4. бакабрахмасуттаван̣н̣ана̄
175. чатуттхе па̄пакам̣ дит̣т̣хигатанти ла̄мика̄ сассатадит̣т̣хи. идам̣ ниччанти идам̣ саха ка̄йена брахмат̣т̣ха̄нам̣ аниччам̣ ‘‘ничча’’нти вадати. дхува̄дӣни тассева вевачана̄ни. таттха дхуванти тхирам̣. сассатанти сада̄ виджджама̄нам̣. кеваланти акхан̣д̣ам̣ сакалам̣. ачаванадхамманти ачаванасабха̄вам̣. идам̣ хи на джа̄йатӣтиа̄дӣсу имасмим̣ т̣ха̄не кочи джа̄йанако ва̄ джӣйанако ва̄ мӣйанако ва̄ чаванако ва̄ упападжджанако ва̄ наттхи, там̣ сандха̄йа вадати. ито ча панан̃н̃анти ито сахака̄йа̄ брахмат̣т̣ха̄на̄ уттари ан̃н̃ам̣ ниссаран̣ам̣ на̄ма наттхӣти. евамасса тха̄магата̄ сассатадит̣т̣хи уппанна̄ хоти. евам̣ва̄дӣ ча пана со упари тиссо джха̄набхӯмийо чатта̄ро магге чатта̄ри пхала̄ни нибба̄нанти саббам̣ пат̣иба̄хати. када̄ панасса са̄ дит̣т̣хи уппанна̄ти? пат̣хамаджджха̄набхӯмийам̣ ниббаттака̄ле. дутийаджджха̄набхӯмийанти еке.
татра̄йам̣ анупуббикатха̄ – хет̣т̣хупапаттико киреса брахма̄ ануппанне буддхуппа̄де исипаббаджджам̣ паббаджитва̄ касин̣апарикаммам̣ катва̄ сама̄паттийо ниббаттетва̄ апарихӣнаджджха̄но ка̄лам̣ катва̄ чатуттхаджджха̄набхӯмийам̣ вехаппхалабрахмалоке пан̃чакаппасатикам̣ а̄йум̣ гахетва̄ ниббатти. таттха йа̄вата̄йукам̣ т̣хатва̄ хет̣т̣хупапаттикам̣ катва̄ татийаджджха̄нам̣ пан̣ӣтам̣ бха̄ветва̄ субхакин̣хабрахмалоке чатусат̣т̣хикаппам̣ а̄йум̣ гахетва̄ ниббатти. таттха дутийаджджха̄нам̣ бха̄ветва̄ а̄бхассаре ат̣т̣ха каппе а̄йум̣ гахетва̄ ниббатти. таттха пат̣хамаджджха̄нам̣ бха̄ветва̄, пат̣хамаджджха̄набхӯмийам̣ каппа̄йуко хутва̄ ниббатти. со пат̣хамака̄ле аттана̄ катакамман̃ча ниббаттат̣т̣ха̄нан̃ча ан̃н̃а̄си, ка̄ле пана гаччханте гаччханте убхайам̣ памусситва̄ сассатадит̣т̣хим̣ уппа̄деси.
авиджджа̄гатоти авиджджа̄йа гато саманна̄гато ан̃н̃а̄н̣ӣ андхӣбхӯто. йатра хи на̄ма̄ти йо на̄ма. ваккхатӣти бхан̣ати. ‘‘йатра̄’’ти нипа̄тайогена пана ана̄гатавачанам̣ катам̣.
евам̣ вутте со брахма̄ йатха̄ на̄ма маггачоро две тайо паха̄ре адхива̄сенто саха̄йе ана̄чиккхитва̄пи уттарим̣ паха̄рам̣ пахарийама̄но ‘‘асуко ча асуко ча майхам̣ саха̄йо’’ти а̄чиккхати, евамева бхагавата̄ сантаджджийама̄но сатим̣ лабхитва̄, ‘‘бхагава̄ майхам̣ пада̄нупадам̣ пеккханто мам̣ ниппӣл̣итука̄мо’’ти бхӣто аттано саха̄йе а̄чиккханто два̄саттатӣтиа̄дима̄ха. тассаттхо – бхо готама, майам̣ два̄саттати джана̄ пун̃н̃акамма̄ тена пун̃н̃акаммена идха ниббатта̄. васаваттино сайам̣ ан̃н̃есам̣ васе аваттитва̄ паре аттано васе ваттема, джа̄тин̃ча джаран̃ча атӣта̄, айам̣ но ведехи гататта̄ ‘‘ведагӯ’’ти сан̇кхам̣ гата̄ бхагава̄ антима̄ брахмупапатти. асма̄бхиджаппанти джана̄ анека̄ти анекаджана̄ амхе абхиджаппанти. ‘‘айам̣ кхо бхавам̣ брахма̄, маха̄брахма̄, абхибхӯ, анабхибхӯто, ан̃н̃адаттхудасо, васаваттӣ, иссаро, катта̄, нимма̄та̄, сет̣т̣хо, саджита̄, васӣ, пита̄ бхӯтабхабйа̄на’’нти евам̣ паттхенти пихентӣти.
атха нам̣ бхагава̄ аппам̣ хи етантиа̄дима̄ха. таттха етанти йам̣ твам̣ идха тава а̄йум̣ ‘‘дӣгха’’нти ман̃н̃аси, етам̣ аппам̣ париттакам̣. сатам̣ сахасса̄нам̣ нираббуда̄нанти нираббудаган̣ана̄йа сатасахассанираббуда̄нам̣. а̄йум̣ паджа̄на̄мӣти, ‘‘ида̄ни тава авасит̣т̣хам̣ еттакам̣ а̄йӯ’’ти ахам̣ джа̄на̄ми. анантадассӣ бхагава̄ хамасмӣти, бхагава̄, тумхе ‘‘ахам̣ анантадассӣ джа̄тиа̄дӣни упа̄тиватто’’ти вадатха. ким̣ ме пура̄н̣анти, йади твам̣ анантадассӣ, евам̣ санте идам̣ ме а̄чиккха, ким̣ майхам̣ пура̄н̣ам̣? ватасӣлаваттанти сӣламева вуччати. йамахам̣ виджан̃н̃а̄ти йам̣ ахам̣ тайа̄ катхитам̣ джа̄неййам̣, там̣ ме а̄чиккха̄ти вадати.
ида̄нисса а̄чиккханто бхагава̄ йам̣ твам̣ апа̄йесӣтиа̄дима̄ха. татра̄йам̣ адхиппа̄йо – пуббе киреса кулагхаре ниббаттитва̄ ка̄месу а̄дӣнавам̣ дисва̄ – ‘‘джа̄тиджара̄маран̣асса антам̣ карисса̄мӣ’’ти никкхамма исипаббаджджам̣ паббаджитва̄ сама̄паттийо ниббаттетва̄ абхин̃н̃а̄па̄дакаджджха̄насса ла̄бхӣ хутва̄ ган̇га̄тӣре пан̣н̣аса̄лам̣ ка̄ретва̄ джха̄наратийа̄ вӣтина̄мети. тада̄ ча ка̄ленака̄лам̣ саттхава̄ха̄ пан̃чахи сакат̣асатехи маруканта̄рам̣ пат̣ипаджджанти. маруканта̄ре пана дива̄ на сакка̄ гантум̣, раттим̣ гаманам̣ хоти. атха пуримасакат̣асса аггайуге йуттабалибадда̄ гаччханта̄ гаччханта̄ ниваттитва̄ а̄гатамагга̄бхимукха̄ ахесум̣, саббасакат̣а̄ни татхева ниваттитва̄ арун̣е уггате ниваттитабха̄вам̣ джа̄ним̣су. тесан̃ча тада̄ канта̄рам̣ атиккаманадивасо ахоси. саббам̣ да̄рудакам̣ париккхӣн̣ам̣ – тасма̄ ‘‘наттхи да̄ни амха̄кам̣ джӣвита’’нти чинтетва̄, гон̣е чаккесу бандхитва̄, манусса̄ сакат̣аччха̄йам̣ пависитва̄ нипаджджим̣су.
та̄пасопи ка̄лассева пан̣н̣аса̄лато никкхамитва̄ пан̣н̣аса̄ладва̄ре нисинно ган̇гам̣ олокайама̄но аддаса ган̇гам̣ махата̄ удакогхена пӯрийама̄нам̣ паваттитаман̣иккхандхам̣ вийа а̄гаччхантам̣, дисва̄ чинтеси – ‘‘аттхи ну кхо имасмим̣ локе еварӯпасса мадхуродакасса ала̄бхена килиссама̄на̄ сатта̄’’ти? со евам̣ а̄вадждженто маруканта̄ре там̣ саттхам̣ дисва̄ ‘име сатта̄ ма̄ нассантӯ’ти ‘‘ито чито ча маха̄удакаккхандхо чхиджджитва̄ маруканта̄ре саттха̄бхимукхо гаччхатӯ’’ти абхин̃н̃а̄читтена адхит̣т̣ха̄си. саха читтуппа̄дена ма̄тика̄рул̣хам̣ вийа удакам̣ таттха агама̄си. манусса̄ удакасаддена вут̣т̣ха̄йа удакам̣ дисва̄ хат̣т̣хатут̣т̣ха̄ нха̄йитва̄ пивитва̄ гон̣епи па̄йетва̄ соттхина̄ иччхитат̣т̣ха̄нам̣ агамам̣су. саттха̄ там̣ брахмуно пуббакаммам̣ дассенто пат̣хамам̣ га̄тхама̄ха. таттха апа̄йесӣти па̄йеси. а-ка̄ро нипа̄таматтам̣. гамманӣти гимхе. сампаретети гимха̄тапена пхут̣т̣хе анугате.
апарасмимпи самайе та̄пасо ган̇га̄тӣре пан̣н̣аса̄лам̣ ма̄петва̄ аран̃н̃ага̄макам̣ нисса̄йа васати. тена ча самайена чора̄ там̣ га̄мам̣ пахаритва̄ хаттхаса̄рам̣ гахетва̄ га̄вийо ча карамаре ча гахетва̄ гаччханти. га̄вопи сунакха̄пи манусса̄пи маха̄виравам̣ вираванти. та̄пасо там̣ саддам̣ сутва̄ ‘‘кинну кхо ета’’нти? а̄вадждженто ‘‘манусса̄нам̣ бхайам̣ уппанна’’нти н̃атва̄ ‘‘майи пассанте име сатта̄ ма̄ нассантӯ’’ти абхин̃н̃а̄па̄дакаджджха̄нам̣ сама̄паджджитва̄ вут̣т̣ха̄йа абхин̃н̃а̄читтена чора̄нам̣ пат̣ипатхе чатуран̇гиним̣ сенам̣ ма̄песи. каммасаджджа̄ а̄гаччханта̄ чора̄ дисва̄, ‘‘ра̄джа̄ ман̃н̃е а̄гато’’ти вилопам̣ чхад̣д̣етва̄ паккамим̣су. та̄пасо ‘‘йам̣ йасса сантакам̣, там̣ тассева хотӯ’’ти адхит̣т̣ха̄си, там̣ татхева ахоси. маха̄джано соттхибха̄вам̣ па̄пун̣и. саттха̄ идампи тасса пуббакаммам̣ дассенто дутийам̣ га̄тхама̄ха. таттха ен̣икӯласминти ган̇га̄тӣре. гайхакам̣ нӣйама̄нанти гахетва̄ нӣйама̄нам̣, карамарам̣ нӣйама̄нантипи аттхо.
пуна екасмим̣ самайе упариган̇га̄ва̄сикам̣ екам̣ кулам̣ хет̣т̣ха̄ган̇га̄ва̄сикена кулена саддхим̣ миттасантхавам̣ катва̄, на̄ва̄сан̇гха̄т̣ам̣ бандхитва̄, бахум̣ кха̄данӣйан̃чева бходжанӣйан̃ча гандхама̄ла̄дӣни ча а̄ропетва̄ ган̇га̄сотена а̄гаччхати. манусса̄ кха̄дама̄на̄ бхун̃джама̄на̄ наччанта̄ га̄йанта̄ девавима̄нена гаччханта̄ вийа балавасоманасса̄ ахесум̣. ган̇геййако на̄го дисва̄ купито ‘‘име майи сан̃н̃ампи на каронти. ида̄ни не самуддамева па̄песса̄мӣ’’ти махантам̣ аттабха̄вам̣ ма̄петва̄ удакам̣ двидха̄ бхиндитва̄ ут̣т̣ха̄йа пхан̣ам̣ катва̄, сусука̄рам̣ каронто ат̣т̣ха̄си. маха̄джано дисва̄ бхӣто виссарамака̄си. та̄пасо пан̣н̣аса̄ла̄йам̣ нисинно сутва̄, ‘‘име га̄йанта̄ наччанта̄ соманассаджа̄та̄ а̄гаччханти. ида̄ни пана бхайаравам̣ равим̣су, кинну кхо’’ти? а̄вадждженто на̄гара̄джам̣ дисва̄, ‘‘майи пассанте сатта̄ ма̄ нассантӯ’’ти абхин̃н̃а̄па̄дакаджджха̄нам̣ сама̄паджджитва̄ аттабха̄вам̣ паджахитва̄ супан̣н̣аван̣н̣ам̣ ма̄петва̄ на̄гара̄джасса дассеси. на̄гара̄джа̄ бхӣто пхан̣ам̣ сам̣харитва̄ удакам̣ павит̣т̣хо, маха̄джано соттхибха̄вам̣ па̄пун̣и. саттха̄ идампи тасса пуббакаммам̣ дассенто татийам̣ га̄тхама̄ха. таттха луддена̄ти да̄рун̣ена. мануссакамйа̄ти мануссака̄мата̄йа, мануссе вихет̣хетука̄мата̄йа̄ти аттхо.
апарасмимпи самайе еса исипаббаджджам̣ паббаджитва̄ кесаво на̄ма та̄пасо ахоси. тена самайена амха̄кам̣ бодхисатто каппо на̄ма ма̄н̣аво кесавасса баддхачаро антева̄сико хутва̄ а̄чарийасса ким̣ка̄рапат̣исса̄вӣ мана̄пача̄рӣ буддхисампанно аттхачаро ахоси. кесаво тена вина̄ васитум̣ на саккоти, там̣ нисса̄йева джӣвикам̣ каппеси. саттха̄ идампи тасса пуббакаммам̣ дассенто чатуттхам̣ га̄тхама̄ха.
таттха баддхачароти антева̄сико, со пана джет̣т̣хантева̄сико ахоси. самбуддхимантам̣ ватинам̣ аман̃н̃ӣти, ‘‘самма̄ буддхима̄ ватасампанно айа’’нти евам̣ ман̃н̃ама̄но каппо тава антева̄сико ахосим̣ ахам̣ со тена самайена̄ти дассети. ан̃н̃епи джа̄на̄сӣти на кевалам̣ майхам̣ а̄йумева, ан̃н̃епи твам̣ джа̄на̄сийева. татха̄ хи буддхоти татха̄ хи твам̣ буддхо, йасма̄ буддхо, тасма̄ джа̄на̄сӣти аттхо. татха̄ хи тйа̄йам̣ джалита̄нубха̄воти йасма̄ ча твам̣ буддхо, тасма̄ те айам̣ джалито а̄нубха̄во. обха̄сайам̣ тит̣т̣хатӣти саббам̣ брахмалокам̣ обха̄сайанто тит̣т̣хати. чатуттхам̣.