18. самуддавагго
1. пат̣хамасамуддасуттаван̣н̣ана̄
228. самуддаваггасса пат̣хаме чаккху, бхиккхаве, пурисасса самуддоти йади дуппӯран̣ат̣т̣хена йади ва̄ самудданат̣т̣хена самуддо, чаккхумева самуддо. тасса хи патхавито йа̄ва аканит̣т̣хабрахмалока̄ нӣла̄диа̄рамман̣ам̣ самосарантам̣ парипун̣н̣абха̄вам̣ ка̄тум̣ на саккоти, евам̣ дуппӯран̣ат̣т̣хенапи самуддо. чаккху ча тесу тесу нӣла̄дӣсу а̄рамман̣есу самуддати, асам̣вутам̣ хутва̄ осарама̄нам̣ килесуппаттийа̄ ка̄ран̣абха̄вена садосагаманена гаччхатӣти самудданат̣т̣хенапи самуддо. тасса рӯпамайо веготи самуддасса аппама̄н̣о ӯмимайо вего вийа тасса̄пи чаккхусамуддасса самосарантасса нӣла̄дибхедасса а̄рамман̣асса васена аппамеййо рӯпамайо вего ведитаббо. йо там̣ рӯпамайам̣ вегам̣ сахатӣти йо там̣ чаккхусамудде самосат̣ам̣ рӯпамайам̣ вегам̣, мана̄пе рӯпе ра̄гам̣, амана̄пе досам̣, асамапеккхите моханти евам̣ ра̄га̄дикилесе ануппа̄денто упеккхакабха̄вена сахати.
саӯминтиа̄дӣсу килесаӯмӣхи саӯмим̣. килеса̄ват̣т̣ехи са̄ват̣т̣ам̣. килесага̄хехи сага̄хам̣. килесараккхасехи сараккхасам̣. кодхӯпа̄йа̄сасса ча васена саӯмим̣. вутан̃хетам̣ ‘‘ӯмибхайанти кхо, бхиккхаве, кодхӯпа̄йа̄сассетам̣ адхивачана’’нти (итиву. 109; ма. ни. 2.162; а. ни. 4.122). ка̄магун̣авасена са̄ват̣т̣ам̣. вутан̃хетам̣ ‘‘а̄ват̣т̣агга̄хоти кхо, бхиккхаве, пан̃чаннетам̣ ка̄магун̣а̄нам̣ адхивачана’’нти (сам̣. ни. 4.241). ма̄туга̄мавасена сага̄хам̣ сараккхасам̣. вуттан̃хетам̣ ‘‘га̄хараккхасоти кхо, бхиккхаве, ма̄туга̄массетам̣ адхивачана’’нти (итиву. 109). сесава̄ресупи есева найо. сабхайам̣ дуттарам̣ аччатарӣти ӯмибхайена сабхайам̣ дуратиккамам̣ атикками. локантагӯти сан̇кха̄ралокасса антам̣ гато. па̄рагатоти вуччатӣти нибба̄нам̣ гатоти катхӣйати.
2-3. дутийасамуддасутта̄диван̣н̣ана̄
229-230. дутийе самуддоти самудданат̣т̣хена самуддо, киледанат̣т̣хена теманат̣т̣хена̄ти вуттам̣ хоти. йебхуййена̄ти т̣хапетва̄ арийаса̄ваке. самунна̄ти килинна̄ тинта̄ нимугга̄. танта̄кулакаджа̄та̄тиа̄ди хет̣т̣ха̄ виттха̄ритамева. маччуджахоти тайо маччӯ джахитва̄ т̣хито. нирупадхӣти тӣхи упадхӣхи анупадхи. апунаббхава̄йа̄ти нибба̄наттха̄йа. амохайӣ маччура̄джанти йатха̄ тасса гатим̣ на джа̄на̄ти, евам̣ маччура̄джа̄нам̣ мохетва̄ гато. татийам̣ вуттанайамева.
4-6. кхӣраруккхопамасутта̄диван̣н̣ана̄
231-233. чатуттхе аппахӣнат̣т̣хена аттхи, тенева̄ха со аппахӣноти. паритта̄ти, паббатаматтампи рӯпам̣ анит̣т̣хам̣ араджанӣйам̣ париттам̣ на̄ма хоти, еварӯпа̄писса рӯпа̄ читтам̣ парийа̄дийантӣти дассети. ко пана ва̄до адхиматта̄нанти ит̣т̣ха̄рамман̣ам̣ панасса раджанӣйам̣ ваттху читтам̣ парийа̄дийатӣти еттха ка̄ катха̄? еттха ча накхапит̣т̣хипама̄н̣ампи ман̣имутта̄ди раджанӣйам̣ ваттху адхиматта̄рамман̣амева̄ти ведитаббам̣. дахаротиа̄дӣни тӣн̣ипи ан̃н̃аман̃н̃авевачана̄нева. а̄бхиндеййа̄ти пахареййа пада̄леййа ва̄. пан̃чаме тадубхайанти там̣ убхайам̣. чхат̣т̣хам̣ утта̄намева.
7. уда̄йӣсуттаван̣н̣ана̄
234. саттаме анекапарийа̄йена̄ти анекехи ка̄ран̣ехи. итипа̄йанти итипи айам̣. имасмим̣ сутте аниччена анатталаккхан̣ам̣ катхитам̣.
8. а̄диттапарийа̄йасуттаван̣н̣ана̄
235. ат̣т̣хаме анубйан̃джанасо нимиттагга̄хоти ‘‘хаттха̄ собхана̄ па̄да̄ собхана̄’’ти евам̣ анубйан̃джанавасена нимиттагга̄хо. нимиттагга̄хоти хи сам̣сандетва̄ гахан̣ам̣, анубйан̃джанагга̄хоти вибхаттигахан̣ам̣. нимиттагга̄хо кумбхӣласадисо саббамева ган̣ха̄ти, анубйан̃джанагга̄хо раттапа̄садисо вибхаджитва̄ хаттхапа̄да̄дӣсу там̣ там̣ кот̣т̣ха̄сам̣. име пана две га̄ха̄ екаджаванава̄репи лаббханти, на̄на̄джаванава̄ре ваттаббамева наттхи.
нимиттасса̄дагатхитанти нимиттасса̄дена гантхитам̣ баддхам̣. вин̃н̃а̄н̣анти каммавин̃н̃а̄н̣ам̣. тасмим̣ че самайе ка̄лам̣ кареййа̄ти на кочи сам̣килит̣т̣хена читтена ка̄лам̣ каронто на̄ма аттхи. саббасатта̄нан̃хи бхаван̇генева ка̄лакирийа̄ хоти. килесабхайам̣ пана дассенто евама̄ха. самайавасена ва̄ евам̣ вуттам̣. чаккхудва̄расмин̃хи а̄па̄тхагате а̄рамман̣е раттачиттам̣ ва̄ дут̣т̣хачиттам̣ ва̄ мӯл̣хачиттам̣ ва̄ а̄рамман̣арасам̣ анубхавитва̄ бхаван̇гам̣ отарати, бхаван̇ге т̣хатва̄ ка̄лакирийам̣ кароти. тасмим̣ самайе ка̄лам̣ каронтасса двева гатийо па̄т̣икан̇кха̄, имасса самайасса васенетам̣ вуттам̣.
имам̣ кхва̄хам̣, бхиккхаве, а̄дӣнаванти имам̣ анека̄ни вассасатасахасса̄ни нирайе анубхавитаббам̣ дуккхам̣ сампассама̄но евам̣ вада̄ми татта̄йа айосала̄ка̄йа аккхӣни ан̃джа̄петука̄моти. имина̄ найена саббаттха аттхо ведитаббо. айосан̇куна̄ти айасӯлена. сампалимат̣т̣ханти двепи кан̣н̣аччхидда̄ни винивиджджхитва̄ патхавийам̣ а̄кот̣анавасена сампалимат̣т̣хам̣.
татийава̄ре сампалимат̣т̣ханти накхаччхеданам̣ павесетва̄ уккхипитва̄ сахадхунат̣т̣хена чхиндитва̄ па̄танавасена сампалимат̣т̣хам̣. чатуттхава̄ре сампалимат̣т̣ханти бандханамӯлам̣ чхетва̄ па̄танавасена сампалимат̣т̣хам̣. пан̃чамава̄ре сампалимат̣т̣ханти тикхин̣а̄йа саттийа̄ ка̄йапаса̄дам̣ уппа̄т̣етва̄ патанавасена сампалимат̣т̣хам̣. саттийа̄ти еттха махатӣ дан̣д̣акава̄си ведитабба̄. соттанти нипаджджитва̄ ниддоккаманам̣. йатха̄рӯпа̄нам̣ витакка̄нам̣ васам̣ гато сан̇гхам̣ бхиндеййа̄ти имина̄ витакка̄нам̣ йа̄ва сан̇гхабхеда̄ па̄пакамма̄ваханата̄ дассита̄. сесаметтха утта̄намева.
9-10. пат̣хамахаттхапа̄допамасутта̄диван̣н̣ана̄
236-237. наваме хаттхесу, бхиккхаве, сатӣти хаттхесу виджджама̄несу. дасаме на хотӣти вуччама̄не буджджханака̄нам̣ аджджха̄сайавасена вуттам̣. двӣсупи четесу випа̄касукхадуккхамева дассетва̄ ват̣т̣авиват̣т̣ам̣ катхитанти.
самуддавагго нит̣т̣хито.