1. чӯл̣асун̃н̃атасуттаван̣н̣ана̄

176. евам̣ ме сутанти чӯл̣асун̃н̃атасуттам̣. таттха екамиданти тхеро кира бхагавато ваттам̣ катва̄ аттано дива̄т̣т̣ха̄нам̣ гантва̄ ка̄лапариччхедам̣ катва̄ нибба̄на̄рамман̣ам̣ сун̃н̃ата̄пхаласама̄паттим̣ аппетва̄ нисинно йатха̄париччхедена вут̣т̣ха̄си. атхасса сан̇кха̄ра̄ сун̃н̃ато упат̣т̣хахим̣су. со сун̃н̃ата̄катхам̣ сотука̄мо джа̄то. атхасса етадахоси – ‘‘на кхо пана сакка̄ дхурена дхурам̣ пахарантена вийа гантва̄ ‘сун̃н̃ата̄катхам̣ ме, бханте, катхетха̄’ти бхагавантам̣ ваттум̣, ханда̄хам̣ йам̣ ме бхагава̄ нагаракам̣ упанисса̄йа вихаранто екам̣ катхам̣ катхеси, там̣ са̄реми, евам̣ ме бхагава̄ сун̃н̃ата̄катхам̣ катхессатӣ’’ти дасабалам̣ са̄ренто екамидантиа̄дима̄ха.

таттха иданти нипа̄таматтамева. каччиметам̣, бхантети тхеро екападе т̣хатва̄ сат̣т̣хипадасахасса̄ни уггахетва̄ дха̄ретум̣ саматтхо, ким̣ со ‘‘сун̃н̃ата̄виха̄рена̄’’ти екам̣ падам̣ дха̄ретум̣ на саккхиссати, сотука̄мена пана джа̄нантена вийа пуччхитум̣ на ват̣т̣ати, па̄кат̣ам̣ катва̄ виттха̄рийама̄нам̣ сун̃н̃ата̄катхам̣ сотука̄мо аджа̄нанто вийа евама̄ха. еко аджа̄нантопи джа̄нанто вийа хоти, тхеро еварӯпам̣ кохан̃н̃ам̣ ким̣ кариссати, аттано джа̄нанат̣т̣ха̄непи бхагавато апачитим̣ дассетва̄ ‘‘каччимета’’нтиа̄дима̄ха.

пуббепӣти пат̣хамабодхийам̣ нагаракам̣ упанисса̄йа вихаран̣ака̄лепи. етарахипӣти ида̄нипи. евам̣ пана ватва̄ чинтеси – ‘‘а̄нандо сун̃н̃ата̄катхам̣ сотука̄мо, еко пана сотум̣ саккоти, на уггахетум̣, еко сотумпи уггахетумпи саккоти, на катхетум̣, а̄нандо пана сотумпи саккоти уггахетумпи катхетумпи, (катхемисса) сун̃н̃ата̄катха’’нти. ити там̣ катхенто сеййатха̄пӣтиа̄дима̄ха. таттха сун̃н̃о хаттхигава̄ссавал̣авена̄ти таттха кат̣т̣харӯпапоттхакарӯпачиттарӯпавасена ката̄ хаттхиа̄дайо аттхи, вессаван̣амандха̄та̄дӣнам̣ т̣хитат̣т̣ха̄не читтакаммавасена катампи, ратанапариккхата̄нам̣ ва̄тапа̄надва̄рабандхаман̃чапӣт̣ха̄дӣнам̣ васена сан̣т̣хитампи, джин̣н̣апат̣исан̇кхаран̣аттхам̣ т̣хапитампи джа̄тарӯпараджатам̣ аттхи, кат̣т̣харӯпа̄дивасена ката̄ дхаммасаванапан̃хапуччхана̄дивасена а̄гаччханта̄ ча иттхипуриса̄пи аттхи, тасма̄ на со техи сун̃н̃о. индрийабаддха̄нам̣ савин̃н̃а̄н̣ака̄нам̣ хаттхиа̄дӣнам̣, иччхитиччхитаккхан̣е парибхун̃джитаббасса джа̄тарӯпараджатасса, нибаддхава̄сам̣ васанта̄нам̣ иттхипуриса̄нан̃ча абха̄вам̣ сандха̄йетам̣ вуттам̣.

бхиккхусан̇гхам̣ пат̣ичча̄ти бхиккхӯсу хи пин̣д̣а̄йа павит̣т̣хесупи виха̄рабхаттам̣ са̄дийантехи бхиккхӯхи чева гила̄нагила̄нупат̣т̣ха̄кауддесачӣваракаммапасута̄дӣхи ча бхиккхӯхи со асун̃н̃ова хоти, ити ниччампи бхиккхӯнам̣ аттхита̄йа евама̄ха. екаттанти екабха̄вам̣, екам̣ асун̃н̃атам̣ аттхӣти аттхо. еко асун̃н̃абха̄во аттхӣти вуттам̣ хоти. аманасикаритва̄ти читте акатва̄ ана̄ваджджитва̄ апаччавеккхитва̄. га̄масан̃н̃анти га̄моти паваттавасена ва̄ килесавасена ва̄ уппаннам̣ га̄масан̃н̃ам̣. мануссасан̃н̃а̄йапи есева найо. аран̃н̃асан̃н̃ам̣ пат̣ичча манаси кароти екаттанти идам̣ аран̃н̃ам̣, айам̣ руккхо, айам̣ паббато, айам̣ нӣлобха̄со ванасан̣д̣оти евам̣ екам̣ аран̃н̃ам̣йева пат̣ичча аран̃н̃асан̃н̃ам̣ манаси кароти. паккхандатӣти отарати. адхимуччатӣти еванти адхимуччати. йе ассу даратха̄ти йе ча паваттадаратха̄ ва̄ килесадаратха̄ ва̄ га̄масан̃н̃ам̣ пат̣ичча бхавеййум̣, те идха аран̃н̃асан̃н̃а̄йа на санти. дутийападепи есева найо. аттхи чева̄йанти айам̣ пана екам̣ аран̃н̃асан̃н̃ам̣ пат̣ичча уппаджджама̄на̄ паваттадаратхаматта̄ аттхи.

йан̃хи кхо таттха на хотӣти йам̣ мига̄рама̄тупа̄са̄де хаттхиа̄дайо вийа имисса̄ аран̃н̃асан̃н̃а̄йа га̄масан̃н̃а̄мануссасан̃н̃а̄васена уппаджджама̄нам̣ паваттадаратхакилесадаратхаджа̄там̣, там̣ на хоти. йам̣ пана таттха авасит̣т̣ханти йам̣ мига̄рама̄тупа̄са̄де бхиккхусан̇гхо вийа таттха аран̃н̃асан̃н̃а̄йа паваттадаратхаматтам̣ авасит̣т̣хам̣ хоти. там̣ сантамидам̣ аттхӣти паджа̄на̄тӣти там̣ виджджама̄намева ‘‘аттхи ида’’нти паджа̄на̄ти, сун̃н̃ата̄ваккантӣти сун̃н̃ата̄ниббатти.

177. аманасикаритва̄ мануссасан̃н̃анти идха га̄масан̃н̃ам̣ на ган̣ха̄ти. касма̄? евам̣ кирасса ахоси – ‘‘мануссасан̃н̃а̄йа га̄масан̃н̃ам̣ ниваттетва̄, аран̃н̃асан̃н̃а̄йа мануссасан̃н̃ам̣, патхавӣсан̃н̃а̄йа аран̃н̃асан̃н̃ам̣, а̄ка̄са̄нан̃ча̄йатанасан̃н̃а̄йа патхавӣсан̃н̃ам̣…пе… невасан̃н̃а̄на̄сан̃н̃а̄йатанасан̃н̃а̄йа а̄кин̃чан̃н̃а̄йатанасан̃н̃ам̣, випассана̄йа невасан̃н̃а̄на̄сан̃н̃а̄йатанасан̃н̃ам̣, маггена випассанам̣ ниваттетва̄ анупуббена аччантасун̃н̃атам̣ на̄ма дассесса̄мӣ’’ти. тасма̄ евам̣ десанам̣ а̄рабхи. таттха патхавӣсан̃н̃анти касма̄ аран̃н̃асан̃н̃ам̣ паха̄йа патхавӣсан̃н̃ам̣ манаси кароти? аран̃н̃асан̃н̃а̄йа висеса̄надхигаманато. йатха̄ хи пурисасса раман̣ӣйам̣ кхеттат̣т̣ха̄нам̣ дисва̄ – ‘‘идха вутта̄ са̄лиа̄дайо сут̣т̣ху сампаджджиссанти, маха̄ла̄бхам̣ лабхисса̄мӣ’’ти саттаккхаттумпи кхеттат̣т̣ха̄нам̣ олокентасса са̄лиа̄дайо на сампаджджантева, саче пана там̣ т̣ха̄нам̣ вихатакха̄н̣укакан̣т̣акам̣ катва̄ каситва̄ вапати, евам̣ санте сампаджджанти, евамева – ‘‘идам̣ аран̃н̃ам̣, айам̣ руккхо, айам̣ паббато, айам̣ нӣлобха̄со ванасан̣д̣о’’ти сачепи саттаккхаттум̣ аран̃н̃асан̃н̃ам̣ манаси кароти, невӯпача̄рам̣ на сама̄дхим̣ па̄пун̣а̄ти, патхавӣсан̃н̃а̄йа панасса дхувасеванам̣ каммат̣т̣ха̄нам̣ патхавӣкасин̣ам̣ парикаммам̣ катва̄ джха̄на̄ни ниббаттетва̄ джха̄нападат̣т̣ха̄нампи випассанам̣ вад̣д̣хетва̄ сакка̄ арахаттам̣ па̄пун̣итум̣. тасма̄ аран̃н̃асан̃н̃ам̣ паха̄йа патхавӣсан̃н̃ам̣ манаси кароти. пат̣ичча̄ти пат̣ичча самбхӯтам̣.

ида̄ни йасмим̣ патхавӣкасин̣е со патхавӣсан̃н̃ӣ хоти, тасса опаммадассанаттхам̣ сеййатха̄пӣтиа̄дима̄ха. таттха усабхасса етанти а̄сабхам̣. ан̃н̃есам̣ пана гуннам̣ ган̣д̣а̄пи хонти паха̄ра̄пи. тесан̃хи чаммам̣ паса̄рийама̄нам̣ ниббаликам̣ на хоти, усабхасса лаккхан̣асампанната̄йа те доса̄ наттхи. тасма̄ тасса чаммам̣ гахитам̣. сан̇кусатена̄ти кхиласатена. сувихатанти паса̄ретва̄ сут̣т̣ху вихатам̣. ӯнакасатасан̇кувихатан̃хи ниббаликам̣ на хоти, сан̇кусатена вихатам̣ бхериталам̣ вийа ниббаликам̣ хоти. тасма̄ евама̄ха. уккӯлавиккӯланти уччанӣчам̣ тхалат̣т̣ха̄нам̣ ниннат̣т̣ха̄нам̣. надӣвидугганти надийо чева дуггамат̣т̣ха̄нан̃ча. патхавӣсан̃н̃ам̣ пат̣ичча манаси кароти екаттанти касин̣апатхавийам̣йева пат̣ичча самбхӯтам̣ екам̣ сан̃н̃ам̣ манаси кароти. даратхаматта̄ти ито пат̣т̣ха̄йа саббава̄ресу паваттадаратхавасена даратхаматта̄ ведитабба̄.

182. анимиттам̣ четосама̄дхинти випассана̄читтасама̄дхим̣. со хи ниччанимитта̄дивирахито анимиттоти вуччати. имамева ка̄йанти випассана̄йа ваттхум̣ дассети. таттха имамева̄ти имам̣ ева чатумаха̄бхӯтикам̣. сал̣а̄йатаниканти сал̣а̄йатанапат̣исам̣йуттам̣. джӣвитапаччайа̄ти йа̄ва джӣвитиндрийа̄нам̣ паватти, та̄ва джӣвитапаччайа̄ паваттадаратхаматта̄ аттхӣти вуттам̣ хоти.

183. пуна анимиттанти випассана̄йа пат̣ивипассанам̣ дассетум̣ вуттам̣. ка̄ма̄савам̣ пат̣ичча̄ти ка̄ма̄савам̣ пат̣ичча уппаджджанапаваттадаратха̄ идха на санти, арийамагге чева арийапхале ча наттхӣти вуттам̣ хоти. имамева ка̄йанти имам̣ упа̄дисесадаратхадассанаттхам̣ вуттам̣. ити мануссасан̃н̃а̄йа га̄масан̃н̃ам̣ ниваттетва̄…пе… маггена випассанам̣ ниваттетва̄ анупуббена аччантасун̃н̃ата̄ на̄ма дассита̄ хоти.

184. парисуддханти нирупаккилесам̣. ануттаранти уттаравирахитам̣ саббасет̣т̣хам̣. сун̃н̃атанти сун̃н̃атапхаласама̄паттим̣. тасма̄ти йасма̄ атӣтепи, буддхапаччекабуддхабуддхаса̄вакасан̇кха̄та̄ саман̣абра̄хман̣а̄. ана̄гатепи, етарахипи буддхабуддхаса̄вакасан̇кха̄та̄ саман̣абра̄хман̣а̄ имам̣йева парисуддхам̣ парамам̣ ануттарам̣ сун̃н̃атам̣ упасампаджджа вихарим̣су вихариссанти вихаранти ча, тасма̄. сесам̣ саббаттха утта̄намева̄ти.

папан̃часӯданийа̄ маджджхиманика̄йат̣т̣хакатха̄йа

чӯл̣асун̃н̃атасуттаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.