2. дутийавагго
1. па̄са̄н̣асуттаван̣н̣ана̄
147. дутийаваггасса пат̣хаме нисинноти пуббе вуттанайенева падха̄нам̣ паригган̣ханто нисинно. ма̄рописса сукханисиннабха̄вам̣ н̃атва̄ гхат̣т̣айисса̄мӣти упасан̇каманто. пада̄лесӣти паббатапит̣т̣хе т̣хатва̄ павиджджхи. па̄са̄н̣а̄ нирантара̄ ан̃н̃аман̃н̃ам̣ абхихананта̄ патанти. кеваланти сакалам̣. саббанти тассева вевачанам̣. пат̣хамам̣.
2. киннусӣхасуттаван̣н̣ана̄
148. дутийе вичаккхукамма̄йа̄ти париса̄йа пан̃н̃а̄чаккхум̣ вина̄сетукамйата̄йа. буддха̄нам̣ панеса пан̃н̃а̄чаккхум̣ вина̄сетум̣ на саккоти, париса̄йа бхерава̄рамман̣ам̣ са̄венто ва̄ дассенто ва̄ саккоти. виджита̄вӣ ну ман̃н̃асӣти ким̣ ну твам̣ ‘‘виджитавиджайо аха’’нти ман̃н̃аси? ма̄ евам̣ ман̃н̃и, наттхи те джайо. париса̄сӯти, ат̣т̣хасу париса̄су. балаппатта̄ти дасабалаппатта̄. дутийам̣.
3. сакаликасуттаван̣н̣ана̄
149. татийе мандийа̄ нӯти мандабха̄вена момӯхабха̄вена. уда̄ху ка̄веййаматтоти уда̄ху йатха̄ кави каббам̣ чинтенто тена каббакаран̣ена матто сайати, евам̣ сайаси. сампачура̄ти бахаво. кимидам̣ соппасе ва̄ти касма̄ идам̣ соппам̣ соппасийева? аттхам̣ самечча̄ти аттхам̣ сама̄гантва̄ па̄пун̣итва̄. майхам̣ хи асан̇гахо на̄ма сан̇гахавипанно ва̄ аттхо наттхи. салланти тикхин̣ам̣ саттисаллам̣. джаггам̣ на сан̇кети йатха̄ екаччо сӣхапатха̄дӣсу джагганто сан̇кати, татха̄ ахам̣ джаггантопи на сан̇ка̄ми. напи бхеми соттунти йатха̄ екаччо сӣхапатха̄дӣсуйева супитум̣ бха̄йати, евам̣ ахам̣ супитумпи на бха̄йа̄ми. на̄нутапанти ма̄манти йатха̄ а̄чарийасса ва̄ антева̄сикасса ва̄ апха̄суке джа̄те уддесапарипуччха̄йа т̣хитатта̄ антева̄сим̣ раттиндива̄ атиккаманта̄ анутапанти, евам̣ мам̣ на̄нутапанти. на хи майхам̣ кин̃чи апаринит̣т̣хитакаммам̣ на̄ма аттхи. тенева̄ха ха̄ним̣ на пасса̄ми кухин̃чи локети. татийам̣.
4. патирӯпасуттаван̣н̣ана̄
150. чатуттхе ануродхавиродхесӯти ра̄гапат̣игхесу. ма̄ саджджиттхо тада̄чаранти евам̣ дхаммакатхам̣ а̄чаранто ма̄ лагги. дхаммакатхам̣ катхентасса хи екачче са̄дхука̄рам̣ даданти, тесу ра̄го уппаджджати. екачче асаккаччам̣ сун̣анти, тесу пат̣игхо уппаджджати. ити дхаммакатхико ануродхавиродхесу саджджати на̄ма. твам̣ евам̣ ма̄ саджджиттхоти вадати. йадан̃н̃амануса̄сатӣти йам̣ ан̃н̃ам̣ ануса̄сати, там̣. самбуддхо хита̄нукампӣ хитена анупакампати. йасма̄ ча хита̄нукампӣ, тасма̄ ануродхавиродхехи виппамутто татха̄гатоти. чатуттхам̣.
5. ма̄насасуттаван̣н̣ана̄
151. пан̃чаме а̄ка̄се чарантепи бандхатӣти анталиккхачаро. па̄соти ра̄гапа̄со. ма̄насоти манасампайутто. пан̃чамам̣.
6. паттасуттаван̣н̣ана̄
152. чхат̣т̣хе пан̃чаннам̣ упа̄да̄наккхандха̄нам̣ упа̄да̄йа̄ти пан̃ча упа̄да̄наккхандхе а̄дийитва̄, сабха̄васа̄ман̃н̃алаккхан̣авасена на̄наппака̄рато вибхаджитва̄ дассенто. сандассетӣти кхандха̄нам̣ сабха̄валаккхан̣а̄дӣни дассети. сама̄дапетӣти ган̣ха̄пети. самуттеджетӣти сама̄да̄намхи усса̄хам̣ джанети. сампахам̣сетӣти пат̣ивиддхагун̣ена вода̄пети джота̄пети. ат̣т̣хим̣ катва̄ти аттхикам̣ катва̄, ‘‘айам̣ но адхигантаббо аттхо’’ти евам̣ саллаккхетва̄ та̄йа десана̄йа аттхика̄ хутва̄. манаси катва̄ти читте т̣хапетва̄. саббачетасо саманна̄харитва̄ти саббена тена каммака̄ракачиттена саманна̄харитва̄. охитасота̄ти т̣хапита̄сота̄. аббхока̄се никкхитта̄ти ота̄панаттха̄йа т̣хапита̄.
рӯпам̣ ведайитам̣ сан̃н̃а̄нти, ете рӯпа̄дайо тайо кхандха̄. йан̃ча сан̇кхатанти имина̄ сан̇кха̄раккхандхо гахито. евам̣ таттха вираджджатӣти ‘‘есо ахам̣ на хоми, етам̣ майхам̣ на хотӣ’’ти пассанто евам̣ тесу кхандхесу вираджджати. кхематтанти кхемӣбхӯтам̣ аттабха̄вам̣. имина̄ пхалаккхан̣ам̣ дассети. анвесанти бхавайонигатит̣хитисатта̄ва̄сасан̇кха̄тесу саббат̣т̣ха̄несу парийесама̄на̄. на̄джджхага̄ти на пассӣти. чхат̣т̣хам̣.
7. чхапхасса̄йатанасуттаван̣н̣ана̄
153. саттаме пхасса̄йатана̄нанти сан̃джа̄тисамосаран̣ат̣т̣хена чхадва̄рикасса пхассасса а̄йатана̄нам̣. бхайабхеравам̣ садданти мегхадундубхиасанипа̄тасаддасадисам̣ бхайаджанакам̣ саддам̣. патхавӣ ман̃н̃е ундрӣйатӣти айам̣ маха̄патхавӣ пат̣апат̣асаддам̣ курума̄на̄ вийа ахоси. еттха локо вимуччхитоти етесу чхасу а̄рамман̣есу локо адхимуччхито. ма̄радхеййанти ма̄расса т̣ха̄набхӯтам̣ тебхӯмакават̣т̣ам̣. саттамам̣.
8. пин̣д̣асуттаван̣н̣ана̄
154. ат̣т̣хаме па̄хунака̄ни бхавантӣти татха̄рӯпе наккхатте таттха таттха песетабба̄ни па̄хунака̄ни бхаванти, а̄гантукапан̣н̣а̄ка̄рада̄на̄ни ва̄. сайам̣чаран̣адивасе самавайаджа̄тиготта̄ кума̄рака̄ тато тато саннипатанти. кума̄рика̄йопи аттано аттано вибхава̄нурӯпена алан̇ката̄ тахам̣ тахам̣ вичаранти. татра кума̄рика̄йопи йатха̄ручика̄нам̣ кума̄рака̄нам̣ пан̣н̣а̄ка̄рам̣ песенти, кума̄рака̄пи кума̄рика̄нам̣ ан̃н̃асмим̣ асати антамасо ма̄ла̄гул̣енапи париккхипанти. анва̄вит̣т̣ха̄ти ану а̄вит̣т̣ха̄. там̣дивасам̣ кира пан̃часата̄ кума̄рика̄йо уййа̄накӣл̣ам̣ гаччхантийо пат̣ипатхе саттха̄рам̣ дисва̄ чхан̣апӯвам̣ дадеййум̣. саттха̄ та̄сам̣ да̄на̄нумоданаттхам̣ пакин̣н̣акадхаммадесанам̣ десеййа, десана̄парийоса̄не сабба̄пи сота̄паттипхале патит̣т̣хахеййум̣. ма̄ро та̄сам̣ сампаттийа̄ антара̄йам̣ карисса̄мӣти анва̄виси. па̄л̣ийам̣ пана ма̄ саман̣о готамо пин̣д̣амалаттха̄ти еттакам̣йева вуттанти.
ким̣ пана саттха̄ ма̄ра̄ват̣т̣анам̣ аджа̄нитва̄ павит̣т̣хоти? а̄ма аджа̄нитва̄. касма̄? ана̄ваджджаната̄йа. буддха̄нан̃хи – ‘‘асукат̣т̣ха̄не бхаттам̣ лабхисса̄ма, на лабхисса̄ма̄’’ти а̄ваджджанам̣ на анануччхавикам̣. павит̣т̣хо пана манусса̄нам̣ упача̄рабхедам̣ дисва̄, ‘‘ким̣ ида’’нти? а̄вадждженто н̃атва̄, ‘‘а̄мисаттхам̣ ма̄ра̄ват̣т̣анам̣ бхиндитум̣ анануччхавика’’нти абхиндитва̄ва никкханто.
упасан̇камӣти амиттавиджайена вийа тут̣т̣хо сакалага̄ме кат̣аччхуматтампи бхаттам̣ алабхитва̄ га̄мато никкхамантам̣ бхагавантам̣ га̄мийамануссавесена упасан̇ками. татха̄хам̣ карисса̄мӣти идам̣ со муса̄ бха̄сати. евам̣ кирасса ахоси – ‘‘майа̄ евам̣ вутте пуна пависиссати, атха нам̣ га̄мада̄рака̄ ‘сакалага̄ме чаритва̄ кат̣аччхубхиккхампи алабхитва̄ га̄мато никкхамма пуна павит̣т̣хосӣ’тиа̄дӣни ватва̄ уппан̣д̣ессантӣ’’ти. бхагава̄ пана – ‘‘сача̄йам̣ мам̣ евам̣ вихет̣хессати муддхамассева саттадха̄ пхалиссатӣ’’ти тасмим̣ анукампа̄йа апависитва̄ га̄тха̄двайама̄ха.
таттха пасавӣти джанеси ниппха̄деси. а̄саджджа̄ти а̄са̄детва̄ гхат̣т̣етва̄. на ме па̄пам̣ випаччатӣти мама па̄пам̣ на паччати. ниппхалам̣ етанти ким̣ ну твам̣ евам̣ ман̃н̃аси? ма̄ евам̣ ман̃н̃и, аттхи тайа̄ катасса па̄пасса пхаланти дӣпети. кин̃чананти маддитум̣ саматтхам̣ ра̄гакин̃чана̄ди килесаджа̄там̣. а̄бхассара̄ йатха̄ти йатха̄ а̄бхассара̄ дева̄ саппӣтикаджджха̄нена йа̄пента̄ пӣтибхаккха̄ на̄ма хонти, евам̣ бхависса̄ма̄ти. ат̣т̣хамам̣.
9. кассакасуттаван̣н̣ана̄
155. наваме нибба̄напат̣исам̣йутта̄йа̄ти нибба̄нам̣ ападиситва̄ паватта̄йа. хат̣ахат̣акесоти пуримакесе паччхато, паччхимакесе пурато ва̄мапассакесе даккхин̣ато, даккхин̣апассакесе ва̄мато пхаритва̄ пхаритва̄ виппакин̣н̣акесо. мама чаккхусампхассавин̃н̃а̄н̣а̄йатананти чаккхувин̃н̃а̄н̣ена сампайутто чаккхусампхассопи вин̃н̃а̄н̣а̄йатанампи мамева̄ти. еттха ча чаккхусампхассена вин̃н̃а̄н̣асампайуттака̄ дхамма̄ гахита̄, вин̃н̃а̄н̣а̄йатанена сабба̄нипи чаккхудва̄ре уппанна̄ни а̄ваджджана̄дивин̃н̃а̄н̣а̄ни. сотадва̄ра̄дӣсупи есева найо. манодва̄ре пана маноти са̄ваджджанакам̣ бхаван̇гачиттам̣. дхамма̄ти а̄рамман̣адхамма̄. маносампхассоти са̄ваджджанена бхаван̇гена сампайуттапхассо. вин̃н̃а̄н̣а̄йатананти джаваначиттам̣ тада̄рамман̣ампи ват̣т̣ати.
тавева па̄пима, чаккхӯти йам̣ локе тимирака̄ча̄дӣхи упаддутам̣ анекарога̄йатанам̣ упаккавипаккам̣ антамасо ка̄н̣ачаккхупи, саббам̣ там̣ тавева бхавату. рӯпа̄дӣсупи есева найо.
йам̣ вадантӣти йам̣ бхан̣д̣акам̣ ‘‘мама ида’’нти ваданти. йе ваданти маманти ча̄ти йе ча пуггала̄ ‘‘мама’’нти ваданти. еттха че те мано аттхӣти етесу ча т̣ха̄несу йади читтам̣ аттхи. на ме саман̣а моккхасӣти саман̣а майхам̣ висайато на муччиссаси. йам̣ вадантӣти йам̣ бхан̣д̣акам̣ ваданти, на там̣ майхам̣. йе вадантӣти йепи пуггала̄ евам̣ ваданти, на те ахам̣. на ме маггампи даккхасӣти бхавайонигатиа̄дӣсу майхам̣ гатамаггампи на пассаси. навамам̣.
10. раджджасуттаван̣н̣ана̄
156. дасаме аханам̣ агха̄тайанти аханантена агха̄тайантена. аджинам̣ аджа̄пайанти парасса дханаджа̄ним̣ акаронтена ака̄ра̄пентена. асочам̣ асоча̄пайанти асочантена асоча̄пайантена. ити бхагава̄ адхаммикара̄джӯнам̣ радждже виджите дан̣д̣акарапӣл̣ите мануссе дисва̄ ка̄рун̃н̃авасена евам̣ чинтеси. упасан̇камӣти ‘‘саман̣о готамо ‘сакка̄ ну кхо раджджам̣ ка̄рету’нти чинтеси, раджджам̣ ка̄ретука̄мо бхависсати, раджджан̃ча на̄метам̣ пама̄дат̣т̣ха̄нам̣, раджджам̣ ка̄ренте сакка̄ ота̄рам̣ лабхитум̣, гаччха̄ми усса̄хамасса джанесса̄мӣ’’ти чинтетва̄ упасан̇ками. иддхипа̄да̄ти иджджханакакот̣т̣ха̄са̄. бха̄вита̄ти вад̣д̣хита̄. бахулӣката̄ти пунаппунам̣ ката̄. йа̄нӣката̄ти йуттайа̄нам̣ вийа ката̄. ваттхуката̄ти патит̣т̣хат̣т̣хенаваттхуката̄. анут̣т̣хита̄ти авиджахита̄ ничча̄нубаддха̄. паричита̄ти са̄таччакирийа̄йа супаричита̄ ката̄ исса̄сасса авира̄дхитаведхихаттхо вийа. сусама̄раддха̄ти сут̣т̣ху сама̄раддха̄ парипун̣н̣абха̄вана̄. адхимуччеййа̄ти чинтеййа.
паббатасса̄ти паббато бхавеййа. двитта̄ва̄ти тит̣т̣хату еко паббато, двиккхаттумпи та̄ва маханто суван̣н̣апаббато екасса на̄лам̣, на парийаттоти аттхо. ити видва̄ саман̃чарети евам̣ джа̄нанто самам̣ чареййа. йатонида̄нанти дуккхам̣ на̄ма пан̃чака̄магун̣анида̄нам̣, там̣ йатонида̄нам̣ хоти, евам̣ йо адаккхи. катхам̣ намеййа̄ти со джанту тесу дуккхасса нида̄набхӯтесу ка̄месу кена ка̄ран̣ена намеййа. упадхим̣ видитва̄ти ка̄магун̣аупадхим̣ ‘‘сан̇го есо, лагганамета’’нти евам̣ видитва̄. тассева джанту винайа̄йа сиккхети тассева упадхисса винайа̄йа сиккхеййа. дасамам̣.
дутийо вагго.