8. упаккилесасуттаван̣н̣ана̄
236. евам̣ ме сутанти упаккилесасуттам̣. таттха етадавоча̄ти нева бхеда̄дхиппа̄йена на пийакамйата̄йа, атха кхва̄сса етадахоси – ‘‘име бхиккхӯ мама вачанам̣ гахетва̄ на орамиссанти, буддха̄ ча на̄ма хита̄нукампака̄, аддха̄ несам̣ бхагава̄ екам̣ ка̄ран̣ам̣ катхессати, там̣ сутва̄ ете орамиссанти, тато тесам̣ пха̄сувиха̄ро бхависсатӣ’’ти. тасма̄ етам̣ ‘‘идха, бханте’’тиа̄дивачанамавоча. ма̄ бхан̣д̣анантиа̄дӣсу ‘‘акаттха̄’’ти па̄т̣хасесам̣ гахетва̄ ‘‘ма̄ бхан̣д̣анам̣ акаттха̄’’ти евам̣ аттхо дат̣т̣хаббо. ан̃н̃атароти со кира бхиккху бхагавато аттхака̄мо, айам̣ кирасса адхиппа̄йо – ‘‘име бхиккхӯ кодха̄бхибхӯта̄ саттху вачанам̣ на ган̣ханти, ма̄ бхагава̄ ете оваданто киламӣ’’ти, тасма̄ евама̄ха.
пин̣д̣а̄йа па̄висӣти на кевалам̣ па̄виси, йенапи джанена на дит̣т̣хо, со мам̣ пассатӯтипи адхит̣т̣ха̄си. киматтхам̣ адхит̣т̣ха̄сӣти? тесам̣ бхиккхӯнам̣ даманаттхам̣. бхагава̄ хи тада̄ пин̣д̣апа̄таппат̣икканто ‘‘путхусаддо самаджано’’тиа̄дига̄тха̄ бха̄ситва̄ косамбито ба̄лакалон̣ака̄рага̄мам̣ гато. тато па̄чӣнавам̣сада̄йам̣, тато па̄лилеййакаванасан̣д̣ам̣ гантва̄ па̄лилеййахаттхина̄гена упат̣т̣хахийама̄но тема̄сам̣ васи. нагарава̄синопи – ‘‘саттха̄ виха̄рам̣ гато, гаччха̄ма дхаммассавана̄йа̄’’ти гандхапуппхахаттха̄ виха̄рам̣ гантва̄ ‘‘кахам̣, бханте, саттха̄’’ти пуччхим̣су. ‘‘кахам̣ тумхе саттха̄рам̣ даккхатха, саттха̄ ‘име бхиккхӯ самагге карисса̄мӣ’ти а̄гато, самагге ка̄тум̣ асакконто никкхамитва̄ гато’’ти. ‘‘майам̣ сатампи сахассампи датва̄ саттха̄рам̣ а̄нетум̣ на саккома, со но айа̄чито сайамева а̄гато, майам̣ име бхиккхӯ нисса̄йа саттху саммукха̄ дхаммакатхам̣ сотум̣ на лабхимха̄. име саттха̄рам̣ уддисса паббаджита̄, тасмимпи са̄маггим̣ каронте самагга̄ на джа̄та̄, касса̄н̃н̃асса вачанам̣ кариссанти. алам̣ на имесам̣ бхиккха̄ да̄табба̄’’ти сакаланагаре дан̣д̣ам̣ т̣хапайим̣су. те пунадивасе сакаланагарам̣ пин̣д̣а̄йа чаритва̄ кат̣аччхуматтампи бхиккхам̣ алабхитва̄ виха̄рам̣ а̄гамам̣су. упа̄сака̄пи те пуна а̄хам̣су – ‘‘йа̄ва саттха̄рам̣ на кхама̄петха, та̄ва во тамева дан̣д̣акамма’’нти. те ‘‘саттха̄рам̣ кхама̄песса̄ма̄’’ти бхагавати са̄ваттхийам̣ ануппатте таттха агамам̣су. саттха̄ тесам̣ ат̣т̣ха̄раса бхедакараваттхӯни десесӣти айаметтха па̄л̣имуттакакатха̄.
237. ида̄ни путхусаддотиа̄дига̄тха̄су путху маха̄саддо асса̄ти путхусаддо. самаджаноти сама̄но екасадисо джано, саббова̄йам̣ бхан̣д̣анака̄ракаджано самантато садданиччхаран̣ена путхусаддо чева садисо ча̄ти вуттам̣ хоти. на ба̄ло кочи ман̃н̃атха̄ти татра кочи екопи ахам̣ ба̄лоти на ман̃н̃ати, саббепи пан̣д̣итама̄нинойева. на̄н̃н̃ам̣ бхиййо аман̃н̃арунти кочи екопи ахам̣ ба̄лоти на ча ман̃н̃и, бхиййо ча сан̇гхасмим̣ бхиджджама̄не ан̃н̃ампи екам̣ ‘‘майхам̣ ка̄ран̣а̄ сан̇гхо бхиджджатӣ’’ти идам̣ ка̄ран̣ам̣ на ман̃н̃ӣти аттхо.
паримут̣т̣ха̄ти мут̣т̣хассатино. ва̄ча̄гочарабха̄н̣иноти ра̄ка̄расса расса̄десо като; ва̄ча̄гочара̄ва, на сатипат̣т̣ха̄нагочара̄, бха̄н̣ино ча, катхам̣ бха̄н̣ино? йа̄виччханти мукха̄йа̄мам̣, йа̄ва мукхам̣ паса̄ретум̣ иччханти, та̄ва паса̄ретва̄ бха̄н̣ино, екопи сан̇гхага̄равена мукхасан̇кочанам̣ на каротӣти аттхо. йена нӣта̄ти йена калахена имам̣ нилладжджабха̄вам̣ нӣта̄. на там̣ видӯ на там̣ джа̄нанти ‘‘евам̣ са̄дӣнаво айа’’нти.
йе ча там̣ упанайхантӣти там̣ аккоччхи мантиа̄дикам̣ а̄ка̄рам̣ йе упанайханти. санантаноти пора̄н̣о.
парети пан̣д̣ите т̣хапетва̄ тато ан̃н̃е бхан̣д̣анака̄рака̄ паре на̄ма. те еттха сан̇гхамаджджхе калахам̣ каронта̄ ‘‘майам̣ йама̄масе упайама̄ма насса̄ма сататам̣ самитам̣ маччусантикам̣ гаччха̄ма̄’’ти на джа̄нанти. йе ча таттха виджа̄нантӣти йе ча таттха пан̣д̣ита̄ ‘‘майам̣ маччуно самӣпам̣ гаччха̄ма̄’’ти виджа̄нанти. тато самманти медхага̄ти еван̃хи те джа̄нанта̄ йонисоманасика̄рам̣ уппа̄детва̄ медхага̄нам̣ калаха̄нам̣ вӯпасама̄йа пат̣ипаджджанти.
ат̣т̣хиччхинна̄ти айам̣ га̄тха̄ джа̄таке (джа̄. 1.9.16) а̄гата̄, брахмадаттан̃ча дӣгха̄вукума̄ран̃ча сандха̄йа вутта̄. айан̃хеттха аттхо – тесампи татха̄ паваттавера̄нам̣ хоти сан̇гати, касма̄ тумха̄кам̣ на хоти, йесам̣ во нева ма̄та̄питӯнам̣ ат̣т̣хӣни чхинна̄ни, на па̄н̣а̄ хат̣а̄ на гава̄ссадхана̄ни хат̣а̄нӣти.
саче лабхетха̄тиа̄дига̄тха̄ пан̣д̣итасаха̄йасса ча ба̄ласаха̄йасса ча ван̣н̣а̄ван̣н̣адӣпанаттхам̣ вутта̄. абхибхуййа сабба̄ни париссайа̄нӣти па̄кат̣апариссайе ча пат̣иччханнапариссайе ча абхибхавитва̄ тена саддхим̣ аттамано сатима̄ чареййа̄ти.
ра̄джа̄ва рат̣т̣хам̣ виджитанти йатха̄ аттано виджитарат̣т̣хам̣ маха̄джанакара̄джа̄ ча ариндамамаха̄ра̄джа̄ ча паха̄йа екака̄ вичарим̣су, евам̣ вичареййа̄ти аттхо. ма̄тан̇гаран̃н̃ева на̄готи ма̄тан̇го аран̃н̃е на̄гова. ма̄тан̇готи хаттхи вуччати. на̄готи маханта̄дхивачанаметам̣. йатха̄ хи ма̄тупосако ма̄тан̇гана̄го аран̃н̃е еко чари, на ча па̄па̄ни ака̄си, йатха̄ ча па̄лилеййако, евам̣ еко чаре, на ча па̄па̄ни кайира̄ти вуттам̣ хоти.
238. ба̄лакалон̣ака̄рага̄моти упа̄лигахапатисса бхогага̄мо. тенупасан̇камӣти касма̄ упасан̇ками? ган̣е кирасса а̄дӣнавам̣ дисва̄ екавиха̄рим̣ бхиккхум̣ пасситука̄мата̄ удапа̄ди, тасма̄ сӣта̄дӣхи пӣл̣ито ун̣ха̄дӣни паттхайама̄но вийа упасан̇ками. дхаммийа̄ катха̄йа̄ти екӣбха̄ве а̄нисам̣саппат̣исам̣йутта̄йа. йена па̄чӣнавам̣сада̄йо, таттха касма̄ упасан̇ками? калахака̄раке кирасса дит̣т̣ха̄дӣнаватта̄ самаггава̄сино бхиккхӯ пасситука̄мата̄ удапа̄ди, тасма̄ сӣта̄дӣхи пӣл̣ито ун̣ха̄дӣни паттхайама̄но вийа таттха упасан̇ками. а̄йасма̄ ча ануруддхотиа̄ди вуттанайамева.
241. аттхи пана воти паччхимапуччха̄йа локуттарадхаммам̣ пуччхеййа. со пана тхера̄нам̣ наттхи, тасма̄ там̣ пуччхитум̣ на йуттанти парикаммобха̄сам̣ пуччхати. обха̄сан̃чева сан̃джа̄на̄ма̄ти парикаммобха̄сам̣ сан̃джа̄на̄ма. дассанан̃ча рӯпа̄нанти диббачаккхуна̄ рӯпадассанан̃ча сан̃джа̄на̄ма. тан̃ча нимиттам̣ наппат̣ивиджджха̄ма̄ти тан̃ча ка̄ран̣ам̣ на джа̄на̄ма, йена но обха̄со ча рӯпадассанан̃ча антарадха̄йати.
там̣ кхо пана во ануруддха̄ нимиттам̣ пат̣ивиджджхитаббанти там̣ во ка̄ран̣ам̣ джа̄нитаббам̣. ахампи суданти ануруддха̄ тумхе ким̣ на а̄л̣улессанти, ахампи имехи ека̄дасахи упаккилесехи а̄л̣улитапубботи дассетум̣ имам̣ десанам̣ а̄рабхи. вичикиччха̄ кхо метиа̄дӣсу маха̄саттасса а̄локам̣ вад̣д̣хетва̄ диббачаккхуна̄ на̄на̄видха̄ни рӯпа̄ни дисва̄ ‘‘идам̣ кхо ки’’нти вичикиччха̄ удапа̄ди. сама̄дхи чавӣти парикаммасама̄дхи чави. обха̄соти парикаммобха̄сопи антарадха̄йи, диббачаккхуна̄пи рӯпам̣ на пасси. аманасика̄роти рӯпа̄ни пассато вичикиччха̄ уппаджджати, ида̄ни кин̃чи на манасикарисса̄мӣти аманасика̄ро удапа̄ди.
тхинамиддханти кин̃чи аманасикаронтасса тхинамиддхам̣ удапа̄ди.
чхамбхитаттанти химаванта̄бхимукхам̣ а̄локам̣ вад̣д̣хетва̄ да̄навараккхасааджагара̄дайо аддаса, атхасса чхамбхитаттам̣ удапа̄ди.
уппиланти ‘‘майа̄ дит̣т̣хабхайам̣ пакатийа̄ олокийама̄нам̣ наттхи. адит̣т̣хе ким̣ на̄ма бхайа’’нти чинтайато уппила̄витаттам̣ удапа̄ди. сакидева̄ти екапайогенева пан̃ча нидхикумбхийопи пассеййа.
дут̣т̣хулланти майа̄ вӣрийам̣ га̄л̣хам̣ паггахитам̣, тена ме уппилам̣ уппаннанти вӣрийам̣ ситхиламака̄си, тато ка̄йадаратхо ка̄йадут̣т̣хуллам̣ ка̄йа̄ласийам̣ удапа̄ди.
ачча̄раддхавӣрийанти мама вӣрийам̣ ситхилам̣ карото дут̣т̣хуллам̣ уппаннанти пуна вӣрийам̣ пагган̣хато ачча̄раддхавӣрийам̣ удапа̄ди. патамеййа̄ти мареййа.
атилӣнавӣрийанти мама вӣрийам̣ пагган̣хато евам̣ джа̄танти пуна вӣрийам̣ ситхилам̣ карото атилӣнавӣрийам̣ удапа̄ди.
абхиджаппа̄ти девалока̄бхимукхам̣ а̄локам̣ вад̣д̣хетва̄ девасан̇гхам̣ пассато тан̣ха̄ удапа̄ди.
на̄наттасан̃н̃а̄ти майхам̣ екаджа̄тикам̣ рӯпам̣ манасикаронтасса абхиджаппа̄ уппанна̄, на̄на̄видхарӯпам̣ манаси карисса̄мӣти ка̄лена девалока̄бхимукхам̣ ка̄лена мануссалока̄бхимукхам̣ вад̣д̣хетва̄ на̄на̄видха̄ни рӯпа̄ни манасикарото на̄наттасан̃н̃а̄ удапа̄ди.
атиниджджха̄йитаттанти майхам̣ на̄на̄видха̄ни рӯпа̄ни манасикаронтасса на̄наттасан̃н̃а̄ удапа̄ди, ит̣т̣хам̣ ва̄ анит̣т̣хам̣ ва̄ екаджа̄тикамева манаси карисса̄мӣти татха̄ манасикарото атиниджджха̄йитаттам̣ рӯпа̄нам̣ удапа̄ди.
243. обха̄санимиттам̣ манаси каромӣти парикаммобха̄самева манаси кароми. на ча рӯпа̄ни пасса̄мӣти диббачаккхуна̄ рӯпа̄ни на пасса̄ми. рӯпанимиттам̣ манаси каромӣти диббачаккхуна̄ висайарӯпамева манаси кароми.
париттан̃чева обха̄санти париттакат̣т̣ха̄не обха̄сам̣. паритта̄ни ча рӯпа̄нӣти париттакат̣т̣ха̄не рӯпа̄ни. випарийа̄йена дутийава̄ро ведитаббо. паритто сама̄дхӣти париттако парикаммобха̄со, обха̄сапариттатан̃хи сандха̄йа идха парикаммасама̄дхи ‘‘паритто’’ти вутто. париттам̣ ме тасмим̣ самайети тасмим̣ самайе диббачаккхупи париттакам̣ хоти. аппама̄н̣ава̄репи есева найо.
245. авитаккампи вича̄раматтанти пан̃чаканайе дутийаджджха̄насама̄дхим̣. авитаккампи авича̄ранти чатукканайепи пан̃чаканайепи джха̄наттайасама̄дхим̣. саппӣтиканти дукатикаджджха̄насама̄дхим̣. ниппӣтиканти дукаджджха̄насама̄дхим̣. са̄тасахагатанти тикачатуккаджджха̄насама̄дхим̣. упеккха̄сахагатанти чатукканайе чатуттхаджджха̄насама̄дхим̣ пан̃чаканайе пан̃чамаджджха̄насама̄дхим̣.
када̄ пана бхагава̄ имам̣ тивидхам̣ сама̄дхим̣ бха̄вети? маха̄бодхимӯле нисинно паччхимайа̄ме. бхагавато хи пат̣хамамагго пат̣хамаджджха̄нико ахоси, дутийа̄дайо дутийататийачатуттхаджджха̄ника̄. пан̃чаканайе пан̃чамаджджха̄насса магго наттхӣти со локийо ахосӣти локийалокуттарамиссакам̣ сандха̄йетам̣ вуттам̣. сесам̣ саббаттха утта̄намева̄ти.
папан̃часӯданийа̄ маджджхиманика̄йат̣т̣хакатха̄йа
упаккилесасуттаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.