7. кхаджджанӣйасуттаван̣н̣ана̄

79. саттаме пуббенива̄санти на идам̣ абхин̃н̃а̄васена ануссаран̣ам̣ сандха̄йа вуттам̣, випассана̄васена пана пуббенива̄сам̣ ануссаранте саман̣абра̄хман̣е сандха̄йетам̣ вуттам̣. тенева̄ха – ‘‘саббете пан̃чупа̄да̄наккхандхе ануссаранти, етесам̣ ва̄ ан̃н̃атара’’нти. абхин̃н̃а̄васена хи самануссарантасса кхандха̄пи упа̄да̄наккхандха̄пи кхандхапат̣ибаддха̄пи пан̣н̣аттипи а̄рамман̣ам̣ хотийева. рӯпам̣йева ануссаратӣти еван̃хи ануссаранто на ан̃н̃ам̣ кин̃чи саттам̣ ва̄ пуггалам̣ ва̄ ануссарати, атӣте пана нируддхам̣ рӯпаккхандхамева ануссарати. ведана̄дӣсупи есева найоти. сун̃н̃ата̄паббам̣ нит̣т̣хитам̣.

ида̄ни сун̃н̃ата̄йа лаккхан̣ам̣ дассетум̣ кин̃ча, бхиккхаве, рӯпам̣ вадетха̄тиа̄дима̄ха. йатха̄ хи нат̣т̣хам̣ гон̣ам̣ парийесама̄но пурисо гоган̣е чарама̄не раттам̣ ва̄ ка̄л̣ам̣ ва̄ балӣбаддам̣ дисва̄пи на еттакенева ‘‘айам̣ майхам̣ гон̣о’’ти саннит̣т̣ха̄нам̣ ка̄тум̣ саккоти. касма̄? ан̃н̃есампи та̄диса̄нам̣ аттхита̄йа. сарӣрападесе панасса саттисӯла̄дилаккхан̣ам̣ дисва̄ ‘‘айам̣ майхам̣ сантако’’ти саннит̣т̣ха̄нам̣ хоти, евамева сун̃н̃ата̄йа катхита̄йапи йа̄ва сун̃н̃ата̄лаккхан̣ам̣ на катхӣйати, та̄ва са̄ акатхита̄ва хоти, лаккхан̣е пана катхите катхита̄ на̄ма хоти. гон̣о вийа хи сун̃н̃ата̄, гон̣алаккхан̣ам̣ вийа сун̃н̃ата̄лаккхан̣ам̣. йатха̄ гон̣алаккхан̣е асаллаккхите гон̣о на сут̣т̣ху саллаккхито хоти, тасмим̣ пана саллаккхите со саллаккхито на̄ма хоти, евамева сун̃н̃ата̄лаккхан̣е акатхите сун̃н̃ата̄ акатхита̄ва хоти, тасмим̣ пана катхите са̄ катхита̄ на̄ма хотӣти сун̃н̃ата̄лаккхан̣ам̣ дассетум̣ кин̃ча, бхиккхаве, рӯпам̣ вадетха̄тиа̄дима̄ха.

таттха кин̃ча̄ти ка̄ран̣апуччха̄, кена ка̄ран̣ена рӯпам̣ вадетха, кена ка̄ран̣енетам̣ рӯпам̣ на̄ма̄ти аттхо. руппатӣти кхоти еттха итӣти ка̄ран̣уддесо, йасма̄ руппати, тасма̄ рӯпанти вуччатӣти аттхо. руппатӣти куппати гхат̣т̣ӣйати пӣл̣ӣйати, бхиджджатӣти аттхо. сӣтенапи руппатӣтиа̄дӣсу сӣтена та̄ва руппанам̣ локантариканирайе па̄кат̣ам̣. тин̣н̣ам̣ тин̣н̣ан̃хи чаккава̄л̣а̄нам̣ антаре екеко локантариканирайо на̄ма хоти ат̣т̣хайоджанасахассаппама̄н̣о. йасса нева хет̣т̣ха̄ патхавӣ аттхи, на упари чандимасӯрийадӣпаман̣иа̄локо, ниччандхака̄ро. таттха ниббаттасатта̄нам̣ тига̄вуто аттабха̄во хоти, те ваггулийо вийа паббатапа̄де дӣгхапутхулехи накхехи лаггитва̄ авам̣сира̄ оламбанти. йада̄ сам̣саппанта̄ ан̃н̃аман̃н̃асса хаттхапа̄са̄гата̄ хонти, атха ‘‘бхаккхо но ладдхо’’ти? ман̃н̃ама̄на̄ таттха бйа̄ват̣а̄ випариваттитва̄ локасандха̄раке удаке патанти, ва̄те пахарантепи мадхукапхала̄ни вийа чхиджджитва̄ удаке патанти, патитаматта̄ва аччантакха̄ре удаке таттателе патитапит̣т̣хапин̣д̣и вийа пат̣апат̣а̄йама̄на̄ вилӣйанти. евам̣ сӣтена руппанам̣ локантариканирайе па̄кат̣ам̣. махим̣сакарат̣т̣ха̄дӣсупи химапа̄тасӣталесу падесесу етам̣ па̄кат̣амева. таттха хи сатта̄ сӣтена бхиннасарӣра̄ джӣвитаккхайампи па̄пун̣анти.

ун̣хена руппанам̣ авӣчимаха̄нирайе па̄кат̣ам̣ хоти. джигхаччха̄йа руппанам̣ петтивисайе чева дуббхиккхака̄ле ча па̄кат̣ам̣. пипа̄са̄йа руппанам̣ ка̄лакан̃джика̄дӣсу па̄кат̣ам̣. еко кира ка̄лакан̃джикаасуро пипа̄сам̣ адхива̄сетум̣ асакконто йоджанагамбхӣравиттха̄рам̣ маха̄ган̇гам̣ отари, тасса гатагатат̣т̣ха̄не удакам̣ чхиджджати, дхӯмо уггаччхати, татте пит̣т̣хипа̄са̄н̣е чан̇каманака̄ло вийа хоти. тасса удакасаддам̣ сутва̄ ито чито ча вичарантассева ратти вибха̄йи. атха нам̣ па̄това бхиккха̄ча̄рам̣ гаччханта̄ тим̣саматта̄ пин̣д̣ача̄рикабхиккхӯ дисва̄ ‘‘ко на̄ма твам̣ саппуриса̄’’ти? пуччхим̣су. ‘‘петохамасми, бханте’’ти. ‘‘ким̣ парийесасӣ’’ти? ‘‘па̄нӣйам̣, бханте’’ти. ‘‘айам̣ ган̇га̄ парипун̣н̣а̄, ким̣ твам̣ на пассасӣ’’ти? ‘‘на упакаппати, бханте’’ти. тена хи ган̇га̄пит̣т̣хе нипаджджа, мукхе те па̄нӣйам̣ а̄син̃чисса̄ма̄’’ти. со ва̄лика̄пул̣ине утта̄но нипаджджи. бхиккхӯ тим̣саматте патте нӣхаритва̄ удакам̣ а̄харитва̄ тасса мукхе а̄син̃чим̣су. тесам̣ татха̄ каронта̄нам̣йева вела̄ упакат̣т̣ха̄ джа̄та̄. тато ‘‘бхиккха̄ча̄рака̄ло амха̄кам̣ саппуриса, каччи те асса̄даматта̄ ладдха̄’’ти а̄хам̣су. пето ‘‘саче ме, бханте, тим̣саматта̄нам̣ аййа̄нам̣ тим̣сапаттехи а̄ситтаудакато ад̣д̣хапасатаматтампи парагалам̣ гатам̣, петаттабха̄вато моккхо ма̄ хотӯ’’ти а̄ха. евам̣ пипа̄са̄йа руппанам̣ петтивисайе па̄кат̣ам̣.

д̣ам̣са̄дӣхи руппанам̣ д̣ам̣самаккхика̄дибахулесу падесесу па̄кат̣ам̣. еттха ча д̣ам̣са̄ти пин̇галамаккхика̄. макаса̄ти макаса̄ва. ва̄та̄ти куччхива̄тапит̣т̣хива̄та̄дивасена ведитабба̄. сарӣрасмин̃хи ва̄тарого уппаджджитва̄ хаттхапа̄дапит̣т̣хиа̄дӣни бхиндати, ка̄н̣ам̣ кароти, кхуджджам̣ кароти, пӣт̣хасаппим̣ кароти. а̄тапоти сӯрийа̄тапо. тена руппанам̣ маруканта̄ра̄дӣсу па̄кат̣ам̣. ека̄ кира иттхӣ маруканта̄ре раттим̣ саттхато охӣна̄ дива̄ сӯрийе уггаччханте ва̄лика̄йа таппама̄на̄йа па̄де т̣хапетум̣ асакконтӣ сӣсато паччхим̣ ота̄ретва̄ акками. камена паччхийа̄ ун̣ха̄бхитатта̄йа т̣ха̄тум̣ асакконтӣ тасса̄ упари са̄т̣акам̣ т̣хапетва̄ акками. тасмимпи сантатте аттано ан̇кена гахитапуттакам̣ адхомукхам̣ нипаджджа̄петва̄ кандантам̣йева аккамитва̄ саддхим̣ тена тасмим̣йева т̣ха̄не ун̣ха̄бхитатта̄ ка̄ламака̄си.

сарӣсапа̄ти йе кечи дӣгхаджа̄тика̄ саранта̄ гаччханти. тесам̣ сампхассена руппанам̣ а̄сӣвисадат̣т̣хака̄дӣнам̣ васена ведитаббам̣. ити бхагавата̄ йа̄ни има̄ни са̄ман̃н̃апаччаттавасена дхамма̄нам̣ две лаккхан̣а̄ни, тесу рӯпаккхандхасса та̄ва паччатталаккхан̣ам̣ дасситам̣. рӯпаккхандхассева хи етам̣, на ведана̄дӣнам̣, тасма̄ паччатталаккхан̣анти вуччати. аниччадуккха̄натталаккхан̣ам̣ пана ведана̄дӣнампи хоти, тасма̄ там̣ са̄ман̃н̃алаккхан̣анти вуччати.

кин̃ча, бхиккхаве, веданам̣ вадетха̄тиа̄дӣсу пуримасадисам̣ вуттанайенева ведитаббам̣. йам̣ пана пуримена асадисам̣, тасса̄йам̣ вибха̄вана̄ – сукхампи ведайатӣти сукхам̣ а̄рамман̣ам̣ ведети анубхавати. парато пададвайепи есева найо. катхам̣ панетам̣ а̄рамман̣ам̣ сукхам̣ дуккхам̣ адуккхамасукхам̣ на̄ма джа̄танти? сукха̄дӣнам̣ паччайато. сва̄йаматтхо ‘‘йасма̄ ча кхо, маха̄ли, рӯпам̣ сукхам̣ сукха̄нупатитам̣ сукха̄вакканта’’нти имасмим̣ маха̄лисутте (сам̣. ни. 3.60) а̄гатойева. ведайатӣти еттха ча ведана̄ва ведайати, на ан̃н̃о сатто ва̄ пуггало ва̄. ведана̄ хи ведайиталаккхан̣а̄, тасма̄ ваттха̄рамман̣ам̣ пат̣ичча ведана̄ва ведайатӣти. евамидха бхагава̄ ведана̄йапи паччатталаккхан̣амева бха̄джетва̄ дассеси.

нӣлампи сан̃джа̄на̄тӣти нӣлапуппхе ва̄ ваттхе ва̄ парикаммам̣ катва̄ упача̄рам̣ ва̄ аппанам̣ ва̄ па̄пенто сан̃джа̄на̄ти. айан̃хи сан̃н̃а̄ на̄ма парикаммасан̃н̃а̄пи упача̄расан̃н̃а̄пи аппана̄сан̃н̃а̄пи ват̣т̣ати, нӣлам̣ нӣланти уппаджджанасан̃н̃а̄пи ват̣т̣атийева. пӣтака̄дӣсупи есева найо. идха̄пи бхагава̄ сан̃джа̄наналаккхан̣а̄йа сан̃н̃а̄йа паччатталаккхан̣амева бха̄джетва̄ дассеси.

рӯпам̣ рӯпатта̄йа сан̇кхатамабхисан̇кхаронтӣти йатха̄ йа̄гумева йа̄гутта̄йа, пӯвамева пӯватта̄йа пачати на̄ма, евам̣ паччайехи сама̄гантва̄ катабха̄вена сан̇кхатанти ладдхана̄мам̣ рӯпамева рӯпатта̄йа йатха̄ абхисан̇кхатам̣ рӯпам̣ на̄ма хоти, татхатта̄йа рӯпабха̄ва̄йа абхисан̇кхароти а̄йӯхати сампин̣д̣ети, ниппха̄детӣти аттхо. ведана̄дӣсупи есева найо. айам̣ панеттха сан̇кхепо – аттана̄ саха джа̄йама̄нам̣ рӯпам̣ сампайутте ча ведана̄дайо дхамме абхисан̇кхароти ниббаттетӣти. идха̄пи бхагава̄ четайиталаккхан̣асса сан̇кха̄расса паччатталаккхан̣амева бха̄джетва̄ дассеси.

амбилампи виджа̄на̄тӣти амбаамба̄т̣акама̄тулун̇га̄диамбилам̣ ‘‘амбила’’нти виджа̄на̄ти. есева найо саббападесу. апи четтха титтаканти нимбапат̣ола̄дина̄наппака̄рам̣ кат̣уканти пиппалимарича̄дина̄наппака̄рам̣. мадхуранти саппипха̄н̣ита̄дина̄наппака̄рам̣. кха̄риканти ва̄тин̇ган̣ана̄л̣икера чатурассавалливеттан̇кура̄дина̄наппака̄рам̣. акха̄риканти йам̣ ва̄ там̣ ва̄ пхаладжа̄там̣ ка̄рапан̣н̣а̄димиссакапан̣н̣ам̣. лон̣иканти лон̣айа̄гулон̣амаччхалон̣абхатта̄дина̄наппака̄рам̣. алон̣икантиалон̣айа̄гуалон̣амаччхаалон̣абхатта̄дина̄наппака̄рам̣. тасма̄ вин̃н̃а̄н̣анти вуччатӣти йасма̄ имам̣ амбила̄дибхедам̣ ан̃н̃аман̃н̃ависит̣т̣хена амбила̄дибха̄вена джа̄на̄ти, тасма̄ вин̃н̃а̄н̣анти вуччатӣти. евамидха̄пи бхагава̄ виджа̄наналаккхан̣асса вин̃н̃а̄н̣асса паччатталаккхан̣амева бха̄джетва̄ дассеси.

йасма̄ пана а̄рамман̣асса а̄ка̄расан̣т̣ха̄нагахан̣авасена сан̃н̃а̄ па̄кат̣а̄ хоти, тасма̄ са̄ чаккхудва̄ре вибхатта̄. йасма̄ вина̄пи а̄ка̄расан̣т̣ха̄на̄ а̄рамман̣асса паччаттабхедагахан̣авасена вин̃н̃а̄н̣ам̣ па̄кат̣ам̣ хоти, тасма̄ там̣ дживха̄два̄ре вибхаттам̣. имесам̣ пана сан̃н̃а̄вин̃н̃а̄н̣апан̃н̃а̄нам̣ асаммохато сабха̄васаллаккхан̣аттхам̣ сан̃джа̄на̄ти, виджа̄на̄ти, паджа̄на̄тӣти еттха висеса̄ ведитабба̄. таттха упасаггаматтамева висесо, джа̄на̄тӣти падам̣ пана ависесо. тассапи джа̄нанат̣т̣хена висесо ведитаббо. сан̃н̃а̄ хи нӣла̄дивасена а̄рамман̣асан̃джа̄нанаматтамева, аниччам̣ дуккхаманатта̄ти лаккхан̣апат̣иведхам̣ па̄петум̣ на саккоти. вин̃н̃а̄н̣ам̣ нӣла̄дивасена а̄рамман̣ан̃чева джа̄на̄ти, аничча̄дивасена лаккхан̣апат̣иведхан̃ча па̄пети, уссаккитва̄ пана маггапа̄тубха̄вам̣ па̄петум̣ на саккоти. пан̃н̃а̄ нӣла̄дивасена а̄рамман̣ампи джа̄на̄ти, аничча̄дивасена лаккхан̣апат̣иведхампи па̄пети, уссаккитва̄ маггапа̄тубха̄вампи па̄пети.

йатха̄ хи херан̃н̃икапхалаке каха̄пан̣ара̄симхи кате аджа̄табуддхида̄рако га̄микапурисо маха̄херан̃н̃икоти тӣсу джанесу олокетва̄ т̣хитесу аджа̄табуддхида̄рако каха̄пан̣а̄нам̣ читтавичиттачатурассаман̣д̣ала̄дибха̄вамева джа̄на̄ти, ‘‘идам̣ манусса̄нам̣ упабхогапарибхогам̣ ратанасаммата’’нти на джа̄на̄ти. га̄микапурисо читта̄дибха̄ван̃ча джа̄на̄ти, манусса̄нам̣ упабхогапарибхогаратанасамматабха̄ван̃ча, ‘‘айам̣ кӯт̣о, айам̣ чхеко, айам̣ карат̣о, айам̣ сан̣хо’’ти на джа̄на̄ти. маха̄херан̃н̃ико читта̄дибха̄вампи ратанасамматабха̄вампи кӯт̣а̄дибха̄вампи джа̄на̄ти. джа̄нанто ча пана рӯпам̣ дисва̄пи саддам̣ сутва̄пи гандхам̣ гха̄йитва̄пи расам̣ са̄йитва̄пи хаттхена гарулахубха̄вам̣ упадха̄ретва̄пи ‘‘асукага̄ме като’’типи джа̄на̄ти, ‘‘асуканигаме асуканагаре асукапаббатаччха̄йа̄йа асуканадӣтӣре като’’типи, ‘‘асука̄чарийена като’’типи джа̄на̄ти. евамева сан̃н̃а̄ аджа̄табуддхида̄ракасса каха̄пан̣адассанам̣ вийа нӣла̄дивасена а̄рамман̣аматтамева джа̄на̄ти. вин̃н̃а̄н̣ам̣ га̄микапурисасса каха̄пан̣адассанам̣ вийа нӣла̄дивасена а̄рамман̣ампи джа̄на̄ти, аничча̄дивасена лаккхан̣апат̣иведхампи па̄пети. пан̃н̃а̄ маха̄херан̃н̃икасса каха̄пан̣адассанам̣ вийа нӣла̄дивасена а̄рамман̣ампи джа̄на̄ти, аничча̄дивасена лаккхан̣апат̣иведхампи па̄пети, уссаккитва̄ маггапа̄тубха̄вампи па̄пети.

со пана несам̣ висесо дуппат̣ивиджджхо. тена̄ха а̄йасма̄ на̄гасено –

‘‘дуккарам̣, маха̄ра̄джа, бхагавата̄ катанти. ким̣, бханте на̄гасена, бхагавата̄ дуккарам̣ катанти? дуккарам̣, маха̄ра̄джа, бхагавата̄ катам̣, имесам̣ арӯпӣнам̣ читтачетасика̄нам̣ дхамма̄нам̣ ека̄рамман̣е ваттама̄на̄нам̣ ваваттха̄нам̣ аккха̄там̣ ‘айам̣ пхассо, айам̣ ведана̄, айам̣ сан̃н̃а̄, айам̣ четана̄, идам̣ читта’’’нти (ми. па. 2.7.16).

йатха̄ хи тилателам̣ са̄сапателам̣ мадхукателам̣ еран̣д̣акателам̣ васа̄теланти има̄ни пан̃ча тела̄ни екача̄т̣ийам̣ паккхипитва̄ дивасам̣ йамакамантхе хи мантхетва̄ тато ‘‘идам̣ тилателам̣, идам̣ са̄сапатела’’нти екекасса па̄т̣ийеккам̣ уддхаран̣ам̣ на̄ма дуккарам̣, идам̣ тато дуккаратарам̣. бхагава̄ пана саббан̃н̃утан̃н̃а̄н̣асса суппат̣ивиддхатта̄ дхаммиссаро дхаммара̄джа̄ имесам̣ арӯпӣнам̣ дхамма̄нам̣ ека̄рамман̣е ваттама̄на̄нам̣ ваваттха̄нам̣ ака̄си. пан̃чаннам̣ маха̄надӣнам̣ самуддам̣ павит̣т̣хат̣т̣ха̄не ‘‘идам̣ ган̇га̄йа удакам̣, идам̣ йамуна̄йа̄’’ти евам̣ па̄т̣ийеккам̣ удакуддхаран̣ена̄пи айаматтхо ведитаббо.

ити пат̣хамапаббена сун̃н̃атам̣, дутийена сун̃н̃ата̄лаккхан̣анти двӣхи паббехи анатталаккхан̣ам̣ катхетва̄ ида̄ни дуккхалаккхан̣ам̣ дассетум̣ татра, бхиккхаветиа̄дима̄ха. таттха кхаджджа̄мӣти на рӯпам̣ сунакхо вийа мам̣сам̣ лун̃читва̄ лун̃читва̄ кха̄дати, йатха̄ пана килит̣т̣хаваттханиваттхо татонида̄нам̣ пӣл̣ам̣ сандха̄йа ‘‘кха̄дати мам̣ ваттха’’нти бхан̣ати, евамидампи пӣл̣ам̣ уппа̄дентам̣ кха̄дати на̄ма̄ти ведитаббам̣. пат̣ипанно хотӣти сӣлам̣ а̄дим̣ катва̄ йа̄ва арахаттамагга̄ пат̣ипанно хоти. йо панеттха балаван̃а̄н̣о тиккхабуддхи н̃а̄н̣уттаро йога̄вачаро падха̄набхӯмийам̣ ва̄йаманто кха̄н̣уна̄ ва̄ кан̣т̣акена ва̄ виддхо а̄вудхена ва̄ пахат̣о бйаггха̄дӣхи ва̄ гахетва̄ кхаджджама̄но там̣ веданам̣ аббоха̄рикам̣ катва̄ мӯлакаммат̣т̣ха̄нам̣ саммасанто арахаттамева ган̣ха̄ти, айам̣ ведана̄йа ниббида̄йа вира̄га̄йа ниродха̄йа пат̣ипанно на̄ма вуччати пӣтамаллаттхеро вийа кут̣умбийапуттамаха̄тиссаттхеро вийа ваттаниат̣авийам̣ тим̣саматта̄нам̣ бхиккхӯнам̣ ан̃н̃атаро бйаггхамукхе нипаннабхиккху вийа кан̣т̣акена виддхаттхеро вийа ча.

два̄дасасу кира бхиккхӯсу гхан̣т̣им̣ пахаритва̄ аран̃н̃е падха̄намануйун̃джантесу еко сӯрийе аттхан̇гатаматтейева гхан̣т̣им̣ пахаритва̄ чан̇камам̣ оруйха чан̇каманто тирийам̣ нимматхенто тин̣апат̣иччханнам̣ кан̣т̣акам̣ акками. кан̣т̣ако пит̣т̣хипа̄дена никкханто. таттапха̄лена винивиддхака̄ло вийа ведана̄ ваттати. тхеро чинтеси – ‘‘ким̣ имам̣ кан̣т̣акам̣ уддхара̄ми, уда̄ху пакатийа̄ виджджхитва̄ т̣хитакан̣т̣ака’’нти? тасса евамахоси – ‘‘имина̄ кан̣т̣акена виддхатта̄ нирайа̄дӣсу бхайам̣ на̄ма наттхи, пакатийа̄ виджджхитва̄ т̣хитакан̣т̣акам̣йева̄’’ти. со там̣ веданам̣ аббоха̄рикам̣ катва̄ саббараттим̣ чан̇камитва̄ вибха̄та̄йа раттийа̄ ан̃н̃асса сан̃н̃ам̣ ада̄си. со а̄гантва̄ ‘‘ким̣, бханте’’ти пуччхи? ‘‘кан̣т̣акенамхи, а̄вусо, виддхо’’ти. ‘‘ка̄йа вела̄йа, бханте’’ти? ‘‘са̄йамева, а̄вусо’’ти. ‘‘касма̄ на амхе паккоситтха, кан̣т̣акам̣ уддхаритва̄ таттха телампи син̃чеййа̄ма̄’’ти? ‘‘пакатийа̄ виджджхитва̄ т̣хитакан̣т̣акамева уддхаритум̣ ва̄йамимха̄, а̄вусо’’ти. ‘‘саккун̣иттха, бханте, уддхариту’’нти. ‘‘екадесаматтена ме, а̄вусо, уддхат̣о’’ти. сесаваттхӯни дӣгхамаджджхимат̣т̣хакатха̄су (дӣ. ни. ат̣т̣ха. 2.373; ма. ни. ат̣т̣ха. 1.106) сатипат̣т̣ха̄насуттаниддесе виттха̄рита̄нева.

там̣ ким̣ ман̃н̃атха, бхиккхавети касма̄ а̄раддхам̣? имасмим̣ паббе дуккхалаккхан̣амева катхитам̣, на аниччалаккхан̣ам̣. там̣ дассетум̣ идама̄раддхам̣. тӣн̣и лаккхан̣а̄ни самодха̄нетва̄ дассетумпи а̄раддхамева. апачина̄ти но а̄чина̄тӣти ват̣т̣ам̣ вина̄сети, нева чина̄ти. паджахати на упа̄дийатӣти тадева виссаджджети, на ган̣ха̄ти. висинети на уссинетӣти викирати на сампин̣д̣ети. видхӯпети на сандхӯпетӣти нибба̄пети на джа̄ла̄пети.

евам̣ пассам̣, бхиккхавети идам̣ касма̄ а̄раддхам̣? ват̣т̣ам̣ вина̄сетва̄ т̣хитам̣ маха̄кхӣн̣а̄савам̣ дассесса̄мӣти а̄раддхам̣. еттакена ва̄ т̣ха̄нена випассана̄ катхита̄, ида̄ни саха випассана̄йа чатта̄ро магге дассетум̣ идам̣ а̄раддхам̣. атха ва̄ еттакена т̣ха̄нена пат̣хамамагго катхито, ида̄ни саха випассана̄йа тайо магге дассетум̣ идама̄раддхам̣. еттакена ва̄ т̣ха̄нена тӣн̣и магга̄ни катхита̄ни, ида̄ни саха випассана̄йа арахаттамаггам̣ дассетумпи идам̣ а̄раддхамева.

сападжа̄патика̄ти саддхим̣ паджа̄патина̄ девара̄джена. а̄рака̄ва намассантӣти дӯратова намассанти, дӯрепи т̣хитам̣ намассантийева а̄йасмантам̣ нӣтаттхерам̣ вийа.

тхеро кира пуппхаччхад̣д̣акакулато никкхамма паббаджито, кхураггейева арахаттам̣ патва̄ чинтеси – ‘‘ахам̣ аджджева паббаджито аджджева ме паббаджитакиччам̣ маттхакам̣ паттам̣, чатупаччайасантосабха̄вана̄ра̄маман̣д̣итам̣ маха̄арийавам̣сапат̣ипадам̣ пӯресса̄мӣ’’ти. со пам̣сукӯлаттха̄йа са̄ваттхим̣ пависитва̄ чол̣акам̣ парийесанто вичари. атхеко маха̄брахма̄ сама̄паттито вут̣т̣ха̄йа мануссапатхам̣ олокенто тхерам̣ дисва̄ – ‘‘аджджева паббаджитва̄ аджджева кхурагге арахаттам̣ патва̄ маха̄арийавам̣сапат̣ипадам̣ пӯретум̣ чол̣акам̣ парийесатӣ’’ти ан̃джалим̣ паггайха намассама̄но ат̣т̣ха̄си. таман̃н̃о маха̄брахма̄ дисва̄ ‘‘кам̣ намассасӣ’’ти? пуччхи. нӣтаттхерам̣ намасса̄мӣти. ким̣ ка̄ран̣а̄ти? аджджева паббаджитва̄ аджджева кхурагге арахаттам̣ патва̄ маха̄арийавам̣сапат̣ипадам̣ пӯретум̣ чол̣акам̣ парийесатӣти. сопи нам̣ намассама̄но ат̣т̣ха̄си. атхан̃н̃о, атхан̃н̃оти саттасата̄ маха̄брахма̄но намассама̄на̄ ат̣т̣хам̣су. тена вуттам̣ –

‘‘та̄ девата̄ саттасата̄ ул̣а̄ра̄,

брахма̄ вима̄на̄ абхиниккхамитва̄;

нӣтам̣ намассанти пасанначитта̄,

‘кхӣн̣а̄саво ган̣хати пам̣сукӯлам̣’’’.

‘‘та̄ девата̄ саттасата̄ ул̣а̄ра̄,

брахма̄ вима̄на̄ абхиниккхамитва̄;

нӣтам̣ намассанти пасанначитта̄,

‘кхӣн̣а̄саво кайирати пам̣сукӯлам̣’’’.

‘‘‘кхӣн̣а̄саво дховати пам̣сукӯлам̣’;

‘кхӣн̣а̄саво раджати пам̣сукӯлам̣’;

‘кхӣн̣а̄саво па̄рупати пам̣сакӯла’’’нти.

ити бхагава̄ имасмим̣ сутте десанам̣ тӣхи бхавехи виниваттетва̄ арахаттасса кӯт̣ам̣ ган̣хи. десана̄парийоса̄не пан̃часата̄ бхиккхӯ арахатте патит̣т̣хахим̣су. саттамам̣.