5. бхӯмиджасуттаван̣н̣ана̄
25-26. пан̃чаме бхӯмиджоти тасса тхерасса на̄мам̣. сесамидха̄пи пуримасутте вуттанайенева ведитаббам̣. айам̣ пана висесо – йасма̄ идам̣ сукхадуккхам̣ на кевалам̣ пхассапаччайа̄ уппаджджати, ка̄йенапи карийама̄нам̣ карӣйати, ва̄ча̄йапи манаса̄пи, аттана̄пи карийама̄нам̣ карӣйати, паренапи карийама̄нам̣ карӣйати, сампаджа̄ненапи карийама̄нам̣ карӣйати, асампаджа̄ненапи, тасма̄ тасса апарампи паччайависесам̣ дассетум̣ ка̄йе ва̄ ха̄нанда, сатӣтиа̄дима̄ха. ка̄йасан̃четана̄хетӯти ка̄йадва̄ре уппанначетана̄хету. вачӣсан̃четана̄маносан̃четана̄супи есева найо. еттха ча ка̄йадва̄ре ка̄ма̄вачаракусала̄кусалавасена вӣсати четана̄ лаббханти, татха̄ вачӣдва̄ре. манодва̄ре навахи рӯпа̄рӯпачетана̄хи саддхим̣ екӯнатим̣са̄ти тӣсу два̄ресу екӯнасаттати четана̄ хонти, таппаччайам̣ випа̄касукхадуккхам̣ дасситам̣. авиджджа̄паччайа̄ ча̄ти идам̣ та̄пи четана̄ авиджджа̄паччайа̄ хонтӣти дассанаттхам̣ вуттам̣. йасма̄ пана там̣ йатха̄вуттачетана̄бхедам̣ ка̄йасан̇кха̄ран̃чева вачӣсан̇кха̄ран̃ча маносан̇кха̄ран̃ча парехи анусса̄хито са̄мам̣ асан̇кха̄рикачиттена кароти, парехи ка̄рийама̄но сасан̇кха̄рикачиттена̄пи кароти, ‘‘идам̣ на̄ма каммам̣ кароти, тасса еварӯпо на̄ма випа̄ко бхависсатӣ’’ти, евам̣ камман̃ча випа̄кан̃ча джа̄нантопи кароти, ма̄та̄питӯсу четийавандана̄дӣни каронтесу анукаронта̄ да̄рака̄ вийа кевалам̣ каммамева джа̄нанто ‘‘имасса пана каммасса айам̣ випа̄ко’’ти випа̄кам̣ аджа̄нантопи кароти, тасма̄ там̣ дассетум̣ са̄мам̣ ва̄ там̣, а̄нанда, ка̄йасан̇кха̄рам̣ абхисан̇кхаротӣтиа̄ди вуттам̣.
имесу, а̄нанда, дхаммесӯти йе име ‘‘са̄мам̣ ва̄ там̣, а̄нанда, ка̄йасан̇кха̄ра’’нтиа̄дӣсу чатӯсу т̣ха̄несу вутта̄ чхасаттати двесата̄ четана̄дхамма̄, имесу дхаммесу авиджджа̄ упаниссайакот̣ийа̄ анупатита̄. саббепи хи те ‘‘авиджджа̄паччайа̄ сан̇кха̄ра̄’’ти еттхева сан̇гахам̣ гаччханти. ида̄ни виват̣т̣ам̣ дассенто авиджджа̄йа твева̄тиа̄дима̄ха. со ка̄йо на хотӣти йасмим̣ ка̄йе сати ка̄йасан̃четана̄паччайам̣ аджджхаттам̣ сукхадуккхам̣ уппаджджати, со ка̄йо на хоти. ва̄ча̄манесупи есева найо. апича ка̄йоти четана̄ка̄йо, ва̄ча̄пи четана̄ва̄ча̄, манопи каммаманойева. два̄рака̄йо ва̄ ка̄йо. ва̄ча̄манесупи есева найо. кхӣн̣а̄саво четийам̣ вандати, дхаммам̣ бхан̣ати, каммат̣т̣ха̄нам̣ манаси кароти, катхамасса ка̄йа̄дайо на хонтӣти? авипа̄катта̄. кхӣн̣а̄савена хи катам̣ каммам̣ нева кусалам̣ хоти на̄кусалам̣. авипа̄кам̣ хутва̄ кирийа̄матте тит̣т̣хати, тенасса те ка̄йа̄дайо на хонтӣти вуттам̣.
кхеттам̣ там̣ на хотӣтиа̄дӣсупи вируханат̣т̣хена там̣ кхеттам̣ на хоти, патит̣т̣ха̄нат̣т̣хена ваттху на хоти, паччайат̣т̣хена а̄йатанам̣ на хоти, ка̄ран̣ат̣т̣хена адхикаран̣ам̣ на хоти. сан̃четана̄мӯлакан̃хи аджджхаттам̣ сукхадуккхам̣ уппаджджеййа, са̄ сан̃четана̄ етесам̣ вирухана̄дӣнам̣ аттха̄нам̣ абха̄вена тасса сукхадуккхасса нева кхеттам̣, на ваттху на а̄йатанам̣, на адхикаран̣ам̣ хотӣти. имасмим̣ сутте ведана̄дӣсу сукхадуккхамева катхитам̣, тан̃ча кхо випа̄камева̄ти. пан̃чамам̣.
чхат̣т̣хам̣ упава̄н̣асуттам̣ утта̄намева. еттха пана ват̣т̣адуккхамева катхитанти. чхат̣т̣хам̣.