1. касибха̄радва̄джасуттаван̣н̣ана̄

197. дутийаваггасса пат̣хаме магадхесӯти евам̣на̄маке джанападе. даккхин̣а̄гирисминти ра̄джагахам̣ парива̄ретва̄ т̣хитасса гирино даккхин̣абха̄ге джанападо аттхи, тасмим̣ джанападе, таттха виха̄расса̄пи тадева на̄мам̣. екана̄л̣а̄йам̣ бра̄хман̣ага̄мети екана̄л̣а̄ти тасса га̄масса на̄мам̣. бра̄хман̣а̄ панеттха самбахула̄ пат̣ивасанти, бра̄хман̣абхого ева ва̄ со. тасма̄ ‘‘бра̄хман̣ага̄мо’’ти вуччати.

тена кхо пана самайена̄ти йам̣ самайам̣ бхагава̄ магадхарат̣т̣хе екана̄л̣ам̣ бра̄хман̣ага̄мам̣ упанисса̄йа даккхин̣агиримаха̄виха̄ре бра̄хман̣асса индрийапарипа̄кам̣ а̄гамайама̄но вихарати, тена самайена. касибха̄радва̄джасса̄ти со бра̄хман̣о касим̣ нисса̄йа джӣвати, бха̄радва̄джоти часса готтам̣. пан̃чаматта̄нӣти пан̃ча пама̄н̣а̄ни, анӯна̄ни анадхика̄ни пан̃чанан̇галасата̄нӣти вуттам̣ хоти. пайутта̄нӣти йоджита̄ни, балӣбадда̄нам̣ кхандхесу т̣хапетва̄ йуге йоттехи йоджита̄нӣти аттхо.

ваппака̄лети ваппанака̄ле бӣджаниккхепасамайе. таттха две ваппа̄ни калалаваппан̃ча пам̣суваппан̃ча. пам̣суваппам̣ идха адхиппетам̣, тан̃ча кхо пат̣хамадивасе ман̇галаваппам̣. таттха̄йам̣ упакаран̣асампада̄ – тӣн̣и балибаддасахасса̄ни упат̣т̣ха̄пита̄ни хонти, саббесам̣ суван̣н̣амайа̄ни син̇га̄ни пат̣имукка̄ни, раджатамайа̄ кхура̄, саббе сетама̄ла̄хи чева гандхапан̃чан̇гулӣхи ча алан̇ката̄ парипун̣н̣апан̃чан̇га̄ саббалаккхан̣асампанна̄, екачче ка̄л̣а̄ ан̃джанаван̣н̣а̄, екачче сета̄ пхаликаван̣н̣а̄, екачче ратта̄ пава̄л̣аван̣н̣а̄, екачче камма̄са̄ маса̄рагаллаван̣н̣а̄. евам̣ пан̃часата̄ кассака̄ саббе ахатасетаваттха̄ гандхама̄ла̄лан̇ката̄ даккхин̣аам̣сакӯт̣есу патит̣т̣хитапуппхачумбат̣ака̄ харита̄ламаносила̄лан̃джануджджалагатта̄ даса даса нан̇гала̄ екекагумба̄ хутва̄ гаччханти. нан̇гала̄нам̣ сӣсан̃ча йуган̃ча патода̄ ча суван̣н̣акхачита̄. пат̣хаманан̇гале ат̣т̣ха балӣбадда̄ йутта̄, сесесу чатта̄ро чатта̄ро, авасеса̄ килантапариваттанаттхам̣ а̄нӣта̄. екекагумбе екекабӣджасакат̣ам̣ екеко касати, екеко ваппати.

бра̄хман̣о пана пагева массукаммам̣ ка̄ра̄петва̄ нха̄йитва̄ сугандхагандхехи вилитто пан̃часатаггханакам̣ ваттхам̣ нива̄сетва̄ сахассаггханакам̣ екам̣сам̣ каритва̄ екекисса̄ ан̇гулийа̄ две двети вӣсати ан̇гулимуддика̄йо кан̣н̣есу сӣхакун̣д̣ала̄ни сӣсе брахмавет̣ханам̣ пат̣имун̃читва̄ суван̣н̣ама̄лам̣ кан̣т̣хе катва̄ бра̄хман̣аган̣апаривуто каммантам̣ воса̄сати. атхасса бра̄хман̣ӣ анекасатабха̄джанесу па̄йа̄сам̣ пача̄петва̄ маха̄сакат̣есу а̄ропетва̄ гандходакена нха̄йитва̄ сабба̄лан̇ка̄равибхӯсита̄ бра̄хман̣ӣган̣апаривута̄ каммантам̣ агама̄си. гехамписса харитупалиттам̣ виппакин̣н̣ала̄джам̣ пун̣н̣агхат̣акадалидхаджапат̣а̄ка̄хи алан̇катам̣ гандхапуппха̄дӣхи сукатабаликаммам̣, кхеттан̃ча тесу тесу т̣ха̄несу самусситаддхаджапат̣а̄кам̣ ахоси. париджанакаммака̄рехи саддхим̣ осат̣апариса̄ ад̣д̣хатеййасахасса̄ ахоси, саббе ахатаваттха̄, саббесам̣ па̄йа̄сабходжанамева пат̣ийаттам̣.

атха бра̄хман̣о суван̣н̣апа̄тим̣ дхова̄петва̄ па̄йа̄сасса пӯретва̄ саппимадхупха̄н̣итехи абхисан̇кхаритва̄ нан̇галабаликаммам̣ ка̄ра̄песи. бра̄хман̣ӣ пан̃чаннам̣ кассакасата̄нам̣ суван̣н̣араджатакам̣сатамбалохамайа̄ни бха̄джана̄ни да̄петва̄ суван̣н̣акат̣аччхум̣ гахетва̄ па̄йа̄сена паривисантӣ гаччхати. бра̄хман̣о пана баликаммам̣ ка̄ретва̄ раттабандхика̄йо упа̄хана̄йо а̄рохитва̄ раттасуван̣н̣адан̣д̣акам̣ гахетва̄, ‘‘идха па̄йа̄сам̣ детха, идха саппим̣ детха, идха саккхарам̣ детха̄’’ти воса̄сама̄но вичарати. айам̣ та̄ва камманте паватти.

виха̄ре пана йаттха йаттха буддха̄ васанти, таттха таттха несам̣ девасикам̣ пан̃ча кичча̄ни бхаванти, сеййатхидам̣ – пуребхаттакиччам̣ паччха̄бхаттакиччам̣ пуримайа̄макиччам̣ маджджхимайа̄макиччам̣ паччхимайа̄макиччанти.

татридам̣ пуребхаттакиччам̣ – бхагава̄ хи па̄това ут̣т̣ха̄йа упат̣т̣ха̄ка̄нуггахаттхам̣ сарӣрапха̄сукаттхан̃ча мукхадхована̄дипарикаммам̣ катва̄ йа̄ва бхиккха̄ча̄равела̄, та̄ва вивитта̄сане вӣтина̄метва̄ бхиккха̄ча̄равела̄йа нива̄сетва̄ ка̄йабандханам̣ бандхитва̄ чӣварам̣ па̄рупитва̄ паттама̄да̄йа када̄чи екако када̄чи бхиккхусан̇гхапаривуто га̄мам̣ ва̄ нигамам̣ ва̄ пин̣д̣а̄йа пависати када̄чи пакатийа̄, када̄чи анекехи па̄т̣иха̄рийехи ваттама̄нехи. сеййатхидам̣ – пин̣д̣а̄йа пависато локана̄тхасса пурато пурато гантва̄ мудугатийо ва̄та̄ патхавим̣ содхенти, вала̄хака̄ удакапхусита̄ни мун̃чанта̄ магге рен̣ум̣ вӯпасаметва̄ упари вита̄нам̣ хутва̄ тит̣т̣ханти, апаре ва̄та̄ пуппха̄ни упахаритва̄ магге окиранти. унната̄ бхӯмиппадеса̄ онаманти, оната̄ уннаманти. па̄даниккхепасамайе сама̄ва бхӯми хоти, сукхасампхасса̄ни падумапуппха̄ни ва̄ па̄де сампат̣иччханти. индакхӣласса анто т̣хапитаматте даккхин̣апа̄де сарӣра̄ чхаббан̣н̣арасмийо никкхамитва̄ суван̣н̣арасасин̃чана̄ни вийа читрапат̣апариккхитта̄ни вийа ча па̄са̄дакӯт̣а̄га̄ра̄дӣни каронтийо ито чито ча видха̄ванти. хаттхиассавихан̇га̄дайо сакасакат̣т̣ха̄несу т̣хита̄йева мадхурена̄ка̄рена саддам̣ каронти, татха̄ бхеривӣн̣а̄дӣни тӯрийа̄ни манусса̄нан̃ча ка̄йӯпага̄ни а̄бхаран̣а̄ни. тена сан̃н̃а̄н̣ена манусса̄ джа̄нанти ‘‘аджджа бхагава̄ идха пин̣д̣а̄йа павит̣т̣хо’’ти. те суниваттха̄ супа̄рута̄ гандхапуппха̄дӣни а̄да̄йа гхара̄ никкхамитва̄ антаравӣтхим̣ пат̣ипаджджитва̄ бхагавантам̣ гандхапуппха̄дӣхи саккаччам̣ пӯджетва̄ вандитва̄ – ‘‘амха̄кам̣, бханте, даса бхиккхӯ, амха̄кам̣ вӣсати, амха̄кам̣ бхиккхусатам̣ детха̄’’ти йа̄читва̄ бхагаватопи паттам̣ гахетва̄ а̄санам̣ пан̃н̃а̄петва̄ саккаччам̣ пин̣д̣апа̄тена пат̣има̄ненти.

бхагава̄ катабхаттакиччо тесам̣ санта̄на̄ни олокетва̄ татха̄ дхаммам̣ десети, йатха̄ кечи саран̣агамане патит̣т̣хаханти, кечи пан̃часу сӣлесу, кечи сота̄паттисакада̄га̄миана̄га̄мипхала̄нам̣ ан̃н̃атарасмим̣, кечи паббаджитва̄ аггапхале арахаттети. евам̣ маха̄джанам̣ ануггахетва̄ ут̣т̣ха̄йа̄сана̄ виха̄рам̣ гаччхати. таттха гандхаман̣д̣алама̄л̣е пан̃н̃аттаварабуддха̄сане нисӣдати бхиккхӯнам̣ бхаттакиччапарийоса̄нам̣ а̄гамайама̄но. тато бхиккхӯнам̣ бхаттакиччапарийоса̄не упат̣т̣ха̄ко бхагавато ниведети. атха бхагава̄ гандхакут̣им̣ пависати. идам̣ та̄ва пуребхаттакиччам̣.

атха бхагава̄ евам̣ катапуребхаттакиччо гандхакут̣ийа̄ упат̣т̣ха̄не нисӣдитва̄ па̄де паккха̄летва̄ па̄дапӣт̣хе т̣хатва̄ бхиккхусан̇гхам̣ овадати – ‘‘бхиккхаве, аппама̄дена сампа̄детха, дуллабхо буддхуппа̄до локасмим̣, дуллабхо мануссаттапат̣ила̄бхо, дуллабха̄ саддха̄сампатти, дуллабха̄ паббаджджа̄, дуллабхам̣ саддхаммассавана’’нти. таттха кечи бхагавантам̣ каммат̣т̣ха̄нам̣ пуччханти. бхагава̄ тесам̣ аттано чарийа̄нурӯпам̣ каммат̣т̣ха̄нам̣ дети. тато саббепи бхагавантам̣ вандитва̄ аттано аттано раттит̣т̣ха̄надива̄т̣т̣ха̄на̄ни гаччханти, кечи аран̃н̃ам̣, кечи руккхамӯлам̣, кечи паббата̄дӣнам̣ ан̃н̃атарам̣, кечи ча̄тумаха̄ра̄джикабхаванам̣…пе… кечи васаваттибхавананти. тато бхагава̄ гандхакут̣им̣ пависитва̄ саче а̄кан̇кхати, даккхин̣ена пассена сато сампаджа̄но мухуттам̣ сӣхасеййам̣ каппети. атха самасса̄ситака̄йо ут̣т̣хахитва̄ дутийабха̄ге локам̣ волокети. татийабха̄ге йам̣ га̄мам̣ ва̄ нигамам̣ ва̄ упанисса̄йа вихарати, таттха маха̄джано пуребхаттам̣ да̄нам̣ датва̄ паччха̄бхаттам̣ суниваттхо супа̄руто гандхапуппха̄дӣни а̄да̄йа виха̄ре саннипатати. тато бхагава̄ сампаттапариса̄йа анурӯпена па̄т̣иха̄рийена гантва̄ дхаммасабха̄йам̣ пан̃н̃аттаварабуддха̄сане нисаджджа дхаммам̣ десети ка̄лайуттам̣ самайайуттам̣. атха ка̄лам̣ видитва̄ парисам̣ уййоджети, манусса̄ бхагавантам̣ вандитва̄ паккаманти. идам̣ паччха̄бхаттакиччам̣.

со евам̣ нит̣т̣хитапаччха̄бхаттакиччо саче гатта̄ни осин̃читука̄мо хоти, буддха̄сана̄ вут̣т̣ха̄йа нха̄накот̣т̣хакам̣ пависитва̄ упат̣т̣ха̄кена пат̣ийа̄дитаудакена гатта̄ни утум̣ га̄ха̄пети. упат̣т̣ха̄копи буддха̄санам̣ а̄нетва̄ паппхот̣етва̄ гандхакут̣ипаривен̣е пан̃н̃а̄пети. бхагава̄ сураттадупат̣т̣ам̣ нива̄сетва̄ ка̄йабандханам̣ бандхитва̄ уттара̄сан̇гам̣ катва̄ таттха а̄гантва̄ нисӣдати екакова мухуттам̣ пат̣исаллӣно. атха бхиккхӯ тато тато а̄гамма бхагавато упат̣т̣ха̄нам̣ гаччханти. таттха екачче пан̃хам̣ пуччханти, екачче каммат̣т̣ха̄нам̣, екачче дхаммассаванам̣ йа̄чанти. бхагава̄ тесам̣ адхиппа̄йам̣ сампа̄денто пуримайа̄мам̣ вӣтина̄мети. идам̣ пуримайа̄макиччам̣.

пуримайа̄макиччапарийоса̄не пана бхиккхӯсу бхагавантам̣ вандитва̄ паккамантесу сакаладасасахассилокадха̄тудевата̄йо ока̄сам̣ лабхама̄на̄ бхагавантам̣ упасан̇камитва̄ пан̃хам̣ пуччханти йатха̄бхисан̇кхатам̣ антамасо чатураккхарампи. бхагава̄ та̄сам̣ та̄сам̣ девата̄нам̣ пан̃хам̣ виссадждженто маджджхимайа̄мам̣ вӣтина̄мети. идам̣ маджджхимайа̄макиччам̣.

паччхимайа̄мам̣ пана тайо кот̣т̣ха̄се катва̄ пуребхаттато пат̣т̣ха̄йа нисаджджа̄пӣл̣итасса сарӣрасса кила̄субха̄вамочанаттхам̣ екам̣ кот̣т̣ха̄сам̣ чан̇камена вӣтина̄мети. дутийакот̣т̣ха̄се гандхакут̣им̣ пависитва̄ даккхин̣ена пассена сато сампаджа̄но сӣхасеййам̣ каппети. татийакот̣т̣ха̄се паччут̣т̣ха̄йа нисӣдитва̄ пуримабуддха̄нам̣ сантике да̄насӣла̄дивасена ката̄дхика̄рапуггаладассанаттхам̣ буддхачаккхуна̄ локам̣ олокети. идам̣ паччхимайа̄макиччам̣.

тада̄пи евам̣ олокенто касибха̄радва̄джам̣ бра̄хман̣ам̣ арахаттасса упаниссайасампаннам̣ дисва̄ – ‘‘таттха майи гате катха̄ паваттиссати, катха̄васа̄не дхаммадесанам̣ сутва̄ есо бра̄хман̣о сапуттада̄ро тӣсу саран̣есу патит̣т̣ха̄йа асӣтикот̣идханам̣ мама са̄сане виппакиритва̄ апарабха̄ге никкхамма паббаджитва̄ арахаттам̣ па̄пун̣иссатӣ’’ти н̃атва̄ таттха гантва̄ катхам̣ самут̣т̣ха̄петва̄ дхаммам̣ десеси. етаматтхам̣ дассетум̣ атха кхо бхагава̄тиа̄ди вуттам̣.

таттха пуббан̣хасамайанти бхумматтхе упайогавачанам̣, пуббан̣хасамайети аттхо. нива̄сетва̄ти паридахитва̄. виха̄рачӣварапариваттанавасенетам̣ вуттам̣. паттачӣварама̄да̄йа̄ти паттам̣ хаттхехи, чӣварам̣ ка̄йена а̄дийитва̄, сампат̣иччхитва̄ дха̄ретва̄ти аттхо. бхагавато кира пин̣д̣а̄йа пависитука̄масса бхамаро вийа викаситападумадвайамаджджхам̣, инданӣламан̣иван̣н̣аселамайапатто хаттхадвайамаджджхам̣ а̄гаччхати. там̣ евама̄гатам̣ паттам̣ хаттхехи сампат̣иччхитва̄ чӣваран̃ча париман̣д̣алам̣ па̄рутам̣ ка̄йена дха̄ретва̄ти вуттам̣ хоти. тенупасан̇камӣти йена маггена камманто гантаббо, тена екакова упасан̇ками. касма̄ пана нам̣ бхиккхӯ на̄нубандхим̣сӯти? йада̄ хи бхагава̄ екакова каттхачи гантука̄мо хоти, йа̄ва бхиккха̄ча̄равела̄ два̄рам̣ пидахитва̄ антогандхакут̣ийам̣ нисӣдати. бхиккхӯ та̄йа сан̃н̃а̄йа джа̄нанти ‘‘аджджа бхагава̄ екакова пин̣д̣а̄йа чаритука̄мо, аддха̄ кан̃чи ева винетаббапуггалам̣ аддаса̄’’ти. те аттано паттачӣварам̣ гахетва̄ гандхакут̣им̣ падаккхин̣ам̣ катва̄ вандитва̄ бхиккха̄ча̄рам̣ гаччханти. тада̄ ча бхагава̄ евамака̄си, тасма̄ бхиккхӯ на̄нубандхим̣сӯти.

паривесана̄ ваттатӣти тесам̣ суван̣н̣абха̄джана̄дӣни гахетва̄ нисинна̄нам̣ пан̃часата̄нам̣ кассака̄нам̣ паривисана̄ виппаката̄ хоти. екамантам̣ ат̣т̣ха̄сӣти йаттха т̣хитам̣ бра̄хман̣о пассати, татха̄рӯпе дассанӯпача̄ре катха̄саванапха̄суке уччат̣т̣ха̄не ат̣т̣ха̄си. т̣хатва̄ ча раджатасуван̣н̣арасапин̃джарам̣ чандимасӯрийа̄нам̣ пабхам̣ атирочама̄нам̣ самантато сарӣраппабхам̣ мун̃чи, йа̄йа аджджхоттхат̣атта̄ бра̄хман̣асса каммантаса̄ла̄бхиттируккхакаситаматтикапин̣д̣а̄дайо суван̣н̣амайа̄ вийа ахесум̣. атха манусса̄ бхун̃джанта̄ ча касанта̄ ча саббакичча̄ни паха̄йа асӣтианубйан̃джанапарива̄рам̣ дваттим̣самаха̄пурисалаккхан̣апат̣иман̣д̣итам̣ сарӣрам̣ бйа̄маппабха̄париккхепавибхӯситам̣ ба̄хуйугалам̣ джан̇гамам̣ вийа падумасарам̣, расмиджа̄ласамуджджалитата̄ра̄ган̣амива гаганаталам̣, виджджулата̄винаддхамива ча канакасикхарам̣ сирийа̄ джалама̄нам̣ самма̄самбуддхам̣ екамантам̣ т̣хитам̣ дисва̄ хаттхапа̄де дховитва̄ ан̃джалим̣ паггайха сампарива̄ретва̄ ат̣т̣хам̣су. евам̣ техи сампарива̄ритам̣ аддаса̄ кхо касибха̄радва̄джо бра̄хман̣о бхагавантам̣ пин̣д̣а̄йа т̣хитам̣, дисва̄на бхагавантам̣ етадавоча – ахам̣ кхо, саман̣а, каса̄ми ча вапа̄ми ча̄ти.

касма̄ пана̄йам̣ евама̄ха, ким̣ самантапа̄са̄дике паса̄данӣйе уттамадаматхасаматхамануппаттепи татха̄гате аппаса̄дена, уда̄ху ад̣д̣хатийа̄нам̣ джанасахасса̄нам̣ па̄йа̄сам̣ пат̣ийа̄детва̄пи кат̣аччхубхиккха̄йа маччхерена̄ти? убхайатха̄пи но, бхагавато панасса дассанена атиттам̣ никкхиттакаммантам̣ джанам̣ дисва̄ ‘‘каммабхан̇гам̣ ме ка̄тум̣ а̄гато’’ти анаттаманата̄ ахоси, тасма̄ евама̄ха. бхагавато ча лаккхан̣асампаттим̣ дисва̄ – ‘‘сача̄йам̣ камманте аппайоджайисса, сакаладжамбудӣпе манусса̄нам̣ сӣсе чӯл̣а̄ман̣и вийа абхависса, ко на̄масса аттхо на сампаджджиссати, евамевам̣ аласата̄йа камманте аппайоджетва̄ ваппаман̇гала̄дӣсу пин̣д̣а̄йа чаратӣ’’типисса анаттаманата̄ ахоси. тена̄ха – ‘‘ахам̣ кхо, саман̣а, каса̄ми ча вапа̄ми ча, каситва̄ ча вапитва̄ ча бхун̃джа̄мӣ’’ти.

айам̣ кирасса адхиппа̄йо – майхампи та̄ва камманта̄ на бйа̄паджджанти, на чамхи йатха̄ твам̣ евам̣ лаккхан̣асампанно, твампи каситва̄ ча вапитва̄ ча бхун̃джассу, ко те аттхо на сампаджджеййа евам̣ лаккхан̣асампаннасса̄ти. апича̄йам̣ ассоси – ‘‘сакйара̄джакуле кира кума̄ро уппанно, со чаккаваттираджджам̣ паха̄йа паббаджито’’ти. тасма̄ ида̄ни ‘‘айам̣ со’’ти н̃атва̄ ‘‘чаккаваттираджджам̣ паха̄йа килантосӣ’’ти упа̄рамбхам̣ а̄ропенто евама̄ха. апича тиккхапан̃н̃о еса бра̄хман̣о, на бхагавантам̣ апаса̄денто бхан̣ати, бхагавато пана рӯпасампаттим̣ дисва̄ пун̃н̃асампаттим̣ самбха̄вайама̄но катха̄паваттанаттхампи евама̄ха. атха бхагава̄ венеййавасена садеваке локе аггакассакаваппакабха̄вам̣ аттано дассенто ахампи кхо бра̄хман̣отиа̄дима̄ха.

атха бра̄хман̣о чинтеси – ‘‘айам̣ саман̣о’’ ‘ахампи каса̄ми ча вапа̄ми ча̄’ти бхан̣ати. на часса ол̣а̄рика̄ни йуганан̇гала̄дӣни касибхан̣д̣а̄ни пасса̄ми, ким̣ ну кхо муса̄ бхан̣атӣ’’ти? бхагавантам̣ па̄даталато пат̣т̣ха̄йа йа̄ва кесагга̄ олокайама̄но, ан̇гавиджджа̄йа ката̄дхика̄ратта̄ дваттим̣саваралаккхан̣асампаттимасса н̃атва̄, ‘‘ат̣т̣ха̄наметам̣ йам̣ еварӯпо муса̄ бхан̣еййа̄’’ти сан̃джа̄табахума̄но бхагавати саман̣ава̄дам̣ паха̄йа готтена бхагавантам̣ самуда̄чарама̄но на кхо пана майам̣ пасса̄ма бхото готамасса̄тиа̄дима̄ха. бхагава̄ пана йасма̄ пуббадхаммасабха̄гата̄йа катханам̣ на̄ма буддха̄нам̣ а̄нубха̄во, тасма̄ буддха̄нубха̄вам̣ дӣпенто саддха̄ бӣджантиа̄дима̄ха.

ка̄ панеттха пуббадхаммасабха̄гата̄? нану бра̄хман̣ена бхагава̄ нан̇гала̄дикасисамбха̄расама̄йогам̣ пут̣т̣хо апуччхитасса бӣджасса сабха̄гата̄йа а̄ха ‘‘саддха̄ бӣджа’’нти, еван̃ча сати катха̄пи ананусандхика̄ хоти? на хи буддха̄нам̣ ананусандхикакатха̄ на̄ма аттхи, напи пуббадхаммасса асабха̄гата̄йа катхенти. евам̣ панеттха анусандхи ведитабба̄ – бра̄хман̣ена хи бхагава̄ йуганан̇гала̄дикасисамбха̄равасена касим̣ пуччхито. со тасса анукампа̄йа ‘‘идам̣ апуччхита’’нти апариха̄петва̄ самӯлам̣ саупака̄рам̣ сасамбха̄рам̣ сапхалам̣ касим̣ пан̃н̃а̄петум̣ мӯлато пат̣т̣ха̄йа дассенто ‘‘саддха̄ бӣджа’’нтиа̄дима̄ха. таттха бӣджам̣ касийа̄ мӯлам̣, тасмим̣ сати каттаббато, асати акаттаббато, таппама̄н̣ена ча каттаббато. бӣдже хи сати касим̣ каронти, на асати. бӣджаппама̄н̣ена ча кусала̄ кассака̄ кхеттам̣ касанти, на ӯнам̣ ‘‘ма̄ но сассам̣ париха̄йӣ’’ти, на адхикам̣ ‘‘ма̄ но могхо ва̄йа̄мо ахосӣ’’ти. йасма̄ ча бӣджамева мӯлам̣, тасма̄ бхагава̄ мӯлато пат̣т̣ха̄йа касисамбха̄рам̣ дассенто тасса бра̄хман̣асса касийа̄ пуббадхаммасса бӣджасса сабха̄гата̄йа аттано касийа̄ пуббадхаммам̣ дассенто а̄ха ‘‘саддха̄ бӣджа’’нти. еваметтха пуббадхаммасабха̄гата̄пи ведитабба̄.

пуччхитам̣йева ватва̄ апуччхитам̣ паччха̄ ким̣ на вуттанти че? тасса упака̄рабха̄вато ча дхаммасамбандхасаматтхабха̄вато ча. айам̣ хи бра̄хман̣о пан̃н̃ава̄, миччха̄дит̣т̣хикуле пана джа̄татта̄ саддха̄рахито, саддха̄рахито ча пан̃н̃ава̄ паресам̣ саддха̄йа аттано ависайе апат̣ипаджджама̄но висесам̣ на̄дхигаччхати, килесака̄луссийапара̄мат̣т̣ха̄пи часса дуббала̄ саддха̄ балаватийа̄ пан̃н̃а̄йа сахаса̄ ваттама̄на̄ аттхасиддхим̣ на кароти хаттхина̄ саддхим̣ екадхуре йутто гон̣о вийа. итисса саддха̄ упака̄рика̄ти там̣ бра̄хман̣ам̣ саддха̄йа патит̣т̣ха̄пентена паччха̄пи ваттаббо айаматтхо десана̄кусалата̄йа пуббе вутто. бӣджасса ча упака̄рика̄ вут̣т̣хи, са̄ таданантарам̣йева вуччама̄на̄ саматтха̄ хоти. евам̣ дхаммасамбандхасаматтхабха̄вато паччха̄пи ваттаббо айаматтхо, ан̃н̃о ча еварӯпо ӣса̄йотта̄ди пуббе вуттоти ведитаббо.

таттха сампаса̄далаккхан̣а̄ саддха̄, окаппаналаккхан̣а̄ ва̄. бӣджанти пан̃чавидхам̣ бӣджам̣ мӯлабӣджам̣ кхандхабӣджам̣ пхалубӣджам̣ аггабӣджам̣ бӣджабӣджамева пан̃чаманти. там̣ саббампи вирухан̣ат̣т̣хена бӣджантева сан̇кхам̣ гаччхати.

таттха йатха̄ бра̄хман̣асса касийа̄ мӯлабхӯтам̣ бӣджам̣ две кичча̄ни кароти, хет̣т̣ха̄ мӯлена патит̣т̣ха̄ти, упари ан̇курам̣ ут̣т̣ха̄пети, евам̣ бхагавато касийа̄ мӯлабхӯта̄ саддха̄ хет̣т̣ха̄ сӣламӯлена патит̣т̣ха̄ти, упари саматхавипассанан̇курам̣ ут̣т̣ха̄пети. йатха̄ ча там̣ мӯлена патхавирасам̣ а̄порасам̣ гахетва̄ на̄л̣ена дхан̃н̃апарипа̄кагахан̣аттхам̣ вад̣д̣хати, евамайам̣ сӣламӯлена саматхавипассана̄расам̣ гахетва̄ арийамаггана̄л̣ена арийапхаладхан̃н̃апарипа̄кагахан̣аттхам̣ вад̣д̣хати. йатха̄ ча там̣ субхӯмийам̣ патит̣т̣хахитва̄ мӯлан̇курапан̣н̣ана̄л̣акан̣д̣апасавехи вуддхим̣ вирӯл̣хим̣ вепуллам̣ патва̄ кхӣрам̣ джанетва̄ анекаса̄липхалабхаритам̣ са̄лисӣсам̣ ниппха̄дети, евамеса̄ читтасанта̄не патит̣т̣хахитва̄ чхахи висуддхӣхи вуддхим̣ вирӯл̣хим̣ вепуллам̣ патва̄ н̃а̄н̣адассанависуддхикхӣрам̣ джанетва̄ анекапат̣исамбхида̄бхин̃н̃а̄бхаритам̣ арахаттапхалам̣ ниппха̄дети. тена вуттам̣ ‘‘саддха̄ бӣджа’’нти.

касма̄ пана ан̃н̃есу паропан̃н̃а̄са̄йа кусаладхаммесу екато уппаджджама̄несу саддха̄ва ‘‘бӣджа’’нти вутта̄ти че? бӣджакиччакаран̣ато. йатха̄ хи тесу вин̃н̃а̄н̣ам̣йева виджа̄нанакиччам̣ кароти, евам̣ саддха̄ бӣджакиччам̣. са̄ ча саббакусала̄нам̣ мӯлабхӯта̄. йатха̄ха – ‘‘саддха̄джа̄то упасан̇камати, упасан̇каманто пайирупа̄сати…пе… пан̃н̃а̄йа ча нам̣ ативиджджха пассатӣ’’ти (ма. ни. 2.183).

акусаладхамме чева ка̄йан̃ча тапатӣти тапо. индрийасам̣варавӣрийадхутан̇гадуккарака̄рика̄нам̣ етам̣ адхивачанам̣, идха пана индрийасам̣варо адхиппето. вут̣т̣хӣти вассавут̣т̣хи ва̄тавут̣т̣хӣтиа̄ди анекавидха̄, идха вассавут̣т̣хи адхиппета̄. йатха̄ хи бра̄хман̣асса вассавут̣т̣хисамануггахитам̣ бӣджам̣ бӣджамӯлакан̃ча сассам̣ вирухати на мила̄йати ниппхаттим̣ гаччхати, евам̣ бхагавато индрийасам̣варасамануггахита̄ саддха̄, саддха̄мӯла̄ ча сӣла̄дайо дхамма̄ вируханти, на мила̄йанти ниппхаттим̣ гаччханти. тена̄ха ‘‘тапо вут̣т̣хӣ’’ти.

пан̃н̃а̄ мети еттха вутто ме-саддо пуримападесупи йоджетаббо ‘‘саддха̄ ме бӣджам̣, тапо ме вут̣т̣хӣ’’ти тена ким̣ дӣпети? йатха̄, бра̄хман̣а, тайа̄ вапите кхетте саче вут̣т̣хи аттхи, иччетам̣ кусалам̣. но че аттхи, удакампи та̄ва да̄таббам̣ хоти. татха̄ майа̄ хириӣсе пан̃н̃а̄йуганан̇гале манойоттена ека̄баддхе кате вӣрийабалӣбадде йоджетва̄ сатипа̄чанена виджджхитва̄ аттано читтасанта̄накхеттамхи саддха̄бӣдже вапите вут̣т̣хийа̄ абха̄во на̄ма наттхи, айам̣ пана ме ниччака̄лам̣ индрийасам̣варатапо вут̣т̣хӣти.

пан̃н̃а̄ти ка̄ма̄вачара̄дибхедато анекавидха̄. идха пана саха випассана̄йа маггапан̃н̃а̄ адхиппета̄. йуганан̇галанти йуган̃ча нан̇галан̃ча йуганан̇галам̣. йатха̄ хи бра̄хман̣асса йуганан̇галам̣, евам̣ бхагавато дувидха̄пи випассана̄ пан̃н̃а̄ ча. таттха йатха̄ йугам̣ ӣса̄йа упаниссайам̣ хоти, пурато ча ӣса̄баддхам̣ хоти, йотта̄нам̣ ниссайам̣ хоти, балӣбадда̄нам̣ екато гаманам̣ дха̄рети, евам̣ пан̃н̃а̄ хириппамукха̄нам̣ дхамма̄нам̣ упаниссайа̄ хоти. йатха̄ха – ‘‘пан̃н̃уттара̄ саббе кусала̄ дхамма̄’’ти (а. ни. 8.83; 10.58) ча, ‘‘пан̃н̃а̄ хи сет̣т̣ха̄ кусала̄ ваданти, наккхаттара̄джа̄рива та̄рака̄на’’нти (джа̄. 2.17.81) ча. кусала̄нам̣ дхамма̄нам̣ пуббан̇гамат̣т̣хена пурато ча хоти. йатха̄ха – ‘‘сӣлам̣ сирӣ ча̄пи сатан̃ча дхаммо, анва̄йика̄ пан̃н̃авато бхавантӣ’’ти хиривиппайогена ануппаттито пана ӣса̄баддхо хоти. маносан̇кха̄тасса сама̄дхийоттасса ниссайапаччайато йотта̄нам̣ ниссайо хоти. ачча̄раддха̄тилӣнабха̄вапат̣иседханато вӣрийабалӣбадда̄нам̣ екато гаманам̣ дха̄рети, йатха̄ ча нан̇галам̣ пха̄лайуттам̣ касанака̄ле патхавигханам̣ бхиндати, мӯласанта̄нака̄ни пада̄лети, евам̣ сатийутта̄ пан̃н̃а̄ випассана̄ка̄ле дхамма̄нам̣ сантатисамӯхакичча̄рамман̣агханам̣ бхиндати, саббакилесамӯласанта̄нака̄ни пада̄лети. са̄ ча кхо локуттара̄ва, итара̄ пана локика̄пи сийа̄. тена̄ха ‘‘пан̃н̃а̄ ме йуганан̇гала’’нти.

хирӣйати па̄пакехи дхаммехӣти хирӣ. таггахан̣ена та̄йа авиппайуттам̣ оттаппампи гахитамева хоти. ӣса̄ти йуганан̇галасандха̄рика̄ руккхалат̣т̣хи. йатха̄ хи бра̄хман̣асса ӣса̄ йуганан̇галам̣ дха̄рети, евам̣ бхагаватопи хирӣ локийалокуттарапан̃н̃а̄сан̇кха̄там̣ йуганан̇галам̣ дха̄рети хириабха̄ве пан̃н̃а̄йа абха̄вато. йатха̄ ча ӣса̄пат̣ибаддхайуганан̇галам̣ киччакарам̣ хоти ачалам̣ аситхилам̣, евам̣ хирипат̣ибаддха̄ ча пан̃н̃а̄ киччака̄рӣ хоти ачала̄ аситхила̄ аббокин̣н̣а̄ ахирикена. тена̄ха ‘‘хирӣ ӣса̄’’ти. муна̄тӣти мано, читтассетам̣ на̄мам̣. идха пана маносӣсена там̣сампайутто сама̄дхи адхиппето. йоттанти раджджубандханам̣. там̣ тивидхам̣ ӣса̄йа саха йугасса бандханам̣, йугена саха балӣбадда̄нам̣ бандханам̣, са̄ратхина̄ саха балӣбадда̄нам̣ ека̄бандхананти. таттха йатха̄ бра̄хман̣асса йоттам̣ ӣса̄йугабалӣбадде ека̄баддхе катва̄ сакакичче пат̣ипа̄дети, евам̣ бхагавато сама̄дхи саббева те хирипан̃н̃а̄вӣрийадхамме ека̄рамман̣е авиккхепасабха̄вена бандхитва̄ сакакичче пат̣ипа̄дети. тена̄ха ‘‘мано йотта’’нти.

чираката̄диматтхам̣ саратӣти сати. пха̄летӣти пха̄ло. па̄дженти етена̄ти па̄джанам̣. там̣ идха ‘‘па̄чана’’нти вуттам̣. патодассетам̣ на̄мам̣. пха̄ло ча па̄чанан̃ча пха̄лапа̄чанам̣. йатха̄ хи бра̄хман̣асса пха̄лапа̄чанам̣, евам̣ бхагавато випассана̄сампайутта̄ маггасампайутта̄ ча сати. таттха йатха̄ пха̄ло нан̇галам̣ анураккхати, пурато часса гаччхати, евам̣ сати кусала̄кусала̄нам̣ дхамма̄нам̣ гатийо саманвесама̄на̄ а̄рамман̣е ва̄ упат̣т̣ха̄пайама̄на̄ пан̃н̃а̄нан̇галам̣ раккхати. теневеса̄ ‘‘сата̄раккхена четаса̄ вихаратӣ’’тиа̄дӣсу (а. ни. 10.20) вийа а̄раккха̄ти вутта̄. аппамуссанавасена часса̄ пурато хоти. сатипаричите хи дхамме пан̃н̃а̄ паджа̄на̄ти, но памут̣т̣хе. йатха̄ ча па̄чанам̣ балӣбадда̄нам̣ виджджханабхайам̣ дассентам̣ сам̣сӣдитум̣ на дети, уппатхагаманам̣ ва̄рети, евам̣ сати вӣрийабалӣбадда̄нам̣ апа̄йабхайам̣ дассентӣ косаджджасам̣сӣданам̣ на дети, ка̄магун̣асан̇кха̄те агочаре ча̄рам̣ нива̄ретва̄ каммат̣т̣ха̄не нийоджентӣ уппатхагаманам̣ ва̄рети. тена̄ха ‘‘сати ме пха̄лапа̄чана’’нти.

ка̄йагуттоти тивидхена ка̄йасучаритена гутто. вачӣгуттоти чатуббидхена вачӣсучаритена гутто. етта̄вата̄ па̄тимоккхасам̣варасӣлам̣ вуттам̣. а̄ха̄ре ударе йатоти еттха а̄ха̄рамукхена саббапаччайа̄нам̣ гахитатта̄ чатуббидхепи паччайе йато сам̣йато нирупаккилесоти аттхо. имина̄ а̄джӣвапа̄рисуддхисӣлам̣ вуттам̣. ударе йатоти ударе йато сам̣йато митабходжӣ, а̄ха̄ре маттан̃н̃ӯти вуттам̣ хоти. имина̄ бходжане маттан̃н̃ута̄мукхена паччайапат̣исеванасӣлам̣ вуттам̣. тена ким̣ дӣпети? йатха̄ твам̣, бра̄хман̣а, бӣджам̣ вапитва̄ сассапарипа̄ланаттхам̣ кан̣т̣акаватим̣ ва̄ руккхаватим̣ ва̄ па̄ка̄рапариккхепам̣ ва̄ кароси, тена те гомахим̣самигаган̣а̄ павесам̣ алабханта̄ сассам̣ на вилумпанти, евамахампи там̣ саддха̄бӣджам̣ вапитва̄ на̄наппака̄ракусаласассапарипа̄ланаттхам̣ ка̄йавачӣа̄ха̄рагуттимайам̣ тивидхам̣ париккхепам̣ кароми, тена ме ра̄га̄диакусаладхаммагомахим̣самигаган̣а̄ павесам̣ алабханта̄ на̄наппака̄ракам̣ кусаласассам̣ на вилумпантӣти.

саччам̣ кароми нидда̄нанти еттха двӣха̄ка̄рехи ависам̣ва̄данам̣ саччам̣. нидда̄нанти чхеданам̣ лунанам̣ уппа̄т̣анам̣. каран̣аттхе четам̣ упайогавачанам̣ ведитаббам̣. айам̣ хеттха аттхо ‘‘саччена кароми нидда̄на’’нти. ким̣ вуттам̣ хоти – ‘‘йатха̄ твам̣ ба̄хирам̣ касим̣ катва̄ сассадӯсака̄нам̣ тин̣а̄нам̣ хаттхена ва̄ аситена ва̄ нидда̄нам̣ кароси, евам̣ ахампи аджджхаттикам̣ касим̣ катва̄ кусаласассадӯсака̄нам̣ висам̣ва̄данатин̣а̄нам̣ саччена нидда̄нам̣ каромӣ’’ти. йатха̄бхӯтан̃а̄н̣ам̣ ва̄ еттха саччанти ведитаббам̣. тена аттасан̃н̃а̄дӣнам̣ тин̣а̄нам̣ нидда̄нам̣ каромӣти дассети. атха ва̄ нидда̄нанти чхедакам̣ ла̄вакам̣ уппа̄т̣аканти аттхо. йатха̄ твам̣ да̄сам̣ ва̄ каммакарам̣ ва̄ нидда̄нам̣ кароси, ‘‘ниддехи тин̣а̄нӣ’’ти тин̣а̄нам̣ чхедакам̣ ла̄вакам̣ уппа̄т̣акам̣ кароси, евамахам̣ саччам̣ каромӣти дассети, атха ва̄ саччанти дит̣т̣хисаччам̣. тамахам̣ нидда̄нам̣ кароми, чхиндитаббам̣ лунитаббам̣ уппа̄т̣етаббам̣ каромӣти. ити имесу двӣсу викаппесу упайогеневаттхо йуджджати.

сораччам̣ ме памочананти еттха йам̣ там̣ ‘‘ка̄йико авӣтиккамо ва̄часико авӣтиккамо’’ти сӣламева ‘‘сорачча’’нти вуттам̣, на там̣ адхиппетам̣. ‘‘ка̄йагутто’’тиа̄дина̄ хи там̣ вуттамева. арахаттапхалам̣ пана адхиппетам̣. там̣ хи сундаре нибба̄не рататта̄ ‘‘сорачча’’нти вуччати. памочананти йогависсаджджанам̣. идам̣ вуттам̣ хоти – йатха̄ тава памочанам̣ пунапи са̄йанхе ва̄ дутийадивасе ва̄ ана̄гатасам̣ваччхаре ва̄ йоджетаббато аппамочанамева хоти, на мама евам̣. на хи мама антара̄ мочанам̣ на̄ма аттхи. ахам̣ хи дӣпан̇карадасабалака̄лато пат̣т̣ха̄йа пан̃н̃а̄нан̇гале вӣрийабалӣбадде йоджетва̄ каппасатасахасса̄дхика̄ни чатта̄ри асан̇кхйеййа̄ни маха̄касим̣ касанто та̄ва на мун̃чим̣, йа̄ва на самма̄самбодхим̣ абхисамбуджджхим̣. йада̄ ча ме саббам̣ там̣ ка̄лам̣ кхепетва̄ бодхимӯле апара̄джитапаллан̇ке нисиннасса саббагун̣апарива̄рам̣ арахаттапхалам̣ удапа̄ди, тада̄ майа̄ там̣ саббуссуккапат̣иппассаддхийа̄ памуттам̣, на да̄ни пуна йоджетаббам̣ бхависсатӣти. етаматтхам̣ сандха̄йа̄ха ‘‘сораччам̣ ме памочана’’нти.

вӣрийам̣ ме дхурадхорайханти еттха вӣрийанти ка̄йикачетасико вӣрийа̄рамбхо. дхурадхорайханти дхура̄йам̣ дхорайхам̣, дхура̄ваханти аттхо. йатха̄ хи бра̄хман̣асса дхура̄йам̣ дхорайха̄кад̣д̣хитам̣ нан̇галам̣ бхӯмигханам̣ бхиндати, мӯласанта̄нака̄ни ча пада̄лети, евам̣ бхагавато вӣрийа̄кад̣д̣хитам̣ пан̃н̃а̄нан̇галам̣ йатха̄ вуттам̣ гханам̣ бхиндати, килесасанта̄нака̄ни ча пада̄лети. тена̄ха ‘‘вӣрийам̣ ме дхурадхорайха’’нти. атха ва̄ пуримадхура̄вахатта̄ дхура̄, мӯладхура̄вахатта̄ дхорайха̄, дхура̄ ча дхорайха̄ ча дхурадхорайха̄. ити йатха̄ бра̄хман̣асса екекасмим̣ нан̇гале чатубалӣбаддапабхедам̣ дхурадхорайхам̣ вахантам̣ уппаннуппаннам̣ тин̣амӯлагха̄тан̃чева сассасампаттин̃ча са̄дхети, евам̣ бхагавато чатусаммаппадха̄навӣрийабхедам̣ дхурадхорайхам̣ вахантам̣ уппаннуппаннам̣ акусалагха̄тан̃чева кусаласампаттин̃ча са̄дхети. тена̄ха ‘‘вӣрийам̣ ме дхурадхорайха’’нти.

йогаккхема̄дхива̄хананти еттха йогехи кхематта̄ нибба̄нам̣ йогаккхемам̣ на̄ма, там̣ адхикичча ва̄хӣйати, абхимукхам̣ ва̄ ва̄хӣйатӣти адхива̄ханам̣, йогаккхемасса адхива̄ханам̣ йогаккхема̄дхива̄хананти. идам̣ вуттам̣ хоти – йатха̄ тава дхурадхорайхам̣ пураттхима̄дӣсу ан̃н̃атарадиса̄бхимукхам̣ ва̄хӣйати, татха̄ мама дхурадхорайхам̣ нибба̄на̄бхимукхам̣ ва̄хӣйатӣти. евам̣ ва̄хӣйама̄нам̣ва гаччхати аниваттантам̣. йатха̄ тава нан̇галам̣ вахантам̣ дхурадхорайхам̣ кхеттакот̣им̣ патва̄ пуна ниваттати, евам̣ аниваттантам̣ дӣпан̇карака̄лато пат̣т̣ха̄йа гаччхатева. йасма̄ ва̄ тена тена маггена пахӣна̄ килеса̄ на пунаппунам̣ паха̄табба̄ хонти, йатха̄ тава нан̇галена чхинна̄ни тин̣а̄ни пуна апарасмим̣ самайе чхиндитабба̄ни хонти, тасма̄пи евам̣ пат̣хамамаггавасена дит̣т̣хекат̣т̣хе килесе, дутийавасена ол̣а̄рике, татийавасена ан̣усахагате, чатуттхавасена саббакилесе паджахантам̣ гаччхати аниваттантам̣. атха ва̄ гаччхати аниваттанти ниваттанарахитам̣ хутва̄ гаччхатӣти аттхо. танти там̣ дхурадхорайхам̣. еваметтха аттхо ведитаббо. евам̣ гаччхантан̃ча йатха̄ тава дхурадхорайхам̣ на там̣ т̣ха̄нам̣ гаччхати, йаттха гантва̄ кассако асоко вираджо хутва̄ на сочати. етам̣ пана там̣ т̣ха̄нам̣ гаччхати йаттха гантва̄ на сочати. йаттха сатипа̄чанена етам̣ вӣрийадхурадхорайхам̣ чоденто гантва̄ ма̄дисо кассако асоко вираджо хутва̄ на сочати, там̣ саббасокасалласамуггха̄табхӯтам̣ нибба̄нам̣ на̄ма асан̇кхатам̣ т̣ха̄нам̣ гаччхатӣти.

ида̄ни нигаманам̣ каронто евамеса̄ касӣти га̄тхама̄ха. тасса̄йам̣ сан̇кхепаттхо – йасса, бра̄хман̣а, еса̄ саддха̄бӣджа̄ таповут̣т̣хийа̄ ануггахита̄ касӣ пан̃н̃а̄майам̣ йуганан̇галам̣ хиримайан̃ча ӣсам̣ маномайена йоттена ека̄баддхам̣ катва̄ пан̃н̃а̄нан̇галена сатипха̄лам̣ а̄кот̣етва̄ сатипа̄чанам̣ гахетва̄ ка̄йавачӣа̄ха̄рагуттийа̄ гопетва̄ саччам̣ нидда̄нам̣ катва̄ сораччапамочанам̣ вӣрийадхурадхорайхам̣ йогаккхема̄бхимукхам̣ аниваттантам̣ ва̄хантена кат̣т̣ха̄ касӣ каммапарийоса̄нам̣ чатуббидхам̣ са̄ман̃н̃апхалам̣ па̄пита̄, са̄ хоти аматаппхала̄, са̄ еса̄ касӣ аматаппхала̄ хоти. аматам̣ вуччати нибба̄нам̣, нибба̄на̄нисам̣са̄ хотӣти аттхо. са̄ кхо панеса̄ касӣ на мамевекасса аматаппхала̄ хоти, атха кхо йо кочи кхаттийо ва̄ бра̄хман̣о ва̄ вессо ва̄ суддо ва̄ гахат̣т̣хо ва̄ паббаджито ва̄ етам̣ касим̣ касати, со саббопи етам̣ каситва̄на саббадуккха̄ памуччатӣти.

евам̣ бхагава̄ бра̄хман̣асса арахаттаникӯт̣ена нибба̄напарийоса̄нам̣ катва̄ десанам̣ нит̣т̣ха̄песи. тато бра̄хман̣о гамбхӣраттхам̣ десанам̣ сутва̄ – ‘‘мама касипхалам̣ бхун̃джитва̄ пунапи дивасейева чха̄то хоти, имасса пана касӣ аматаппхала̄, тасса пхалам̣ бхун̃джитва̄ саббадуккха̄ памуччатӣ’’ти н̃атва̄ пасанно пасанна̄ка̄рам̣ каронто бхун̃джату бхавам̣ готамотиа̄дима̄ха. там̣ саббам̣ тато паран̃ча вуттаттхамева̄ти. пат̣хамам̣.