1. саттаджат̣иласуттаван̣н̣ана̄

122. дутийаваггасса пат̣хаме пубба̄ра̄ме мига̄рама̄тупа̄са̄дети пубба̄ра̄масан̇кха̄те виха̄ре мига̄рама̄туйа̄ па̄са̄де. татра̄йам̣ анупуббикатха̄ – атӣте сатасахассакаппаматтхаке ека̄ упа̄сика̄ падумуттарам̣ бхагавантам̣ нимантетва̄ буддхаппамукхасса бхиккхусан̇гхасса сатасахассада̄нам̣ датва̄ бхагавато па̄дамӯле нипаджджитва̄ – ‘‘ана̄гате тумха̄дисасса буддхасса аггупат̣т̣ха̄йика̄ хомӣ’’ти паттханам̣ ака̄си. са̄ каппасатасахассам̣ девесу ча мануссесу ча сам̣саритва̄ амха̄кам̣ бхагавато ка̄ле бхаддийанагаре мен̣д̣акапуттасса дханан̃чайасет̣т̣хино гехе суманадевийа̄ куччхисмим̣ пат̣исандхим̣ ган̣хи. джа̄така̄ле часса̄ виса̄кха̄ти на̄мам̣ акам̣су. са̄ йада̄ бхагава̄ бхаддийанагарам̣ агама̄си, тада̄ пан̃чахи да̄рика̄сатехи саддхим̣ бхагавато паччуггаманам̣ гата̄ пат̣хамадассанамхийева сота̄панна̄ ахоси. апарабха̄ге са̄ваттхийам̣ мига̄расет̣т̣хипуттасса пун̣н̣авад̣д̣ханакума̄расса гехам̣ гата̄. таттха нам̣ мига̄расет̣т̣хи ма̄тит̣т̣ха̄не т̣хапеси, тасма̄ мига̄рама̄та̄ти вуччати. та̄йа ка̄рите па̄са̄де.

бахи два̄ракот̣т̣хакети па̄са̄дадва̄ракот̣т̣хакасса бахи, на виха̄радва̄ракот̣т̣хакасса. со кира па̄са̄до лохапа̄са̄до вийа саманта̄ чатудва̄ракот̣т̣хакайуттена па̄ка̄рена париккхитто. тесу па̄чӣнадва̄ракот̣т̣хакасса бахи па̄са̄даччха̄йа̄йам̣ па̄чӣналокадха̄тум̣ олокенто пан̃н̃атте варабуддха̄сане нисинно хоти.

парӯл̣хакаччханакхалома̄ти парӯл̣хакаччха̄ парӯл̣ханакха̄ парӯл̣халома̄, каччха̄дӣсу дӣгхалома̄ дӣгханакха̄ ча̄ти аттхо. кха̄рививидханти вивидхакха̄рим̣ на̄наппака̄ракам̣ паббаджитапариккха̄рабхан̣д̣акам̣. авидӯре атиккамантӣти авидӯрамаггена нагарам̣ пависанти. ра̄джа̄хам̣, бхантети ахам̣, бханте, ра̄джа̄ пасенади косало, майхам̣ на̄мам̣ тумхе джа̄на̄тха̄ти. касма̄ пана ра̄джа̄ локе аггапуггаласса сантике нисинно еварӯпа̄нам̣ наггабхогганиссирика̄нам̣ ан̃джалим̣ пагган̣ха̄тӣти. сан̇ган̣ханаттха̄йа. евам̣ хисса ахоси – ‘‘сача̄хам̣ еттакампи етесам̣ на карисса̄ми, ‘майам̣ путтада̄рам̣ паха̄йа етассаттха̄йа дуббходжанадуккхасеййа̄дӣни анубхома, айам̣ амха̄кам̣ ан̃джалиматтампи на каротӣ’ти аттана̄ дит̣т̣хам̣ сутам̣ пат̣иччха̄детва̄ на катхеййум̣. евам̣ кате пана анигӯхитва̄ катхессантӣ’’ти. тасма̄ евамака̄си. апича саттху аджджха̄сайаджа̄нанаттхам̣ евамака̄си.

ка̄сикачандананти сан̣хачанданам̣. ма̄ла̄гандхавилепананти ван̣н̣агандхаттха̄йа ма̄лам̣, сугандхабха̄ваттха̄йа гандхам̣, ван̣н̣агандхаттха̄йа вилепанан̃ча дха̄рентена.

сам̣ва̄сена̄ти сахава̄сена. сӣлам̣ ведитаббанти айам̣ сусӣло ва̄ дуссӣло ва̄ти сам̣васантена упасан̇камантена джа̄нитаббо. тан̃ча кхо дӣгхена аддхуна̄ на иттаранти тан̃ча сӣлам̣ дӣгхена ка̄лена ведитаббам̣, на иттарена. двӣхатӣхан̃хи сам̣йата̄ка̄ро ча сам̣вутиндрийа̄ка̄ро ча на сакка̄ дассетум̣. манасикарота̄ти сӣламасса париггахесса̄мӣти манасикаронтена паччавеккхантенева сакка̄ джа̄нитум̣, на итарена. пан̃н̃авата̄ти тампи саппан̃н̃енева пан̣д̣итена. ба̄ло хи манасикаронтопи джа̄нитум̣ на саккоти.

сам̣воха̄рена̄ти катханена.

‘‘йо хи кочи мануссесу, воха̄рам̣ упаджӣвати;

евам̣ ва̄сет̣т̣ха джа̄на̄хи, ва̄н̣иджо со на бра̄хман̣о’’ти. (ма. ни. 2.457) –

еттха хи бйаваха̄ро воха̄ро на̄ма. ‘‘чатта̄ро арийавоха̄ра̄ чатта̄ро анарийавоха̄ра̄’’ти (дӣ. ни. 3.313) еттха четана̄. ‘‘сан̇кха̄ саман̃н̃а̄ пан̃н̃атти воха̄ро’’ти (дха. са. 1313-1315) еттха пан̃н̃атти. ‘‘воха̄раматтена со вохареййа̄’’ти (сам̣. ни. 1.25) еттха катха̄ воха̄ро. идха̄пи есова адхиппето. екаччасса хи саммукха̄ катха̄ параммукха̄йа катха̄йа на самети, параммукха̄ катха̄ ча саммукха̄йа катха̄йа, татха̄ пуримакатха̄ ча паччхимакатха̄йа, паччхимакатха̄ ча пуримакатха̄йа. со катхентенева сакка̄ джа̄нитум̣ ‘‘асучи есо пуггало’’ти. сучисӣласса пана пуримам̣ паччхимена, паччхиман̃ча пуримена самети, саммукха̄катхитам̣ параммукха̄катхитена, параммукха̄катхитан̃ча саммукха̄катхитена, тасма̄ катхентена сакка̄ сучибха̄во джа̄нитунти пака̄сенто евама̄ха.

тха̄моти н̃а̄н̣атха̄мо. йасса хи н̃а̄н̣атха̄мо наттхи, со уппаннесу упаддавесу гахетаббаггахан̣ам̣ катаббакиччам̣ апассанто адва̄рагхарам̣ павит̣т̣хо вийа чарати. тена̄ха а̄пада̄су кхо, маха̄ра̄джа, тха̄мо ведитабботи. са̄каччха̄йа̄ти сам̣катха̄йа. дуппан̃н̃асса хи катха̄ удаке ген̣д̣у вийа уппалавати, пан̃н̃авато катхентасса пат̣ибха̄нам̣ анантарам̣ хоти. удакавиппхандитенева хи маччхо кхуддако ва̄ маханто ва̄ти н̃а̄йати. очарака̄ти хет̣т̣ха̄чарака̄. чара̄ хи паббатаматтхакена чаранта̄пи хет̣т̣ха̄ – чарака̄ва хонти. очаритва̄ти авачаритва̄ вӣмам̣ситва̄, там̣ там̣ паваттим̣ н̃атва̄ти аттхо. раджоджалланти раджан̃ча джаллан̃ча. ван̣н̣арӯпена̄ти ван̣н̣асан̣т̣ха̄нена. иттарадассанена̄ти лахукадассанена. вийан̃джанена̄ти париккха̄рабхан̣д̣акена. патирӯпако маттика̄кун̣д̣алова̄ти суван̣н̣акун̣д̣алапатирӯпако маттика̄кун̣д̣алова. лохад̣д̣хама̄соти лохад̣д̣хама̄сако. пат̣хамам̣.