1. сахассабхиккхунисан̇гхасуттаван̣н̣ана̄

1007. дутийасса пат̣хаме ра̄джака̄ра̄мети ран̃н̃а̄ ка̄ритатта̄ евам̣ ладдхана̄ме а̄ра̄ме, там̣ ран̃н̃а̄ пасенадикосалена катам̣. пат̣хамабодхийам̣ кира ла̄бхаггайасаггапаттам̣ саттха̄рам̣ дисва̄ титтхийа̄ чинтайим̣су – ‘‘саман̣о готамо ла̄бхаггайасаггапатто, на кхо панеса ан̃н̃ам̣ кин̃чи сӣлам̣ ва̄ сама̄дхим̣ ва̄ нисса̄йа евам̣ ла̄бхаггайасаггапатто. бхӯмисӣсам̣ пана тена гахитам̣, саче майампи джетаванасамӣпе а̄ра̄мам̣ ка̄ра̄петум̣ саккун̣еййа̄ма, ла̄бхаггайасаггапатта̄ бхавеййа̄ма̄’’ти. те аттано аттано упат̣т̣ха̄ке сама̄дапетва̄ сатасахассаматте каха̄пан̣е лабхитва̄ те а̄да̄йа ран̃н̃о сантикам̣ агамам̣су. ра̄джа̄ ‘‘ким̣ ета’’нти? пуччхи. майам̣ джетаванасамӣпе титтхийа̄ра̄мам̣ карома, саче саман̣о готамо ва̄ саман̣асса готамасса са̄вака̄ ва̄ а̄гантва̄ ва̄рессанти, ва̄ретум̣ ма̄ адаттха̄ти лан̃джам̣ адам̣су. ра̄джа̄ лан̃джам̣ гахетва̄ ‘‘гаччхатха ка̄ретха̄’’ти а̄ха.

те гантва̄, аттано упат̣т̣ха̄кехи даббасамбха̄ре а̄хара̄петва̄, тхамбхусса̄пана̄дӣни каронта̄, учча̄садда̄ маха̄садда̄ екакола̄халам̣ акам̣су. саттха̄ гандхакут̣ито никкхамма памукхе т̣хатва̄ ‘‘ке пана те, а̄нанда, учча̄садда̄ маха̄садда̄ кеват̣т̣а̄ ман̃н̃е маччхавилопе’’ти?, пуччхи. титтхийа̄, бханте, джетаванасамӣпе титтхийа̄ра̄мам̣ каронтӣти. а̄нанда, име са̄санена пат̣ивируддха̄ бхиккхусан̇гхасса апха̄сувиха̄рам̣ кариссанти, ран̃н̃о а̄рочетва̄ ва̄ра̄пехӣти.

тхеро бхиккхусан̇гхена саддхим̣ гантва̄ ра̄джадва̄ре ат̣т̣ха̄си. ран̃н̃о ‘‘тхера̄, дева, а̄гата̄’’ти ниведайим̣су. ра̄джа̄ лан̃джасса гахитатта̄ на никкхами. тхера̄ гантва̄ саттху а̄рочайим̣су. саттха̄ са̄рипуттамоггалла̄не песеси. ра̄джа̄ тесампи дассанам̣ на ада̄си. те а̄гантва̄ саттху а̄рочайим̣су ‘‘на, бханте, ра̄джа̄ никкханто’’ти. саттха̄ тан̇кхан̣ам̣йева бйа̄ка̄си – ‘‘аттано радждже т̣хатва̄ ка̄лам̣ ка̄тум̣ на лабхиссатӣ’’ти.

дутийадивасе ча са̄мам̣йева бхиккхусан̇гхапарива̄ро гантва̄ ра̄джадва̄ре ат̣т̣ха̄си. ра̄джа̄ ‘‘саттха̄ а̄гато’’ти сутва̄ никкхамитва̄, нивесанам̣ павесетва̄, са̄рапаллан̇ке нисӣда̄петва̄, йа̄гукхаджджакам̣ ада̄си. саттха̄ парибхуттайа̄гукха̄данӣйо ‘‘йа̄ва бхаттам̣ нит̣т̣ха̄ти, та̄ва саттху сантике нисӣдисса̄мӣ’’ти а̄гантва̄ нисиннам̣ ра̄джа̄нам̣ ‘‘тайа̄, маха̄ра̄джа, идам̣ на̄ма ката’’нти аватва̄, ‘‘ка̄ран̣енева нам̣ сан̃н̃а̄песса̄мӣ’’ти идам̣ атӣтака̄ран̣ам̣ а̄хари – маха̄ра̄джа, паббаджите на̄ма ан̃н̃аман̃н̃ам̣ йуджджха̄петум̣ на ват̣т̣ати. атӣтепи исайо ан̃н̃аман̃н̃ам̣ йуджджха̄петва̄ саха рат̣т̣хена ра̄джа̄ самуддам̣ павит̣т̣хоти. када̄ бхагава̄ти?

атӣте, маха̄ра̄джа, бхарурат̣т̣хе бхарура̄джа̄ на̄ма раджджам̣ ка̄рети. пан̃часата̄ пан̃часата̄ две исиган̣а̄ паббатапа̄дато лон̣амбиласеванаттха̄йа бхарунагарам̣ гантва̄ нагарасса авидӯре две руккха̄ аттхи, пат̣хамам̣ а̄гато исиган̣о екасса руккхасса мӯле нисӣди, паччха̄гатопи екасса̄ти. те йатха̄бхирантам̣ вихаритва̄ паббатапа̄дам̣ ева агамам̣су. те пуна а̄гаччханта̄пи аттано руккхамӯлейева нисӣданти. аддха̄не гаччханте еко руккхо суккхи, тасмим̣ суккхе а̄гата̄ та̄паса̄ ‘‘айам̣ руккхо маха̄, амха̄кампи тесампи пахоссатӣ’’ти итаресам̣ руккхамӯласса екападесе нисӣдим̣су. те паччха̄ а̄гаччханта̄ руккхамӯлам̣ апависитва̄ бахи т̣хита̄ва ‘‘касма̄ тумхе еттха нисӣдатха̄’’ти а̄хам̣су. а̄чарийа̄ амха̄кам̣ руккхо суккхо, айам̣ руккхо маха̄, тумхепи пависатха, тумха̄кампи амха̄кампи пахоссатӣти. те ‘‘на майам̣ пависа̄ма, никкхаматха тумхе’’ти катхам̣ вад̣д̣хетва̄ ‘‘на тумхе аттанова манена никкхамиссатха̄’’ти хаттха̄дӣсу гахетва̄ никкад̣д̣хим̣су. те ‘‘хоту сиккха̄песса̄ма не’’ти иддхийа̄ сован̣н̣амайа̄ни две чакка̄ни раджатамайан̃ча аккхам̣ ма̄петва̄ пават̣т̣ента̄ ра̄джадва̄рам̣ агамим̣су. ран̃н̃о ‘‘еварӯпам̣, дева, та̄паса̄ пан̣н̣а̄ка̄рам̣ гахетва̄ т̣хита̄’’ти ниведайим̣су. ра̄джа̄ тут̣т̣хо ‘‘паккосатха̄’’ти те паккоса̄петва̄ ‘‘маха̄каммам̣ тумхехи катам̣, аттхи во кин̃чи майа̄ каттабба’’нти а̄ха. а̄ма, маха̄ра̄джа, амха̄кам̣ нисиннат̣т̣ха̄нам̣ екаруккхамӯлам̣ аттхи, там̣ ан̃н̃ехи исӣхи гахитам̣, там̣ но да̄пехӣти. ра̄джа̄ пурисе песетва̄ та̄пасе никкад̣д̣ха̄песи.

те бахи т̣хита̄ ‘‘ким̣ ну кхо датва̄ лабхим̣сӯ’’ти олокайама̄на̄ ‘‘идам̣ на̄ма̄’’ти дисва̄ ‘‘майампи лан̃джам̣ датва̄ пуна ган̣хисса̄ма̄’’ти иддхийа̄ сован̣н̣амайам̣ ратхапан̃джарам̣ ма̄петва̄ а̄да̄йа агамам̣су. ра̄джа̄ дисва̄ тут̣т̣хо – ‘‘ким̣, бханте, ка̄табба’’нти?, а̄ха. маха̄ра̄джа амха̄кам̣ руккхамӯле ан̃н̃о исиган̣о нисинно, там̣ но руккхамӯлам̣ да̄пехӣти. ра̄джа̄ пурисе песетва̄ те никкад̣д̣ха̄песи. та̄паса̄ ан̃н̃аман̃н̃ам̣ калахам̣ катва̄, ‘‘анануччхавикам̣ амхехи ката’’нти виппат̣иса̄рино хутва̄ паббатапа̄дамева агамам̣су. тато девата̄ ‘‘айам̣ ра̄джа̄ двиннам̣ исиган̣а̄нам̣ хаттхато лан̃джам̣ гахетва̄ ан̃н̃аман̃н̃ам̣ калахам̣ ка̄ра̄песӣ’’ти куджджхитва̄ маха̄самуддам̣ уббат̣т̣етва̄ тасса ран̃н̃о виджитам̣ йоджанасахассаматтат̣т̣ха̄нам̣ самуддамева акам̣сӯти.

‘‘исӣнамантарам̣ катва̄, бхарура̄джа̄ти ме сутам̣;

уччхинно саха рат̣т̣хехи, са ра̄джа̄ вибхаван̇гато’’ти. (джа̄. 1.2.125) –

евам̣ бхагавата̄ имасмим̣ атӣте дассите йасма̄ буддха̄нам̣ на̄ма катха̄ окаппанийа̄ хоти, ‘‘тасма̄ ра̄джа̄ аттано кирийам̣ саллаккхетва̄ анупадха̄ретва̄ майа̄ акаттаббам̣ каммам̣ ката’’нти ‘‘гаччхатха, бхан̣е, титтхийе никкад̣д̣хатха̄’’ти никкад̣д̣ха̄петва̄ чинтеси – ‘‘майа̄ ка̄рито виха̄ро на̄ма наттхи, тасмим̣йева т̣ха̄не виха̄рам̣ ка̄ресса̄мӣ’’ти тесам̣ даббасамбха̄репи адатва̄ виха̄рам̣ ка̄реси. там̣ сандха̄йетам̣ вуттам̣.