7. читтасам̣йуттам̣

1. сам̣йоджанасуттаван̣н̣ана̄

343. читтасам̣йуттасса пат̣хаме маччхика̄сан̣д̣ети евам̣на̄маке ванасан̣д̣е. айамантара̄катха̄ удапа̄дӣти пора̄н̣акаттхера̄ атираччха̄накатха̄ хонти, нисиннанисиннат̣т̣ха̄не пан̃хам̣ самут̣т̣ха̄петва̄ аджа̄нанта̄ пуччханти, джа̄нанта̄ виссадждженти, тена несам̣ айам̣ катха̄ удапа̄ди. мигапатхаканти евам̣на̄макам̣ аттано бхогага̄мам̣. со кира амба̄т̣ака̄ра̄масса пит̣т̣хибха̄ге хоти. тенупасан̇камӣти ‘‘тхера̄нам̣ пан̃хам̣ виссаджджетва̄ пха̄сувиха̄рам̣ катва̄ дасса̄мӣ’’ти чинтетва̄ упасан̇ками. гамбхӣре буддхавачанети аттхагамбхӣре чева дхаммагамбхӣре ча буддхавачане. пан̃н̃а̄чаккху каматӣти н̃а̄н̣ачаккху вахати паваттати.

2. пат̣хамаисидаттасуттаван̣н̣ана̄

344. дутийе а̄йасмантам̣ тхеранти тесу тхересу джет̣т̣хакам̣ маха̄тхерам̣. тун̣хӣ ахосӣти джа̄нантопи ависа̄радатта̄ на кин̃чи бйа̄хари. бйа̄каромахам̣ бхантети ‘‘айам̣ тхеро нева аттана̄ бйа̄кароти, на ан̃н̃е аджджхесати, упа̄сакопи бхиккхусан̇гхам̣ вихесети, ахаметам̣ бйа̄каритва̄ пха̄сувиха̄рам̣ катва̄ дасса̄мӣ’’ти чинтетва̄ а̄санато вут̣т̣ха̄йа тхерасса сантикам̣ гантва̄ евам̣ ока̄самака̄си, ката̄вака̄со пана аттано а̄сане нисӣдитва̄ бйа̄ка̄си.

сахаттха̄ти сахаттхена. сантаппесӣти йа̄вадиччхакам̣ денто сут̣т̣ху таппеси. сампава̄ресӣти ‘‘алам̣ ала’’нти хаттхасан̃н̃а̄йа чева ва̄ча̄йа ча пат̣иккхипа̄песи. онӣтапаттапа̄н̣иноти па̄н̣ито апанӣтапатта̄ дховитва̄ тхавика̄йа оса̄петва̄ ам̣се лаггитапатта̄ти аттхо.

3. дутийаисидаттасуттаван̣н̣ана̄

345. татийе авантийа̄ти даккхин̣а̄патхе авантират̣т̣хе. калйа̄н̣ам̣ вуччатӣти ‘‘чатӯхи паччайехи пат̣иджаггисса̄мӣ’’ти вачанам̣ ниддосам̣ анаваджджам̣ вуччати тайа̄ упа̄сака̄ти адхиппа̄йена вадати.

4. махакапа̄т̣иха̄рийасуттаван̣н̣ана̄

346. чатуттхе сесакам̣ виссаджджетха̄ти тасса кира тхерехи саддхим̣йева кам̣сатха̄лам̣ памаджджитва̄ па̄йа̄сам̣ вад̣д̣хетва̄ адам̣су. со бхуттапа̄йа̄со тхерехийева саддхим̣ гантука̄мо чинтеси ‘‘гхаре та̄ва упа̄сика̄ сесакам̣ вича̄рети, идха паниме да̄сакаммака̄ра̄ майа̄ авутта̄ на вича̄рессанти, ева̄йам̣ пан̣ӣтапа̄йа̄со нассиссатӣ’’ти тесам̣ ануджа̄нанто евама̄ха. кутхитанти кудхитам̣, хет̣т̣ха̄ сантатта̄йа ва̄лика̄йа упари а̄тапена ча атитикхин̣анти аттхо. идам̣ пана тепит̣аке буддхавачане асамбхиннападам̣. павелийама̄нена̄ти пат̣илийама̄нена са̄дху кхвасса бхантети ‘‘пха̄сувиха̄рам̣ карисса̄ми неса’’нти чинтетва̄ евама̄ха.

иддха̄бхисан̇кха̄рам̣ абхисан̇кхарӣти адхит̣т̣ха̄ниддхим̣ ака̄си. еттха ча ‘‘мандамандо сӣтакава̄то ва̄йату, аббхаман̣д̣апам̣ катва̄ дево екамекам̣ пхуса̄йатӯ’’ти евам̣ на̄на̄парикаммам̣ – ‘‘сава̄то дево вассатӯ’’ти евам̣ адхит̣т̣ха̄нам̣ екатопи хоти. ‘‘сава̄то дево вассатӯти екатопарикаммам̣, мандамандо сӣтакава̄то ва̄йату, аббхаман̣д̣апам̣ катва̄ дево екамекам̣ пхуса̄йатӯ’’ти евам̣ на̄на̄адхит̣т̣ха̄нам̣ хоти. вуттанайенева на̄на̄парикаммам̣ на̄на̄дхит̣т̣ха̄нам̣, екато парикаммам̣ екато адхит̣т̣ха̄нампи хотийева. йатха̄ татха̄ каронтасса пана па̄дакаджджха̄нато вут̣т̣ха̄йа катапарикаммасса парикамма̄нантарена махаггатаадхит̣т̣ха̄начиттенева там̣ иджджхати. ока̄сесӣти виппакири.

5. пат̣хамака̄мабхӯсуттаван̣н̣ана̄

347. пан̃чаме нелан̇готи ниддосо. сетапаччха̄доти сетапат̣иччха̄дано. анӣгханти ниддуккхам̣. мухуттам̣ тун̣хӣ хутва̄ти тасса аттхапеккханаттхам̣ тӣн̣и пит̣ака̄ни кан̣н̣е кун̣д̣алам̣ вийа сан̃ча̄ленто ‘‘айам̣ имасса аттхо, айам̣ имасса аттхо’’ти упапариккхан̣аттхам̣ мухуттам̣ тун̣хӣ хутва̄. вимуттийа̄ти арахаттапхалавимуттийа̄. имам̣ пана пан̃хам̣ катхенто упа̄сако дуккарам̣ ака̄си. самма̄самбуддхо хи ‘‘пассатха но тумхе, бхиккхаве, етам̣ бхиккхум̣ а̄гаччхантам̣ ода̄такам̣ танукам̣ тун̇гана̄сика’’нти (сам̣. ни. 2.245) аттано дит̣т̣хена катхеси. айам̣ пана найагга̄хена ‘‘арахато етам̣ адхивачана’’нти а̄ха.

6. дутийака̄мабхӯсуттаван̣н̣ана̄

348. чхат̣т̣хе кати ну кхо бханте сан̇кха̄ра̄ти айам̣ кира, гахапати, ниродхам̣ валан̃джети, тасма̄ ‘‘ниродхапа̄даке сан̇кха̄ре пуччхисса̄мӣ’’ти чинтетва̄ евама̄ха. тхерописса адхиппа̄йам̣ н̃атва̄ пун̃н̃а̄бхисан̇кха̄ра̄дӣсу анекесу сан̇кха̄ресу виджджама̄несупи ка̄йасан̇кха̄ра̄дайова а̄чиккханто тайо кхо гахапатӣтиа̄дима̄ха. таттха ка̄йаппат̣ибаддхатта̄ ка̄йена сан̇кхарӣйати ниббаттӣйатӣти ка̄йасан̇кха̄ро. ва̄ча̄йа сан̇кхароти ниббаттетӣти вачӣсан̇кха̄ро. читтаппат̣ибаддхатта̄ читтена сан̇кхарӣйати ниббаттӣйатӣти читтасан̇кха̄ро.

катамо пана бхантети идха ким̣ пуччхати? ‘‘име сан̇кха̄ра̄ ан̃н̃аман̃н̃ам̣ мисса̄ а̄лул̣ита̄ авибхӯта̄ дуддӣпана̄. татха̄ хи ка̄йадва̄ре а̄да̄наггахан̣амун̃чаначопана̄ни па̄петва̄ уппанна̄ ат̣т̣ха ка̄ма̄вачаракусалачетана̄ два̄даса акусалачетана̄ти евам̣ кусала̄кусала̄ вӣсати четана̄пи, асса̄сапасса̄са̄пи ка̄йасан̇кха̄ротвева вуччанти. вачӣдва̄ре ханусан̃чопанам̣ вачӣбхедам̣ па̄петва̄ уппанна̄ вуттаппака̄ра̄ва вӣсати четана̄пи витаккавича̄ра̄пи вачӣсан̇кха̄ротвева вуччанти. ка̄йавачӣдва̄ресу чопанам̣ апатва̄ рахо нисиннасса чинтайато уппанна̄ кусала̄кусала̄ екӯнатим̣сачетана̄пи, сан̃н̃а̄ ча ведана̄ ча̄ти име две дхамма̄пи читтасан̇кха̄ротвева вуччанти. евам̣ име сан̇кха̄ра̄ ан̃н̃аман̃н̃ам̣ мисса̄ а̄лул̣ита̄ авибхӯта̄ дуддӣпана̄, те па̄кат̣е вибхӯте катва̄ катха̄песса̄мӣ’’ти пуччхи.

касма̄ пана бхантети идха ка̄йасан̇кха̄ра̄дина̄масса падаттхам̣ пуччхати. тасса виссаджджане ка̄йаппат̣ибаддха̄ти ка̄йаниссита̄. ка̄йе сати хонти, асати на хонти. читтаппат̣ибаддха̄ти читтаниссита̄. читте сати хонти, асати на хонти.

ида̄ни ‘‘ким̣ ну кхо еса сан̃н̃а̄ведайитаниродхам̣ валан̃джети, но валан̃джети, чин̣н̣авасӣ ва̄ таттха но чин̣н̣авасӣ’’ти джа̄нанаттхам̣ пуччханто катхам̣ пана бханте сан̃н̃а̄ведайитаниродхасама̄патти хотӣти а̄ха. тасса виссаджджане сама̄паджджиссанти ва̄ сама̄паджджа̄мӣти ва̄ пададвайена невасан̃н̃а̄на̄сан̃н̃а̄йатанасама̄паттика̄ло катхито. сама̄панноти падена антониродхо. татха̄ пуримехи двӣхи падехи сачиттакака̄ло катхито, паччхимена ачиттакака̄ло.

пуббева татха̄ читтам̣ бха̄витам̣ хотӣти ниродхасама̄паттито пуббе аддха̄напариччхедака̄лейева ‘‘еттакам̣ ка̄лам̣ ачиттако бхависса̄мӣ’’ти аддха̄напариччхедам̣ читтам̣ бха̄витам̣ хоти. йам̣ там̣ татхатта̄йа упанетӣти йам̣ пана евам̣ бха̄витам̣ читтам̣, там̣ пуггалам̣ татхатта̄йа ачиттакабха̄ва̄йа упанети. вачӣсан̇кха̄ро пат̣хамам̣ нируджджхатӣти сесасан̇кха̄рехи пат̣хамам̣ дутийаджджха̄нейева нируджджхати. тато ка̄йасан̇кха̄роти тато парам̣ ка̄йасан̇кха̄ро чатуттхаджджха̄не нируджджхати. тато читтасан̇кха̄роти тато парам̣ читтасан̇кха̄ро антониродхе нируджджхати. а̄йӯти рӯпаджӣвитиндрийам̣. випарибхинна̄нӣти упахата̄ни винат̣т̣ха̄ни.

таттха кечи ‘‘ниродхасама̄паннасса ‘читтасан̇кха̄ро ча нируддхо’ти вачанато читтам̣ анируддхам̣ хоти, тасма̄ сачиттака̄пи айам̣ сама̄паттӣ’’ти ваданти. те ваттабба̄ – ‘‘вачӣсан̇кха̄рописса нируддхо’’ти вачанато ва̄ча̄ анируддха̄ хоти, тасма̄ ниродхасама̄паннена дхаммампи катхентена саджджха̄йампи каронтена нисӣдитаббам̣ сийа̄. йо ча̄йам̣ мато ка̄лан̇като, тасса̄пи читтасан̇кха̄ро нируддхоти вачанато читтам̣ анируддхам̣ бхавеййа, тасма̄ ка̄лан̇кате ма̄та̄питаро ва̄ араханте ва̄ джха̄пентена а̄нантарийакаммам̣ катам̣ бхавеййа. ити бйан̃джане абхинивесам̣ акатва̄ а̄чарийа̄нам̣ найе т̣хатва̄ аттхо упапариккхитаббо. аттхо хи пат̣исаран̣ам̣, на бйан̃джанам̣.

индрийа̄ни виппасанна̄нӣти кирийамайапаваттасмин̃хи ваттама̄не бахиддха̄рамман̣есу паса̄де гхат̣т̣ентесу индрийа̄ни киламанти, упахата̄ни маккхитта̄ни вийа хонти ва̄та̄дӣхи ут̣т̣хитараджена чатумаха̄патхе т̣хапитаа̄да̄со вийа. йатха̄ пана тхавика̄йа паккхипитва̄ ман̃джӯса̄дӣсу т̣хапито а̄да̄со антойева вирочати, евам̣ ниродхасама̄паннасса бхиккхуно антониродхе пан̃ча паса̄да̄ ативийа вирочанти. тена вуттам̣ ‘‘индрийа̄ни виппасанна̄нӣ’’ти.

вут̣т̣хахиссанти ва̄ вут̣т̣хаха̄мӣти ва̄ пададвайена антониродхака̄ло катхито, вут̣т̣хитоти падена пхаласама̄паттика̄ло. татха̄ пуримехи двӣхи падехи ачиттакака̄ло катхито, паччхимена сачиттакака̄ло. пуббева татха̄ читтам̣ бха̄витам̣ хотӣти ниродхасама̄паттито пуббе аддха̄напариччхедака̄лейева ‘‘еттакам̣ ка̄лам̣ ачиттако хутва̄ тато парам̣ сачиттако бхависса̄мӣ’’ти аддха̄напариччхедам̣ читтам̣ бха̄витам̣ хоти. йам̣ там̣ татхатта̄йа упанетӣти йам̣ евам̣ бха̄витам̣ читтам̣, там̣ пуггалам̣ татхатта̄йа сачиттакабха̄ва̄йа упанети. ити хет̣т̣ха̄ ниродхасама̄паджджаннака̄ло гахито, идха ниродхато вут̣т̣ха̄нака̄ло.

ида̄ни ниродхакатхам̣ катхетум̣ ка̄лоти ниродхакатха̄ катхетабба̄ сийа̄. са̄ панеса̄ ‘‘двӣхи балехи саманна̄гататта̄ тайо ча сан̇кха̄ра̄нам̣ пат̣ипассаддхийа̄ сол̣асахи н̃а̄н̣ачарийа̄хи навахи сама̄дхичарийа̄хи васӣбха̄вата̄пан̃н̃а̄ ниродхасама̄паттийам̣ н̃а̄н̣а’’нти ма̄тикам̣ т̣хапетва̄ сабба̄ка̄рена висуддхимагге катхита̄, тасма̄ таттха катхитанайенева гахетабба̄. ко пана̄йам̣ ниродхо на̄ма? чатуннам̣ кхандха̄нам̣ пат̣исан̇кха̄ аппаватти. атха киматтхаметам̣ сама̄паджджантӣти? сан̇кха̄ра̄нам̣ паватте уккан̣т̣хита̄ сатта̄хам̣ ачиттака̄ хутва̄ сукхам̣ вихарисса̄ма, дит̣т̣хадхамманибба̄нам̣ на̄метам̣ йадидам̣ ниродхоти етадаттхам̣ сама̄паджджанти.

читтасан̇кха̄ро пат̣хамам̣ уппаджджатӣти ниродха̄ вут̣т̣хахантасса хи пхаласама̄паттичиттам̣ пат̣хамам̣ уппаджджати. там̣сампайуттам̣ сан̃н̃ан̃ча веданан̃ча сандха̄йа ‘‘читтасан̇кха̄ро пат̣хамам̣ уппаджджатӣ’’ти а̄ха. тато ка̄йасан̇кха̄роти тато парам̣ бхаван̇гасамайе ка̄йасан̇кха̄ро уппаджджати.

ким̣ пана пхаласама̄патти асса̄сапасса̄се на самут̣т̣ха̄петӣти? самут̣т̣ха̄пети. имасса пана чатуттхаджджха̄ника̄ пхаласама̄патти, са̄ на самут̣т̣ха̄пети. ким̣ ва̄ етена? пхаласама̄патти пат̣хамаджджха̄ника̄ ва̄ хоту дутийататийачатуттхаджджха̄ника̄ ва̄, сантасама̄паттито вут̣т̣хитасса бхиккхуно асса̄сапасса̄са̄ аббоха̄рика̄ хонти, тесам̣ аббоха̄рикабха̄во сан̃джӣваттхераваттхуна̄ ведитаббо. сан̃джӣваттхерасса хи сама̄паттито вут̣т̣ха̄йа ким̣сукапуппхасадисе вӣтаччитан̇га̄ре маддама̄насса гаччхато чӣваре ам̣суматтампи на джха̄йи, усма̄ка̄раматтампи на̄хоси. сама̄паттибалам̣ на̄метанти ваданти. евамева санта̄йа пхаласама̄паттийа̄ вут̣т̣хитасса бхиккхуно асса̄сапасса̄са̄ аббоха̄рика̄ хонтӣти бхаван̇гасамайеневетам̣ катхитанти ведитаббам̣.

тато вачӣсан̇кха̄роти тато парам̣ кирийамайапаваттавалан̃джанака̄ле вачӣсан̇кха̄ро уппаджджати. ким̣ бхаван̇гам̣ витаккавича̄ре на самут̣т̣ха̄петӣти? самут̣т̣ха̄пети. там̣самут̣т̣ха̄на̄ пана витаккавича̄ра̄ ва̄чам̣ абхисан̇кха̄тум̣ на сакконтӣти кирийамайапаваттавалан̃джанака̄леневетам̣ катхитам̣.

сун̃н̃ато пхассотиа̄дайо сагун̣ена̄пи а̄рамман̣ена̄пи катхетабба̄. сагун̣ена та̄ва сун̃н̃ата̄ на̄ма пхаласама̄патти, та̄йа сахаджа̄тапхассам̣ сандха̄йа ‘‘сун̃н̃ато пхассо’’ти вуттам̣. анимиттаппан̣ихитесупи есева найо. а̄рамман̣ена пана нибба̄нам̣ ра̄га̄дӣхи сун̃н̃атта̄ сун̃н̃ата̄ на̄ма, ра̄ганимитта̄дӣнам̣ абха̄ва̄ анимиттам̣, ра̄гадосамохаппан̣идхӣнам̣ абха̄ва̄ аппан̣ихитам̣, сун̃н̃атам̣ нибба̄нам̣ а̄рамман̣ам̣ катва̄ уппаннапхаласама̄паттисампхассо сун̃н̃ато на̄ма. анимиттаппан̣ихитесупи есева найо.

апара̄ а̄гаманийакатха̄ на̄ма хоти. сун̃н̃атаанимиттааппан̣ихита̄ти хи випассана̄пи вуччати. таттха йо бхиккху сан̇кха̄ре аниччато париггахетва̄ аниччато дисва̄ аниччато вут̣т̣ха̄ти, тасса вут̣т̣ха̄нага̄минивипассана̄ анимитта̄ на̄ма хоти. йо дуккхато париггахетва̄ дуккхато дисва̄ дуккхато вут̣т̣ха̄ти, тасса аппан̣ихита̄ на̄ма. йо анаттато париггахетва̄ анаттато дисва̄ анаттато вут̣т̣ха̄ти, тасса сун̃н̃ата̄ на̄ма. таттха анимиттавипассана̄йа магго анимитто на̄ма, анимиттамаггасса пхалам̣ анимиттам̣ на̄ма, анимиттапхаласама̄паттисахаджа̄те пхассе пхусанте ‘‘анимитто пхассо пхусатӣ’’ти вуччати. аппан̣ихитасун̃н̃атесупи есева найо. а̄гаманийена катхите пана сун̃н̃ато ва̄ пхассо анимитто ва̄ пхассо аппан̣ихито ва̄ пхассоти викаппо а̄паджджеййа, тасма̄ сагун̣ена чева а̄рамман̣ена ча катхетаббам̣. еван̃хи тайо пхасса̄ пхусантӣти самети.

вивеканиннантиа̄дӣсу нибба̄нам̣ вивеко на̄ма. тасмим̣ вивеке ниннам̣ онатанти вивеканиннам̣. вивекапон̣анти ан̃н̃ато агантва̄ йена вивеко, тена ван̇кам̣ вийа хутва̄ т̣хитанти вивекапон̣ам̣. йена вивеко, тена патама̄нам̣ вийа т̣хитанти вивекапаббха̄рам̣.

7. годаттасуттаван̣н̣ана̄

349. саттаме на̄наттха̄ чева на̄на̄бйан̃джана̄ ча̄ти бйан̃джанампи несам̣ на̄нам̣, аттхопи. таттха бйан̃джанасса на̄ната̄ па̄кат̣а̄. аттхо пана аппама̄н̣а̄ четовимутти бхӯмантарато махаггата̄ хоти рӯпа̄вачара̄, а̄рамман̣ато саттапан̣н̣аттиа̄рамман̣а̄. а̄кин̃чан̃н̃а̄ бхӯмантарато махаггата̄ арӯпа̄вачара̄, а̄рамман̣ато наваттабба̄рамман̣а̄. сун̃н̃ата̄ бхӯмантарато ка̄ма̄вачара̄, а̄рамман̣ато сан̇кха̄ра̄рамман̣а̄. випассана̄ хи еттха сун̃н̃ата̄ти адхиппета̄. анимитта̄ бхӯмантарато локуттара̄, а̄рамман̣ато нибба̄на̄рамман̣а̄.

ра̄го кхо бханте пама̄н̣акаран̣отиа̄дӣсу йатха̄ паббатапа̄де пӯтипан̣н̣акасат̣аудакам̣ на̄ма хоти ка̄л̣аван̣н̣ам̣, олокента̄нам̣ бйа̄масатагамбхӣрам̣ вийа кха̄йати, йат̣т̣хим̣ ва̄ раджджум̣ ва̄ гахетва̄ минантасса пит̣т̣хипа̄доттхаран̣аматтампи на хоти; евамева йа̄ва ра̄га̄дайо нуппаджджанти, та̄ва пуггалам̣ сан̃джа̄нитум̣ на сакка̄ хоти, сота̄панно вийа сакада̄га̄мӣ вийа ана̄га̄мӣ вийа ча кха̄йати. йада̄ панасса ра̄га̄дайо уппаджджанти, тада̄ ратто дут̣т̣хо мӯл̣хоти пан̃н̃а̄йати. ити те ‘‘еттако айа’’нти пуггаласса пама̄н̣ам̣ дассента̄ва уппаджджантӣти пама̄н̣акаран̣а̄ на̄ма вутта̄.

йа̄вата̄ кхо бханте аппама̄н̣а̄ четовимуттийоти йаттака̄ аппама̄н̣а̄ четовимуттийо. киттака̄ пана та̄? чатта̄ро брахмавиха̄ра̄, чатта̄ро магга̄, чатта̄ри пхала̄нӣти два̄даса. татра брахмавиха̄ра̄ пхаран̣ааппама̄н̣ата̄йа аппама̄н̣а̄, сеса̄ пама̄н̣ака̄рака̄нам̣ килеса̄нам̣ абха̄вена нибба̄нампи аппама̄н̣амева, четовимутти пана на хоти, тасма̄ на гахитам̣. акуппа̄ти арахаттапхалачетовимутти. са̄ хи та̄сам̣ саббаджет̣т̣хика̄, тасма̄ ‘‘аггамаккха̄йатӣ’’ти вутта̄. ра̄го кхо бханте кин̃чананти ра̄го уппаджджитва̄ пуггалам̣ кин̃чати маддати палибундхати, тасма̄ кин̃чананти вутто. манусса̄ кира гон̣ехи кхалам̣ мадда̄пента̄ ‘‘кин̃чехи капила кин̃чехи ка̄л̣ака̄’’ти ваданти. евам̣ мадданат̣т̣хо кин̃чанат̣т̣хоти ведитаббо. досамохесупиесева найо.

а̄кин̃чан̃н̃а̄ четовимуттийо на̄ма нава дхамма̄ а̄кин̃чан̃н̃а̄йатанам̣ маггапхала̄ни ча. таттха а̄кин̃чан̃н̃а̄йатанам̣ кин̃чанам̣ а̄рамман̣ам̣ асса наттхӣти а̄кин̃чан̃н̃ам̣. маггапхала̄ни кин̃чана̄нам̣ мадданапалибундханакилеса̄нам̣ наттхита̄йа а̄кин̃чан̃н̃а̄ни, нибба̄нампи а̄кин̃чан̃н̃ам̣, четовимутти пана на хоти, тасма̄ на гахитам̣.

ра̄го кхо бханте нимиттакаран̣отиа̄дӣсу йатха̄ на̄ма двиннам̣ кула̄нам̣ садиса̄ две ваччхака̄ хонти. йа̄ва тесам̣ лаккхан̣ам̣ на катам̣ хоти, та̄ва ‘‘айам̣ асукакуласса ваччхако, айам̣ асукакуласса̄’’ти на сакка̄ хоти джа̄нитум̣. йада̄ пана тесам̣ тисӯла̄дӣсу ан̃н̃атарам̣ лаккхан̣ам̣ катам̣ хоти, тада̄ сакка̄ хоти джа̄нитум̣. евамева йа̄ва пуггаласса ра̄го нуппаджджати, та̄ва на сакка̄ хоти джа̄нитум̣ ‘‘арийо ва̄ путхуджджано ва̄’’ти. ра̄го панасса уппаджджама̄нова ‘‘сара̄го на̄ма айам̣ пуггало’’ти сан̃джа̄нананимиттам̣ каронто вийа уппаджджати, тасма̄ нимиттакаран̣оти вутто. досамохесупи есева найо.

анимитта̄ четовимуттийо на̄ма тераса дхамма̄ випассана̄, чатта̄ро а̄руппа̄, чатта̄ро магга̄, чатта̄ри пхала̄ни. таттха випассана̄ ниччанимиттам̣ сукханимиттам̣ аттанимиттам̣ уггха̄т̣етӣти анимитта̄ на̄ма. чатта̄ро а̄руппа̄ рӯпанимиттасса абха̄ва̄ анимитта̄ на̄ма. маггапхала̄ни нимиттакара̄нам̣ килеса̄нам̣ абха̄вена анимитта̄ни, нибба̄нампи анимиттамева, там̣ пана четовимутти на хоти, тасма̄ на гахитам̣. атха касма̄ сун̃н̃ата̄ четовимутти на гахита̄ти? са̄ ‘‘сун̃н̃а̄ ра̄гена̄’’тиа̄дивачанато саббаттха анупавит̣т̣ха̄ва, тасма̄ висум̣ на гахита̄ти.

екаттха̄ти а̄рамман̣авасена екаттха̄ ‘‘аппама̄н̣ам̣ а̄кин̃чан̃н̃ам̣ сун̃н̃атам̣ анимитта’’нти хи сабба̄нета̄ни нибба̄нассева на̄ма̄ни. ити имина̄ парийа̄йена екаттха̄. ан̃н̃асмим̣ пана т̣ха̄не аппама̄н̣а̄пи хоти, ан̃н̃асмим̣ а̄кин̃чан̃н̃а̄, ан̃н̃асмим̣ сун̃н̃ата̄, ан̃н̃асмим̣ анимитта̄ти имина̄ парийа̄йена на̄на̄бйан̃джана̄ти.

8. ниган̣т̣хана̄т̣апуттасуттаван̣н̣ана̄

350. ат̣т̣хаме тенупасан̇камӣти сайам̣ а̄гата̄гамо вин̃н̃а̄таса̄сано ана̄га̄мӣ арийаса̄вако сама̄но касма̄ наггабхоггам̣ ниссирикам̣ ниган̣т̣хам̣ упасан̇камӣти? упава̄дамочанаттхан̃чева ва̄да̄ропанаттхан̃ча. ниган̣т̣ха̄ кира ‘‘саман̣асса готамасса са̄вака̄ тхаддхакхадиракха̄н̣укасадиса̄, кеначи саддхим̣ пат̣исантха̄рампи на каронтӣ’’ти упаваданти, тасса упава̄дасса мочанаттхан̃ча, ‘‘ва̄дан̃часса а̄ропесса̄мӣ’’ти упасан̇ками. на кхва̄хам̣ еттха бханте бхагавато саддха̄йа гаччха̄мӣти йасса н̃а̄н̣ена асаччхикатам̣ хоти. со ‘‘евам̣ кирета’’нти ан̃н̃асса саддха̄йа гаччхеййа, майа̄ пана н̃а̄н̣енетам̣ саччхикатам̣, тасма̄ на̄хам̣ еттха бхагавато саддха̄йа гаччха̄мӣти дӣпенто евама̄ха.

уллокетва̄ти ка̄йам̣ унна̄метва̄ куччхим̣ нӣхаритва̄ гӣвам̣ паггайха саббам̣ дисам̣ пеккхама̄но уллокетва̄. ба̄дхетаббам̣ ман̃н̃еййа̄ти йатха̄ винивиджджхитва̄ на никкхамати, евам̣ пат̣иба̄хитаббам̣ ман̃н̃еййа бандхитаббам̣ ва̄. сахадхаммика̄ти сака̄ран̣а̄. атха мам̣ пат̣ихареййа̄си саддхим̣ ниган̣т̣хапариса̄йа̄ти етесам̣ аттхе н̃а̄те атха ме ниган̣т̣хапариса̄йа саддхим̣ абхигаччхеййа̄си, патӣха̄расса ме сантикам̣ а̄гантва̄ аттано а̄гатабха̄вам̣ джа̄на̄пеййа̄сӣти аттхо. еко пан̃хоти еко пан̃хамагго, екам̣ пан̃хагавесананти аттхо. еко уддесоти екам̣ на̄ма кинти? айам̣ еко уддесо. екам̣ веййа̄каран̣анти ‘‘саббе сатта̄ а̄ха̄рат̣т̣хитика̄’’ти (кху. па̄. 4.1; а. ни. 10.27) идам̣ екам̣ веййа̄каран̣ам̣. евам̣ саббаттха аттхо ведитаббо.

9. ачелакассапасуттаван̣н̣ана̄

351. наваме кӣвачирам̣ паббаджитасса̄ти кӣвачиро ка̄ло паббаджитасса̄ти аттхо. уттари мануссадхамма̄ти мануссадхаммо на̄ма дасакусалакаммапатха̄, тато мануссадхаммато уттари. аламарийан̃а̄н̣адассанависесоти арийабха̄вам̣ ка̄тум̣ саматтхата̄йа аламарийоти сан̇кха̄то н̃а̄н̣адассанависесо. наггеййа̄ти наггабха̄вато. мун̣д̣еййа̄ти мун̣д̣абха̄вато. пава̄л̣аниппхот̣ана̄йа̄ти па̄вал̣аниппхот̣анато, бхӯмийам̣ нисӣдантасса а̄нисадат̣т̣ха̄не лагга̄нам̣ пам̣сураджава̄лика̄нам̣ пхот̣анаттхам̣ гахитаморапин̃чхаматтатоти аттхо.

10. гила̄надассанасуттаван̣н̣ана̄

352. дасаме а̄ра̄мадевата̄ти пуппха̄ра̄мапхала̄ра̄месу адхиваттха̄ девата̄. ванадевата̄ти ванасан̣д̣есу адхиваттха̄ девата̄. руккхадевата̄ти маттара̄джака̄ле вессаван̣о ча девата̄ти евам̣ тесу тесу руккхесу адхиваттха̄ девата̄. осадхитин̣аванаппатӣсӯти харӣтака̄малакӣа̄дӣсу мун̃джапаббаджа̄дӣсу ванаджет̣т̣харуккхесу ча адхиваттха̄ девата̄. сам̣гамма̄ти саннипатитва̄. сама̄гамма̄ти тато тато сама̄гантва̄. пан̣идхехӣти паттхана̄васена т̣хапехи. иджджхиссати сӣлавато четопан̣идхӣти самиджджхиссати сӣлавантасса читтапаттхана̄. дхаммикоти дасакусаладхаммасаманна̄гато агатигаманарахито. дхаммара̄джа̄ти тассева вевачанам̣, дхаммена ва̄ ладдхараджджатта̄ дхаммара̄джа̄. тасма̄ти ‘‘йасма̄ тена хи, аййапутта, амхепи овада̄хӣ’’ти вадатха, тасма̄. аппат̣ивибхаттанти ‘‘идам̣ бхиккхӯнам̣ дасса̄ма, идам̣ аттана̄ бхун̃джисса̄ма̄’’ти евам̣ авибхаттам̣ бхиккхӯхи саддхим̣ са̄дха̄ран̣амева бхависсатӣти.

читтасам̣йуттаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.