2. виха̄равагго

1. пат̣хамавиха̄расуттаван̣н̣ана̄

11. дутийаваггасса пат̣хаме иччха̄махам̣, бхиккхаве, ад̣д̣хама̄сам̣ пат̣исаллӣйитунти ахам̣, бхиккхаве, екам̣ ад̣д̣хама̄сам̣ пат̣исаллӣйитум̣ нилӣйитум̣ екова хутва̄ вихаритум̣ иччха̄мӣти аттхо. намхи кеначи упасан̇камитаббо ан̃н̃атра екена пин̣д̣апа̄танӣха̄ракена̄ти йо аттана̄ пайуттава̄чам̣ акатва̄ маматтха̄йа саддхесу кулесу пат̣ийаттам̣ пин̣д̣апа̄там̣ нӣхаритва̄ майхам̣ упана̄меййа, там̣ пин̣д̣апа̄танӣха̄ракам̣ екам̣ бхиккхум̣ т̣хапетва̄ намхи ан̃н̃ена кеначи бхиккхуна̄ ва̄ гахат̣т̣хена ва̄ упасан̇камитабботи.

касма̄ пана евама̄ха̄ти? тасмим̣ кира ад̣д̣хама̄се винетаббо сатто на̄хоси. атха саттха̄ – ‘‘имам̣ ад̣д̣хама̄сам̣ пхаласама̄паттисукхенева вӣтина̄месса̄ми, ити майхан̃чева сукхавиха̄ро бхависсати, ана̄гате ча паччхима̄ джаната̄ ‘саттха̄пи ган̣ам̣ виха̄йа екако виха̄си, киман̇гам̣ пана майа’нти дит̣т̣ха̄нугатим̣ а̄паджджиссати, тадасса̄ бхависсати дӣгхараттам̣ хита̄йа сукха̄йа̄’’ти имина̄ ка̄ран̣ена евама̄ха. бхиккхусан̇гхопи саттху вачанам̣ сампат̣иччхитва̄ екам̣ бхиккхум̣ ада̄си. со па̄това гандхакут̣ипаривен̣асаммаджджанамукходакадантакат̣т̣хада̄на̄дӣни саббакичча̄ни тасмим̣ кхан̣е катва̄ апагаччхати.

йена сва̄ханти йена со ахам̣. пат̣хама̄бхисамбуддхоти абхисамбуддхо хутва̄ пат̣хамам̣йева екӯнапан̃н̃а̄садивасаббхантаре. вихара̄мӣти идам̣ атӣтаттхе ваттама̄навачанам̣. тасса падесена виха̄синти тасса пат̣хама̄бхисамбуддхавиха̄расса падесена. таттха падесо на̄ма кхандхападесо а̄йатанадха̄тусаччаиндрийапаччайа̄ка̄расатипат̣т̣ха̄наджха̄нана̄марӯпападесо дхаммападесоти на̄на̄видхо. там̣ саббампи сандха̄йа – ‘‘тасса падесена виха̄си’’нти а̄ха. бхагава̄ хи пат̣хамабодхийам̣ екӯнапан̃н̃а̄садивасаббхантаре йатха̄ на̄ма паттараджджо ра̄джа̄ аттано вибхаваса̄радассанаттхам̣ там̣ там̣ габбхам̣ вивара̄петва̄ суван̣н̣араджатамутта̄ман̣иа̄дӣни ратана̄ни паччавеккханто вихареййа, евамева пан̃чаккхандхе ниппадесе катва̄ саммасанто паччавеккханто виха̄си. имасмим̣ пана ад̣д̣хама̄се тесам̣ кхандха̄нам̣ падесам̣ ведана̄ккхандхамева паччавеккханто виха̄си. тасса ‘‘име сатта̄ еварӯпам̣ на̄ма сукхам̣ пат̣исам̣веденти, еварӯпам̣ дуккха’’нти олокайато йа̄ва бхавагга̄ паватта̄ сукхаведана̄, йа̄ва авӣчито паватта̄ дуккхаведана̄, сабба̄ сабба̄ка̄рена упат̣т̣ха̄си. атха нам̣ ‘‘миччха̄дит̣т̣хипаччайа̄пи ведайита’’нтиа̄дина̄ найена паригган̣ханто виха̄си.

татха̄ пат̣хамабодхийам̣ два̄даса̄йатана̄ни ниппадеса̄нева катва̄ виха̄си, имасмим̣ пана ад̣д̣хама̄се тесам̣ а̄йатана̄нам̣ падесам̣ ведана̄васена дхамма̄йатанекадесам̣, дха̄тӯнам̣ падесам̣ ведана̄васена дхаммадха̄туекадесам̣, сачча̄нам̣ падесам̣ ведана̄ккхандхавасенева дуккхасаччекадесам̣, паччайа̄нам̣ падесам̣ пхассапаччайа̄ ведана̄васена паччайекадесам̣ джха̄на̄нам̣ падесам̣ ведана̄васенева джха̄нан̇гекадесам̣, на̄марӯпа̄нам̣ падесам̣ ведана̄васенева на̄мекадесам̣ паччавеккханто виха̄си. пат̣хамабодхийан̃хи екӯнапан̃н̃а̄садивасаббхантаре кусала̄дидхамме ниппадесе катва̄ анантанайа̄ни сатта пакаран̣а̄ни паччавеккханто виха̄си. имасмим̣ пана ад̣д̣хама̄се саббадхамма̄нам̣ падесам̣ ведана̄ттикамева паччавеккханто виха̄си. тасмим̣ тасмим̣ т̣ха̄не са̄ са̄ ча виха̄расама̄патти ведана̄нубха̄вена джа̄та̄.

ида̄ни йена̄ка̄рена виха̄си, там̣ дассенто миччха̄дит̣т̣хипаччайа̄пӣтиа̄дима̄ха. таттха миччха̄дит̣т̣хипаччайа̄пӣти дит̣т̣хисампайутта̄ ведана̄пи ват̣т̣ати. дит̣т̣хим̣ упаниссайам̣ катва̄ уппанна̄ кусала̄кусалаведана̄пи ват̣т̣ати випа̄каведана̄пи. таттха миччха̄дит̣т̣хисампайутта̄ акусала̄ва хоти, дит̣т̣хим̣ пана упанисса̄йа кусала̄пи уппаджджанти акусала̄пи. миччха̄дит̣т̣хика̄ хи дит̣т̣хим̣ упанисса̄йа паккхадивасесу йа̄губхатта̄дӣни денти, аддхика̄дӣнам̣ ват̣т̣ам̣ пат̣т̣хапенти, чатумаха̄патхе са̄лам̣ каронти, поккхаран̣ин̃ча кхан̣а̄пенти, девакула̄дӣсу ма̄ла̄гаччхам̣ ропенти, надӣвидугга̄дӣсу сетум̣ аттхаранти, висамам̣ самам̣ каронти, ити несам̣ кусалаведана̄ уппаджджати. миччха̄дит̣т̣хим̣ пана нисса̄йа самма̄дит̣т̣хике аккосанти парибха̄санти, вадхабандхана̄дӣни каронти, па̄н̣ам̣ вадхитва̄ девата̄нам̣ упаха̄рам̣ упахаранти, ити несам̣ акусалаведана̄ уппаджджати. випа̄каведана̄ пана бхавантарагата̄нам̣йева хоти.

самма̄дит̣т̣хипаччайа̄ти еттха̄пи самма̄дит̣т̣хисампайутта̄ ведана̄пи ват̣т̣ати, самма̄дит̣т̣хим̣ упаниссайам̣ катва̄ уппанна̄ кусала̄кусалаведана̄пи випа̄каведана̄пи. таттха самма̄дит̣т̣хисампайутта̄ кусала̄ва хоти, самма̄дит̣т̣хим̣ пана упанисса̄йа буддхапӯджам̣ дӣпама̄лам̣ маха̄дхаммассаванам̣ аппатит̣т̣хите диса̄бха̄ге четийапатит̣т̣ха̄пананти евама̄дӣни пун̃н̃а̄ни каронти, ити несам̣ кусала̄ ведана̄ уппаджджати. самма̄дит̣т̣хим̣йева нисса̄йа миччха̄дит̣т̣хике аккосанти парибха̄санти, атта̄нам̣ уккам̣сенти, парам̣ вамбхенти, ити несам̣ акусалаведана̄ уппаджджати. випа̄каведана̄ пана бхавантарагата̄нам̣йева хоти. миччха̄сан̇каппапаччайа̄тиа̄дӣсупи есева найо. чхандапаччайа̄тиа̄дӣсу пана чхандапаччайа̄ ат̣т̣халобхасахагатачиттасампайутта̄ ведана̄ ведитабба̄, витаккапаччайа̄ пат̣хамаджджха̄наведана̄ва. сан̃н̃а̄ паччайа̄ т̣хапетва̄ пат̣хамаджджха̄нам̣ сеса̄ чха сан̃н̃а̄сама̄паттиведана̄.

чхандо ча авӯпасантотиа̄дӣсу тин̣н̣ам̣ авӯпасаме ат̣т̣халобхасахагатачиттасампайутта̄ ведана̄ хоти, чхандаматтасса вӯпасаме пат̣хамаджджха̄наведана̄ва. чхандавитакка̄нам̣ вӯпасаме дутийаджджха̄на̄диведана̄ адхиппета̄, тин̣н̣ампи вӯпасаме невасан̃н̃а̄на̄сан̃н̃а̄йатанаведана̄. аппаттасса паттийа̄ти арахаттапхаласса паттаттха̄йа. аттхи а̄йа̄манти аттхи вӣрийам̣. тасмимпи т̣ха̄не ануппаттети тасса вӣрийа̄рамбхасса васена тасса арахаттапхаласса ка̄ран̣е ануппатте. таппаччайа̄пи ведайитанти арахаттасса т̣ха̄напаччайа̄ ведайитам̣. етена чатумаггасахаджа̄та̄ ниббаттиталокуттараведана̄ва гахита̄.

2. дутийавиха̄расуттаван̣н̣ана̄

12. дутийе пат̣исалла̄нака̄ран̣ам̣ вуттанайенева ведитаббам̣. миччха̄дит̣т̣хивӯпасамапаччайа̄ти миччха̄дит̣т̣хивӯпасамо на̄ма самма̄дит̣т̣хи. тасма̄ йам̣ самма̄дит̣т̣хипаччайа̄ ведайитам̣ вуттам̣, тадева миччха̄дит̣т̣хивӯпасамапаччайа̄ ведитаббам̣. имасмим̣ пана сутте випа̄каведанам̣ атидӯрети ман̃н̃ама̄на̄ на ган̣хантӣти вуттам̣. имина̄ найена саббаттха аттхо ведитаббо. йасса йасса хи вӯпасамапаччайа̄ти вуччати, тасса тасса пат̣ипаккхадхаммапаччайа̄ва там̣ там̣ ведайитам̣ адхиппетам̣. чхандавӯпасамапаччайа̄тиа̄дӣсу пана чхандавӯпасамапаччайа̄ та̄ва пат̣хамаджджха̄наведана̄ ведитабба̄. витаккавӯпасамапаччайа̄ дутийаджджха̄наведана̄. сан̃н̃а̄паччайа̄ чхасама̄паттиведана̄. сан̃н̃а̄вӯпасамапаччайа̄ невасан̃н̃а̄на̄сан̃н̃а̄йатанаведана̄. чхандо ча вӯпасантотиа̄дӣни вуттаттха̄нева.

3-7. секкхасутта̄диван̣н̣ана̄

13-17. татийе секкхоти сиккханасӣло. ким̣ сиккхатӣти? тиссо сиккха̄. секкха̄йа̄ти тӣхи пхалехи чатӯхи ча маггехи саддхим̣ уппанна̄йа. са̄пи хи анит̣т̣хитакиччатта̄ аттано киччам̣ сиккхатева̄ти секкха̄. чатуттхапан̃чамачхат̣т̣хасаттама̄ни утта̄наттха̄нева̄ти.

8-10. пат̣хамакуккут̣а̄ра̄масутта̄диван̣н̣ана̄

18-20. ат̣т̣хаме умман̇готи пан̃н̃а̄умман̇го, пан̃н̃а̄вӣмам̣санам̣, пан̃н̃а̄гавесананти аттхо. еван̃хи твам̣ а̄вусоти идам̣ тасса пуччха̄патит̣т̣ха̄панаттха̄йа а̄ха. навамадасама̄ни утта̄наттха̄мева̄ти.

виха̄равагго дутийо.