5. нагарасуттаван̣н̣ана̄

65. пан̃чаме на̄марӯпе кхо сати вин̃н̃а̄н̣анти еттха ‘‘сан̇кха̄ресу сати вин̃н̃а̄н̣а’’нти ча ‘‘авиджджа̄йа сати сан̇кха̄ра̄’’ти ча ваттаббам̣ бхавеййа, тадубхайампи на вуттам̣. касма̄? авиджджа̄сан̇кха̄ра̄ хи татийо бхаво, техи саддхим̣ айам̣ випассана̄ на гхат̣ӣйати. маха̄пурисо хи паччуппаннапан̃чавока̄равасена абхинивит̣т̣хоти.

нану ча авиджджа̄сан̇кха̄ресу адит̣т̣хесу на сакка̄ буддхена бхавитунти. саччам̣ на сакка̄, имина̄ пана те бхаваупа̄да̄натан̣ха̄васена дит̣т̣ха̄ва. тасма̄ йатха̄ на̄ма годхам̣ анубандханто пурисо там̣ кӯпам̣ павит̣т̣хам̣ дисва̄ отаритва̄ павит̣т̣хат̣т̣ха̄нам̣ кхан̣итва̄ годхам̣ гахетва̄ паккамеййа, на парабха̄гам̣ кханеййа, касма̄? кассачи наттхита̄йа. евам̣ маха̄пурисопи годхам̣ анубандханто пурисо вийа бодхипаллан̇ке нисинно джара̄маран̣ато пат̣т̣ха̄йа ‘‘имасса айам̣ паччайо, имасса айам̣ паччайо’’ти парийесанто йа̄ва на̄марӯпадхамма̄нам̣ паччайам̣ дисва̄ тассапи паччайам̣ парийесанто вин̃н̃а̄н̣амева аддаса. тато ‘‘еттако пан̃чавока̄рабхававасена саммасанача̄ро’’ти випассанам̣ пат̣иниваттеси, парато туччхакӯпасса абхиннат̣т̣ха̄нам̣ вийа авиджджа̄сан̇кха̄радвайам̣ аттхи, тадетам̣ хет̣т̣ха̄ випассана̄йа гахитатта̄ па̄т̣ийеккам̣ саммасанӯпагам̣ на хотӣти на аггахеси.

паччуда̄ваттатӣти пат̣иниваттати. катамам̣ панеттха вин̃н̃а̄н̣ам̣ паччуда̄ваттатӣти? пат̣исандхивин̃н̃а̄н̣ампи випассана̄вин̃н̃а̄н̣ампи. таттха пат̣исандхивин̃н̃а̄н̣ам̣ паччайато пат̣иниваттати, випассана̄вин̃н̃а̄н̣ам̣ а̄рамман̣ато. убхайампи на̄марӯпам̣ на̄тиккамати, на̄марӯпато парам̣ на гаччхати. етта̄вата̄ джа̄йетха ва̄тиа̄дӣсу вин̃н̃а̄н̣е на̄марӯпасса паччайе хонте, на̄марӯпе вин̃н̃а̄н̣асса паччайе хонте, двӣсупи ан̃н̃аман̃н̃апаччайесу хонтесу еттакена джа̄йетха ва̄ упападжджетха ва̄. ито хи парам̣ киман̃н̃ам̣ джа̄йетха ва̄ упападжджетха ва̄, нану етадева джа̄йати ча упападжджати ча̄ти?

евам̣ саддхим̣ апара̄парачутипат̣исандхӣхи пан̃ча пада̄ни дассетва̄ пуна там̣ етта̄вата̄ти вуттаматтхам̣ ниййа̄тенто йадидам̣ на̄марӯпапаччайа̄ вин̃н̃а̄н̣ам̣, вин̃н̃а̄н̣апаччайа̄ на̄марӯпанти ватва̄ тато парам̣ ануломапаччайа̄ка̄равасена вин̃н̃а̄н̣апаччайа̄ на̄марӯпамӯлакам̣ а̄йатиджара̄маран̣ам̣ дассетум̣ на̄марӯпапаччайа̄ сал̣а̄йатанантиа̄дима̄ха.

ан̃джасанти маггассева вевачанам̣. уддха̄павантанти а̄пато уггататта̄ уддха̄панти ладдхавоха̄рена па̄ка̄раваттхуна̄ саманна̄гатам̣. раман̣ӣйанти саманта̄ чатуннам̣ два̄ра̄нам̣ аббхантаре ча на̄на̄бхан̣д̣а̄нам̣ сампаттийа̄ раман̣ӣйам̣. ма̄пехӣти маха̄джанам̣ песетва̄ ва̄сам̣ ка̄рехи. ма̄пеййа̄ти ва̄сам̣ ка̄реййа. ка̄ренто ча пат̣хамам̣ ат̣т̣ха̄раса мануссакот̣ийо песетва̄ ‘‘сампун̣н̣а’’нти пуччхитва̄ ‘‘на та̄ва сампун̣н̣а’’нти вутте апара̄ни пан̃чакула̄ни песеййа. пуна пуччхитва̄ ‘‘на та̄ва сампун̣н̣а’’нти вутте апара̄ни пан̃чапан̃н̃а̄сакула̄ни песеййа. пуна пуччхитва̄ ‘‘на та̄ва сампун̣н̣а’’нти вутте апара̄ни тим̣са кула̄ни песеййа. пуна пуччхитва̄ ‘‘на та̄ва сампун̣н̣а’’нти вутте апарам̣ куласахассам̣ песеййа. пуна пуччхитва̄ ‘‘на та̄ва сампун̣н̣а’’нти вутте апара̄ни ека̄дасанахута̄ни кула̄ни песеййа. пуна пуччхитва̄ ‘‘на та̄ва сампун̣н̣а’’нти вутте апара̄ни чатура̄сӣтикуласахасса̄ни песеййа. пуна ‘‘сампун̣н̣а’’нти пуччхите, ‘‘маха̄ра̄джа, ким̣ вадеси? махантам̣ нагарам̣ асамба̄дхам̣, имина̄ найена кула̄ни песетва̄ на сакка̄ пӯретум̣, бхерим̣ пана чара̄петва̄ ‘амха̄кам̣ нагарам̣ има̄йа ча има̄йа ча сампаттийа̄ сампаннам̣, йе таттха васитука̄ма̄, йатха̄сукхам̣ гаччханту, иман̃чиман̃ча париха̄рам̣ лабхиссантӣ’ти нагарасса чева ван̣н̣ам̣ локасса ча париха̄рала̄бхам̣ гхоса̄петха̄’’ти вадеййа. со евам̣ кареййа. тато манусса̄ нагарагун̣ан̃чева париха̄рала̄бхан̃ча сутва̄ саббадиса̄хи самосаритва̄ нагарам̣ пӯреййум̣. там̣ апарена самайена иддхан̃чева асса пхӣтан̃ча. там̣ сандха̄йа тадасса нагарам̣ апарена самайена иддхан̃чева пхӣтан̃ча̄тиа̄ди вуттам̣.

таттха иддханти самиддхам̣ субхиккхам̣. пхӣтанти саббасампаттӣхи пуппхитам̣. ба̄худжан̃н̃анти бахӯхи н̃а̄таббам̣, бахуджана̄нам̣ хитам̣ ва̄. ‘‘бахуджана’’нтипи па̄т̣хо. а̄кин̣н̣амануссанти мануссехи а̄кин̣н̣ам̣ нирантарам̣ пхут̣т̣хам̣. вуд̣д̣хивепуллаппаттанти вуд̣д̣хиппаттан̃чева вепуллаппаттан̃ча, сет̣т̣хабха̄ван̃чева випулабха̄ван̃ча паттам̣, дасасахассачаккава̄л̣е агганагарам̣ джа̄танти аттхо.

евамева кхоти еттха идам̣ опаммасам̣санданам̣ – аран̃н̃апаване чарама̄напурисо вийа хи дӣпан̇карапа̄дамӯлато пат̣т̣ха̄йа па̄рамийо пӯрайама̄но маха̄пурисо дат̣т̣хаббо, тасса пурисасса пуббакехи мануссехи ануйа̄тамаггадассанам̣ вийа маха̄саттасса анупуббена бодхипаллан̇ке нисиннасса пуббабха̄ге ат̣т̣хан̇гикасса випассана̄маггасса дассанам̣, пурисасса там̣ екападикамаггам̣ анугаччхато апарабха̄ге маха̄маггадассанам̣ вийа маха̄саттасса упаривипассана̄йа чин̣н̣анте локуттарамаггадассанам̣, пурисасса тенева маггена гаччхато пурато нагарадассанам̣ вийа татха̄гатасса нибба̄нанагарадассанам̣, бахинагарам̣ панеттха ан̃н̃ена дит̣т̣хам̣, ан̃н̃ена мануссава̄сам̣ катам̣, нибба̄нанагарам̣ саттха̄ сайамева пасси, сайам̣ ва̄самака̄си. тасса пурисасса чатуннам̣ два̄ра̄нам̣ дит̣т̣хака̄ло вийа татха̄гатасса чатуннам̣ магга̄нам̣ дит̣т̣хака̄ло, тасса чатӯхи два̄рехи нагарам̣ павит̣т̣хака̄ло вийа татха̄гатасса чатӯхи маггехи нибба̄нам̣ павит̣т̣хака̄ло, тасса нагараббхантаре бхан̣д̣ававаттха̄нака̄ло вийа татха̄гатасса паччавеккхан̣ан̃а̄н̣ена паропан̣н̣а̄сакусаладхаммававаттха̄нака̄ло. нагарасса ага̄ракаран̣аттхам̣ кулапарийесанака̄ло вийа саттху пхаласама̄паттито вут̣т̣ха̄йа венеййасатте волоканака̄ло, тена пурисена йа̄читасса ран̃н̃о екам̣ маха̄кут̣умбикам̣ дит̣т̣хака̄ло вийа маха̄брахмуна̄ йа̄читасса бхагавато ан̃н̃а̄сикон̣д̣ан̃н̃аттхерам̣ дит̣т̣хака̄ло, ран̃н̃о маха̄кут̣умбикам̣ паккоса̄петва̄ ‘‘нагарава̄сам̣ карохӣ’’ти пахитака̄ло вийа бхагавато екасмим̣ паччха̄бхатте ат̣т̣ха̄расайоджанамаггам̣ гантва̄ а̄са̄л̣хипун̣н̣амадивасе ба̄ра̄н̣асийам̣ исипатанам̣ пависитва̄ тхерам̣ ка̄йасаккхим̣ катва̄ дхаммам̣ деситака̄ло, маха̄кут̣умбикена ат̣т̣ха̄раса пурисакот̣ийо гахетва̄ нагарам̣ аджджха̄вут̣т̣хака̄ло вийа татха̄гатена дхаммачакке паваттите тхерасса ат̣т̣ха̄расахи брахмакот̣ӣхи саддхим̣ сота̄паттипхале патит̣т̣хитака̄ло, евам̣ нибба̄нанагарам̣ пат̣хамам̣ а̄ва̄ситам̣, тато сампун̣н̣ам̣ нагаранти пуччхитва̄ на та̄ва̄ти вутте пан̃ча кула̄ни а̄дим̣ катва̄ йа̄ва чатура̄сӣтикуласахассапесанам̣ вийа татха̄гатасса пан̃чамадивасато пат̣т̣ха̄йа анатталаккхан̣асутта̄дӣни десетва̄ пан̃чаваггийе а̄дим̣ катва̄ йасапамукха̄ пан̃чапан̣н̣а̄са кулапутта̄, тим̣са бхаддаваггийа̄, сахассапура̄н̣аджат̣ила̄, бимбиса̄рапамукха̄ни ека̄дасапурисанахута̄ни, тирокут̣т̣а̄нумодане чатура̄сӣтисахасса̄нӣти еттакасса джанасса арийамаггам̣ ота̄ретва̄ нибба̄нанагарам̣ песитака̄ло, атха тена найена нагаре апӯрийама̄не бхерим̣ чара̄петва̄ нагарасса ван̣н̣агхосанам̣ кула̄нам̣ париха̄рала̄бхагхосанам̣ вийа ча ма̄сасса ат̣т̣ха дивасе таттха таттха нисӣдитва̄ дхаммакатхика̄нам̣ нибба̄наван̣н̣асса чева нибба̄наппатта̄нам̣ джа̄тиканта̄ра̄диниттхаран̣а̄нисам̣сасса ча гхосанам̣, тато саббадиса̄хи а̄гантва̄ манусса̄нам̣ нагарасамосаран̣ам̣ вийа таттха таттха дхаммакатхам̣ сутва̄ тато тато никкхамитва̄ паббаджджам̣ а̄дим̣ катва̄ ануломапат̣ипадам̣ пат̣ипанна̄нам̣ апарима̄н̣а̄нам̣ кулапутта̄нам̣ нибба̄насамосаран̣ам̣ дат̣т̣хаббам̣.

пура̄н̣ам̣ магганти арийам̣ ат̣т̣хан̇гикам̣ маггам̣. айан̃хи арийамагго пава̄ран̣асутте (сам̣. ни. 1.215) аваттама̄накат̣т̣хена ‘‘ануппаннамагго’’ти вутто, имасмим̣ сутте авал̣ан̃джанат̣т̣хена ‘‘пура̄н̣амагго’’ти. брахмачарийанти сиккхаттайасан̇гахам̣ сакаласа̄санам̣. иддханти джха̄насса̄дена самиддхам̣ субхиккхам̣. пхӣтанти абхин̃н̃а̄бхаран̣ехи пуппхитам̣. виттха̄риканти виттхин̣н̣ам̣. ба̄худжан̃н̃анти бахуджанавин̃н̃еййам̣. йа̄ва девамануссехи суппака̄ситанти йа̄ва дасасахассачаккава̄л̣е девамануссехи париччхедо аттхи, етасмим̣ антаре суппака̄ситам̣ судеситам̣ татха̄гатена̄ти. пан̃чамам̣.