6. дутийака̄мабхӯсуттаван̣н̣ана̄
348. чхат̣т̣хе кати ну кхо бханте сан̇кха̄ра̄ти айам̣ кира, гахапати, ниродхам̣ валан̃джети, тасма̄ ‘‘ниродхапа̄даке сан̇кха̄ре пуччхисса̄мӣ’’ти чинтетва̄ евама̄ха. тхерописса адхиппа̄йам̣ н̃атва̄ пун̃н̃а̄бхисан̇кха̄ра̄дӣсу анекесу сан̇кха̄ресу виджджама̄несупи ка̄йасан̇кха̄ра̄дайова а̄чиккханто тайо кхо гахапатӣтиа̄дима̄ха. таттха ка̄йаппат̣ибаддхатта̄ ка̄йена сан̇кхарӣйати ниббаттӣйатӣти ка̄йасан̇кха̄ро. ва̄ча̄йа сан̇кхароти ниббаттетӣти вачӣсан̇кха̄ро. читтаппат̣ибаддхатта̄ читтена сан̇кхарӣйати ниббаттӣйатӣти читтасан̇кха̄ро.
катамо пана бхантети идха ким̣ пуччхати? ‘‘име сан̇кха̄ра̄ ан̃н̃аман̃н̃ам̣ мисса̄ а̄лул̣ита̄ авибхӯта̄ дуддӣпана̄. татха̄ хи ка̄йадва̄ре а̄да̄наггахан̣амун̃чаначопана̄ни па̄петва̄ уппанна̄ ат̣т̣ха ка̄ма̄вачаракусалачетана̄ два̄даса акусалачетана̄ти евам̣ кусала̄кусала̄ вӣсати четана̄пи, асса̄сапасса̄са̄пи ка̄йасан̇кха̄ротвева вуччанти. вачӣдва̄ре ханусан̃чопанам̣ вачӣбхедам̣ па̄петва̄ уппанна̄ вуттаппака̄ра̄ва вӣсати четана̄пи витаккавича̄ра̄пи вачӣсан̇кха̄ротвева вуччанти. ка̄йавачӣдва̄ресу чопанам̣ апатва̄ рахо нисиннасса чинтайато уппанна̄ кусала̄кусала̄ екӯнатим̣сачетана̄пи, сан̃н̃а̄ ча ведана̄ ча̄ти име две дхамма̄пи читтасан̇кха̄ротвева вуччанти. евам̣ име сан̇кха̄ра̄ ан̃н̃аман̃н̃ам̣ мисса̄ а̄лул̣ита̄ авибхӯта̄ дуддӣпана̄, те па̄кат̣е вибхӯте катва̄ катха̄песса̄мӣ’’ти пуччхи.
касма̄ пана бхантети идха ка̄йасан̇кха̄ра̄дина̄масса падаттхам̣ пуччхати. тасса виссаджджане ка̄йаппат̣ибаддха̄ти ка̄йаниссита̄. ка̄йе сати хонти, асати на хонти. читтаппат̣ибаддха̄ти читтаниссита̄. читте сати хонти, асати на хонти.
ида̄ни ‘‘ким̣ ну кхо еса сан̃н̃а̄ведайитаниродхам̣ валан̃джети, но валан̃джети, чин̣н̣авасӣ ва̄ таттха но чин̣н̣авасӣ’’ти джа̄нанаттхам̣ пуччханто катхам̣ пана бханте сан̃н̃а̄ведайитаниродхасама̄патти хотӣти а̄ха. тасса виссаджджане сама̄паджджиссанти ва̄ сама̄паджджа̄мӣти ва̄ пададвайена невасан̃н̃а̄на̄сан̃н̃а̄йатанасама̄паттика̄ло катхито. сама̄панноти падена антониродхо. татха̄ пуримехи двӣхи падехи сачиттакака̄ло катхито, паччхимена ачиттакака̄ло.
пуббева татха̄ читтам̣ бха̄витам̣ хотӣти ниродхасама̄паттито пуббе аддха̄напариччхедака̄лейева ‘‘еттакам̣ ка̄лам̣ ачиттако бхависса̄мӣ’’ти аддха̄напариччхедам̣ читтам̣ бха̄витам̣ хоти. йам̣ там̣ татхатта̄йа упанетӣти йам̣ пана евам̣ бха̄витам̣ читтам̣, там̣ пуггалам̣ татхатта̄йа ачиттакабха̄ва̄йа упанети. вачӣсан̇кха̄ро пат̣хамам̣ нируджджхатӣти сесасан̇кха̄рехи пат̣хамам̣ дутийаджджха̄нейева нируджджхати. тато ка̄йасан̇кха̄роти тато парам̣ ка̄йасан̇кха̄ро чатуттхаджджха̄не нируджджхати. тато читтасан̇кха̄роти тато парам̣ читтасан̇кха̄ро антониродхе нируджджхати. а̄йӯти рӯпаджӣвитиндрийам̣. випарибхинна̄нӣти упахата̄ни винат̣т̣ха̄ни.
таттха кечи ‘‘ниродхасама̄паннасса ‘читтасан̇кха̄ро ча нируддхо’ти вачанато читтам̣ анируддхам̣ хоти, тасма̄ сачиттака̄пи айам̣ сама̄паттӣ’’ти ваданти. те ваттабба̄ – ‘‘вачӣсан̇кха̄рописса нируддхо’’ти вачанато ва̄ча̄ анируддха̄ хоти, тасма̄ ниродхасама̄паннена дхаммампи катхентена саджджха̄йампи каронтена нисӣдитаббам̣ сийа̄. йо ча̄йам̣ мато ка̄лан̇като, тасса̄пи читтасан̇кха̄ро нируддхоти вачанато читтам̣ анируддхам̣ бхавеййа, тасма̄ ка̄лан̇кате ма̄та̄питаро ва̄ араханте ва̄ джха̄пентена а̄нантарийакаммам̣ катам̣ бхавеййа. ити бйан̃джане абхинивесам̣ акатва̄ а̄чарийа̄нам̣ найе т̣хатва̄ аттхо упапариккхитаббо. аттхо хи пат̣исаран̣ам̣, на бйан̃джанам̣.
индрийа̄ни виппасанна̄нӣти кирийамайапаваттасмин̃хи ваттама̄не бахиддха̄рамман̣есу паса̄де гхат̣т̣ентесу индрийа̄ни киламанти, упахата̄ни маккхитта̄ни вийа хонти ва̄та̄дӣхи ут̣т̣хитараджена чатумаха̄патхе т̣хапитаа̄да̄со вийа. йатха̄ пана тхавика̄йа паккхипитва̄ ман̃джӯса̄дӣсу т̣хапито а̄да̄со антойева вирочати, евам̣ ниродхасама̄паннасса бхиккхуно антониродхе пан̃ча паса̄да̄ ативийа вирочанти. тена вуттам̣ ‘‘индрийа̄ни виппасанна̄нӣ’’ти.
вут̣т̣хахиссанти ва̄ вут̣т̣хаха̄мӣти ва̄ пададвайена антониродхака̄ло катхито, вут̣т̣хитоти падена пхаласама̄паттика̄ло. татха̄ пуримехи двӣхи падехи ачиттакака̄ло катхито, паччхимена сачиттакака̄ло. пуббева татха̄ читтам̣ бха̄витам̣ хотӣти ниродхасама̄паттито пуббе аддха̄напариччхедака̄лейева ‘‘еттакам̣ ка̄лам̣ ачиттако хутва̄ тато парам̣ сачиттако бхависса̄мӣ’’ти аддха̄напариччхедам̣ читтам̣ бха̄витам̣ хоти. йам̣ там̣ татхатта̄йа упанетӣти йам̣ евам̣ бха̄витам̣ читтам̣, там̣ пуггалам̣ татхатта̄йа сачиттакабха̄ва̄йа упанети. ити хет̣т̣ха̄ ниродхасама̄паджджаннака̄ло гахито, идха ниродхато вут̣т̣ха̄нака̄ло.
ида̄ни ниродхакатхам̣ катхетум̣ ка̄лоти ниродхакатха̄ катхетабба̄ сийа̄. са̄ панеса̄ ‘‘двӣхи балехи саманна̄гататта̄ тайо ча сан̇кха̄ра̄нам̣ пат̣ипассаддхийа̄ сол̣асахи н̃а̄н̣ачарийа̄хи навахи сама̄дхичарийа̄хи васӣбха̄вата̄пан̃н̃а̄ ниродхасама̄паттийам̣ н̃а̄н̣а’’нти ма̄тикам̣ т̣хапетва̄ сабба̄ка̄рена висуддхимагге катхита̄, тасма̄ таттха катхитанайенева гахетабба̄. ко пана̄йам̣ ниродхо на̄ма? чатуннам̣ кхандха̄нам̣ пат̣исан̇кха̄ аппаватти. атха киматтхаметам̣ сама̄паджджантӣти? сан̇кха̄ра̄нам̣ паватте уккан̣т̣хита̄ сатта̄хам̣ ачиттака̄ хутва̄ сукхам̣ вихарисса̄ма, дит̣т̣хадхамманибба̄нам̣ на̄метам̣ йадидам̣ ниродхоти етадаттхам̣ сама̄паджджанти.
читтасан̇кха̄ро пат̣хамам̣ уппаджджатӣти ниродха̄ вут̣т̣хахантасса хи пхаласама̄паттичиттам̣ пат̣хамам̣ уппаджджати. там̣сампайуттам̣ сан̃н̃ан̃ча веданан̃ча сандха̄йа ‘‘читтасан̇кха̄ро пат̣хамам̣ уппаджджатӣ’’ти а̄ха. тато ка̄йасан̇кха̄роти тато парам̣ бхаван̇гасамайе ка̄йасан̇кха̄ро уппаджджати.
ким̣ пана пхаласама̄патти асса̄сапасса̄се на самут̣т̣ха̄петӣти? самут̣т̣ха̄пети. имасса пана чатуттхаджджха̄ника̄ пхаласама̄патти, са̄ на самут̣т̣ха̄пети. ким̣ ва̄ етена? пхаласама̄патти пат̣хамаджджха̄ника̄ ва̄ хоту дутийататийачатуттхаджджха̄ника̄ ва̄, сантасама̄паттито вут̣т̣хитасса бхиккхуно асса̄сапасса̄са̄ аббоха̄рика̄ хонти, тесам̣ аббоха̄рикабха̄во сан̃джӣваттхераваттхуна̄ ведитаббо. сан̃джӣваттхерасса хи сама̄паттито вут̣т̣ха̄йа ким̣сукапуппхасадисе вӣтаччитан̇га̄ре маддама̄насса гаччхато чӣваре ам̣суматтампи на джха̄йи, усма̄ка̄раматтампи на̄хоси. сама̄паттибалам̣ на̄метанти ваданти. евамева санта̄йа пхаласама̄паттийа̄ вут̣т̣хитасса бхиккхуно асса̄сапасса̄са̄ аббоха̄рика̄ хонтӣти бхаван̇гасамайеневетам̣ катхитанти ведитаббам̣.
тато вачӣсан̇кха̄роти тато парам̣ кирийамайапаваттавалан̃джанака̄ле вачӣсан̇кха̄ро уппаджджати. ким̣ бхаван̇гам̣ витаккавича̄ре на самут̣т̣ха̄петӣти? самут̣т̣ха̄пети. там̣самут̣т̣ха̄на̄ пана витаккавича̄ра̄ ва̄чам̣ абхисан̇кха̄тум̣ на сакконтӣти кирийамайапаваттавалан̃джанака̄леневетам̣ катхитам̣.
сун̃н̃ато пхассотиа̄дайо сагун̣ена̄пи а̄рамман̣ена̄пи катхетабба̄. сагун̣ена та̄ва сун̃н̃ата̄ на̄ма пхаласама̄патти, та̄йа сахаджа̄тапхассам̣ сандха̄йа ‘‘сун̃н̃ато пхассо’’ти вуттам̣. анимиттаппан̣ихитесупи есева найо. а̄рамман̣ена пана нибба̄нам̣ ра̄га̄дӣхи сун̃н̃атта̄ сун̃н̃ата̄ на̄ма, ра̄ганимитта̄дӣнам̣ абха̄ва̄ анимиттам̣, ра̄гадосамохаппан̣идхӣнам̣ абха̄ва̄ аппан̣ихитам̣, сун̃н̃атам̣ нибба̄нам̣ а̄рамман̣ам̣ катва̄ уппаннапхаласама̄паттисампхассо сун̃н̃ато на̄ма. анимиттаппан̣ихитесупи есева найо.
апара̄ а̄гаманийакатха̄ на̄ма хоти. сун̃н̃атаанимиттааппан̣ихита̄ти хи випассана̄пи вуччати. таттха йо бхиккху сан̇кха̄ре аниччато париггахетва̄ аниччато дисва̄ аниччато вут̣т̣ха̄ти, тасса вут̣т̣ха̄нага̄минивипассана̄ анимитта̄ на̄ма хоти. йо дуккхато париггахетва̄ дуккхато дисва̄ дуккхато вут̣т̣ха̄ти, тасса аппан̣ихита̄ на̄ма. йо анаттато париггахетва̄ анаттато дисва̄ анаттато вут̣т̣ха̄ти, тасса сун̃н̃ата̄ на̄ма. таттха анимиттавипассана̄йа магго анимитто на̄ма, анимиттамаггасса пхалам̣ анимиттам̣ на̄ма, анимиттапхаласама̄паттисахаджа̄те пхассе пхусанте ‘‘анимитто пхассо пхусатӣ’’ти вуччати. аппан̣ихитасун̃н̃атесупи есева найо. а̄гаманийена катхите пана сун̃н̃ато ва̄ пхассо анимитто ва̄ пхассо аппан̣ихито ва̄ пхассоти викаппо а̄паджджеййа, тасма̄ сагун̣ена чева а̄рамман̣ена ча катхетаббам̣. еван̃хи тайо пхасса̄ пхусантӣти самети.
вивеканиннантиа̄дӣсу нибба̄нам̣ вивеко на̄ма. тасмим̣ вивеке ниннам̣ онатанти вивеканиннам̣. вивекапон̣анти ан̃н̃ато агантва̄ йена вивеко, тена ван̇кам̣ вийа хутва̄ т̣хитанти вивекапон̣ам̣. йена вивеко, тена патама̄нам̣ вийа т̣хитанти вивекапаббха̄рам̣.