан̇гхикам̣ паттам̣ детха̄’’ти вадати, екасса ладжджибхиккхуно сантако патто да̄таббо. а̄харитва̄ ча ‘‘саббо сан̇гхо парибхун̃джатӯ’’ти вутте бха̄джетва̄ парибхун̃джитаббам̣.