7. маха̄чатта̄рӣсакасуттаван̣н̣ана̄

136. евам̣ ме сутанти маха̄чатта̄рӣсакасуттам̣. таттха арийанти ниддосам̣ локуттарам̣, ниддосан̃хи ‘‘арийа’’нти вуччати. самма̄сама̄дхинти маггасама̄дхим̣. саупанисанти сапаччайам̣. сапариккха̄ранти сапарива̄рам̣.

париккхата̄ти парива̄рита̄. самма̄дит̣т̣хи пуббан̇гама̄ хотӣти двидха̄ самма̄дит̣т̣хи пуббан̇гама̄ хоти пуреча̄рика̄ випассана̄самма̄дит̣т̣хи ча маггасамма̄дит̣т̣хи ча. випассана̄самма̄дит̣т̣хи тебхӯмакасан̇кха̄ре аничча̄дивасена паривӣмам̣сати; маггасамма̄дит̣т̣хи пана паривӣмам̣санапарийоса̄не бхӯмиладдхам̣ ват̣т̣ам̣ самуггха̄т̣айама̄на̄ вӯпасамайама̄на̄ сӣтудакагхат̣асахассам̣ маттхаке а̄син̃чама̄на̄ вийа уппаджджати. йатха̄ хи кхеттам̣ курума̄но кассако пат̣хамам̣ аран̃н̃е руккхе чхиндати, паччха̄ аггим̣ дети, со агги пат̣хамам̣ чхинне руккхе анавасесе джха̄пети, евамева випассана̄самма̄дит̣т̣хи пат̣хамам̣ аничча̄дивасена сан̇кха̄ре вӣмам̣сати, маггасамма̄дит̣т̣хи та̄йа вӣмам̣санаттхам̣ сан̇кха̄ре пуна аппаваттивасена самуггха̄т̣айама̄на̄ уппаджджати, са̄ дувидха̄пи идха адхиппета̄.

миччха̄дит̣т̣хӣти паджа̄на̄тӣти миччха̄дит̣т̣хим̣ аниччам̣ дуккхам̣ анатта̄ти лаккхан̣апат̣иведхена а̄рамман̣ато паджа̄на̄ти, самма̄дит̣т̣хим̣ киччато асаммохато паджа̄на̄ти. са̄сса хоти самма̄дит̣т̣хӣти са̄ евам̣ паджа̄нана̄ асса самма̄дит̣т̣хи на̄ма хоти.

два̄йам̣ вада̄мӣти двайам̣ вада̄ми, дувидхакот̣т̣ха̄сам̣ вада̄мӣти аттхо. пун̃н̃абха̄гийа̄ти пун̃н̃акот̣т̣ха̄сабхӯта̄. упадхивепакка̄ти упадхисан̇кха̄тасса випа̄касса да̄йика̄.

пан̃н̃а̄ пан̃н̃индрийантиа̄дӣсу вибхаджитва̄ вибхаджитва̄ аматадва̄рам̣ пан̃н̃апети дассетӣти пан̃н̃а̄. тасмим̣ аттхе индаттам̣ каротӣти пан̃н̃индрийам̣. авиджджа̄йа на кампатӣти пан̃н̃а̄балам̣. боджджхан̇гаппатта̄ хутва̄ чатусаччадхамме вичина̄тӣти дхаммавичайасамбоджджхан̇го. маггасампаттийа̄ пасат̣т̣ха̄ собхана̄ дит̣т̣хӣти самма̄дит̣т̣хи. арийамаггасса ан̇ганти магган̇гам̣. соти со бхиккху. паха̄на̄йа̄ти паджаханаттха̄йа. упасампада̄йа̄ти пат̣ила̄бхаттха̄йа. самма̄ва̄йа̄моти ниййа̄нико кусалава̄йа̄мо. сатоти сатийа̄ саманна̄гато хутва̄. анупаридха̄ванти анупариваттантӣти сахаджа̄та̄ ча пуреджа̄та̄ ча хутва̄ парива̄ренти. еттха хи самма̄ва̄йа̄мо ча самма̄сати ча локуттарасамма̄дит̣т̣хим̣ сахаджа̄та̄ парива̄ренти ра̄джа̄нам̣ вийа екаратхе т̣хита̄ асигга̄хачхаттагга̄ха̄. випассана̄самма̄дит̣т̣хи пана пуреджа̄та̄ хутва̄ парива̄рети ратхасса пурато паттика̄дайо вийа. дутийапаббато пат̣т̣ха̄йа пана самма̄сан̇каппа̄дӣнам̣ тайопи сахаджа̄тапарива̄ра̄ва хонтӣти ведитабба̄.

137. миччха̄сан̇каппоти паджа̄на̄тӣти миччха̄сан̇каппам̣ аниччам̣ дуккхам̣ анатта̄ти лаккхан̣апат̣иведхена а̄рамман̣ато паджа̄на̄ти самма̄сан̇каппам̣ киччато асаммохато паджа̄на̄ти. ито апаресу самма̄ва̄ча̄дӣсупи евамева йоджана̄ ведитабба̄. ка̄масан̇каппа̄дайо дведха̄витаккасутте (ма. ни. 1.206) вутта̄йева.

таккотиа̄дӣсу такканавасена такко. свева ча упасаггена падам̣ вад̣д̣хетва̄ витаккоти вутто, свева сан̇каппанавасена сан̇каппо. екагго хутва̄ а̄рамман̣е аппетӣти аппана̄. упасаггена пана падам̣ вад̣д̣хетва̄ бйаппана̄ти вуттам̣. четасо абхиниропана̄ти читтасса абхиниропана̄. витаккасмин̃хи сати витакко а̄рамман̣е читтам̣ абхиниропети витакке пана асати аттанойева дхаммата̄йа читтам̣ а̄рамман̣ам̣ абхирухати джа̄тисампанно абхин̃н̃а̄тапурисо вийа ра̄джагехам̣. анабхин̃н̃а̄тасса хи пат̣иха̄рена ва̄ дова̄рикена ва̄ аттхо хоти, абхин̃н̃а̄там̣ джа̄тисампаннам̣ саббе ра̄джара̄джамаха̄матта̄ джа̄нантӣти аттанова дхаммата̄йа никкхамати чева пависати ча, евам̣сампадамидам̣ ведитаббам̣. ва̄чам̣ сан̇кхаротӣти вачӣсан̇кха̄ро. еттха ча локийавитакко ва̄чам̣ сан̇кхароти, на локуттаро. кин̃ча̄пи на сан̇кхароти, вачӣсан̇кха̄ротвева ча панасса на̄мам̣ хоти. самма̄сан̇каппам̣ анупаридха̄вантӣти локуттарасамма̄сан̇каппам̣ парива̄ренти. еттха ча тайопи неккхаммасан̇каппа̄дайо пуббабха̄ге на̄на̄читтесу лаббханти, маггаккхан̣е пана тин̣н̣ампи ка̄масан̇каппа̄дӣнан̃ча падаччхедам̣ самуггха̄там̣ каронто магган̇гам̣ пӯрайама̄но екова самма̄сан̇каппо уппаджджитва̄ неккхаммасан̇каппа̄дивасена тӣн̣и на̄ма̄ни лабхати. парато самма̄ва̄ча̄дӣсупи есева найо.

138. муса̄ва̄да̄ вераман̣ӣтиа̄дӣсу виратипи четана̄пи ват̣т̣ати. а̄ратӣтиа̄дӣсу вачӣдуччаритехи а̄рака̄ раматӣти а̄рати. вина̄ техи раматӣти вирати. тато тато пат̣иниватта̄ва хутва̄ техи вина̄ раматӣти пат̣ивирати. упасаггавасена ва̄ падам̣ вад̣д̣хитам̣, саббамидам̣ ораманабха̄вассева адхивачанам̣. верам̣ ман̣ати вина̄сетӣти вераман̣и. идампи ораманассева вевачанам̣.

139. па̄н̣а̄типа̄та̄ вераман̣ӣтиа̄дӣсупи четана̄ виратӣти убхайампи ват̣т̣атийева.

140. кухана̄тиа̄дӣсу тивидхена куханаваттхуна̄ локам̣ ета̄йа кухайанти вимха̄пайантӣти кухана̄. ла̄бхасакка̄раттхика̄ хутва̄ ета̄йа лапантӣти лапана̄. нимиттам̣ сӣламетесанти немиттика̄, тесам̣ бха̄во немиттиката̄. ниппесо сӣламетесанти ниппесика̄, тесам̣ бха̄во ниппесиката̄. ла̄бхена ла̄бхам̣ ниджигӣсанти магганти парийесантӣти ла̄бхена ла̄бхам̣ ниджигӣсана̄, тесам̣ бха̄во ла̄бхена ла̄бхам̣ ниджигӣсаната̄. айаметтха сан̇кхепо, виттха̄рена панета̄ кухана̄дика̄ висуддхимагге сӣланиддесейева па̄л̣ин̃ча ат̣т̣хакатхан̃ча а̄харитва̄ пака̄сита̄. миччха̄а̄джӣвасса паха̄на̄йа̄ти еттха на кевалам̣ па̄л̣ийам̣ а̄гатова миччха̄а̄джӣво, а̄джӣвахету пана паваттита̄ па̄н̣а̄типа̄та̄дайо саттакаммапатхачетана̄пи миччха̄а̄джӣвова. та̄сам̣йева саттаннам̣ четана̄нам̣ падапаччхедам̣ самуггха̄там̣ курума̄нам̣ магган̇гам̣ пӯрайама̄на̄ уппанна̄ вирати самма̄а̄джӣво на̄ма.

141. самма̄дит̣т̣хисса̄ти маггасамма̄дит̣т̣хийам̣ т̣хитасса пуггаласса. самма̄сан̇каппо пахотӣти маггасамма̄сан̇каппо пахоти, пхаласамма̄дит̣т̣хиссапи пхаласамма̄сан̇каппо пахотӣти евам̣ саббападесу аттхо ведитаббо. самма̄н̃а̄н̣асса самма̄вимуттӣти еттха пана маггасамма̄сама̄дхимхи т̣хитасса маггапаччавеккхан̣ам̣ самма̄н̃а̄н̣ам̣ пахоти, пхаласамма̄сама̄дхимхи т̣хитасса пхалапаччавеккхан̣ам̣ самма̄н̃а̄н̣ам̣ пахоти. маггапаччавеккхан̣асамма̄н̃а̄н̣е ча т̣хитасса маггасамма̄вимутти пахоти, пхалапаччавеккхан̣асамма̄н̃а̄н̣е т̣хитасса пхаласамма̄вимутти пахотӣти аттхо. еттха ча т̣хапетва̄ ат̣т̣ха пхалан̇га̄ни самма̄н̃а̄н̣ам̣ паччавеккхан̣ам̣ катва̄ самма̄вимуттим̣ пхалам̣ ка̄тум̣ ват̣т̣атӣти вуттам̣.

142. самма̄дит̣т̣хисса, бхиккхаве, миччха̄дит̣т̣хи ниджджин̣н̣а̄ хотӣтиа̄дӣсу авасесаника̄йабха̄н̣ака̄ пхалам̣ катхитанти ваданти, маджджхимабха̄н̣ака̄ пана дасаннам̣ ниджджараваттхӯнам̣ а̄гатат̣т̣ха̄не магго катхитоти ваданти. таттха дассанат̣т̣хена самма̄дит̣т̣хи ведитабба̄, видитакаран̣ат̣т̣хена самма̄н̃а̄н̣ам̣, тададхимуттат̣т̣хена самма̄вимутти.

вӣсати кусалапаккха̄ти самма̄дит̣т̣хиа̄дайо даса, ‘‘самма̄дит̣т̣хипаччайа̄ ча анеке кусала̄ дхамма̄’’тиа̄дина̄ найена вутта̄ даса̄ти евам̣ вӣсати кусалапаккха̄ хонти. вӣсати акусалапаккха̄ти ‘‘миччха̄дит̣т̣хи ниджджин̣н̣а̄ хотӣ’’тиа̄дина̄ найена вутта̄ миччха̄дит̣т̣хиа̄дайо даса, ‘‘йе ча миччха̄дит̣т̣хипаччайа̄ анеке па̄пака̄’’тиа̄дина̄ вутта̄ даса ча̄ти евам̣ вӣсати акусалапаккха̄ ведитабба̄. маха̄чатта̄рӣсакоти маха̄випа̄када̄нена маханта̄нам̣ кусалапаккхика̄нан̃чева акусалапаккхика̄нан̃ча чатта̄рӣса̄йа дхамма̄нам̣ пака̄ситатта̄ маха̄чатта̄рӣсакоти.

имасмин̃ча пана сутте пан̃ча самма̄дит̣т̣хийо катхита̄ випассана̄самма̄дит̣т̣хи каммассаката̄самма̄дит̣т̣хи маггасамма̄дит̣т̣хи пхаласамма̄дит̣т̣хи паччавеккхан̣а̄самма̄дит̣т̣хӣти. таттха ‘‘миччха̄дит̣т̣хим̣ миччха̄дит̣т̣хӣти паджа̄на̄тӣ’’тиа̄дина̄ найена вутта̄ випассана̄самма̄дит̣т̣хи на̄ма. ‘‘аттхи динна’’нтиа̄дина̄ найена вутта̄ каммассаката̄самма̄дит̣т̣хи на̄ма. ‘‘самма̄дит̣т̣хисса, бхиккхаве, самма̄сан̇каппо пахотӣ’’ти еттха пана маггасамма̄дит̣т̣хи пхаласамма̄дит̣т̣хӣти двепи катхита̄. ‘‘самма̄н̃а̄н̣ам̣ пахотӣ’’ти. еттха пана паччавеккхан̣а̄самма̄дит̣т̣хи катхита̄ти ведитабба̄.

143. самма̄дит̣т̣хим̣ че бхавам̣ гарахатӣти миччха̄дит̣т̣хи на̄ма̄йам̣ собхана̄ти вадантопи самма̄дит̣т̣хи на̄ма̄йам̣ на собхана̄ти вадантопи самма̄дит̣т̣хим̣ гарахати на̄ма. оккала̄ти оккаладжанападава̄сино. вассабхан̃н̃а̄ти вассо ча бхан̃н̃о ча̄ти две джана̄. ахетува̄да̄ти наттхи хету наттхи паччайо сатта̄нам̣ висуддхийа̄ти евама̄дива̄дино. акирийава̄да̄ти карото на карӣйати па̄панти евам̣ кирийапат̣иккхепава̄дино. наттхикава̄да̄ти наттхи диннантиа̄дива̄дино. те имесу тӣсупи дассанесу оккантанийа̄ма̄ ахесум̣. катхам̣ панетесу нийа̄мо хотӣти. йо хи еварӯпам̣ ладдхим̣ гахетва̄ раттит̣т̣ха̄надива̄т̣т̣ха̄не нисинно саджджха̄йати вӣмам̣сати, тасса ‘‘наттхи хету наттхи паччайо карото на карӣйати па̄пам̣, наттхи диннам̣, ка̄йасса бхеда̄ уччхиджджатӣ’’ти тасмим̣ а̄рамман̣е миччха̄сати сантит̣т̣хати, читтам̣ екаггам̣ хоти, джавана̄ни джаванти. пат̣хамаджаване сатекиччхо хоти, татха̄ дутийа̄дӣсу. саттаме буддха̄нампи атекиччхо аниваттӣ арит̣т̣хакан̣д̣акасадисо хоти.

таттха кочи екам̣ дассанам̣ оккамати, кочи две, кочи тӣн̣ипи, нийатамиччха̄дит̣т̣хикова хоти, патто саггамагга̄варан̣ан̃чева моккхамагга̄варан̣ан̃ча. абхаббо тасса аттабха̄васса анантарам̣ саггампи гантум̣, пагева моккхам̣, ват̣т̣акха̄н̣у на̄меса сатто патхавӣгопако, йебхуййена еварӯпасса бхавато вут̣т̣ха̄нам̣ наттхи. вассабхан̃н̃а̄пи едиса̄ ахесум̣. нинда̄бйа̄росаупа̄рамбхабхайа̄ти аттано нинда̄бхайена гхат̣т̣анабхайена упава̄дабхайена ча̄ти аттхо. сесам̣ саббаттха утта̄намева̄ти.

папан̃часӯданийа̄ маджджхиманика̄йат̣т̣хакатха̄йа

маха̄чатта̄рӣсакасуттаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.