намо тасса бхагавато арахато самма̄самбуддхасса
винайапит̣аке
чӯл̣авагга-ат̣т̣хакатха̄
1. каммаккхандхакам̣
таджджанӣйакаммакатха̄
1. чӯл̣аваггасса пат̣хаме каммаккхандхаке та̄ва пан̣д̣укалохитака̄ти пан̣д̣уко чева лохитако ча̄ти чхаббаггийесу две джана̄; тесам̣ нисситака̄пи пан̣д̣укалохитака̄твева пан̃н̃а̄йанти. балава̄балавам̣ пат̣имантетха̄ти сут̣т̣хубалавам̣ пат̣ивадатха. аламаттхатара̄ти саматтхатара̄.
таджджанӣйакаммакатха̄ нит̣т̣хита̄.
адхаммакаммадва̄дасакакатха̄
4. асаммукха̄ катантиа̄дӣсу сан̇гхадхаммавинайапуггаласаммукха̄нам̣ вина̄ катам̣, чудитакам̣ аппат̣ипуччхитва̄ катам̣, тассева аппат̣ин̃н̃а̄йа катам̣. адесана̄га̄минийа̄ти па̄ра̄джика̄паттийа̄ ва̄ сан̇гха̄дисеса̄паттийа̄ ва̄. еттха пуримакесу тӣсу тикесу нава пада̄ адхамменакатам̣ ваггенакатанти имехи саддхим̣ екекам̣ гахетва̄ нава тика̄ вутта̄. евам̣ саббепи два̄даса тика̄ хонти. пат̣ипаккхавасена суккапаккхесупи етейева два̄даса тика̄ вутта̄.
6. анануломикехи гихисам̣саггехӣти паббаджита̄нам̣ анануччхавикехи сахасокита̄дӣхи гихисам̣саггехи.
тин̣н̣ам̣, бхиккхаве, бхиккхӯнантиа̄ди екекена̄пи ан̇гена таджджанӣйакаммам̣ ка̄тум̣ ват̣т̣атӣти дассанаттхам̣ вуттам̣. таджджанӣйасса хи висесена бхан̣д̣анака̄ракаттам̣ ан̇гам̣, нийассасса абхин̣ха̄паттикаттам̣, пабба̄джанӣйасса куладӯсакаттам̣ вуттам̣. имесу пана тӣсу ан̇гесу йена кеначи сабба̄нипи ка̄тум̣ ват̣т̣ати. йади евам̣ йам̣ чампеййаккхандхаке вуттам̣ – ‘‘таджджанӣйакамма̄рахасса нийассакаммам̣ кароти…пе… упасампада̄рахам̣ аббхети; евам̣ кхо упа̄ли адхаммакаммам̣ хоти авинайакаммам̣, еван̃ча пана сан̇гхо са̄тиса̄ро хотӣ’’ти идам̣ вируджджхатӣти. идан̃ча на вируджджхати. касма̄? вачанаттхана̄наттато, ‘‘таджджанӣйакамма̄рахасса̄’’ти имасса хи вачанасса каммасаннит̣т̣ха̄нам̣ аттхо. ‘‘тин̣н̣ам̣, бхиккхаве’’тиа̄дивачанасса ан̇гасамбхаво, тасма̄ йада̄ сан̇гхена саннипатитва̄ ‘‘идам̣ на̄ма имасса бхиккхуно каммам̣ карома̄’’ти саннит̣т̣ха̄нам̣ катам̣ хоти, тада̄ камма̄рахо на̄ма хоти. тасса имина̄ лаккхан̣ена таджджанӣйа̄дикамма̄рахасса нийассакамма̄дикаран̣ам̣ адхаммакамман̃чева авинайакамман̃ча̄ти ведитаббам̣. йасса пана бхан̣д̣анака̄рака̄дӣсу ан̇гесу ан̃н̃атарам̣ ан̇гам̣ аттхи, тасса а̄кан̇кхама̄но сан̇гхо йатха̄нун̃н̃а̄тесу ан̇гесу ча каммесу ча йена кеначи ан̇гена йам̣кин̃чи каммам̣ ваваттхапетва̄ там̣ бхиккхум̣ камма̄рахам̣ катва̄ каммам̣ кареййа. айаметтха виниччхайо. евам̣ пуббена̄парам̣ самети.
таттха кин̃ча̄пи таджджанӣйакамме бхан̣д̣анака̄ракавасена каммава̄ча̄ вутта̄, атха кхо ба̄ласса абйаттасса а̄паттибахуласса таджджанӣйакаммам̣ каронтена ба̄лаабйаттавасенева каммава̄ча̄ ка̄табба̄. еван̃хи бхӯтена ваттхуна̄ катам̣ каммам̣ хоти, на ча ан̃н̃асса каммасса ваттхуна̄. касма̄? йасма̄ идампи анун̃н̃а̄танти. еса найо саббаттха. ат̣т̣ха̄раса самма̄ваттанаваттхӯни па̄рива̄сикаккхандхаке ван̣н̣айисса̄ма.
адхаммакаммадва̄дасакакатха̄ нит̣т̣хита̄.
наппат̣иппассамбхетаббаат̣т̣ха̄расака̄дикатха̄
8. ломам̣ па̄тентӣти панналома̄ хонти; бхиккхӯ ануваттантӣти аттхо. неттха̄рам̣ ваттантӣти ниттхаранта̄нам̣ етанти неттха̄рам̣; йена сакка̄ нисса̄ран̣а̄ ниттхаритум̣, там̣ ат̣т̣ха̄расавидхам̣ самма̄ваттанам̣ ваттантӣти аттхо. киттакам̣ ка̄лам̣ ваттам̣ пӯретаббанти? даса ва̄ пан̃ча ва̄ диваса̄ни. имасмин̃хи каммаккхандхаке еттакена ваттам̣ пӯритамева хоти.
наппат̣иппассамбхетаббаат̣т̣ха̄расака̄дикатха̄ нит̣т̣хита̄.
нийассакаммакатха̄
11. сеййасакаваттхусмим̣ – аписсу бхиккхӯ паката̄ти аписсу бхиккхӯ ниччам̣ бйа̄ват̣а̄ хонти. сесам̣ таджджанӣйе вуттасадисамева.
нийассакаммакатха̄ нит̣т̣хита̄.
пабба̄джанӣйакаммакатха̄
21. ассаджипунаббасукаваттху сан̇гха̄дисесаван̣н̣ана̄йам̣ вуттам̣.
27. ка̄йикена давена̄тиа̄дӣсу панеттха ка̄йико даво на̄ма ка̄йакӣл̣а̄ вуччати. сесапададвайепи есева найо. ка̄йико ана̄ча̄ро на̄ма ка̄йадва̄ре пан̃н̃аттасиккха̄падавӣтиккамо вуччати. сесадвайепи есева найо. ка̄йикам̣ упагха̄тикам̣ на̄ма ка̄йадва̄ре пан̃н̃аттасиккха̄падасса асиккханабха̄вена упахананам̣ вуччати; на̄санам̣ вина̄сананти аттхо. сесадвайепи есева найо. ка̄йико миччха̄джӣво на̄ма пат̣иккхиттаведжджакамма̄дивасена телапачанаарит̣т̣хапачана̄дӣни. ва̄часико миччха̄джӣво на̄ма гихӣнам̣ са̄санасампат̣иччхана̄рочана̄дӣни. ка̄йикава̄часико на̄ма тадубхайам̣. сесам̣ таджджанӣйе вуттанайамева.
пабба̄джанӣйакаммакатха̄ нит̣т̣хита̄.
пат̣иса̄ран̣ӣйакаммакатха̄
33. судхаммаваттхусмим̣ пана – анапалокетва̄ти на а̄пуччхитва̄. етадавоча̄ти ким̣ те гахапати тхера̄нам̣ пат̣ийаттанти саббам̣ вивара̄петва̄ дисва̄ етам̣ авоча. ека̄ ча кхо идха наттхи йадидам̣ тиласам̣гул̣ика̄ти йа̄ айам̣ тиласаккхалика̄ на̄ма вуччати, са̄ наттхӣти аттхо. тасса кира гахапатино вам̣се а̄димхи еко пӯвийо ахоси. тена нам̣ тхеро джа̄тийа̄ кхум̣сетука̄мо евама̄ха. йадева кин̃чӣти евам̣ бахум̣ буддхавачанам̣ ратанам̣ паха̄йа кин̃чидева тиласам̣гул̣ика̄вачанам̣ бха̄ситам̣. куккут̣апотакауда̄харан̣ена идам̣ дассети ‘‘йатха̄ со нева ка̄кавасситам̣ на куккут̣авасситам̣ ака̄си, евам̣ тайа̄пи нева бхиккхувачанам̣ на гихивачанам̣ вутта’’нти.
пат̣иса̄ран̣ӣйакаммакатха̄ нит̣т̣хита̄.
адхаммакамма̄дидва̄дасакакатха̄
37. асаммукха̄ катантиа̄дайо тика̄ вуттаппака̄ра̄ ева.
39. ан̇гасаманна̄гамо пуримехи асадисо. таттха йатха̄ ла̄бхам̣ на лабханти; евам̣ парисакканто параккаманто ала̄бха̄йа парисаккати на̄ма. еса найо анаттха̄дӣсу. таттха анаттхоти аттхабхан̇го. ана̄ва̄соти тасмим̣ т̣ха̄не авасанам̣. гихӣнам̣ буддхасса аван̣н̣анти гихӣнам̣ сантике буддхасса аван̣н̣ам̣ бха̄сати. дхаммикам̣ пат̣иссавам̣ на сачча̄петӣти йатха̄ саччо хоти, евам̣ на кароти; васса̄ва̄сам̣ пат̣иссун̣итва̄ на гаччхати, ан̃н̃ам̣ ва̄ еварӯпам̣ кароти. пан̃чаннам̣ бхиккхаветиа̄ди екан̇генапи камма̄рахабха̄вадассанаттхам̣ вуттам̣. сесаметтха утта̄наттхан̃чева, таджджанӣйе ча вуттанайамева.
адхаммакамма̄дидва̄дасакакатха̄ нит̣т̣хита̄.
а̄паттийа̄ адассане уккхепанӣйакаммакатха̄
46. чханнаваттхусмим̣ – а̄ва̄сапарампаран̃ча бхиккхаве сам̣сатха̄ти сабба̄ва̄сесу а̄рочетха.
50. бхан̣д̣анака̄ракотиа̄дӣсу бхан̣д̣ана̄дипаччайа̄ а̄паннам̣ а̄паттим̣ ропетва̄ тасса̄ адассанейева каммам̣ ка̄таббам̣. тика̄ вуттаппака̄ра̄ ева.
51. самма̄ваттана̄йам̣ панеттха течатта̄лӣса ватта̄ни. таттха на ануддхам̣сетабботи на чодетаббо. на бхиккху бхиккхӯхӣти ан̃н̃о бхиккху ан̃н̃ехи бхиккхӯхи на бхиндитаббо. на гихиддхаджоти ода̄таваттха̄ни аччхиннадасапуппхадаса̄ни ча на дха̄ретабба̄ни. на титтхийаддхаджоти кусачӣра̄дӣни на дха̄ретабба̄ни. на а̄са̄детабботи на апаса̄детаббо. анто ва̄ бахи ва̄ти виха̄расса анто ва̄ бахи ва̄. на титтхийа̄дипадаттайам̣ утта̄намева. сесам̣ саббам̣ па̄рива̄сикаккхандхаке ван̣н̣айисса̄ма. сесам̣ таджджанӣйе вуттанайамева. а̄паттийа̄ аппат̣икамме уккхепанӣйакаммам̣ имина̄ садисамева.
65. арит̣т̣хаваттху кхуддакаван̣н̣ана̄йам̣ вуттам̣. ‘‘бхан̣д̣анака̄рако’’тиа̄дӣсу йам̣ дит̣т̣хим̣ нисса̄йа бхан̣д̣ана̄дӣни кароти, тасса̄ аппат̣иниссаггейева каммам̣ ка̄таббам̣. сесам̣ таджджанӣйе вуттанайамева. самма̄ваттана̄йампи хи идха течатта̄лӣсам̣йева ватта̄нӣти.
а̄паттийа̄ адассане уккхепанӣйакаммакатха̄ нит̣т̣хита̄.
каммаккхандхакаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.
2. па̄рива̄сикаккхандхакам̣
па̄рива̄сикаваттакатха̄
75. па̄рива̄сикаккхандхаке – па̄рива̄сика̄ти парива̄сам̣ паривасанта̄. таттха чатуббидхо парива̄со – аппат̣иччханнапарива̄со, пат̣иччханнапарива̄со, суддхантапарива̄со, самодха̄напарива̄соти. тесу ‘‘йо, бхиккхаве, ан̃н̃опи ан̃н̃атиттхийапуббо имасмим̣ дхаммавинайе а̄кан̇кхати паббаджджам̣, а̄кан̇кхати упасампадам̣, тасса чатта̄ро ма̄се парива̄со да̄таббо’’ти (маха̄ва. 86) евам̣ маха̄кхандхаке вутто титтхийапарива̄со аппат̣иччханнапарива̄со на̄ма. таттха йам̣ ваттаббам̣ там̣ вуттамева. айам̣ пана идха анадхиппето. сеса̄ тайо йена сан̇гха̄дисеса̄патти а̄панна̄ чева хоти пат̣иччха̄дита̄ ча, тасса да̄табба̄. тесу йам̣ ваттаббам̣ там̣ самуччайаккхандхаке ваккха̄ма. ете пана идха адхиппета̄. тасма̄ етесу йам̣кин̃чи парива̄сам̣ паривасанта̄ ‘‘па̄рива̄сика̄’’ти ведитабба̄.
пакататта̄нам̣ бхиккхӯнанти т̣хапетва̄ навакатарам̣ па̄рива̄сикам̣ авасеса̄нам̣ антамасо мӯла̄йапат̣икассана̄раха̄дӣнампи. абхива̄данапаччут̣т̣ха̄нанти йам̣ те абхива̄дана̄дим̣ каронти, там̣ са̄дийанти, сампат̣иччханти; на пат̣иккхипантӣти аттхо. таттха са̄мӣчикамманти т̣хапетва̄ абхива̄дана̄дӣни ан̃н̃асса ануччхавикасса бӣджанава̄тада̄на̄дино а̄бхисама̄ча̄рикассетам̣ адхивачанам̣. а̄сана̄бхиха̄ранти а̄санасса абхихаран̣ам̣, а̄санам̣ гахетва̄ абхигаманам̣ пан̃н̃а̄панамева ва̄. сеййа̄бхиха̄репи есева найо. па̄додаканти па̄дадхованаудакам̣. па̄дапӣт̣ханти дхотапа̄дат̣т̣хапанакам̣. па̄дакатхаликанти адхотапа̄дат̣т̣хапанакам̣ па̄дагхам̣санам̣ ва̄. а̄патти дуккат̣асса̄ти саддхивиха̄рика̄нампи са̄дийантасса дуккат̣амева, тасма̄ те ваттабба̄ – ‘‘ахам̣ винайакаммам̣ кароми, майхам̣ ваттам̣ ма̄ каротха, ма̄ мам̣ га̄маппавесанам̣ а̄пуччхатха̄’’ти. саче саддха̄паббаджита̄ кулапутта̄ ‘‘тумхе, бханте, тумха̄кам̣ винайакаммам̣ каротха̄’’ти ватва̄ ваттам̣ каронти, га̄маппавесанампи а̄пуччхантийева, ва̄ритака̄лато пат̣т̣ха̄йа ана̄патти. митху йатха̄вуд̣д̣ханти па̄рива̄сикабхиккхӯнам̣ ан̃н̃аман̃н̃ам̣ йо йо вуд̣д̣хо тена тена навакатарасса са̄дитум̣.
пан̃ча йатха̄вуд̣д̣ханти пакататтехипи саддхим̣ вуд̣д̣хапат̣ипа̄т̣ийа̄ ева. тасма̄ па̄тимоккхе уддиссама̄не хаттхапа̄се нисӣдитум̣ ват̣т̣ати. маха̄паччарийам̣ пана ‘‘па̄л̣ийа̄ анисӣдитва̄ па̄л̣им̣ виха̄йа хаттхапа̄сам̣ амун̃чантена нисӣдитабба’’нти вуттам̣. па̄рисуддхиупосатхе карӣйама̄не сан̇гханавакат̣т̣ха̄не нисӣдитва̄ таттхева нисиннена аттано па̄л̣ийа̄ па̄рисуддхиупосатхо ка̄таббо. пава̄ран̣а̄йапи сан̇гханавакат̣т̣ха̄не нисӣдитва̄ таттхева нисиннена аттано па̄л̣ийа̄ пава̄ретаббам̣. сан̇гхена гхан̣т̣им̣ пахаритва̄ бха̄джӣйама̄нам̣ вассикаса̄т̣икампи аттано паттат̣т̣ха̄не гахетум̣ ват̣т̣ати.
он̣оджананти виссаджджанам̣ вуччати. саче хи па̄рива̄сикасса две тӣн̣и уддесабхатта̄дӣни па̄пун̣анти, ан̃н̃а̄ часса пуггаликабхаттапачча̄са̄ хоти, та̄ни пат̣ипа̄т̣ийа̄ гахетва̄ ‘‘бханте, хет̣т̣ха̄ га̄хетха, аджджа майхам̣ бхаттапачча̄са̄ аттхи, све ган̣хисса̄мӣ’’ти ватва̄ виссаджджетабба̄ни. евам̣ та̄ни пунадивасесу ган̣хитум̣ лабхати. пунадивасе саббапат̣хамам̣ етасса да̄таббанти курундийам̣ вуттам̣. йади пана на ган̣ха̄ти на виссаджджети, пунадивасе на лабхати, идам̣ он̣оджанам̣ на̄ма па̄рива̄сикассева одисса анун̃н̃а̄там̣. касма̄? тасса хи сан̇гханавакат̣т̣ха̄не нисиннасса бхаттагге йа̄гукхаджджака̄дӣни па̄пун̣анти ва̄ на ва̄, тасма̄ со ‘‘бхиккха̄ха̄рена ма̄ киламиттха̄’’ти идамасса сан̇гахакаран̣аттха̄йа одисса анун̃н̃а̄там̣.
бхаттанти а̄гата̄гатехи вуд̣д̣хапат̣ипа̄т̣ийа̄ гахетва̄ гантаббам̣ виха̄ре сан̇гхасса чатусса̄лабхаттам̣, етам̣ йатха̄вуд̣д̣хам̣ лабхати. па̄л̣ийа̄ пана гантум̣ ва̄ т̣ха̄тум̣ ва̄ на лабхати, тасма̄ па̄л̣ито осаккитва̄ хаттхапа̄се т̣хитена хаттхам̣ паса̄ретва̄ йатха̄ сено нипатитва̄ ган̣ха̄ти, евам̣ ган̣хитаббам̣. а̄ра̄микасаман̣уддесехи а̄хара̄петум̣ на лабхати. саче сайамева а̄харанти, ват̣т̣ати. ран̃н̃о маха̄пел̣абхаттепи есева найо. чатусса̄лабхатте пана саче он̣оджанам̣ каттука̄мо хоти, аттано аттха̄йа уккхитте пин̣д̣е ‘‘аджджа ме бхаттам̣ аттхи, све ган̣хисса̄мӣ’’ти ваттаббам̣. пунадивасе две пин̣д̣е лабхатӣти маха̄паччарийам̣ вуттам̣. уддесабхатта̄дӣнипи па̄л̣ито осаккитва̄ва гахетабба̄ни. йаттха пана нисӣда̄петва̄ паривисанти, таттха са̄ман̣ера̄нам̣ джет̣т̣хакена бхиккхӯнам̣ сан̇гханавакена хутва̄ нисӣдитаббам̣.
76. ида̄ни йа̄ айам̣ самма̄ваттана̄ вутта̄, таттха на упасампа̄детаббанти упаджджха̄йена хутва̄ на упасампа̄детаббам̣; ваттам̣ никкхипитва̄ пана упасампа̄детум̣ ват̣т̣ати. а̄чарийена хутва̄пи каммава̄ча̄ на са̄ветабба̄, ан̃н̃асмим̣ асати ваттам̣ никкхипитва̄ са̄ветум̣ ват̣т̣ати. на ниссайоти а̄гантука̄нам̣ ниссайо на да̄таббо. йехипи пакатийа̄ва ниссайо гахито, те ваттабба̄ – ‘‘ахам̣ винайакаммам̣ кароми, асукаттхерасса на̄ма сантике ниссайам̣ ган̣хатха, майхам̣ ваттам̣ ма̄ каротха, ма̄ мам̣ га̄маппавесанам̣ а̄пуччхатха̄’’ти. саче евам̣ вуттепи каронтийева, ва̄ритака̄лато пат̣т̣ха̄йа каронтесупи ана̄патти.
на са̄ман̣ероти ан̃н̃о са̄ман̣еро на гахетаббо. упаджджхам̣ датва̄ гахитаса̄ман̣ера̄пи ваттабба̄ – ‘‘ахам̣ винайакаммам̣ кароми, майхам̣ ваттам̣ ма̄ каротха, ма̄ мам̣ га̄маппавесанам̣ а̄пуччхатха̄’’ти. саче евам̣ вуттепи каронтийева, ва̄ритака̄лато пат̣т̣ха̄йа каронтесупи ана̄патти. бхиккхунова̄дакасаммути на̄ма а̄дхипаччат̣т̣ха̄набхӯта̄ти пат̣иккхитта̄, тасма̄ бхиккхусан̇гхасса ваттаббам̣ – ‘‘бханте, ахам̣ винайакаммам̣ кароми, бхиккхунова̄дакам̣ джа̄на̄тха̄’’ти, пат̣ибаласса ва̄ бхиккхусса бха̄ро ка̄таббо. а̄гата̄ бхиккхунийо ‘‘сан̇гхасантикам̣ гаччхатха, сан̇гхо во ова̄дада̄йакам̣ джа̄ниссатӣ’’ти ва̄ ‘‘ахам̣ винайакаммам̣ кароми, асукабхиккхусса на̄ма сантикам̣ гаччхатха, со во ова̄дам̣ дассатӣ’’ти ва̄ ваттабба̄.
са̄ а̄паттӣти суккависсат̣т̣хийа̄ парива̄се динне суккависсат̣т̣хи на̄паджджитабба̄. ан̃н̃а̄ ва̄ та̄дисика̄ти ка̄йасам̣сагга̄дигарука̄патти. тато ва̄ па̄пит̣т̣хатара̄ти па̄ра̄джика̄патти; саттасу хи а̄паттӣсу дуббха̄сита̄патти па̄пит̣т̣ха̄; дуккат̣а̄патти па̄пит̣т̣хатара̄; дуккат̣а̄патти па̄пит̣т̣ха̄, па̄т̣идесанӣйа̄патти па̄пит̣т̣хатара̄ти евам̣ па̄читтийатхуллаччайасан̇гха̄дисесапа̄ра̄джика̄паттӣсу найо нетаббо. та̄сам̣ ваттхӯсупи дуббха̄ситаваттху па̄пит̣т̣хам̣, дуккат̣аваттху па̄пит̣т̣хатаранти пуриманайенева бхедо ведитаббо. пан̣н̣аттиваджджасиккха̄паде пана ваттхупи а̄паттипи па̄пит̣т̣ха̄. локавадждже убхайампи па̄пит̣т̣хатарам̣.
камманти парива̄сакаммава̄ча̄ вуччати. там̣ каммам̣ ‘‘акатам̣ дуккат̣а’’нтиа̄дӣхи ва̄ ‘‘ким̣ идам̣ каммам̣ на̄ма касикаммам̣ гораккхакамма’’нтиа̄дӣхи ва̄ вачанехи на гарахитаббам̣. каммика̄ти йехи бхиккхӯхи каммам̣ катам̣, те вуччанти, те ‘‘ба̄ла̄ абйатта̄’’тиа̄дӣхи вачанехи на гарахитабба̄. на савачанӣйам̣ ка̄таббанти палибодхаттха̄йа ва̄ паккосанаттха̄йа ва̄ савачанӣйам̣ на ка̄таббам̣, палибодхаттха̄йа хи каронто ‘‘ахам̣ а̄йасмантам̣ имасмим̣ ваттхусмим̣ савачанӣйам̣ кароми, имамха̄ а̄ва̄са̄ екападампи ма̄ пакка̄ми, йа̄ва на там̣ адхикаран̣ам̣ вӯпасантам̣ хотӣ’’ти евам̣ кароти. паккосанаттха̄йа каронто ‘‘ахам̣ те савачанӣйам̣ кароми, ехи майа̄ саддхим̣ винайадхара̄нам̣ саммукхӣбха̄вам̣ гаччха̄ма̄’’ти евам̣ кароти; тадубхайампи на ка̄таббам̣.
на анува̄доти виха̄ре джет̣т̣хакат̣т̣ха̄нам̣ на ка̄таббам̣. па̄тимоккхуддесакена ва̄ дхаммаджджхесакена ва̄ на бхавитаббам̣. на̄пи терасасу саммутӣсу екасаммутивасена̄пи иссарийакаммам̣ ка̄таббам̣. на ока̄соти ‘‘кароту ме а̄йасма̄ ока̄сам̣, ахам̣ там̣ ваттука̄мо’’ти евам̣ пакататтасса ока̄со на ка̄ретаббо, ваттхуна̄ ва̄ а̄паттийа̄ ва̄ на чодетаббо, ‘‘айам̣ пуббе те досо’’ти на са̄ретаббо. на бхиккхӯхи сампайоджетаббанти ан̃н̃аман̃н̃ам̣ йоджетва̄ калахо на ка̄ретаббо.
пуратоти сан̇гхаттхерена хутва̄ пурато на гантаббам̣, два̄дасахаттхам̣ упача̄рам̣ мун̃читва̄ екакена гантаббам̣. нисӣданепи есева найо. а̄санапарийантоти бхаттагга̄дӣсу сан̇гханавака̄санам̣ вуччати; сва̄сса да̄таббо, таттха нисӣдитаббам̣. сеййа̄парийантоти сеййа̄нам̣ парийанто, саббала̄макам̣ ман̃чапӣт̣хам̣. айан̃хи вассаггена аттано паттат̣т̣ха̄не сеййам̣ гахетум̣ на лабхати. саббабхиккхӯхи вичинитва̄ гахита̄васеса̄ ман̇кулагӯтхабхарита̄ ветталата̄дивинаддха̄ ла̄макасеййа̄ асса да̄табба̄. виха̄рапарийантоти йатха̄ ча сеййа̄, евам̣ васанаа̄ва̄сопи вассаггена аттано паттат̣т̣ха̄не тасса на ват̣т̣ати. саббабхиккхӯхи вичинитва̄ гахита̄васеса̄ пана раджохатабхӯми джатукамӯсикабхарита̄ пан̣н̣аса̄ла̄ асса да̄табба̄. саче пакататта̄ саббе руккхамӯлика̄ аббхока̄сика̄ ча хонти, чханнам̣ на упенти, саббепи етехи виссат̣т̣ха̄ва̄са̄ на̄ма хонти. тесу йам̣ иччхати, там̣ лабхати. вассӯпана̄йикадивасе паччайам̣ екапассе т̣хатва̄ вассаггена ган̣хитум̣ лабхати. сена̄санам̣ на лабхати, нибаддхавасса̄ва̄сикам̣ сена̄санам̣ ган̣хитука̄мена ваттам̣ никкхипитва̄ гахетаббам̣.
тена ча со са̄дитабботи йам̣ асса а̄сана̄дипарийантам̣ бхиккхӯ денти, со ева са̄дитаббо. пуресаман̣ена ва̄ паччха̄саман̣ена ва̄ти н̃а̄типава̄ритат̣т̣ха̄не ‘‘еттаке бхиккхӯ гахетва̄ а̄гаччхатха̄’’ти нимантитена ‘‘бханте, асукам̣ на̄ма кулам̣ бхиккхӯ нимантеси, етха таттха гаччха̄ма̄’’ти евам̣ сам̣видха̄йа бхиккхӯ пуресаман̣е ва̄ паччха̄саман̣е ва̄ катва̄ на гантаббам̣. ‘‘бханте, асукасмим̣ на̄ма га̄ме манусса̄ бхиккхӯнам̣ а̄гаманам̣ иччханти, са̄дху ватасса саче тесам̣ сан̇гахам̣ кареййа̄тха̄’’ти евам̣ пана парийа̄йена катхетум̣ ват̣т̣ати.
на а̄ран̃н̃икан̇ганти а̄гата̄гата̄нам̣ а̄рочетум̣ хара̄йама̄нена а̄ран̃н̃икадхутан̇гам̣ на сама̄да̄таббам̣. йена̄пи пакатийа̄ сама̄диннам̣, тена дутийам̣ бхиккхум̣ гахетва̄ аран̃н̃е арун̣ам̣ ут̣т̣ха̄петаббам̣, на ча екакена ваттхаббам̣. татха̄ бхаттагга̄дӣсу а̄санапарийанте нисаджджа̄йа хара̄йама̄нена пин̣д̣апа̄тикадхутан̇гампи на сама̄да̄таббам̣. йо пана пакатийа̄ва пин̣д̣апа̄тико тасса пат̣иседхо наттхи.
на ча таппаччайа̄ти ‘‘нӣхат̣абхатто хутва̄ виха̄рейева нисӣдитва̄ бхун̃джанто раттийо ган̣айисса̄ми, гаччхато ме бхиккхум̣ дисва̄ ана̄рочентасса раттиччхедо сийа̄’’ти имина̄ ка̄ран̣ена пин̣д̣апа̄то на нӣхара̄петаббо. ма̄ мам̣ джа̄ним̣сӯти ‘‘ма̄ мам̣ екабхиккхупи джа̄на̄тӯ’’ти ча имина̄ аджджха̄сайена виха̄ре са̄ман̣ерехи пача̄петва̄ бхун̃джитумпи на лабхати. га̄мам̣ пин̣д̣а̄йа пависитаббамева. гила̄насса пана навакаммаа̄чарийупаджджха̄йакичча̄дипасутасса ва̄ виха̄рейева аччхитум̣ ват̣т̣ати. сачепи га̄ме анекасата̄ бхиккхӯ вичаранти, на сакка̄ хоти а̄рочетум̣, га̄мака̄ва̄сам̣ гантва̄ сабха̄гат̣т̣ха̄не васитум̣ ват̣т̣ати.
а̄гантукена̄ти кан̃чи виха̄рам̣ гатена таттха бхиккхӯнам̣ а̄рочетаббам̣. саче саббе екат̣т̣ха̄не т̣хите пассати, екат̣т̣ха̄не т̣хитенева а̄рочетаббам̣. атха руккхамӯла̄дӣсу висум̣ висум̣ т̣хита̄ хонти, таттха таттха гантва̄ а̄рочетаббам̣. сан̃чичча ана̄рочентасса раттиччхедо ча хоти, ваттабхеде ча дуккат̣ам̣. атха вичинанто екачче на пассати, раттиччхедова хоти, на ваттабхедадуккат̣ам̣.
а̄гантукасса̄ти аттано васанавиха̄рам̣ а̄гатасса̄пи екасса ва̄ бахӯнам̣ ва̄ вуттанайенева а̄рочетаббам̣. раттиччхедаваттабхеда̄пи четтха вуттанайенева ведитабба̄. саче а̄гантука̄ мухуттам̣ виссамитва̄ ва̄ ависсамитва̄ ева ва̄ виха̄рамаджджхена гаччханти, тесампи а̄рочетаббам̣. саче тасса аджа̄нантассева гаччханти, айан̃ча пана гатака̄ле джа̄на̄ти, гантва̄ а̄рочетаббам̣. сампа̄пун̣итум̣ асакконтасса раттиччхедова хоти, на ваттабхедадуккат̣ам̣. йепи антовиха̄рам̣ аппависитва̄ упача̄расӣмам̣ оккамитва̄ гаччханти, айан̃ча несам̣ чхаттасаддам̣ ва̄ укка̄ситасаддам̣ ва̄ кхипитасаддам̣ ва̄ сутва̄ва а̄гантукабха̄вам̣ джа̄на̄ти, гантва̄ а̄рочетаббам̣. гатака̄ле джа̄нантенапи анубандхитва̄ а̄рочетаббамева. сампа̄пун̣итум̣ асакконтасса раттиччхедова хоти, на ваттабхедадуккат̣ам̣. йопи раттим̣йева а̄гантва̄ раттим̣йева гаччхати, сописса раттиччхедам̣ кароти, ан̃н̃а̄татта̄ пана ваттабхедадуккат̣ам̣ наттхи. саче аджа̄нитва̄ва аббха̄нам̣ кароти, акатамева хотӣти курундийам̣ вуттам̣. тасма̄ адхика̄ раттийо гахетва̄ ка̄таббам̣, айам̣ апан̣н̣акапат̣ипада̄.
надӣа̄дӣсу на̄ва̄йа гаччхантампи паратӣре т̣хитампи а̄ка̄сена гаччхантампи паббататалааран̃н̃а̄дӣсу дӯре т̣хитампи бхиккхум̣ дисва̄ саче ‘‘бхиккхӯ’’ти ваваттха̄нам̣ аттхи, на̄ва̄дӣхи ва̄ гантва̄ маха̄саддам̣ катва̄ ва̄ вегена анубандхитва̄ ва̄ а̄рочетаббам̣, ана̄рочентасса раттиччхедо чева ваттабхедадуккат̣ан̃ча. саче ва̄йамантопи сампа̄пун̣итум̣ ва̄ са̄ветум̣ ва̄ на саккоти, раттиччхедова хоти, на ваттабхедадуккат̣ам̣. сан̇гхасена̄бхайаттхеро пана висайа̄висайена катхети – ‘‘висайе кира ана̄рочентасса раттиччхедо чева ваттабхедадуккат̣ан̃ча хоти, ависайе пана убхайампи наттхӣ’’ти. каравӣкатиссаттхеро ‘‘саман̣о айанти ваваттха̄намева пама̄н̣ам̣, сачепи ависайо хоти, ваттабхедадуккат̣амева наттхи, раттиччхедо пана хотийева̄’’ти а̄ха.
упосатхети ‘‘упосатхам̣ сампа̄пун̣исса̄ма̄’’ти а̄гантука̄ бхиккхӯ а̄гаччханти, иддхийа̄ гаччханта̄пи упосатхабха̄вам̣ н̃атва̄ отаритва̄ упосатхам̣ каронти, тасма̄ а̄гантукасодханаттхам̣ упосатхадивасе а̄рочетаббам̣. пава̄ран̣а̄йапи есева найо. гила̄ноти гантум̣ асаматтхо. дӯтена̄ти еттха анупасампаннам̣ песетум̣ на ват̣т̣ати, бхиккхум̣ песетва̄ а̄роча̄петаббам̣.
абхиккхуко а̄ва̄соти сун̃н̃авиха̄ро; йаттха екопи бхиккху наттхи, таттха ва̄саттха̄йа на гантаббам̣. на хи таттха вуттхараттийо ган̣анӯпика̄ хонти, пакататтена пана саддхим̣ ват̣т̣ати. дасавидхантара̄йе пана сачепи раттийо ган̣анӯпика̄ на хонти, антара̄йато паримуччанаттха̄йа гантаббамева. тена вуттам̣ – ‘‘ан̃н̃атра антара̄йа̄’’ти. на̄на̄сам̣ва̄сакехи саддхим̣ винайакаммам̣ ка̄тум̣ на ват̣т̣ати. тесам̣ ана̄рочанепи раттиччхедо наттхи, абхиккхука̄ва̄сасадисамева хоти. тена вуттам̣ – ‘‘йаттхассу бхиккхӯ на̄на̄сам̣ва̄сака̄’’ти. сесам̣ упосатхаккхандхаке вуттанайамева.
81. екаччханне а̄ва̄сетиа̄дӣсу а̄ва̄со на̄ма васанаттха̄йа катасена̄санам̣. ана̄ва̄со на̄ма четийагхарам̣ бодхигхарам̣ саммун̃джаниат̣т̣ако да̄руат̣т̣ако па̄нӣйама̄л̣о ваччакут̣и два̄ракот̣т̣хакоти евама̄ди. татийападена тадубхайампи гахитам̣. етесу йаттха каттхачи екаччханне чхаданато удакапатанат̣т̣ха̄напариччхинне ока̄се уккхиттако васитум̣ на лабхати. ‘‘па̄рива̄сико пана антоа̄ва̄сейева на лабхатӣ’’ти маха̄паччарийам̣ вуттам̣. маха̄ат̣т̣хакатха̄йам̣ пана ‘‘ависесена удакапа̄тена ва̄рита’’нти вуттам̣. курундийам̣ ‘‘етесу еттакесу пан̃чаван̣н̣аччхаданабаддхат̣т̣ха̄несу па̄рива̄сикасса ча уккхиттакасса ча пакататтена саддхим̣ удакапа̄тена ва̄рита’’нти вуттам̣. тасма̄ на̄нӯпача̄репи екаччханне на ват̣т̣ати. саче панеттха тадахупасампаннепи пакататте пат̣хамам̣ пависитва̄ нипанне сат̣т̣хивассопи па̄рива̄сико паччха̄ пависитва̄ джа̄нанто нипаджджати, раттиччхедо чева ваттабхедадуккат̣ан̃ча. аджа̄нантасса раттиччхедова на ваттабхедадуккат̣ам̣. саче пана тасмим̣ пат̣хамам̣ нипанне паччха̄ пакататто пависитва̄ нипаджджати, па̄рива̄сико ча джа̄на̄ти, раттиччхедо чева ваттабхедадуккат̣ан̃ча. но че джа̄на̄ти, раттиччхедова на ваттабхедадуккат̣ам̣.
вут̣т̣ха̄таббам̣ нимантетабботи тадахупасампаннампи дисва̄ вут̣т̣ха̄таббамева; вут̣т̣ха̄йа ча ‘‘ахам̣ имина̄ сукханисинно вут̣т̣ха̄пито’’ти параммукхена на гантаббам̣, ‘‘идам̣ а̄чарийа-а̄санам̣, еттха нисӣдатха̄’’ти евам̣ нимантетаббойева. навакена пана ‘‘маха̄тхерам̣ обаддхам̣ каромӣ’’ти па̄рива̄сикаттхерасса сантикам̣ на гантаббам̣. ека̄санети сама̄навассика̄сане ман̃че ва̄ пӣт̣хе ва̄. на чхама̄йам̣ нисиннети пакататте бхӯмийам̣ нисинне итарена антамасо тин̣асантха̄репи уччатаре ва̄лика̄талепи ва̄ на нисӣдитаббам̣, два̄дасахаттхам̣ пана упача̄рам̣ мун̃читва̄ нисӣдитум̣ ват̣т̣ати. екачан̇камети саха̄йена вийа саддхим̣ чан̇каманто екасмим̣ чан̇каме.
чхама̄йам̣ чан̇камантанти чхама̄йам̣ чан̇каманте, айамева ва̄ па̄т̣хо. айам̣ панеттха аттхо – акатапариччхеда̄йа бхӯмийа̄ чан̇каманте париччхедам̣ катва̄ ва̄ликам̣ а̄киритва̄ а̄ламбанам̣ йоджетва̄ катачан̇каме нӣчепи на чан̇камитаббам̣, ко пана ва̄до ит̣т̣хака̄чайасампанне ведика̄париккхиттети! саче пана па̄ка̄рапариккхитто хоти два̄ракот̣т̣хакайутто паббатантараванантарагумбантаресу ва̄ суппат̣иччханно, та̄дисе чан̇каме чан̇камитум̣ ват̣т̣ати. аппат̣иччханнепи упача̄рам̣ мун̃читва̄ ват̣т̣ати.
вуд̣д̣хатарена̄ти еттха саче вуд̣д̣хатаре па̄рива̄сике пат̣хамам̣ нипанне итаро джа̄нанто паччха̄ нипаджджати, раттиччхедо часса хоти ваттабхеде ча дуккат̣ам̣. вуд̣д̣хатарасса пана раттиччхедова на ваттабхедадуккат̣ам̣. аджа̄нитва̄ нипаджджати, двиннампи ваттабхедо наттхи, раттиччхедо пана хоти. атха навакапа̄рива̄сике пат̣хамам̣ нипанне вуд̣д̣хатаро паччха̄ нипаджджати, навако ча джа̄на̄ти, ратти часса чхиджджати, ваттабхеде ча дуккат̣ам̣ хоти. вуд̣д̣хатарасса раттиччхедова на ваттабхедо. но че джа̄на̄ти, двиннампи ваттабхедо наттхи, раттиччхедо пана хоти. саче двепи апаччха̄пуримам̣ нипаджджанти, вуд̣д̣хатарасса раттиччхедова итарасса ваттабхедопӣти курундийам̣ вуттам̣. две па̄рива̄сика̄ самавасса̄, еко пат̣хамам̣ нипанно, еко джа̄нантова паччха̄ нипаджджати, ратти ча чхиджджати, ваттабхеде ча дуккат̣ам̣. пат̣хамам̣ нипаннасса раттиччхедова на ваттабхедо. саче паччха̄ нипаджджантопи на джа̄на̄ти, двиннампи ваттабхедо наттхи, раттиччхедо пана хоти. саче двепи апаччха̄пуримам̣ нипаджджанти, двиннампи раттиччхедойева, на ваттабхедо. саче хи две па̄рива̄сика̄ екато васеййум̣, те ан̃н̃аман̃н̃асса аджджха̄ча̄рам̣ н̃атва̄ ага̄рава̄ ва̄ виппат̣иса̄рино ва̄ хутва̄ па̄пит̣т̣хатарам̣ ва̄ а̄паттим̣ а̄паджджеййум̣ виббхамеййум̣ ва̄, тасма̄ несам̣ сахасеййа̄ саббаппака̄рена пат̣иккхитта̄. сесам̣ вуттанайенева ведитаббам̣. мӯла̄йапат̣икассана̄раха̄дайо четтха па̄рива̄сика̄нам̣ пакататтат̣т̣ха̄не т̣хита̄ти ведитабба̄.
па̄рива̄сикачатуттхо че, бхиккхаве, парива̄санти еттха па̄рива̄сикам̣ чатуттхам̣ катва̄ ан̃н̃асса парива̄сада̄на̄дӣни ка̄тум̣ на ват̣т̣ати. етесвева̄йам̣ ган̣апӯрако на хоти, сесасан̇гхакаммесу хоти. ган̣е пана аппахонте ваттам̣ никкхипа̄петва̄ ган̣апӯрако ка̄табботи.
83. имам̣ пана ваттакатхам̣ сутва̄ винайадхараупа̄литтхерасса рахогатасса евам̣ паривитакко удапа̄ди – ‘‘бхагавата̄ баху па̄рива̄сикаваттам̣ пан̃н̃аттам̣, катихи ну кхо еттха ка̄ран̣ехи раттиччхедо хотӣ’’ти! со бхагавантам̣ упасан̇камитва̄ таматтхам̣ пуччхи. бхагава̄ часса бйа̄ка̄си. тена вуттам̣ – ‘‘атха кхо а̄йасма̄ упа̄ли…пе… раттиччхеда̄’’ти. таттха сахава̄соти йва̄йам̣ пакататтена бхиккхуна̄ саддхим̣ екаччханнетиа̄дина̄ найена вутто екато ва̄со. виппава̄соти екакассева ва̄со. ана̄рочана̄ти а̄гантука̄дӣнам̣ ана̄рочана̄. етесу тӣсу екекена ка̄ран̣ена раттиччхедо хоти.
84. на сакконтӣти сан̇гхасса махантата̄йа таттха таттха гантва̄ саббесам̣ а̄рочетум̣ асакконта̄ содхетум̣ на сакконти. парива̄сам̣ никкхипа̄ми, ваттам̣ никкхипа̄мӣти имесу двӣсу падесу екена̄пи никкхиттова хоти парива̄со; двӣхи суниккхиттойева. сама̄да̄непи есева найо. евам̣ ваттам̣ сама̄дийитва̄ паривуттхапарива̄сасса ма̄наттам̣ ган̣хато пуна ваттасама̄да̄накиччам̣ наттхи, сама̄диннаваттойева хеса тасма̄сса чха̄раттам̣ ма̄наттам̣ да̄таббам̣, чин̣н̣ама̄натто аббхетаббо. евам̣ ана̄паттико хутва̄ суддханте патит̣т̣хито тиссо сиккха̄ пӯретва̄ дуккхассантам̣ кариссатӣти.
па̄рива̄сикаваттакатха̄ нит̣т̣хита̄.
мӯла̄йапат̣икассана̄рахаваттакатха̄
86. мӯла̄йапат̣икассана̄раха̄ бхиккхӯ са̄дийанти пакататта̄нанти т̣хапетва̄ навакатарам̣ мӯла̄йапат̣икассана̄рахам̣ авасеса̄нам̣ антамасо па̄рива̄сика̄дӣнампи. имесан̃хи па̄рива̄сикамӯла̄йапат̣икассана̄рахама̄натта̄рахама̄натта̄ча̄рикаббха̄на̄раха̄нам̣ пан̃чаннам̣ т̣хапетва̄ аттано аттано навакатарам̣, сеса̄ саббе пакататта̄ ева. касма̄? митху йатха̄вуд̣д̣хам̣ абхива̄дана̄дӣнам̣ анун̃н̃а̄татта̄. тена вуттам̣ – ‘‘авасеса̄нам̣ антамасо па̄рива̄сика̄дӣнампӣ’’ти. мӯла̄йапат̣икассана̄раха̄дилаккхан̣ам̣ пана несам̣ парато а̄вибхависсати. сесаметтха ито паресу ча ма̄натта̄раха̄диваттесу па̄рива̄сикаватте вуттанайенева ведитаббам̣.
87. мӯла̄йапат̣икассана̄рахачатуттхо четиа̄дӣсупи йатхева па̄рива̄сико; евам̣ етепи етесу винайакаммесу ган̣апӯрака̄ на хонти, сесасан̇гхакаммесу хонти.
мӯла̄йапат̣икассана̄рахаваттакатха̄ нит̣т̣хита̄.
ма̄наттача̄рикаваттакатха̄
90. ма̄наттача̄рикасса ваттесу ‘‘девасикам̣ а̄рочетабба’’нти висесо.
92. раттиччхедесу ӯне ган̣ети еттха ган̣оти чатта̄ро ва̄ атирека̄ ва̄; тасма̄ сачепи тӣхи бхиккхӯхи саддхим̣ васати, раттиччхедо хотийева. ма̄наттаниккхепасама̄да̄несу вуттасадисова виниччхайо. сесам̣ саббаттха утта̄намева̄ти.
ма̄наттача̄рикаваттакатха̄ нит̣т̣хита̄.
па̄рива̄сикаккхандхакаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.
3. самуччайаккхандхакам̣
суккависсат̣т̣хикатха̄
97. самуччайаккхандхаке – чха̄раттам̣ ма̄наттанти еттха чатуббидхам̣ ма̄наттам̣ – аппат̣иччханнама̄наттам̣, пат̣иччханнама̄наттам̣, паккхама̄наттам̣, самодха̄нама̄наттанти. таттха аппат̣иччханнама̄наттам̣ на̄ма – йам̣ аппат̣иччханна̄йа а̄паттийа̄ парива̄сам̣ адатва̄ кевалам̣ а̄паттим̣ а̄паннабха̄венева ма̄натта̄рахасса ма̄наттам̣ диййати. пат̣иччханнама̄наттам̣ на̄ма – йам̣ пат̣иччханна̄йа а̄паттийа̄ паривуттхапарива̄сасса диййати. паккхама̄наттам̣ на̄ма – йам̣ пат̣иччханна̄йа ва̄ аппат̣иччханна̄йа ва̄ а̄паттийа̄ аддхама̄сам̣ бхиккхунӣнам̣ диййати. самодха̄нама̄наттам̣ на̄ма – йам̣ одха̄йа екато катва̄ диййати. тесу идам̣ ‘‘аппат̣иччханна̄йа чха̄раттам̣ ма̄натта’’нти вачанато ‘‘аппат̣иччханнама̄натта’’нти ведитаббам̣. там̣ дентена саче екам̣ а̄паттим̣ а̄панно хоти, идха вуттанайена да̄таббам̣. саче две ва̄ тиссо ва̄ татуттарим̣ ва̄ а̄панно, йатхева ‘‘екам̣ а̄патти’’нти вуттам̣; евам̣ ‘‘две а̄паттийо, тиссо а̄паттийо’’ти ваттаббам̣. татуттари пана сачепи сатам̣ ва̄ сахассам̣ ва̄ хоти, ‘‘самбахула̄’’ти ваттаббам̣. на̄на̄ваттхука̄йопи екато катва̄ да̄табба̄, та̄сам̣ да̄навидхим̣ парива̄сада̄не катхайисса̄ма.
евам̣ а̄паттивасена каммава̄чам̣ катва̄ динне ма̄натте ‘‘еваметам̣ дха̄райа̄мӣ’’ти каммава̄ча̄парийоса̄не ма̄л̣акасӣма̄йамева ‘‘ма̄наттам̣ сама̄дийа̄ми, ваттам̣ сама̄дийа̄мӣ’’ти вуттанайена ваттам̣ сама̄да̄таббам̣. ваттам̣ сама̄дийитва̄ таттхева сан̇гхасса а̄рочетаббам̣, а̄рочентена ча евам̣ а̄рочетаббам̣ –
‘‘ахам̣, бханте, екам̣ а̄паттим̣ а̄паджджим̣ сан̃четаникам̣ суккависсат̣т̣хим̣ аппат̣иччханнам̣, сохам̣ сан̇гхам̣ екисса̄ а̄паттийа̄ сан̃четаника̄йа суккависсат̣т̣хийа̄ аппат̣иччханна̄йа чха̄раттам̣ ма̄наттам̣ йа̄чим̣, тасса ме сан̇гхо екисса̄ а̄паттийа̄ сан̃четаника̄йа суккависсат̣т̣хийа̄ аппат̣иччханна̄йа чха̄раттам̣ ма̄наттам̣ ада̄си. сохам̣ ма̄наттам̣ чара̄ми, ведайа̄махам̣, бханте ‘ведайатӣ’ти мам̣ сан̇гхо дха̄ретӯ’’ти.
иман̃ча пана аттхам̣ гахетва̄ йа̄йа ка̄йачи бха̄са̄йа а̄рочетум̣ ват̣т̣атийева. а̄рочетва̄ саче никкхипитука̄мо, вуттанайенева сан̇гхамаджджхе никкхипитаббам̣. ма̄л̣акато бхиккхӯсу никкхантесу екассапи сантике никкхипитум̣ ват̣т̣ати. ма̄л̣акато никкхамитва̄ сатим̣ пат̣илабхантена сахагаччхантасса сантике никкхипитаббам̣. саче сопи пакканто, ан̃н̃асса йасса ма̄л̣аке на̄рочитам̣, тасса а̄рочетва̄ никкхипитаббам̣. а̄рочентена пана аваса̄не ‘‘ведайатӣти мам̣ а̄йасма̄ дха̄ретӯ’’ти ваттаббам̣. двиннам̣ а̄рочентена ‘‘а̄йасманта̄ дха̄рентӯ’’ти, тин̣н̣ам̣ а̄рочентена ‘‘а̄йасманто дха̄рентӯ’’ти ваттаббам̣. никкхиттака̄лато пат̣т̣ха̄йа пакататтат̣т̣ха̄не тит̣т̣хати.
саче аппабхиккхуко виха̄ро хоти, сабха̄га̄ бхиккхӯ васанти, ваттам̣ аниккхипитва̄ антовиха̄рейева раттийо ган̣етабба̄. атха на сакка̄ содхетум̣, вуттанайенева ваттам̣ никкхипитва̄ паччӯсасамайе чатӯхи пан̃чахи ва̄ бхиккхӯхи саддхим̣ париккхиттасса виха̄расса париккхепато, апариккхиттасса париккхепа̄рахат̣т̣ха̄нато две лед̣д̣упа̄те атиккамитва̄ маха̄маггато оккамма гумбена ва̄ ватийа̄ ва̄ пат̣иччханнат̣т̣ха̄не нисӣдитаббам̣. антоарун̣ейева вуттанайена ваттам̣ сама̄дийитва̄ а̄рочетаббам̣. саче ан̃н̃о кочи бхиккху кеначидева каран̣ӣйена там̣ т̣ха̄нам̣ а̄гаччхати, саче еса там̣ пассати, саддам̣ ва̄сса сун̣а̄ти, а̄рочетаббам̣. ана̄рочентасса раттиччхедо чева ваттабхедо ча.
атха два̄дасахаттхам̣ упача̄рам̣ оккамитва̄ аджа̄нантассева гаччхати, раттиччхедо хоти ева, ваттабхедо пана наттхи. а̄рочитака̄лато пат̣т̣ха̄йа ча екам̣ бхиккхум̣ т̣хапетва̄ сесехи сати каран̣ӣйе гантумпи ват̣т̣ати. арун̣е ут̣т̣хите тасса бхиккхусса сантике ваттам̣ никкхипитаббам̣. саче сопи кеначи каммена пуреарун̣ейева гаччхати, ан̃н̃ам̣ виха̄рато никкхантам̣ ва̄ а̄гантукам̣ ва̄ йам̣ пат̣хамам̣ пассати, тасса сантике а̄рочетва̄ ваттам̣ никкхипитаббам̣. айан̃ча йасма̄ ган̣асса а̄рочетва̄ бхиккхӯнан̃ча аттхибха̄вам̣ саллаккхетва̄ва васи, тенасса ӯне ган̣е чаран̣адосо ва̄ виппава̄со ва̄ на хоти. саче на кан̃чи пассати, виха̄рам̣ гантва̄ аттана̄ саддхим̣ гатабхиккхӯсу екасса сантике никкхипитаббанти маха̄суматтхеро а̄ха. маха̄падуматтхеро пана ‘‘йам̣ пат̣хамам̣ пассати, тасса а̄рочетва̄ никкхипитаббам̣; айам̣ никкхиттаваттасса париха̄ро’’ти а̄ха.
евам̣ чха̄раттам̣ ма̄наттам̣ акхан̣д̣ам̣ чаритва̄ йаттха сийа̄ вӣсатиган̣о бхиккхусан̇гхо, таттха со бхиккху аббхетаббо. аббхентехи ча пат̣хамам̣ аббха̄на̄рахо ка̄таббо. айан̃хи никкхиттаваттатта̄ пакататтат̣т̣ха̄не т̣хито, пакататтасса ча аббха̄нам̣ ка̄тум̣ на ват̣т̣ати, тасма̄ ваттам̣ сама̄да̄петаббо. ватте сама̄динне аббха̄на̄рахо хоти. тена̄пи ваттам̣ сама̄дийитва̄ а̄рочетва̄ аббха̄нам̣ йа̄читаббам̣. аниккхиттаваттасса пуна ваттасама̄да̄накиччам̣ наттхи. со хи чха̄ратта̄тиккаменева аббха̄на̄рахо хоти, тасма̄ со аббхетаббо. татра йва̄йам̣ ‘‘еван̃ча пана, бхиккхаве, аббхетаббо’’ти па̄л̣ийам̣йева аббха̄навидхи вутто, айан̃ча ека̄паттивасена вутто. саче пана две тиссо самбахула̄ ва̄ екаваттхука̄ ва̄ на̄на̄ваттхука̄ ва̄ а̄паттийо хонти, та̄сам̣ васена каммава̄ча̄ ка̄табба̄. евам̣ аппат̣иччханнама̄наттам̣ да̄таббам̣. пат̣иччханнама̄наттам̣ пана йасма̄ пат̣иччханна̄йа а̄паттийа̄ паривуттхапарива̄сасса да̄таббам̣ хоти, тасма̄ нам̣ парива̄сакатха̄йам̣йева катхайисса̄ма.
парива̄сакатха̄
102. ‘‘тена хи, бхиккхаве, сан̇гхо уда̄йисса бхиккхуно екисса̄ а̄паттийа̄ сан̃четаника̄йа суккависсат̣т̣хийа̄ ека̄хапат̣иччханна̄йа ека̄хапарива̄сам̣ детӯ’’тиа̄дина̄ найена па̄л̣ийам̣ анекехи а̄ка̄рехи парива̄со ча ма̄наттан̃ча вуттам̣. тасса йасма̄ а̄гата̄гатат̣т̣ха̄не виниччхайо вуччама̄но па̄л̣и вийа ативиттха̄рам̣ а̄паджджати, на ча сакка̄ хоти сукхена париггахетум̣, тасма̄ нам̣ самодха̄нетва̄ идхева дассайисса̄ма.
айан̃хи идха адхиппето парива̄со на̄ма – пат̣иччханнапарива̄со, суддхантапарива̄со, самодха̄напарива̄соти тивидхо хоти. таттха пат̣иччханнапарива̄со та̄ва йатха̄пат̣иччханна̄йа а̄паттийа̄ да̄таббо. кассачи хи ека̄хапат̣иччханна̄ а̄патти хоти йатха̄ айам̣ уда̄йиттхерасса, кассачи двӣха̄дипат̣иччханна̄ йатха̄ парато а̄гата̄ уда̄йиттхерассева, кассачи ека̄ а̄патти хоти йатха̄ айам̣, кассачи две тиссо татуттари ва̄ йатха̄ парато а̄гата̄, тасма̄ пат̣иччханнапарива̄сам̣ дентена пат̣хамам̣ та̄ва пат̣иччханнабха̄во джа̄нитаббо.
айан̃хи а̄патти на̄ма дасаха̄ка̄рехи пат̣иччханна̄ хоти. таттха̄йам̣ ма̄тика̄ – а̄патти ча хоти а̄паттисан̃н̃ӣ ча, пакататто ча хоти пакататтасан̃н̃ӣ ча, анантара̄йико ча хоти анантара̄йикасан̃н̃ӣ ча, паху ча хоти пахусан̃н̃ӣ ча, чха̄детука̄мо ча хоти чха̄дети ча̄ти.
таттха а̄патти ча хоти а̄паттисан̃н̃ӣ ча̄ти йам̣ а̄панно, са̄ а̄паттийева хоти. сопи ча таттха а̄паттисан̃н̃ӣйева. ити джа̄нанто чха̄дети, чханна̄ва хоти. атха пана̄йам̣ таттха ана̄паттисан̃н̃ӣ, аччханна̄ хоти, ана̄патти пана а̄паттисан̃н̃а̄йапи ана̄паттисан̃н̃а̄йапи чха̄дентена̄пи аччха̄дита̄ва хоти. лахукам̣ ва̄ гарука̄ти гарукам̣ ва̄ лахука̄ти чха̄дети, аладжджипаккхе тит̣т̣хати, а̄патти пана аччханна̄ хоти. гарукам̣ лахука̄ти ман̃н̃ама̄но десети, нева десита̄ хоти, на чханна̄. гарукам̣ гарука̄ти н̃атва̄ чха̄дети, чханна̄ хоти. гарукалахукабха̄вам̣ на джа̄на̄ти, а̄паттим̣ чха̄демӣти чха̄дети, чханна̄ва хоти.
пакататтоти тивидхам̣ уккхепанӣйакаммам̣ акато – со че пакататтасан̃н̃ӣ хутва̄ чха̄дети, чханна̄ хоти. атха ‘‘майхам̣ сан̇гхена каммам̣ ката’’нти апакататтасан̃н̃ӣ хутва̄ чха̄дети, аччханна̄ хоти. апакататтена пакататтасан̃н̃ина̄ ва̄ апакататтасан̃н̃ина̄ ва̄ чха̄дита̄пи аччханна̄ва хоти. вуттампи четам̣ –
‘‘а̄паджджати гарукам̣ са̄васесам̣,
чха̄дети ана̄дарийам̣ пат̣ичча;
на бхиккхунӣ но ча пхусеййа ваджджам̣,
пан̃ха̄ меса̄ кусалехи чинтита̄’’ти. (пари. 481);
айан̃хи пан̃хо уккхиттакена катхито.
анантара̄йикоти йасса дасасу антара̄йесу екопи наттхи, со че анантара̄йикасан̃н̃ӣ хутва̄ чха̄дети, чханна̄ хоти. сачепи со бхӣрукаджа̄тиката̄йа андхака̄ре амануссачан̣д̣амигабхайена антара̄йикасан̃н̃ӣ хутва̄ чха̄дети, аччханна̄ва хоти. йасса хи паббатавиха̄ре васантасса кандарам̣ ва̄ надим̣ ва̄ атиккамитва̄ а̄рочетаббам̣ хоти, антара̄магге ча чан̣д̣ава̄л̣ааманусса̄дибхайам̣ аттхи, магге аджагара̄ нипаджджанти, надӣ пӯра̄ хоти, екасмим̣ пана сатийева антара̄йе антара̄йикасан̃н̃ӣ хутва̄ чха̄дети, аччханна̄ва хоти. антара̄йикасса пана антара̄йикасан̃н̃а̄йа ва̄ анантара̄йикасан̃н̃а̄йа ва̄ чха̄дайато аччханна̄ва хоти.
пахӯти йо саккоти бхиккхуно сантикам̣ гантун̃чева а̄рочетун̃ча; со че пахусан̃н̃ӣ хутва̄ чха̄дети, чханна̄ хоти. сачасса мукхе аппаматтако ган̣д̣о ва̄ хоти, ханукава̄то ва̄ виджджхати, данто ва̄ руджджати, бхиккха̄ ва̄ манда̄ ладдха̄ хоти, та̄ватакена пана нева ваттум̣ на саккоти на гантум̣; апича кхо на саккомӣти сан̃н̃ӣ хоти, айам̣ паху хутва̄ аппахусан̃н̃ӣ на̄ма. имина̄ чха̄дита̄пи аччха̄дита̄. аппахуна̄ пана ваттум̣ ва̄ гантум̣ ва̄ асаматтхена пахусан̃н̃ина̄ ва̄ аппахусан̃н̃ина̄ ва̄ чха̄дита̄ хоту, аччха̄дита̄ва.
чха̄детука̄мо ча хоти чха̄дети ча̄ти идам̣ утта̄наттхамева. саче пана чха̄десса̄мӣти дхураниккхепам̣ катва̄ пуребхатте ва̄ паччха̄бхатте ва̄ пат̣хамайа̄ма̄дӣсу ва̄ ладжджидхаммам̣ оккамитва̄ антоарун̣ейева а̄рочети, айам̣ чха̄детука̄мо на чха̄дети на̄ма.
йасса пана абхиккхуке т̣ха̄не васантасса а̄паттим̣ а̄паджджитва̄ сабха̄гасса бхиккхуно а̄гаманам̣ а̄гаментасса сабха̄гасантикам̣ ва̄ гаччхантасса аддхама̄сопи ма̄сопи атиккамати, айам̣ на чха̄детука̄мо чха̄дети на̄ма, айампи аччханна̄ва хоти.
йо пана а̄паннаматтова аггим̣ аккантапурисо вийа сахаса̄ апаккамитва̄ сабха̄гат̣т̣ха̄нам̣ гантва̄ а̄ви кароти, айам̣ на чха̄детука̄мова на чха̄дети на̄ма. саче пана сабха̄гам̣ дисва̄пи ‘‘айам̣ ме упаджджха̄йо ва̄ а̄чарийо ва̄’’ти ладжджа̄йа на̄рочети, чханна̄ва хоти а̄патти. упаджджха̄йа̄дибха̄во хи идха аппама̄н̣ам̣ аверисабха̄гаматтамева пама̄н̣ам̣, тасма̄ аверисабха̄гасса сантике а̄рочетабба̄.
йо пана висабха̄го хоти сутва̄ пака̄сетука̄мо, еварӯпасса упаджджха̄йасса̄пи сантике на а̄рочетабба̄. таттха пуребхаттам̣ ва̄ а̄паттим̣ а̄панно хоту паччха̄бхаттам̣ ва̄, дива̄ ва̄ раттим̣ ва̄ йа̄ва арун̣ам̣ на уггаччхати та̄ва а̄рочетаббам̣. уддхасте арун̣е пат̣иччханна̄ хоти, пат̣иччха̄данапаччайа̄ ча дуккат̣ам̣ а̄паджджати. сабха̄гасан̇гха̄дисесам̣ а̄паннасса пана сантике а̄ви ка̄тум̣ на ват̣т̣ати. саче а̄ви кароти, а̄патти а̄виката̄ хоти, дуккат̣а̄ пана на муччати, тасма̄ суддхасса сантике а̄вика̄табба̄. а̄викаронто ча ‘‘туйхам̣ сантике екам̣ а̄паттим̣ а̄викаромӣ’’ти ва̄ ‘‘а̄чиккха̄мӣ’’ти ва̄ ‘‘а̄рочемӣ’’ти ва̄ ‘‘мама екам̣ а̄паттим̣ а̄паннабха̄вам̣ джа̄на̄хӣ’’ти ва̄ вадату, ‘‘екам̣ гарука̄паттим̣ а̄викаромӣ’’тиа̄дина̄ ва̄ найена вадату, саббехипи а̄ка̄рехи аппат̣иччханна̄ва хотӣти курундийам̣ вуттам̣. саче пана лахука̄паттим̣ а̄викаромӣтиа̄дина̄ найена вадати, пат̣иччханна̄ хоти, ваттхум̣ а̄рочети, а̄паттим̣ а̄рочети, убхайам̣ а̄рочети, тивидхена̄пи а̄рочита̄ва хоти. ити има̄ни даса ка̄ран̣а̄ни упалаккхетва̄ пат̣иччханнапарива̄сам̣ дентена пат̣хамамева пат̣иччханнабха̄во джа̄нитаббо.
тато пат̣иччханнадивасе ча а̄паттийо ча саллаккхетва̄ саче ека̄хапат̣иччханна̄ хоти – ‘‘ахам̣, бханте, екам̣ а̄паттим̣ а̄паджджим̣ сан̃четаникам̣ суккависсат̣т̣хим̣ ека̄хапат̣иччханна’’нти евам̣ йа̄ча̄петва̄ идха вуттанайенева каммава̄чам̣ ватва̄ парива̄со да̄таббо. атха двӣхатӣха̄дипат̣иччханна̄ хоти, двӣхапат̣иччханнам̣ тӣхапат̣иччханнам̣ чатӯхапат̣иччханнам̣ пан̃ча̄хапат̣иччханнам̣ чха̄хапат̣иччханнам̣ сатта̄хапат̣иччханнам̣ ат̣т̣ха̄хапат̣иччханнам̣ нава̄хапат̣иччханнам̣ даса̄хапат̣иччханнам̣ ека̄даса̄хапат̣иччханнам̣ два̄даса̄хапааччханнам̣ тераса̄хапат̣иччханнам̣ чуддаса̄хапат̣иччханнанти евам̣ йа̄ва чуддаса диваса̄ни дивасавасена йоджана̄ ка̄табба̄. пан̃чадаса диваса̄ни пат̣иччханна̄йа паккхапат̣иччханнанти ватва̄ йоджана̄ ка̄табба̄. тато йа̄ва екӯнатим̣сатимо дивасо, та̄ва атирекапаккхапат̣иччханнанти.
тато ма̄сапат̣иччханнам̣ атирекама̄сапат̣иччханнам̣ двема̄сапат̣иччханнам̣ атирекадвема̄сапат̣иччханнам̣ тема̄сапат̣иччханнам̣ атирекатема̄сапат̣иччханнам̣ чатума̄сапат̣иччханнам̣ атирекачатума̄сапат̣иччханнам̣ пан̃чама̄сапат̣иччханнам̣ атирекапан̃чама̄сапат̣иччханнам̣ чхама̄сапат̣иччханнам̣ атирекачхама̄сапат̣иччханнам̣ саттама̄сапат̣иччханнам̣ атирекасаттама̄сапат̣иччханнам̣ ат̣т̣хама̄сапат̣иччханнам̣ атирекаат̣т̣хама̄сапат̣иччханнам̣ навама̄сапат̣иччханнам̣ атиреканавама̄сапат̣иччханнам̣ дасама̄сапат̣иччханнам̣ атирекадасама̄сапат̣иччханнам̣ ека̄дасама̄сапат̣иччханнам̣ атирекаека̄дасама̄сапат̣иччханнанти евам̣ йоджана̄ ка̄табба̄. сам̣ваччхаре парипун̣н̣е екасам̣ваччхарапат̣иччханнанти. тато парам̣ атирекаекасам̣ваччхара… двесам̣ваччхара… атирекадвесам̣ваччхара… тисам̣ваччхара… атиракетисам̣ваччхара… чатусам̣ваччхара… атирекачатусам̣ваччхара… пан̃часам̣ваччхара… атирекапан̃часам̣ваччхарапат̣иччханнанти евам̣ йа̄ва сат̣т̣хисам̣ваччхара… атирекасат̣т̣хисам̣ваччхарапат̣иччханнанти ва̄ тато ва̄ бхиййопи ватва̄ йоджана̄ ка̄табба̄.
саче пана две тиссо татуттари ва̄ а̄паттийо хонти, йатха̄ идха екам̣ а̄паттинти вуттам̣; евам̣ две а̄паттийо тиссо а̄паттийоти ваттаббам̣. тато парам̣ пана сатам̣ ва̄ хоту сахассам̣ ва̄, самбахула̄ти ваттум̣ ват̣т̣ати. на̄на̄ваттхука̄супи ‘‘ахам̣, бханте, самбахула̄ сан̇гха̄дисеса̄ а̄паттийо а̄паджджим̣ – екам̣ суккависсат̣т̣хим̣, екам̣ ка̄йасам̣саггам̣, екам̣ дут̣т̣хуллава̄чам̣, екам̣ аттака̄мам̣, екам̣ сан̃чариттам̣, ека̄хапат̣иччханна̄йо’’ти евам̣ ган̣анавасена ва̄ ‘‘ахам̣, бханте, самбахула̄ сан̇гха̄дисеса̄ а̄паттийо а̄паджджим̣ на̄на̄ваттхука̄йо ека̄хапат̣иччханна̄йо’’ти евам̣ ваттхукиттанавасена ва̄, ‘‘ахам̣, бханте, самбахула̄ сан̇гха̄дисеса̄ а̄паттийо а̄паджджим̣ ека̄хапат̣иччханна̄йо’’ти евам̣ на̄маматтавасена ва̄ йоджана̄ ка̄табба̄.
таттха на̄мам̣ дувидхам̣ – саджа̄тиса̄дха̄ран̣ан̃ча саббаса̄дха̄ран̣ан̃ча. таттха сан̇гха̄дисесоти саджа̄тиса̄дха̄ран̣ам̣, а̄паттӣти саббаса̄дха̄ран̣ам̣; тасма̄ ‘‘самбахула̄ а̄паттийо а̄паджджим̣ ека̄хапат̣иччханна̄йо’’ти евам̣ саббаса̄дха̄ран̣ана̄мавасенапи ваттум̣ ват̣т̣ати. идан̃хи саббампи парива̄са̄дикам̣ винайакаммам̣ ваттхувасена готтавасена на̄мавасена а̄паттивасена ча ка̄тум̣ ват̣т̣атийева.
таттха ‘‘суккависсат̣т̣хӣ’’ти ваттху чева готтан̃ча. ‘‘сан̇гха̄дисесо’’ти на̄ман̃чева а̄патти ча. ‘‘ка̄йасам̣сагго’’ти ваттху чева готтан̃ча. ‘‘сан̇гха̄дисесо’’ти на̄ман̃чева а̄патти ча, таттха ‘‘суккависсат̣т̣хим̣ ка̄йасам̣сагга’’нтиа̄дина̄ вачанена̄пи ‘‘на̄на̄ваттхука̄йо’’ти вачанена̄пи ваттху чева готтан̃ча гахитам̣ хоти. ‘‘сан̇гха̄дисесо’’ти вачанена̄пи ‘‘а̄паттийо’’ти вачанена̄пи на̄ман̃чева а̄патти ча гахита̄ хоти. идха пана екам̣ а̄паттим̣ а̄паджджим̣ сан̃четаникам̣ ‘‘суккависсат̣т̣хи’’нти на̄мампи ваттхуготта̄нипи гахита̄нева. йатха̄ ча идха ‘‘айам̣ уда̄йи бхиккхӯ’’ти вуттам̣; евам̣ йо йо а̄панно хоти, тасса тасса на̄мам̣ гахетва̄ ‘‘айам̣ иттханна̄мо бхиккхӯ’’ти каммава̄ча̄ ка̄табба̄.
каммава̄ча̄парийоса̄не ча тена бхиккхуна̄ ма̄л̣акасӣма̄йамева ‘‘парива̄сам̣ сама̄дийа̄ми, ваттам̣ сама̄дийа̄мӣ’’ти вуттанайенева ваттам̣ сама̄да̄таббам̣. сама̄дийитва̄ таттхева сан̇гхасса а̄рочетаббам̣, а̄рочентена ча евам̣ а̄рочетаббам̣ –
‘‘ахам̣, бханте, екам̣ а̄паттим̣ а̄паджджим̣ сан̃четаникам̣ суккависсат̣т̣хим̣ ека̄хапат̣иччханнам̣, сохам̣ сан̇гхам̣ екисса̄ а̄паттийа̄ сан̃четаника̄йа суккависсат̣т̣хийа̄ ека̄хапат̣иччханна̄йа ека̄хапарива̄сам̣ йа̄чим̣, тасса ме сан̇гхо екисса̄ а̄паттийа̄ сан̃четаника̄йа суккависсат̣т̣хийа̄ ека̄хапат̣иччханна̄йа ека̄хапарива̄сам̣ ада̄си, сохам̣ париваса̄ми – ‘ведайа̄махам̣, бханте, ведайатӣ’ти мам̣ сан̇гхо дха̄ретӯ’’ти.
иман̃ча панаттхам̣ гахетва̄ йа̄йа ка̄йачи бха̄са̄йа а̄рочетум̣ ват̣т̣атийева. а̄рочетва̄ саче никкхипитука̄мо, вуттанайенева сан̇гхамаджджхе никкхипитаббам̣. ма̄л̣акато бхиккхӯсу никкхантесу екасса̄пи сантике никкхипитум̣ ват̣т̣ати. ма̄л̣акато никкхамитва̄ сатим̣ пат̣илабхантена сахагаччхантасса сантике никкхипитаббам̣. саче сопи пакканто, ан̃н̃асса йасса ма̄л̣аке на̄рочитам̣, тасса а̄рочетва̄ никкхипитаббам̣. а̄рочентена ча аваса̄не ‘‘ведайатӣти мам̣ а̄йасма̄ дха̄ретӯ’’ти ваттаббам̣. двиннам̣ а̄рочентена ‘‘а̄йасманта̄ дха̄рентӯ’’ти, тин̣н̣ам̣ а̄рочентена ‘‘а̄йасманто дха̄рентӯ’’ти ваттаббам̣. никкхиттака̄лато пат̣т̣ха̄йа пакататтат̣т̣ха̄не тит̣т̣хати.
саче аппабхиккхуко виха̄ро хоти, сабха̄га̄ бхиккхӯ васанти, ваттам̣ аниккхипитва̄ виха̄рейева раттипариггахо ка̄таббо. атха на сакка̄ содхетум̣, вуттанайенева ваттам̣ никкхипитва̄ паччӯсасамайе екена бхиккхуна̄ саддхим̣ ма̄наттаван̣н̣ана̄йам̣ вуттанайенева упача̄расӣмам̣ атиккамитва̄ маха̄магга̄ оккамма пат̣иччханне т̣ха̄не нисӣдитва̄ антоарун̣ейева вуттанайенева ваттам̣ сама̄дийитва̄ тасса бхиккхуно парива̄со а̄рочетаббо. а̄рочентена саче навакатаро хоти, ‘‘а̄вусо’’ти ваттаббам̣. саче вуд̣д̣хатаро, ‘‘бханте’’ти ваттаббам̣. саче ан̃н̃о кочи бхиккху кеначидева каран̣ӣйена там̣ т̣ха̄нам̣ а̄гаччхати, саче еса там̣ пассати, саддам̣ ва̄сса сун̣а̄ти, а̄рочетаббам̣; ана̄рочентасса раттиччхедо чева ваттабхедо ча. атха два̄дасахаттхам̣ упача̄рам̣ оккамитва̄ аджа̄нантассева гаччхати, раттиччхедойева хоти, ваттабхедо пана наттхи.
уггате арун̣е ваттам̣ никкхипитаббам̣. саче со бхиккху кеначидева каран̣ӣйена пакканто хоти, йам̣ ан̃н̃ам̣ саббапат̣хамам̣ пассати, тасса а̄рочетва̄ никкхипитаббам̣. саче пана кан̃чи на пассати, виха̄рам̣ гантва̄ аттана̄ саддхим̣ гатабхиккхусса сантике никкхипитаббанти маха̄суматтхеро а̄ха. маха̄падуматтхеро пана ‘‘йам̣ пат̣хамам̣ пассати, тасса а̄рочетва̄ никкхипитаббам̣, айам̣ никкхиттаваттасса париха̄ро’’ти а̄ха.
евам̣ йаттака̄ни диваса̄ни а̄патти пат̣иччханна̄ хоти, таттака̄ни тато адхикатара̄ни ва̄ куккуччавиноданаттха̄йа париваситва̄ сан̇гхам̣ упасан̇камитва̄ ваттам̣ сама̄дийитва̄ ма̄наттам̣ йа̄читаббам̣. айан̃хи ватте сама̄динне ева ма̄натта̄рахо хоти никкхиттаваттена паривуттхатта̄. аниккхиттаваттасса пана пуна сама̄да̄накиччам̣ наттхи, со хи пат̣иччханнадиваса̄тиккаменева ма̄натта̄рахо хоти, тасма̄ тасса ма̄наттам̣ да̄таббамева. идам̣ пат̣иччханнама̄наттам̣ на̄ма. там̣ дентена саче ека̄патти хоти, па̄л̣ийам̣ вуттанайенева да̄таббам̣. атха две ва̄ тиссо ва̄ ‘‘сохам̣ паривуттхапарива̄со сан̇гхам̣ двиннам̣ а̄паттӣнам̣ тиссаннам̣ а̄паттӣнам̣ ека̄хапат̣иччханна̄нам̣ чха̄раттам̣ ма̄наттам̣ йа̄ча̄мӣ’’ти парива̄се вуттанайенева а̄паттийо ча дивасе ча саллаккхетва̄ йоджана̄ ка̄табба̄.
аппат̣иччханна̄паттим̣ пат̣иччханна̄паттийа̄ самодха̄нетва̄пи да̄тум̣ ват̣т̣ати. катхам̣? пат̣иччханна̄йа ека̄хапарива̄сам̣ васитва̄ –
‘‘ахам̣, бханте, екам̣ а̄паттим̣ а̄паджджим̣ сан̃четаникам̣ суккависсат̣т̣хим̣ ека̄хапат̣иччханнам̣, сохам̣ сан̇гхам̣ екисса̄ а̄паттийа̄ сан̃четаника̄йа суккависсат̣т̣хийа̄ ека̄хапат̣иччханна̄йа ека̄хапарива̄сам̣ йа̄чим̣, тасса ме сан̇гхо екисса̄ а̄паттийа̄ сан̃четаника̄йа суккависсат̣т̣хийа̄ ека̄хапат̣иччханна̄йа ека̄хапарива̄сам̣ ада̄си, сохам̣ паривуттхапарива̄со. ахам̣, бханте, екам̣ а̄паттим̣ а̄паджджим̣ сан̃четаникам̣ суккависсат̣т̣хим̣ аппат̣иччханнам̣. сохам̣, бханте, сан̇гхам̣ та̄сам̣ а̄паттӣнам̣ сан̃четаника̄нам̣ суккависсат̣т̣хӣнам̣ пат̣иччханна̄йа ча аппат̣иччханна̄йа ча чха̄раттам̣ ма̄наттам̣ йа̄ча̄мӣ’’ти.
атхасса таданурӯпам̣ каммава̄чам̣ катва̄ ма̄наттам̣ да̄таббам̣. саче пат̣иччханна̄ две, аппат̣иччханна̄ ека̄ ‘‘пат̣иччханна̄нан̃ча аппат̣иччханна̄йа ча̄’’ти ваттаббам̣. атха пат̣иччханна̄ ека̄, аппат̣иччханна̄ две, ‘‘пат̣иччханна̄йа ча аппат̣иччханна̄нан̃ча̄’’ти ваттаббам̣. саче пат̣иччханна̄пи две, аппат̣иччханна̄пи две, ‘‘пат̣иччханна̄нан̃ча аппат̣иччханна̄нан̃ча̄’’ти ваттаббам̣. саббаттха анурӯпам̣ каммава̄чам̣ катва̄ ма̄наттам̣ да̄таббам̣. чин̣н̣ама̄наттасса ча таданурӯпамева каммава̄чам̣ катва̄ аббха̄нам̣ ка̄таббам̣. идха пана ека̄паттивасена вуттам̣. ити йам̣ пат̣иччханна̄йа а̄паттийа̄ парива̄са̄васа̄не ма̄наттам̣ диййати, идам̣ пат̣иччханнама̄наттам̣ на̄ма. еваметтха екенева йоджана̄мукхена пат̣иччханнапарива̄со ча пат̣иччханнама̄наттан̃ча вуттанти ведитаббам̣. паккхама̄наттам̣ самодха̄нама̄наттан̃ча авасесапарива̄сакатха̄васа̄не катхайисса̄ма.
суддхантапарива̄со самодха̄напарива̄соти хи две парива̄са̄ авасеса̄. таттха ‘‘суддхантапарива̄со’’ на̄ма парато адхаммикама̄наттача̄ра̄васа̄не ‘‘тена кхо пана самайена ан̃н̃атаро бхиккху самбахула̄ сан̇гха̄дисеса̄ а̄паттийо а̄панно хоти, а̄паттипарийантам̣ на джа̄на̄ти, раттипарийантам̣ на джа̄на̄тӣ’’ти имасмим̣ ваттхусмим̣ анун̃н̃а̄тапарива̄со. со дувидхо – чӯл̣асуддханто, маха̄суддхантоти. дувидхопи чеса раттипариччхедам̣ сакалам̣ ва̄ екаччам̣ ва̄ аджа̄нантасса ча ассарантасса ча таттха вематикасса ча да̄таббо. а̄паттипарийантам̣ пана еттака̄ ахам̣ а̄паттийо а̄панноти джа̄на̄ту ва̄ ма̄ ва̄, ака̄ран̣аметам̣.
таттха йо упасампадато пат̣т̣ха̄йа ануломаккамена ва̄ а̄рочитадивасато пат̣т̣ха̄йа пат̣иломаккамена ва̄ ‘‘асукан̃ча асукан̃ча дивасам̣ ва̄ паккхам̣ ва̄ ма̄сам̣ ва̄ сам̣ваччхарам̣ ва̄ тава суддхабха̄вам̣ джа̄на̄сӣ’’ти пуччхийама̄но ‘‘а̄ма, бханте, джа̄на̄ми, еттакам̣ на̄ма ка̄лам̣ ахам̣ суддхо’’ти вадати, тасса динно суддхантапарива̄со ‘‘чӯл̣асуддханто’’ти вуччати.
там̣ гахетва̄ паривасантена йаттакам̣ ка̄лам̣ аттано суддхим̣ джа̄на̄ти, таттакам̣ апанетва̄ авасесам̣ ма̄сам̣ ва̄ двема̄сам̣ ва̄ париваситаббам̣. саче ма̄саматтам̣ асуддхомхӣти саллаккхетва̄ аггахеси паривасанто ча пуна ан̃н̃ам̣ ма̄сам̣ сарати, тампи ма̄сам̣ париваситаббамева. пуна парива̄сада̄накиччам̣ наттхи. атха двема̄сам̣ асуддхомхӣти саллаккхетва̄ аггахеси, паривасанто ча ма̄саматтамева̄хам̣ асуддхомхӣти саннит̣т̣ха̄нам̣ кароти, ма̄самева париваситаббам̣. пуна парива̄сада̄накиччам̣ наттхи. айан̃хи суддхантапарива̄со на̄ма уддхампи а̄рохати, хет̣т̣ха̄пи орохати, идамасса лаккхан̣ам̣. ан̃н̃асмим̣ пана а̄паттивут̣т̣ха̄не идам̣ лаккхан̣ам̣ – йо аппат̣иччханнам̣ а̄паттим̣ пат̣иччханна̄ти винайакаммам̣ кароти, тасса а̄патти вут̣т̣ха̄ти. йо пат̣иччханнам̣ аппат̣иччханна̄ти винайакаммам̣ кароти, тасса на вут̣т̣ха̄ти. ачирапат̣иччханнам̣ чирапат̣иччханна̄ти каронтасса̄пи вут̣т̣ха̄ти. чирапат̣иччханнам̣ ачирапат̣иччханна̄ти каронтасса на вут̣т̣ха̄ти. екам̣ а̄паттим̣ а̄паджджитва̄ самбахула̄ти каронтасса̄пи вут̣т̣ха̄ти, екам̣ вина̄ самбахула̄нам̣ абха̄вато. самбахула̄ пана а̄паджджитва̄ екам̣ а̄паджджинти каронтасса на вут̣т̣ха̄ти.
йо пана йатха̄вуттена ануломапат̣иломанайена пуччхийама̄нопи раттипарийантам̣ на джа̄на̄ти нева сарати вематико ва̄ хоти, тасса динно суддхантапарива̄со ‘‘маха̄суддханто’’ти вуччати. там̣ гахетва̄ гахитадивасато пат̣т̣ха̄йа йа̄ва упасампададивасо, та̄ва раттийо ган̣етва̄ париваситаббам̣. айам̣ уддхам̣ на̄рохати, хет̣т̣ха̄ пана орохати. тасма̄ саче паривасанто раттипариччхеде саннит̣т̣ха̄нам̣ кароти, ма̄со ва̄ сам̣ваччхаро ва̄ майхам̣ а̄паннасса̄ти ма̄сам̣ ва̄ сам̣ваччхарам̣ ва̄ париваситаббам̣. парива̄сайа̄чанада̄налаккхан̣ам̣ панеттха парато па̄л̣ийам̣ а̄гатанайенева ведитаббам̣. каммава̄ча̄парийоса̄не ваттасама̄да̄нама̄наттааббха̄на̄ни вуттанайа̄нева. айам̣ суддхантапарива̄со на̄ма.
‘‘самодха̄напарива̄со’’ на̄ма тивидхо хоти – одха̄насамодха̄но, аггхасамодха̄но, миссакасамодха̄ноти. таттха ‘‘одха̄насамодха̄но’’ на̄ма – антара̄паттим̣ а̄паджджитва̄ пат̣иччха̄дентасса паривуттхадивасе одхунитва̄ маккхетва̄ пурима̄йа а̄паттийа̄ мӯладивасапариччхеде паччха̄ а̄паннам̣ а̄паттим̣ самодахитва̄ да̄таббапарива̄со вуччати. со парато ‘‘тена хи бхиккхаве сан̇гхо уда̄йим̣ бхиккхум̣ антара̄ екисса̄ а̄паттийа̄ сан̃четаника̄йа суккависсат̣т̣хийа̄ пан̃ча̄хапат̣иччханна̄йа мӯла̄йа пат̣икасситва̄ пурима̄йа а̄паттийа̄ самодха̄напарива̄сам̣ детӯ’’ти ито пат̣т̣ха̄йа виттха̄рато па̄л̣ийам̣йева а̄гато.
айам̣ панеттха виниччхайо – йо пат̣иччханна̄йа а̄паттийа̄ парива̄сам̣ гахетва̄ паривасанто ва̄ ма̄натта̄рахо ва̄ ма̄наттам̣ чаранто ва̄ аббха̄на̄рахо ва̄ ан̃н̃ам̣ а̄паттим̣ а̄паджджитва̄ пурима̄йа а̄паттийа̄ сама̄ ва̄ ӯнатара̄ ва̄ раттийо пат̣иччха̄дети, тасса мӯла̄йапат̣икассанена те паривуттхадивасе ча ма̄наттачин̣н̣адивасе ча саббе одхунитва̄ адивасе катва̄ паччха̄ а̄панна̄паттим̣ мӯла̄паттийам̣ самодха̄йа парива̄со да̄таббо. тена саче мӯла̄патти паккхапат̣иччханна̄, антара̄патти ӯнакапаккхапат̣иччханна̄, пуна паккхамева парива̄со париваситаббо. атха̄пи антара̄патти паккхапат̣иччханна̄ва паккхамева париваситаббам̣. етенупа̄йена йа̄ва сат̣т̣хивассапат̣иччханна̄ мӯла̄патти, та̄ва виниччхайо ведитаббо. сат̣т̣хивасса̄ни париваситва̄ ма̄натта̄рахо хутва̄пи хи екадивасам̣ антара̄паттим̣ пат̣иччха̄детва̄ пунапи сат̣т̣хивасса̄ни парива̄са̄рахо хоти.
саче пана антара̄патти мӯла̄паттито атирекапат̣иччханна̄ хоти, таттха ‘‘ким̣ ка̄табба’’нти вутте маха̄суматтхеро а̄ха – ‘‘атекиччхо айам̣ пуггало, атекиччхо на̄ма а̄вика̄ра̄петва̄ виссаджджетаббо’’ти. маха̄падуматтхеро пана̄ха – ‘‘касма̄ атекиччхо на̄ма, нану айам̣ самуччайаккхандхако на̄ма буддха̄нам̣ т̣хитака̄ласадисо, а̄патти на̄ма пат̣иччханна̄ ва̄ хоту аппат̣иччханна̄ ва̄ самакаӯнатараатирекапат̣иччханна̄ ва̄ винайадхарасса каммава̄чам̣ йоджетум̣ саматтхабха̄войеветтха пама̄н̣ам̣, тасма̄ йа̄ атирекапат̣иччханна̄ хоти, там̣ мӯла̄паттим̣ катва̄ таттха итарам̣ самодха̄йа парива̄со да̄таббо’’ти. айам̣ ‘‘одха̄насамодха̄но’’ на̄ма.
‘‘аггхасамодха̄но’’ на̄ма самбахула̄су а̄паттӣсу йа̄ ека̄ ва̄ две ва̄ тиссо ва̄ самбахула̄ ва̄ а̄паттийо саббачирапат̣иччханна̄йо, та̄сам̣ аггхена самодха̄йа та̄сам̣ раттипариччхедавасена авасеса̄нам̣ ӯнатарапат̣иччханна̄нам̣ а̄паттӣнам̣ парива̄со диййати. айам̣ вуччати аггхасамодха̄но. сопи парато ‘‘тена кхо пана самайена ан̃н̃атаро бхиккху самбахула̄ сан̇гха̄дисеса̄ а̄паттийо а̄панно хоти, ека̄ а̄патти ека̄хапат̣иччханна̄ ека̄ а̄патти двӣхапат̣иччханна̄’’тиа̄дина̄ найена па̄л̣ийам̣ а̄гатойева.
йасса пана сатам̣ а̄паттийо даса̄хапат̣иччханна̄, апарампи сатам̣ а̄паттийо даса̄хапат̣иччханна̄ти евам̣ дасаккхаттум̣ катва̄ а̄паттисахассам̣ дивасасатапат̣иччханнам̣ хоти, тена ким̣ ка̄таббанти? саббам̣ самодахитва̄ даса дивасе париваситаббам̣. евам̣ екенева даса̄хена дивасасатампи париваситамева хоти. вуттампи четам̣ –
‘‘дасасатам̣ раттисатам̣, а̄паттийо чха̄дайитва̄на;
даса раттийо васитва̄на, муччеййа па̄рива̄сико’’ти. (пари. 477);
айам̣ аггхасамодха̄но на̄ма.
‘‘миссакасамодха̄но’’ на̄ма – йо на̄на̄ваттхука̄ а̄паттийо екато катва̄ диййати. татра̄йам̣ найо –
‘‘ахам̣, бханте, самбахула̄ сан̇гха̄дисеса̄ а̄паттийо а̄паджджим̣ екам̣ суккависсат̣т̣хим̣, екам̣ ка̄йасам̣саггам̣, екам̣ дут̣т̣хуллава̄чам̣, екам̣ аттака̄мам̣, екам̣ сан̃чариттам̣, екам̣ кут̣ика̄рам̣, екам̣ виха̄рака̄рам̣, екам̣ дут̣т̣хадосам̣, екам̣ ан̃н̃абха̄гийам̣, екам̣ сан̇гхабхедам̣, екам̣ бхеда̄нуваттакам̣, екам̣ дуббачам̣, екам̣ куладӯсакам̣, сохам̣, бханте, сан̇гхам̣ та̄сам̣ а̄паттӣнам̣ самодха̄напарива̄сам̣ йа̄ча̄мӣ’’ти –
тиккхаттум̣ йа̄ча̄петва̄ таданурӯпа̄йа каммава̄ча̄йа парива̄со да̄таббо.
еттха ча сан̇гха̄дисеса̄ а̄паттийо а̄паджджим̣ на̄на̄ваттхука̄йотипи сан̇гха̄дисеса̄ а̄паттийо а̄паджджинтипи евам̣ пуббе вуттанайена ваттхувасенапи готтавасенапи на̄мавасенапи а̄паттивасенапи йоджетва̄ каммава̄чам̣ ка̄тум̣ ват̣т̣атийева̄ти айам̣ миссакасамодха̄но. саббапарива̄сакаммава̄ча̄васа̄не пана никкхитта̄никкхиттаватта̄дикатха̄ пуриманайенева ведитабба̄ти.
парива̄сакатха̄ нит̣т̣хита̄.
ида̄ни йам̣ вуттам̣ ‘‘паккхама̄наттан̃ча самодха̄нама̄наттан̃ча авасесапарива̄сакатха̄васа̄не катхайисса̄ма̄’’ти, тассока̄со сампатто, тасма̄ вуччати – ‘‘паккхама̄натта’’нти бхиккхунийа̄ да̄таббама̄наттам̣. там̣ пана пат̣иччханна̄йапи аппат̣иччханна̄йапи а̄паттийа̄ ад̣д̣хама̄самева да̄таббам̣. вуттан̃хетам̣ – ‘‘гарудхаммам̣ аджджха̄панна̄йа бхиккхунийа̄ убхатосан̇гхе паккхама̄наттам̣ чаритабба’’нти (чӯл̣ава. 403). там̣ пана бхиккхунӣхи аттано сӣмам̣ содхетва̄ виха̄расӣма̄йа ва̄ виха̄расӣмам̣ содхетум̣ асакконтӣхи кхан̣д̣асӣма̄йа ва̄ саббантимена париччхедена чатуваггаган̣ам̣ саннипа̄та̄петва̄ да̄таббам̣. саче ека̄ а̄патти хоти екисса̄ васена, саче две ва̄ тиссо ва̄ самбахула̄ ва̄ екаваттхука̄ ва̄ на̄на̄ваттхука̄ ва̄ та̄сам̣ та̄сам̣ васена ваттхуготтана̄маа̄паттӣсу йам̣ йам̣ иччхати там̣ там̣ а̄да̄йа йоджана̄ ка̄табба̄.
татридам̣ ека̄паттивасена мукхаматтадассанам̣, та̄йа а̄панна̄йа бхиккхунийа̄ бхиккхунисан̇гхам̣ упасан̇камитва̄ екам̣сам̣ уттара̄сан̇гам̣ каритва̄ вуд̣д̣ха̄нам̣ бхиккхунӣнам̣ па̄де вандитва̄ уккут̣икам̣ нисӣдитва̄ ан̃джалим̣ паггахетва̄ евамасса вачанӣйо – ‘‘ахам̣, аййе, екам̣ а̄паттим̣ а̄паджджим̣ га̄мантарам̣, са̄хам̣, аййе, екисса̄ а̄паттийа̄ га̄мантара̄йа паккхама̄наттам̣ йа̄ча̄мӣ’’ти.
евам̣ тиккхаттум̣ йа̄ча̄петва̄ бйатта̄йа бхиккхунийа̄ пат̣ибала̄йа сан̇гхо н̃а̄петаббо –
‘‘сун̣а̄ту ме аййе сан̇гхо, айам̣ иттханна̄ма̄ бхиккхунӣ екам̣ а̄паттим̣ а̄паджджи га̄мантарам̣, са̄ сан̇гхам̣ екисса̄ а̄паттийа̄ га̄мантара̄йа паккхама̄наттам̣ йа̄чати, йади сан̇гхасса паттакаллам̣, сан̇гхо иттханна̄ма̄йа бхиккхунийа̄ екисса̄ а̄паттийа̄ га̄мантара̄йа паккхама̄наттам̣ дадеййа, еса̄ н̃атти.
‘‘сун̣а̄ту ме аййе сан̇гхо, айам̣…пе… дутийампи… татийампи етаматтхам̣ вада̄ми. сун̣а̄ту ме аййе сан̇гхо…пе… дети… диннам̣ сан̇гхена иттханна̄ма̄йа бхиккхунийа̄ екисса̄ а̄паттийа̄ га̄мантара̄йа паккхама̄наттам̣, кхамати сан̇гхасса, тасма̄ тун̣хӣ; еваметам̣ дха̄райа̄мӣ’’ти.
каммава̄ча̄парийоса̄не ваттам̣ сама̄дийитва̄ бхиккхума̄наттакатха̄йа вуттанайенева сан̇гхасса а̄рочетва̄ никкхиттаваттам̣ васитука̄ма̄йа таттхева сан̇гхамаджджхе ва̄ пакканта̄су бхиккхунӣсу екабхиккхунийа̄ ва̄ дутийика̄йа ва̄ сантике вуттанайенева никкхипитаббам̣. ан̃н̃исса̄ пана а̄гантука̄йа сантике а̄рочетва̄ никкхипитаббам̣. никкхиттака̄лато пат̣т̣ха̄йа пакататтат̣т̣ха̄не тит̣т̣хати. пуна сама̄дийитва̄ арун̣ам̣ ут̣т̣ха̄пентийа̄ пана бхиккхунӣнам̣йева сантике васитум̣ на лабхати. ‘‘убхатосан̇гхе паккхама̄наттам̣ чаритабба’’нти хи вуттам̣. тасма̄ асса̄ а̄чарийупаджджха̄йа̄хи виха̄рам̣ гантва̄ сан̇га̄хакапаккхе т̣хито еко маха̄тхеро ва̄ дхаммакатхико ва̄ бхиккху ваттаббо – ‘‘екисса̄ бхиккхунийа̄ винайакаммам̣ каттаббаматтхи, татра но аййа̄, чатта̄ро бхиккхӯ песетха̄’’ти. сан̇гахам̣ ака̄тум̣ на лаббхати, песесса̄мӣти ваттаббам̣. чатӯхи пакататтабхиккхунӣхи ма̄наттача̄риним̣ бхиккхуним̣ гахетва̄ антоарун̣ейева никкхамитва̄ га̄мӯпача̄рато две лед̣д̣упа̄те атиккамитва̄ магга̄ оккамма гумбаватиа̄дӣхи пат̣иччханнат̣т̣ха̄не нисӣдитаббам̣. виха̄рӯпача̄ратопи две лед̣д̣упа̄та̄ атиккамитабба̄ чатӯхи пакататтабхиккхӯхипи таттха гантаббам̣. гантва̄ пана бхиккхунӣхи саддхим̣ на екат̣т̣ха̄не нисӣдитаббам̣, пат̣иккамитва̄ авидӯрат̣т̣ха̄не нисӣдитаббам̣. курундимаха̄паччарӣсу пана ‘‘бхиккхунӣхипи бйаттам̣ екам̣ ва̄ две ва̄ упа̄сика̄йо бхиккхӯхипи екам̣ ва̄ две ва̄ упа̄саке аттараккхан̣аттха̄йа гахетва̄ гантабба’’нти вуттам̣. курундийам̣йева ча бхиккхунупассайасса ча виха̄расса ча упача̄рам̣ мун̃читум̣ ват̣т̣атӣ’’ти вуттам̣, га̄масса̄ти на вуттам̣.
евам̣ нисиннесу пана бхиккхӯсу ча бхиккхунӣсу ча та̄йа бхиккхунийа̄ ‘‘ма̄наттам̣ сама̄дийа̄ми, ваттам̣ сама̄дийа̄мӣ’’ти ваттам̣ сама̄дийитва̄ бхиккхунӣсан̇гхасса та̄ва евам̣ а̄рочетаббам̣ –
‘‘ахам̣, аййе, екам̣ а̄паттим̣ а̄паджджим̣ га̄мантарам̣, са̄хам̣ сан̇гхам̣ екисса̄ а̄паттийа̄ га̄мантара̄йа паккхама̄наттам̣ йа̄чим̣, тасса ме сан̇гхо екисса̄ а̄паттийа̄ га̄мантара̄йа паккхама̄наттам̣ ада̄си, са̄хам̣ паккхама̄наттам̣ чара̄ми, ‘ведайа̄махам̣, аййе, ведайатӣ’ти мам̣ сан̇гхо дха̄ретӯ’’ти.
тато бхиккхусан̇гхасса сантикам̣ гантва̄ евам̣ а̄рочетаббам̣ – ‘‘ахам̣, аййа̄, екам̣ а̄паттим̣ а̄паджджим̣ …пе… ведайа̄махам̣, аййа̄, ведайатӣти мам̣ сан̇гхо дха̄ретӯ’’ти. идха̄пи йа̄йа ка̄йачи бха̄са̄йа а̄рочетум̣ ват̣т̣ати.
а̄рочетва̄ ча бхиккхунисан̇гхассева сантике нисӣдитаббам̣, а̄рочитака̄лато пат̣т̣ха̄йа бхиккхӯнам̣ гантум̣ ват̣т̣ати. саче са̄сан̇кам̣ хоти, бхиккхунийо таттхева т̣ха̄нам̣ пачча̄сӣсанти, т̣ха̄таббам̣. саче ан̃н̃о бхиккху ва̄ бхиккхунӣ ва̄ там̣ т̣ха̄нам̣ ети, пассантийа̄ а̄рочетаббам̣. но че а̄рочети, раттиччхедо чева ваттабхедадуккат̣ан̃ча. саче аджа̄нантийа̄ ева упача̄рам̣ оккамитва̄ гаччхати, раттиччхедова хоти, на ваттабхедадуккат̣ам̣. саче бхиккхунийо упаджджха̄йа̄дӣнам̣ ваттакаран̣аттхам̣ пагева гантука̄ма̄ хонти, раттивиппава̄саган̣аохӣйанага̄мантара̄паттираккхан̣аттхам̣ екам̣ бхиккхуним̣ т̣хапетва̄ гантаббам̣. та̄йа арун̣е ут̣т̣хите тасса̄ сантике ваттам̣ никкхипитаббам̣. етенупа̄йена акхан̣д̣а̄ пан̃чадаса раттийо ма̄наттам̣ чаритаббам̣.
аниккхиттаватта̄йа пана па̄рива̄сикаккхандхаке вуттанайенева самма̄ ваттитаббам̣. айам̣ пана висесо – ‘‘а̄гантукасса а̄рочетабба’’нти еттха йаттака̄ пуребхаттам̣ ва̄ паччха̄бхаттам̣ ва̄ там̣ га̄мам̣ бхиккхӯ ва̄ бхиккхунийо ва̄ а̄гаччханти, саббесам̣ а̄рочетаббам̣. ана̄рочентийа̄ раттиччхедо ча ваттабхедадуккат̣ан̃ча. сачепи раттим̣ кочи бхиккху там̣ га̄мӯпача̄рам̣ оккамитва̄ гаччхати, раттиччхедо хотийева, аджа̄нанапаччайа̄ пана ваттабхедато муччати. курундиа̄дӣсу пана аниккхиттаваттабхиккхӯнам̣ вуттанайенева катхетаббанти вуттам̣. там̣ па̄рива̄сикаватта̄дӣнам̣ упача̄расӣма̄йа париччхиннатта̄ йуттатарам̣ диссати. упосатхе а̄рочетаббам̣, пава̄ран̣а̄йа а̄рочетаббам̣, чатуннам̣ бхиккхӯнан̃ча бхиккхунӣнан̃ча девасикам̣ а̄рочетаббам̣. саче бхиккхӯнам̣ тасмим̣ га̄ме бхиккха̄ча̄ро сампаджджати, таттхева гантаббам̣. но че сампаджджати, ан̃н̃атра чаритва̄пи татра а̄гантва̄ атта̄нам̣ дассетва̄ гантаббам̣. бахига̄ме ва̄ сан̇кетат̣т̣ха̄нам̣ ка̄таббам̣ – ‘‘асукасмим̣ на̄ма т̣ха̄не амхе пассиссасӣ’’ти. та̄йа сан̇кетат̣т̣ха̄нам̣ гантва̄ а̄рочетаббам̣. сан̇кетат̣т̣ха̄не адисва̄ виха̄рам̣ гантва̄ а̄рочетаббам̣. виха̄ре саббабхиккхӯнам̣ а̄рочетаббам̣. саче саббесам̣ сакка̄ на хоти а̄рочетум̣, бахиупача̄расӣма̄йа т̣хатва̄ бхиккхунийо песетабба̄. та̄хи а̄нӣта̄нам̣ чатуннам̣ бхиккхӯнам̣ а̄рочетаббам̣. саче виха̄ро дӯро хоти са̄сан̇ко, упа̄саке ча упа̄сика̄йо ча гахетва̄ гантаббам̣. саче пана айам̣ ека̄ васати, раттивиппава̄сам̣ а̄паджджати, тасма̄сса̄ ека̄ пакататта̄ бхиккхунӣ самманнитва̄ да̄табба̄ екаччханне васанаттха̄йа.
евам̣ акхан̣д̣ам̣ ма̄наттам̣ чаритва̄ вӣсатиган̣е бхиккхунисан̇гхе вуттанайенева аббха̄нам̣ ка̄таббам̣. саче ма̄наттам̣ чарама̄на̄ антара̄паттим̣ а̄паджджати, мӯла̄йа пат̣икасситва̄ тасса̄ а̄паттийа̄ ма̄наттам̣ да̄таббанти курундийам̣ вуттам̣. идам̣ ‘‘паккхама̄наттам̣’’ на̄ма.
‘‘самодха̄нама̄наттам̣’’ пана тивидхам̣ хоти – одха̄насамодха̄нам̣, аггхасамодха̄нам̣, миссакасамодха̄нанти. таттха йадетам̣ парато уда̄йиттхерасса пан̃ча̄хапат̣иччханна̄йа а̄паттийа̄ парива̄сам̣ паривасантасса парива̄се ча ма̄натта̄рахат̣т̣ха̄не ча антара̄паттим̣ а̄паджджитва̄ мӯла̄йапат̣икасситасса ‘‘тена хи, бхиккхаве, сан̇гхо уда̄йисса бхиккхуно тиссаннам̣ а̄паттӣнам̣ чха̄раттам̣ ма̄наттам̣ детӯ’’ти ма̄наттам̣ анун̃н̃а̄там̣, идам̣ ‘‘одха̄насамодха̄нам̣’’ на̄ма. идан̃хи пунаппунам̣ мӯла̄йапат̣икассанена паривуттхадивасе одхунитва̄ пурима̄паттӣхи саддхим̣ самодха̄йа диннам̣, тасма̄ одха̄насамодха̄нанти вуччати. курундийам̣ пана ‘‘самодха̄напарива̄сам̣ вуттхасса да̄таббам̣ ма̄наттам̣ самодха̄нама̄натта’’нти вуттам̣. тампи тена парийа̄йена йуджджати.
аггхасамодха̄нам̣ пана миссакасамодха̄нан̃ча аггхасамодха̄намиссакасамодха̄напарива̄са̄васа̄не да̄таббама̄наттамева вуччати, там̣ парива̄сакаммава̄ча̄нуса̄рена йоджетва̄ да̄таббам̣. етта̄вата̄ йам̣ вуттам̣ ‘‘тена хи, бхиккхаве, сан̇гхо уда̄йисса бхиккхуно екисса̄ а̄паттийа̄ сан̃четаника̄йа суккависсат̣т̣хийа̄ ека̄хапат̣иччханна̄йа ека̄хапарива̄сам̣ детӯтиа̄дина̄ найена па̄л̣ийам̣ анекехи а̄ка̄рехи парива̄со ча ма̄наттан̃ча вуттам̣, тасса йасма̄ а̄гата̄гатат̣ха̄не виниччхайо вуччама̄но па̄л̣и вийа ативиттха̄рам̣ а̄паджджати, на ча сакка̄ хоти сукхена париггахетум̣, тасма̄ нам̣ самодха̄нетва̄ идхева дассесса̄ма̄’’ти, тадидам̣ аттхато сампа̄дитам̣ хоти.
пат̣иччханнапарива̄сакатха̄
102. ида̄ни йа̄ та̄ва айам̣ пат̣иччханна̄йа екисса̄ а̄паттийа̄ васена па̄л̣и вутта̄, са̄ утта̄наттха̄ва.
108. тато парам̣ двӣхатӣхачатӯхапан̃ча̄хапат̣иччханна̄нам̣ васена па̄л̣им̣ ватва̄ пан̃ча̄хапат̣иччханна̄йа парива̄сато пат̣т̣ха̄йа антара̄патти дассита̄. йасма̄ пана там̣ а̄паттим̣ а̄панно мӯла̄йапат̣икассана̄рахо на̄ма хоти, тасма̄сса таттха мӯла̄йапат̣икассанам̣ анун̃н̃а̄там̣. саче пана никкхиттаватто а̄паджджати, мӯла̄йапат̣икассана̄рахо на хоти. касма̄? йасма̄ на со паривасанто а̄панно, пакататтат̣т̣ха̄не т̣хито а̄панно, тасма̄ тасса̄ а̄паттийа̄ висум̣ ма̄наттам̣ чаритаббам̣. саче пат̣иччханна̄ хоти парива̄сопи васитаббо. йан̃четам̣ мӯла̄йапат̣икассанам̣ вуттам̣, тасмимпи кате паривуттхадиваса̄ маккхита̄ хонти. ити парива̄се антара̄паттим̣ дассетва̄ пуна ма̄натта̄рахасса антара̄паттим̣ дассетва̄ мӯла̄йапат̣икассанам̣ вуттам̣, тасмимпи кате паривуттхадиваса̄ маккхита̄ва хонти. тато паривуттхапарива̄сасса та̄сам̣ тиссаннампи а̄паттӣнам̣ самодха̄нама̄наттам̣ дасситам̣. тато ма̄наттача̄рикасса антара̄паттим̣ дассетва̄ мӯла̄йапат̣икассанам̣ вуттам̣. тасмим̣ пана пат̣икассане кате ма̄наттачин̣н̣адиваса̄пи паривуттхадиваса̄пи маккхита̄ва хонти. тато аббха̄на̄рахасса антара̄паттим̣ дассетва̄ мӯла̄йапат̣икассанам̣ вуттам̣. тасмимпи кате саббе те маккхита̄ва хонти. тато парам̣ сабба̄ антара̄паттийо йоджетва̄ аббха̄накаммам̣ дасситам̣. евам̣ пат̣иччханнава̄ре ека̄хапат̣иччханна̄дивасена пан̃ча, антара̄паттивасена чатассоти нава каммава̄ча̄ дассита̄ хонти.
пат̣иччханнапарива̄сакатха̄ нит̣т̣хита̄.