4. пат̣хамада̄руккхандхопамасуттаван̣н̣ана̄
241. чатуттхе аддаса̄ти ган̇га̄тӣре пан̃н̃аттаварабуддха̄сане нисинно аддаса. вуйхама̄нанти чатурассам̣ таччхетва̄ паббатантаре т̣хапитам̣ ва̄та̄тапена супарисуккхам̣ па̄вуссаке мегхе вассанте удакена уплавитва̄ анупуббена ган̇га̄йа надийа̄ соте патитам̣ тена сотена вуйхама̄нам̣. бхиккхӯ а̄мантесӣти ‘‘имина̄ да̄руккхандхена садисам̣ катва̄ мама са̄сане саддха̄паббаджитам̣ кулапуттам̣ дассесса̄мӣ’’ти дхаммам̣ десетука̄мата̄йа а̄мантеси. амум̣ махантам̣ да̄руккхандхам̣ ган̇га̄йа надийа̄ сотена вуйхама̄нанти идам̣ пана ат̣т̣хадосавимуттатта̄ сотапат̣ипаннасса да̄руккхандхасса апаре самуддапаттийа̄ антара̄йакаре ат̣т̣ха досе дассетум̣ а̄рабхи.
татрасса евам̣ ат̣т̣хадосавимуттата̄ ведитабба̄ – еко хи ган̇га̄йа надийа̄ авидӯре паббататале джа̄то на̄на̄валлӣхи паливет̣хито пан̣д̣упала̄сатам̣ а̄паджджитва̄ упачика̄дӣхи кхаджджама̄но тасмим̣йева т̣ха̄не апан̣н̣аттикабха̄вам̣ гаччхати, айам̣ да̄руккхандхо ган̇гам̣ отаритва̄ ван̇кат̣т̣ха̄несу вила̄сама̄но са̄гарам̣ патва̄ ман̣иван̣н̣е ӯмипит̣т̣хе собхитум̣ на лабхати.
апаро ган̇га̄тӣре бахимӯло антоса̄кхо хутва̄ джа̄то, айам̣ кин̃ча̄пи ка̄лена ка̄лам̣ оламбинӣхи са̄кха̄хи удакам̣ пхусати, бахимӯлатта̄ пана ган̇гам̣ отаритва̄ ван̇кат̣т̣ха̄несу вила̄сама̄но са̄гарам̣ патва̄ ман̣иван̣н̣е ӯмипит̣т̣хе собхитум̣ на лабхати.
апаро маджджхе ган̇га̄йа джа̄то, дал̣хамӯлена пана суппатит̣т̣хито, бахи часса гата̄ ван̇каса̄кха̄ на̄на̄валлӣхи а̄баддха̄, айампи дал̣хамӯлатта̄ бахиддха̄ валлӣхи а̄баддхатта̄ ча ган̇гам̣ отаритва̄…пе… собхитум̣ на лабхати.
апаро патитат̣т̣ха̄нейева ва̄лика̄йа оттхат̣о пӯтибха̄вам̣ а̄паджджати, айампи ган̇гам̣ отаритва̄…пе… на лабхати.
апаро двиннам̣ па̄са̄н̣а̄нам̣ антаре джа̄татта̄, суникха̄то вийа ниччало т̣хито, а̄гата̄гатам̣ удакам̣ двидха̄ пха̄лети, айам̣ па̄са̄н̣антаре сут̣т̣ху патит̣т̣хитатта̄ ган̇гам̣ отаритва̄…пе… на лабхати.
апаро аббхока̄сат̣т̣ха̄не набхам̣ пӯретва̄ валлӣхи а̄баддхо т̣хито. екам̣ две сам̣ваччхаре атиккамитва̄ а̄гате махогхе саким̣ ва̄ двиккхаттум̣ ва̄ темети, айампи набхам̣ пӯретва̄ т̣хитата̄йа чева екасса ва̄ двиннам̣ ва̄ сам̣ваччхара̄нам̣ аччайена саким̣ ва̄ двиккхаттум̣ ва̄ теманата̄йа ча ган̇гам̣ отаритва̄…пе… на лабхати.
апаропи маджджхе ган̇га̄йа дӣпаке джа̄то мудуккхандхаса̄кхо огхе а̄гате анусотам̣ нипаджджитва̄, удаке гате сӣсам̣ уккхипитва̄, наччанто вийа тит̣т̣хати. йассаттха̄йа са̄гаро ган̇гам̣ евам̣ вийа вадати, ‘‘бхоти ган̇ге твам̣ майхам̣ чанданаса̄расалал̣аса̄ра̄дӣни на̄на̄да̄рӯни а̄хараси, да̄руккхандхам̣ пана на̄харасӣ’’ти. сулабхо еса, дева, пунава̄ре джа̄нисса̄мӣти. пунава̄ре тамбаван̣н̣ена удакена а̄лин̇гама̄на̄ вийа а̄гаччхати. сопи татхева анусотам̣ нипаджджитва̄, удаке гате сӣсам̣ уккхипитва̄, наччанто вийа тит̣т̣хати. айам̣ аттано мудута̄йа ган̇гам̣ отаритва̄…пе… на лабхати.
апаро ган̇га̄йа надийа̄ тирийам̣ патито ва̄лика̄йа оттхарито антарасету вийа бахӯнам̣ паччайо джа̄то, убхосу тӣресу вел̣унал̣акаран̃джакакудха̄дайо уплавитва̄ таттхева лагганти. татха̄ на̄на̄видха̄ гаччха̄ вуйхама̄на̄ бхиннамусалабхиннасуппаахикуккурахаттхиасса̄дикун̣апа̄нипи таттхева лагганти. маха̄ган̇га̄пи нам̣ а̄саджджа бхиджджитва̄ двидха̄ гаччхати, маччхакаччхапакумбхӣламакара̄дайопи таттхева ва̄сам̣ каппенти. айампи тирийам̣ патитва̄ маха̄джанасса паччайаттакатабха̄вена ган̇гам̣ отаритва̄ ван̇кат̣т̣ха̄несу вила̄сама̄но са̄гарам̣ патва̄ ман̣иван̣н̣е ӯмипит̣т̣хе собхитум̣ на лабхати.
ити бхагава̄ имехи ат̣т̣хахи досехи вимуттатта̄ сотапат̣ипаннасса да̄руккхандхасса апаре самуддапаттийа̄ антара̄йакаре ат̣т̣ха досе дассетум̣ амум̣ махантам̣ да̄руккхандхам̣ ган̇га̄йа надийа̄ сотена вуйхама̄нантиа̄дима̄ха. таттха на тхале уссӣдиссатӣти тхалам̣ на̄бхирухиссати. на мануссагга̄хо гахессатӣти ‘‘маха̄ вата̄йам̣ да̄руккхандхо’’ти дисва̄, ул̣умпена тарама̄на̄ гантва̄, гопа̄насӣа̄дӣнам̣ аттха̄йа манусса̄ на ган̣хиссанти. на амануссагга̄хо гахессатӣти ‘‘махаггхо айам̣ чанданаса̄ро, вима̄надва̄ре нам̣ т̣хапесса̄ма̄’’ти ман̃н̃ама̄на̄ на аманусса̄ ган̣хиссанти.
евамева кхоти еттха саддхим̣ ба̄хирехи ат̣т̣хахи досехи евам̣ опаммасам̣санданам̣ ведитаббам̣ – ган̇га̄йа авидӯре паббататале джа̄то таттхева упачика̄дӣхи кхаджджама̄но апан̣н̣аттикабха̄вам̣ гатада̄руккхандхо вийа хи ‘‘наттхи динна’’нтиа̄дика̄йа миччха̄дит̣т̣хийа̄ саманна̄гато пуггало ведитаббо. айан̃хи са̄санасса дӯрӣбхӯтатта̄ арийамаггам̣ оруйха сама̄дхикулле нисинно нибба̄наса̄гарам̣ па̄пун̣итум̣ на саккоти.
ган̇га̄тӣре бахимӯло антоса̄кхо хутва̄ джа̄то вийа аччхиннагихибандхано саман̣акут̣имбикапуггало дат̣т̣хаббо. айан̃хи ‘‘читтам̣ на̄метам̣ анибаддхам̣, ‘саман̣омхӣ’ти вадантова гихӣ хоти, ‘гихӣмхӣ’ти вадантова саман̣о хоти. ко джа̄ниссати, ким̣ бхависсатӣ’’ти? махаллакака̄ле паббаджантопи гихибандханам̣ на виссаджджети. махаллакапаббаджита̄нан̃ча сампатти на̄ма наттхи. тасса саче чӣварам̣ па̄пун̣а̄ти, антаччхиннакам̣ ва̄ джин̣н̣адуббан̣н̣ам̣ ва̄ па̄пун̣а̄ти. сена̄санампи виха̄рапаччанте пан̣н̣аса̄ла̄ ва̄ ман̣д̣апо ва̄ па̄пун̣а̄ти. пин̣д̣а̄йа чарантена̄пи путтанаттака̄нам̣ да̄рака̄нам̣ паччхато чаритаббам̣ хоти, парийанте нисӣдитаббам̣ хоти. тена со дуккхӣ думмано ассӯни мун̃чанто, ‘‘аттхи ме куласантакам̣ дханам̣, каппати ну кхо там̣ кха̄дантена джӣвиту’’нти чинтетва̄ екам̣ винайадхарам̣ пуччхати – ‘‘ким̣, бханте а̄чарийа, аттано сантакам̣ вича̄ретва̄ кха̄дитум̣ каппати, но каппатӣ’’ти? ‘‘наттхеттха досо, каппатета’’нти. со аттано бхаджама̄наке катипайе дуббаче дура̄ча̄ре бхиккхӯ гахетва̄, са̄йанхасамайе антога̄мам̣ гантва̄, га̄мамаджджхе т̣хито га̄мике паккоса̄петва̄, ‘‘амха̄кам̣ пайогато ут̣т̣хитам̣ а̄йам̣ касса детха̄’’ти а̄ха. бханте, тумхе паббаджита̄, майам̣ касса дасса̄ма̄ти? ким̣ паббаджита̄нам̣ аттано сантакам̣ на ват̣т̣атӣти? кудда̄ла-пит̣акам̣ гахетва̄, кхеттамарийа̄дабандхана̄дӣни каронто на̄на̄ппака̄рам̣ пуббан̣н̣а̄паран̣н̣ан̃чева пхала̄пхале ча сан̇ган̣хитва̄, хемантагимхавасса̄несу йам̣ йам̣ иччхати, там̣ там̣ пача̄петва̄ кха̄данто саман̣акут̣умбико хутва̄ джӣвати. кеваламасса пан̃чачӯл̣акена да̄ракена саддхим̣ па̄дапарича̄рика̄ва ека̄ наттхи. айам̣ пуггало кин̃ча̄пи оламбинӣхи са̄кха̄хи удакам̣ пхусама̄но антоса̄кхо руккхо вийа четийан̇ган̣абодхийан̇ган̣а̄дӣсу бхиккхӯнам̣ ка̄йаса̄маггим̣ дети, гихибандханасса пана аччхинната̄йа бахимӯлатта̄ арийамаггам̣ отаритва̄ сама̄дхикулле нисинно нибба̄наса̄гарам̣ па̄пун̣итум̣ на саккоти.
ган̇га̄йа маджджхе джа̄то бахиддха̄ валлӣхи а̄баддхаван̇каса̄кха̄ вийа сан̇гхасантакам̣ нисса̄йа джӣвама̄но бхинна̄джӣвапуггало дат̣т̣хаббо. екаччо гихибандханам̣ паха̄йа паббаджантопи са̄руппат̣т̣ха̄не паббаджджам̣ на лабхати. паббаджджа̄ хи на̄меса̄ пат̣исандхиггахан̣асадиса̄. йатха̄ манусса̄ йаттха пат̣исандхим̣ ган̣ханти, тесам̣йева кула̄нам̣ а̄ча̄рам̣ сиккханти, евам̣ бхиккхӯпи йесам̣ сантике паббаджанти, тесам̣йева а̄ча̄рам̣ ган̣ханти. тасма̄ екаччо аса̄руппат̣т̣ха̄не паббаджитва̄ ова̄да̄нуса̄санӣуддесапарипуччха̄дӣхи париба̄хиро хутва̄ па̄това мун̣д̣агхат̣ам̣ гахетва̄ удакатиттхам̣ гаччхати, а̄чарийупаджджха̄йа̄нам̣ бхаттаттха̄йа кхандхе паттам̣ катва̄ бхаттаса̄лам̣ гаччхати, дуббачаса̄ман̣ерехи саддхим̣ на̄на̄кӣл̣ам̣ кӣл̣ати, а̄ра̄микада̄ракехи сам̣сат̣т̣хо вихарати.
со дахарабхиккхука̄ле аттано анурӯпехи дахарабхиккхӯхи чева а̄ра̄микехи ча саддхим̣ сан̇гхабхогам̣ гантва̄, ‘‘айам̣ кхӣн̣а̄савехи асукаран̃н̃о сантика̄ пат̣иггахитасан̇гхабхого, тумхе сан̇гхасса идан̃чидан̃ча на детха, на хи тумха̄кам̣ паваттим̣ сутва̄ ра̄джа̄ ва̄ ра̄джамаха̄матта̄ ва̄ аттамана̄ бхависсанти, етха да̄ни идан̃чидан̃ча каротха̄’’ти кудда̄ла-пит̣ака̄ни га̄ха̄петва̄ хет̣т̣ха̄ тал̣а̄кама̄тика̄су каттаббакичча̄ни ка̄ра̄петва̄ бахум̣ пуббан̣н̣а̄паран̣н̣ам̣ виха̄рам̣ павесетва̄ а̄ра̄микехи аттано упака̄рабха̄вам̣ сан̇гхасса а̄роча̄пети. сан̇гхо ‘‘айам̣ дахаро бахӯпака̄ро, имасса сатам̣ ва̄ двисатам̣ ва̄ детха̄’’ти да̄пети. ити со ито чито ча сан̇гхасантакенева вад̣д̣ханто бахиддха̄ екавӣсативидха̄хи анесана̄хи баддхо арийамаггам̣ отаритва̄ сама̄дхикулле нисинно нибба̄наса̄гарам̣ па̄пун̣итум̣ на саккоти.
патитат̣т̣ха̄нейева ва̄лика̄йа оттхаритва̄ пӯтибха̄вам̣ а̄па̄дитаруккхо вийа а̄ласийамахаггхасо ведитаббо. еварӯпан̃хи пуггалам̣ а̄мисачаккхум̣ паччайалолам̣ виссат̣т̣хаа̄чарийупаджджха̄йаваттам̣ уддесапарипуччха̄йонисоманасика̄раваджджитам̣ сандха̄йа пан̃ча нӣваран̣а̄ни аттхато евам̣ ваданти – ‘‘бхо, касса сантикам̣ гаччха̄ма̄’’ти? атха тхинамиддхам̣ ут̣т̣ха̄йа евама̄ха – ‘‘ким̣ на пассатха? есо асукавиха̄рава̄сӣ кусӣтапуггало асукам̣ на̄ма га̄мам̣ гантва̄ йа̄гуматтхаке йа̄гум̣, пӯваматтхаке пӯвам̣, бхаттаматтхаке бхаттам̣ аджджхохаритва̄ виха̄рам̣ а̄гамма виссат̣т̣хасаббаватто уддеса̄дивирахито ман̃чам̣ упагаччханто майхам̣ ока̄сам̣ каротӣ’’ти.
тато ка̄маччханданӣваран̣ам̣ ут̣т̣ха̄йа̄ха – ‘‘бхо, тава ока̄се кате майхам̣ катова хоти, ида̄нева со нидда̄йитва̄ килеса̄нуран̃джитова пабуджджхитва̄ ка̄мавитаккам̣ витаккессатӣ’’ти. тато бйа̄па̄данӣваран̣ам̣ ут̣т̣ха̄йа̄ха – ‘‘тумха̄кам̣ ока̄се кате майхам̣ катова хоти. ида̄нева нидда̄йитва̄ вут̣т̣хито ‘ваттапат̣иваттам̣ карохӣ’ти вуччама̄но, ‘бхо, име аттано каммам̣ акатва̄ амхесу бйа̄ват̣а̄’ти на̄наппака̄рам̣ пхарусавачанам̣ ваданто аккхӣни нӣхаритва̄ вичариссатӣ’’ти. тато уддхаччанӣваран̣ам̣ ут̣т̣ха̄йа̄ха – ‘‘тумха̄кам̣ ока̄се кате майхам̣ катова хоти, кусӣто на̄ма ва̄та̄хато аггиккхандхо вийа уддхато хотӣ’’ти. атха кукуччанӣваран̣ам̣ ут̣т̣ха̄йа̄ха – ‘‘тумха̄кам̣ ока̄се кате майхам̣ катова хоти, кусӣто на̄ма куккуччапакатова хоти, акаппийе каппийасан̃н̃ам̣ каппийе ча акаппийасан̃н̃ам̣ уппа̄детӣ’’ти. атха вичикиччха̄нӣваран̣ам̣ ут̣т̣ха̄йа̄ха – ‘‘тумха̄кам̣ ока̄се кате майхам̣ катова хоти. еварӯпо хи ат̣т̣хасу т̣ха̄несу маха̄вичикиччхам̣ уппа̄десӣ’’ти. евам̣ а̄ласийамахаггхасам̣ пан̃ча нӣваран̣а̄ни чан̣д̣асунакха̄дайо вийа син̇гаччхиннам̣ джараггавам̣ аджджхоттхаритва̄ ган̣ханти. сопи арийамаггасотам̣ отаритва̄ сама̄дхикулле нисинно нибба̄наса̄гарам̣ па̄пун̣итум̣ на саккоти.
двиннам̣ па̄са̄н̣а̄нам̣ антаре никха̄тамӯла̄ка̄рена т̣хитаруккхо вийа дит̣т̣хим̣ уппа̄детва̄ т̣хито дит̣т̣хигатико ведитаббо. со хи ‘‘арӯпабхаве рӯпам̣ аттхи, асан̃н̃ӣбхаве читтам̣ паваттати, бахучиттаккхан̣ико локуттарамагго, анусайо читтавиппайутто, те ча сатта̄ сандха̄ванти сам̣сарантӣ’’ти ваданто арит̣т̣хо вийа кан̣т̣акаса̄ман̣еро вийа ча вичарати. писун̣ава̄чо пана хоти, упаджджха̄йа̄дайо саддхивиха̄рика̄дӣхи бхинданто вичарати. сопи арийамаггасотам̣ отаритва̄ сама̄дхикулле нисинно нибба̄наса̄гарам̣ па̄пун̣итум̣ на саккоти.
аббхока̄се набхам̣ пӯретва̄ валлӣхи а̄баддхо т̣хито екам̣ две сам̣ваччхаре атиккамитва̄ а̄гате махогхе саким̣ ва̄ двиккхаттум̣ ва̄ теманаруккхо вийа махаллакака̄ле паббаджитва̄ паччанте васама̄но дуллабхасан̇гхадассано чева дуллабхадхаммассавано ча пуггало ведитаббо. екаччо хи вуд̣д̣хака̄ле паббаджито катипа̄хена упасампадам̣ лабхитва̄ пан̃чавассака̄ле па̄тимоккхам̣ пагун̣ам̣ катва̄ дасавассака̄ле винайадхараттхерасса сантике винайакатха̄ка̄ле маричам̣ ва̄ харӣтакакхан̣д̣ам̣ ва̄ мукхе т̣хапетва̄ бӣджанена мукхам̣ пидха̄йа нидда̄йанто нисӣдитва̄ лесакаппена катавинайо на̄ма хутва̄ паттачӣварам̣ а̄да̄йа паччантам̣ гаччхати. татра нам̣ манусса̄ саккаритва̄ бхиккхудассанасса дуллабхата̄йа ‘‘идхева, бханте, васатха̄’’ти виха̄рам̣ ка̄ретва̄ пуппхӯпагапхалӯпагаруккхе ропетва̄ таттха ва̄сенти.
атха маха̄виха̄расадисавиха̄ра̄ бахуссута̄ бхиккхӯ, ‘‘джанападе чӣварараджана̄дӣни катва̄ а̄гамисса̄ма̄’’ти таттха гаччханти. со те дисва̄, хат̣т̣хатут̣т̣хо ваттапат̣иваттам̣ катва̄, пунадивасе а̄да̄йа бхиккха̄ча̄рага̄мам̣ пависитва̄, ‘‘асуко тхеро суттантико, асуко абхидхаммико, асуко винайадхаро, асуко тепит̣ако, еварӯпе тхере када̄ лабхиссатха, дхаммасаванам̣ ка̄ретха̄’’ти вадати. упа̄сака̄ ‘‘дхаммассаванам̣ ка̄ресса̄ма̄’’ти виха̄рамаггам̣ содхетва̄, саппитела̄дӣни а̄да̄йа, маха̄тхерам̣ упасан̇камитва̄, ‘‘бханте, дхаммассаванам̣ ка̄ресса̄ма, дхаммакатхика̄нам̣ вича̄ретха̄’’ти ватва̄ пунадивасе а̄гантва̄ дхаммам̣ сун̣анти.
нева̄сикаттхеро а̄гантука̄нам̣ паттачӣвара̄ни пат̣иса̄менто антогаббхейева дивасабха̄гам̣ вӣтина̄мети. дива̄катхико ут̣т̣хито сарабха̄н̣ако гхат̣ена удакам̣ ваменто вийа сарабха̄н̣ам̣ бхан̣итва̄ ут̣т̣хито, тампи со на джа̄на̄ти. раттикатхико са̄гарам̣ кхобхенто вийа раттим̣ катхетва̄ ут̣т̣хито, тампи со на джа̄на̄ти. паччӯсакатхико катхетва̄ ут̣т̣ха̄си, тампи со на джа̄на̄ти. па̄това пана ут̣т̣ха̄йа мукхам̣ дховитва̄, тхера̄нам̣ паттачӣвара̄ни упана̄метва̄, бхиккха̄ча̄рам̣ упагаччханто маха̄тхерам̣ а̄ха – ‘‘бханте, дива̄катхико катарам̣ джа̄такам̣ на̄ма катхеси, сарабха̄н̣ако катарам̣ суттам̣ на̄ма бхан̣и, раттикатхико катарам̣ дхаммакатхам̣ на̄ма катхеси, паччӯсакатхико катарам̣ джа̄такам̣ на̄ма катхеси, кхандха̄ на̄ма кати, дха̄туйо на̄ма кати, а̄йатана̄ на̄ма катӣ’’ти. еварӯпо екам̣ две сам̣ваччхара̄ни атиккамитва̄ бхиккхудассанан̃чева дхаммассаванан̃ча лабхантопи огхе а̄гате удакена саким̣ ва̄ двиккхаттум̣ ва̄ темитаруккхасадисо хоти. со евам̣ сан̇гхадассанато ча дхаммассаванато ча пат̣иккамма дӯре васанто арийамаггам̣ отаритва̄ сама̄дхикулле нисинно нибба̄наса̄гарам̣ па̄пун̣итум̣ на саккоти.
маджджхе ган̇га̄йа дӣпаке джа̄то мудуруккхо вийа мадхурассарабха̄н̣акапуггало ведитаббо. со хи абхин̃н̃а̄та̄ни абхин̃н̃а̄та̄ни вессантара̄дӣни джа̄така̄ни угган̣хитва̄, дуллабхабхиккхудассанам̣ паччантам̣ гантва̄, таттха дхаммакатха̄йа паса̄дитахадайена джанена упат̣т̣хийама̄но атта̄нам̣ уддисса кате сампаннапуппхапхаларуккхе нанданавана̄бхира̄ме виха̄ре васати. атхасса бха̄раха̄рабхиккхӯ там̣ паваттим̣ сутва̄, ‘‘асуко кира евам̣ упат̣т̣ха̄кесу пат̣ибаддхачитто вихарати. пан̣д̣ито бхиккху пат̣ибало буддхавачанам̣ ва̄ угган̣хитум̣, каммат̣т̣ха̄нам̣ ва̄ манасика̄тум̣, а̄нетва̄ тена саддхим̣ асукаттхерасса сантике дхаммам̣ угган̣хисса̄ма, асукаттхерасса сантике каммат̣т̣ха̄на’’нти таттха гаччханти.
со тесам̣ ваттам̣ катва̄ са̄йанхасамайам̣ виха̄рача̄рикам̣ никкхантехи техи ‘‘имам̣, а̄вусо, четийам̣ тайа̄ ка̄рита’’нти пут̣т̣хо, ‘‘а̄ма, бханте’’ти вадати. ‘‘айам̣ бодхи, айам̣ ман̣д̣апо, идам̣ упосатха̄га̄рам̣, еса̄ аггиса̄ла̄, айам̣ чан̇камо тайа̄ ка̄рито. име руккхе ропа̄петва̄ тайа̄ нанданавана̄бхира̄мо виха̄ро ка̄рито’’ти. ‘‘а̄ма, бханте’’ти, вадати.
со са̄йам̣ тхерупат̣т̣ха̄нам̣ гантва̄ вандитва̄ пуччхати – ‘‘касма̄, бханте, а̄гататтха̄’’ти? ‘‘а̄вусо, там̣ а̄да̄йа гантва̄, асукаттхерасса сантике дхаммам̣ угган̣хитва̄, асукаттхерасса сантике каммат̣т̣ха̄нам̣, асукасмим̣ на̄ма аран̃н̃е самагга̄ саман̣адхаммам̣ карисса̄ма̄ти имина̄ ка̄ран̣ена а̄гатамха̄’’ти. са̄дху, бханте, тумхе на̄ма майхам̣ аттха̄йа а̄гата̄, ахампи чиранива̄сена идха уккан̣т̣хито гаччха̄ми, паттачӣварам̣ ган̣ха̄ми, бхантети. а̄вусо, са̄ман̣ерадахара̄ маггакиланта̄, аджджа васитва̄ све паччха̄бхаттам̣ гамисса̄ма̄ти. са̄дху, бхантети пунадивасе техи саддхим̣ пин̣д̣а̄йа пависати. га̄мава̄сино ‘‘амха̄кам̣ аййо бахӯ а̄гантуке бхиккхӯ гахетва̄ а̄гато’’ти а̄сана̄ни пан̃н̃а̄петва̄ йа̄гум̣ па̄йетва̄ сукханисиннакатхам̣ сутва̄ бхаттам̣ адам̣су. тхера̄ ‘‘твам̣, а̄вусо, анумоданам̣ катва̄ никкхама, майам̣ удакапха̄сукат̣т̣ха̄не бхаттакиччам̣ карисса̄ма̄’’ти никкханта̄.
га̄мава̄сино анумоданам̣ сутва̄ пуччхим̣су, ‘‘куто, бханте, тхера̄ а̄гата̄’’ти? ете амха̄кам̣ а̄чарийупаджджха̄йа̄ сама̄нупаджджха̄йа̄ сандит̣т̣ха̄ самбхатта̄ти. касма̄ а̄гата̄ти? мам̣ гахетва̄ гантука̄мата̄йа̄ти. тумхе пана гантука̄ма̄ти? а̄ма̄вусоти. ким̣ вадетха, бханте, амхехи касса упосатха̄га̄рам̣ ка̄ритам̣, касса бходжанаса̄ла̄, касса аггиса̄ла̄дайо ка̄рита̄, майам̣ ман̇гала̄ман̇галесу касса сантикам̣ гамисса̄ма̄ти? маха̄упа̄сика̄йопи таттхева нисӣдитва̄ ассӯни паваттайим̣су. дахаро ‘‘тумхесу евам̣ дуккхитесу ахам̣ гантва̄ ким̣ карисса̄ми? тхере уййоджесса̄мӣ’’ти виха̄рам̣ гато.
тхера̄пи катабхаттакичча̄ паттачӣвара̄ни гахетва̄ нисинна̄ там̣ дисва̄ва, ‘‘ким̣, а̄вусо, чира̄йаси, дива̄ хоти, гаччха̄ма̄’’ти а̄хам̣су. а̄ма, бханте, тумхе сукхита̄, асукагехасса ит̣т̣хака̄мӯлам̣ т̣хитасан̣т̣ха̄ненева т̣хитам̣, асукагеха̄дӣнам̣ читтакаммамӯла̄дӣни аттхи, гатасса̄пи ме читтавиккхепо бхависсати, тумхе пурато гантва̄ асукавиха̄ре чӣварадхованараджана̄дӣни каротха, ахам̣ таттха сампа̄пун̣исса̄мӣти. те тасса осаккитука̄матам̣ н̃атва̄ твам̣ паччха̄ а̄гаччхеййа̄сӣти паккамим̣су.
со тхере анугантва̄ ниватто виха̄рамева а̄гантва̄ бходжанаса̄ла̄дӣни олокенто виха̄рам̣ ра̄ман̣еййакам̣ дисва̄ чинтеси – ‘‘са̄дху ватамхи на гато. саче агамиссам̣, кочи, дева, дхаммакатхико а̄гантва̄, саббесам̣ манам̣ бхиндитва̄, виха̄рам̣ аттано ника̄йасантакам̣ кареййа, атха майа̄ паччха̄ а̄гантва̄ етасса паччхато ладдхапин̣д̣ам̣ бхун̃джантена чаритаббам̣ бхависсатӣ’’ти.
со апарена самайена сун̣а̄ти, ‘‘те кира бхиккхӯ гатат̣т̣ха̄не еканика̄йадвеника̄йаекапит̣акадвепит̣ака̄дивасена буддхавачанам̣ угган̣хитва̄ ат̣т̣хакатха̄чарийа̄ джа̄та̄ винайадхара̄ джа̄та̄ сатапарива̄ра̄пи сахассапарива̄ра̄пи чаранти. йе панеттха саман̣адхаммам̣ ка̄тум̣ гата̄, те гхат̣ента̄ ва̄йаманта̄ сота̄панна̄ джа̄та̄, сакада̄га̄мино ана̄га̄мино араханто джа̄та̄, маха̄сакка̄рена париниббута̄’’ти. со чинтеси – ‘‘саче ахампи агамиссам̣, майхампеса̄ сампатти абхависса, имам̣ пана т̣ха̄нам̣ мун̃читум̣ асакконто ативийа парихӣнамхӣ’’ти. айам̣ пуггало аттано мудута̄йа там̣ т̣ха̄нам̣ амун̃чанто арийамаггам̣ отаритва̄ сама̄дхикулле нисинно нибба̄наса̄гарам̣ па̄пун̣итум̣ на саккоти.
ган̇га̄йа надийа̄ тирийам̣ патитва̄, ва̄лика̄йа оттхат̣абха̄вена антарасету вийа хутва̄, бахӯнам̣ паччайо джа̄таруккхо вийа ратхавинӣтамаха̄арийавам̣сачандопама̄дипат̣ипада̄су ан̃н̃атарам̣ пат̣ипадам̣ уггахетва̄ т̣хито олӣнавуттико пуггало ведитаббо. со хи там̣ пат̣ипаттинисситам̣ дхаммам̣ уггахетва̄ пакатийа̄ ман̃джуссаро читталапаббата̄дисадисам̣ махантам̣ т̣ха̄нам̣ гантва̄ четийан̇ган̣аватта̄дӣни кароти. атха нам̣ дхаммассаванаггам̣ паттам̣ а̄гантука̄ дахара̄ ‘‘дхаммам̣ катхехӣ’’ти ваданти. со самма̄ уггахитам̣ дхаммам̣ пат̣ипадам̣ дӣпетва̄ катхети. атхасса пам̣сукӯликапин̣д̣апа̄тика̄дайо саббе тхеранавамаджджхима̄ бхиккхӯ ‘‘ахо саппурисо’’ти аттамана̄ бхаванти.
со кассачи нида̄наматтам̣, кассачи упад̣д̣хага̄тхам̣, кассачи га̄тхам̣ упат̣т̣ха̄пенто айапат̣т̣акена а̄бандханто вийа дахараса̄ман̣ере сан̇ган̣хитва̄ маха̄тхере упасан̇камитва̄, ‘‘бханте, айам̣ пора̄н̣акавиха̄ро аттхи, еттха кочи татруппа̄до’’ти?, пуччхати. тхера̄ – ‘‘ким̣ вадеси, а̄вусо, чатувӣсати карӣсасахасса̄ни татруппа̄до’’ти. бханте, тумхе евам̣ вадетха, уддхане пана аггипи на джалатӣти. а̄вусо, маха̄виха̄рава̄сӣхи ладдха̄ на̄ма евамева нассанти, на кочи сан̣т̣хапетӣти. бханте, пора̄н̣акара̄джӯхи диннам̣ кхӣн̣а̄савехи пат̣иггахитам̣ касма̄ ете на̄сентӣти? а̄вусо, та̄дисена дхаммакатхикена сакка̄ бхавеййа ладдхунти. бханте, ма̄ евам̣ вадетха, амхе пат̣ипаттидӣпакадхаммакатхика̄ на̄ма, тумхе мам̣ ‘‘сан̇гхакут̣умбико виха̄рупат̣т̣ха̄ко’’ти ман̃н̃ама̄на̄ ка̄тука̄ма̄ти. ким̣ ну кхо, а̄вусо, акаппийаметам̣, тумха̄дисехи пана катхите амха̄кам̣ уппаджджеййа̄ти? тена хи, бханте, а̄ра̄микесу а̄гатесу амха̄кам̣ бха̄рам̣ каротха, екам̣ каппийадва̄рам̣ катхесса̄ма̄ти.
со па̄това гантва̄, саннипа̄таса̄ла̄йам̣ т̣хатва̄, а̄ра̄микесу а̄гатесу ‘‘упа̄сака̄ асукакхетте бха̄го кухим̣, асукакхетте каха̄пан̣ам̣ кухи’’нтиа̄дӣни ватва̄, ан̃н̃асса кхеттам̣ гахетва̄, ан̃н̃асса дети. евам̣ ануккамена там̣ там̣ пат̣иседхенто тасса тасса денто татха̄ ака̄си, йатха̄ йа̄гухаттха̄ пӯвахаттха̄ бхаттахаттха̄ теламадхупха̄н̣итагхата̄дихаттха̄ ча аттанова сантикам̣ а̄гаччханти. сакалавиха̄ро екакола̄хало хоти, песала̄ бхиккхӯ ниббиджджа апаккамим̣су.
сопи а̄чарийупаджджха̄йехи виссат̣т̣хака̄нам̣ бахӯнам̣ дуббачапуггала̄нам̣ упаджджхам̣ денто виха̄рам̣ пӯрети. а̄гантука̄ бхиккхӯ виха̄радва̄ре т̣хатва̄ва ‘‘виха̄ре ке васантӣ’’ти, пуччхитва̄, ‘‘еварӯпа̄ на̄ма бхиккхӯ’’ти сутва̄ ба̄хиренева паккаманти. айам̣ пуггало са̄сане тирийам̣ нипанната̄йа маха̄джанасса паччайабха̄вам̣ упагато арийамаггам̣ отаритва̄ сама̄дхикулле нисинно нибба̄наса̄гарам̣ па̄пун̣итум̣ на саккоти.
бхагавантам̣ етадавоча̄ти ‘‘нибба̄напаббха̄ра̄’’ти падена оса̄питам̣ дхаммадесанам̣ н̃атва̄ анусандхикусалата̄йа етам̣ ‘‘ким̣ ну кхо, бханте’’тиа̄дивачанам̣ авоча. татха̄гатопи хи имиссам̣ парисати нисинно ‘‘анусандхикусало бхиккху аттхи, со мам̣ пан̃хам̣ пуччхиссатӣ’’ти тассева ока̄сакаран̣аттха̄йа имасмим̣ т̣ха̄не десанам̣ нит̣т̣ха̄песи.
ида̄ни оримам̣ тӣрантиа̄дина̄ найена вуттесу аджджхаттика̄йатана̄дӣсу евам̣ упагамана̄нупагамана̄дӣни ведитабба̄ни. ‘‘майхам̣ чаккху-пасаннам̣, ахам̣ аппаматтакампи рӯпа̄рамман̣ам̣ пат̣ивиджджхитум̣ саккомӣ’’ти етам̣ нисса̄йа чаккхум̣ асса̄дентопи тимиракава̄та̄дӣхи упахатапаса̄до ‘‘амана̄пам̣ майхам̣ чаккху, махантампи рӯпа̄рамман̣ам̣ вибха̄ветум̣ на саккомӣ’’ти доманассам̣ а̄паджджантопи чаккха̄йатанам̣ упагаччхати на̄ма. аниччам̣ дуккхам̣ анатта̄ти тин̣н̣ам̣ лаккхан̣а̄нам̣ васена випассанто пана на упагаччхати на̄ма. сота̄дӣсупи есева найо.
мана̄йатане пана ‘‘мана̄пам̣ вата ме мано, кин̃чи ва̄мато аггахетва̄ саббам̣ даккхин̣атова ган̣ха̄тӣ’’ти ва̄ ‘‘манена ме чинтитачинтитасса ала̄бхо на̄ма наттхӣ’’ти ва̄ евам̣ асса̄дентопи, ‘‘дучинтитачинтитасса ме мано аппадаккхин̣агга̄хӣ’’ти евам̣ доманассам̣ уппа̄дентопи мана̄йатанам̣ упагаччхати на̄ма. ит̣т̣хе пана рӯпе ра̄гам̣, анит̣т̣хе пат̣игхам̣ уппа̄денто рӯпа̄йатанам̣ упагаччхати на̄ма. садда̄йатана̄дӣсупи есева найо.
нандӣра̄гассетам̣ адхивачананти йатха̄ хи маджджхе сам̣сӣдитва̄ тхалам̣ паттам̣ да̄руккхандхам̣ сан̣хатхӯлава̄лика̄ пидахати, со пуна сӣсам̣ уккхипитум̣ на саккоти, евам̣ нандӣра̄гена а̄баддхо пуггало чатӯсу маха̄апа̄йесу патито маха̄дуккхена пидхӣйати, со анекехипи вассасахассехи пуна сӣсам̣ уккхипитум̣ на саккоти. тена вуттам̣ ‘‘нандӣра̄гассетам̣ адхивачана’’нти.
асмима̄нассетам̣ адхивачананти йатха̄ хи тхале а̄рул̣хо да̄руккхандхо хет̣т̣ха̄ ган̇годакена чева упари вассена ча тементо ануккамена сева̄лапарийонаддхо ‘‘па̄са̄н̣о ну кхо еса кха̄н̣уко’’ти ваттаббатам̣ а̄паджджати, евамева асмима̄нена уннато пуггало пам̣сукӯликат̣т̣ха̄не пам̣сукӯлико хоти, дхаммакатхикат̣т̣ха̄не дхаммакатхико, бхан̣д̣анака̄ракат̣т̣ха̄не бхан̣д̣анака̄рако, веджджат̣т̣ха̄не веджджо, писун̣ат̣т̣ха̄не писун̣о. со на̄наппака̄рам̣ анесанам̣ а̄паджджанто та̄хи та̄хи а̄паттӣхи паливет̣хито ‘‘аттхи ну кхо асса аббхантаре кин̃чи сӣлам̣, уда̄ху наттхӣ’’ти ваттаббатам̣ а̄паджджати. тена вуттам̣ ‘‘асмима̄нассетам̣ адхивачана’’нти.
пан̃чаннетам̣ ка̄магун̣а̄нам̣ адхивачананти йатха̄ хи а̄ват̣т̣е патитада̄рукхандхо антойева па̄са̄н̣а̄дӣсу а̄хатасамаббха̄хато бхиджджитва̄ чун̣н̣авичун̣н̣ам̣ хоти, евам̣ пан̃чака̄магун̣а̄ват̣т̣е патитапуггало чатӯсу апа̄йесу каммака̄ран̣акхуппипа̄са̄дидуккхехи а̄хатасамаббха̄хато дӣгхараттам̣ чун̣н̣авичун̣н̣атам̣ а̄паджджати. тена вуттам̣ ‘‘пан̃чаннетам̣ ка̄магун̣а̄нам̣ адхивачана’’нти.
дуссӣлоти ниссӣло. па̄падхаммоти ла̄макадхаммо. асучӣти на сучи. сан̇кассарасама̄ча̄роти ‘‘имасса ман̃н̃е имасса ман̃н̃е идам̣ камма’’нти евам̣ парехи сан̇ка̄йа саритаббасама̄ча̄ро. сан̇ка̄йа ва̄ паресам̣ сама̄ча̄рам̣ саратӣтипи сан̇кассарасама̄ча̄ро. тасса хи две тайо джане катхенте дисва̄, ‘‘мама досам̣ ман̃н̃е катхентӣ’’ти тесам̣ сама̄ча̄рам̣ сан̇кассарати дха̄ватӣти сан̇кассарасама̄ча̄ро.
саман̣апат̣ин̃н̃оти сала̄каггахан̣а̄дӣсу ‘‘киттака̄ виха̄ре саман̣а̄’’ти ган̣ана̄йа а̄раддха̄йа ‘‘ахампи саман̣о, ахампи саман̣о’’ти пат̣ин̃н̃ам̣ дети, сала̄каггахан̣а̄дӣни кароти. брахмача̄рипат̣ин̃н̃оти упосатхапава̄ран̣а̄дӣсу ‘‘ахампи брахмача̄рӣ’’ти пат̣ин̃н̃а̄йа та̄ни камма̄ни пависати. антопӯтӣти ваккахадайа̄дӣсу апӯтикассапи гун̣а̄нам̣ пӯтибха̄вена, антопӯти. авассутоти ра̄гена тинто. касамбуджа̄тоти ра̄га̄дӣхи килесехи качавараджа̄то.
етадавоча̄ти гоган̣ам̣ ган̇га̄тӣра̄бхимукхам̣ катва̄ парисапарийанте т̣хито а̄дито пат̣т̣ха̄йа йа̄ва парийоса̄на̄ саттху дхаммадесанам̣ сутва̄, ‘‘саттха̄ ориматӣра̄дӣнам̣ анупагаччханта̄дивасена сакка̄ пат̣ипаттим̣ пӯретунти вадати. йади евам̣ пӯретум̣ сакка̄, ахам̣ паббаджитва̄ пӯресса̄мӣ’’ти чинтетва̄ етам̣ ‘‘ахам̣ кхо, бханте’’тиа̄дивачанам̣ авоча.
ваччхагиддхинийоти ваччхесу саснеха̄ тханехи кхӣрам̣ паггхарантехи ваччхакаснехена сайамева гамиссантӣти. ниййа̄техева̄ти ниййа̄техийева. га̄вӣсу хи аниййа̄тита̄су госа̄мика̄ а̄гантва̄, ‘‘ека̄ га̄вӣ на диссати, еко гон̣о, еко ваччхако на диссатӣ’’ти туйхам̣ пит̣т̣хито пит̣т̣хито вичариссанти, ити те апха̄сукам̣ бхависсати. паббаджджа̄ ча на̄меса̄ саин̣асса на рухати, ан̣ан̣а̄ паббаджджа̄ ча буддха̄дӣхи сам̣ван̣н̣ита̄ти дассанаттхам̣ евама̄ха. ниййа̄та̄ти ниййа̄тита̄. имасмим̣ сутте ват̣т̣авиват̣т̣ам̣ катхитам̣.