8. а̄на̄па̄нассатисуттаван̣н̣ана̄
144. евам̣ ме сутанти а̄на̄па̄нассатисуттам̣. таттха ан̃н̃ехи ча̄ти т̣хапетва̄ па̄л̣ийам̣ а̄гате даса тхере ан̃н̃ехипи абхин̃н̃а̄техи бахӯхи са̄вакехи саддхим̣. тада̄ кира маха̄ бхиккхусан̇гхо ахоси апариччхиннаган̣ано.
оваданти ануса̄сантӣти а̄мисасан̇гахена дхаммасан̇гахена ча̄ти двӣхи сан̇гахехи сан̇ган̣хитва̄ каммат̣т̣ха̄нова̄да̄нуса̄санӣхи оваданти ча ануса̄санти ча. те ча̄ти чака̄ро а̄гамасандхиматтам̣. ул̣а̄рам̣ пуббена̄парам̣ висесам̣ джа̄нантӣти сӣлапарипӯран̣а̄дито пуббависесато ул̣а̄ратарам̣ апарам̣ касин̣апарикамма̄дивисесам̣ джа̄нантӣти аттхо.
145. а̄раддхоти тут̣т̣хо. аппаттасса паттийа̄ти аппаттасса арахаттасса па̄пун̣анаттхам̣. сесапададвайепи айамева аттхо. комудим̣ ча̄тума̄сининти паччхимакаттикача̄тума̄сапун̣н̣амам̣. са̄ хи кумуда̄нам̣ аттхита̄йа комудӣ, чатуннам̣ вассика̄нам̣ ма̄са̄нам̣ парийоса̄натта̄ ча̄тума̄синӣти вуччати. а̄гамесса̄мӣти удиккхисса̄ми, аджджа апава̄ретва̄ йа̄ва са̄ а̄гаччхати, та̄ва каттхачи агантва̄ идхева васисса̄мӣти аттхо. ити бхиккхӯнам̣ пава̄ран̣асан̇гахам̣ ануджа̄нанто евама̄ха.
пава̄ран̣асан̇гахо на̄ма н̃аттидутийена каммена диййати касса панеса диййати, касса на диййатӣти. ака̄ракасса та̄ва ба̄лапутхуджджанасса на диййати, татха̄ а̄раддхавипассакасса чева арийаса̄вакасса ча. йасса пана саматхо ва̄ тарун̣о хоти випассана̄ ва̄, тасса диййати. бхагава̄пи тада̄ бхиккхӯнам̣ читта̄ча̄рам̣ паривӣмам̣санто саматхавипассана̄нам̣ тарун̣абха̄вам̣ н̃атва̄ – ‘‘майи аджджа пава̄ренте диса̄су вассам̣вут̣т̣ха̄ бхиккхӯ идха осариссанти. тато име бхиккхӯ вуд̣д̣хатарехи бхиккхӯхи сена̄сане гахите висесам̣ ниббаттетум̣ на саккхиссанти. сачепи ча̄рикам̣ паккамисса̄ми, имесам̣ васанат̣т̣ха̄нам̣ дуллабхамева бхависсати. майи пана апава̄ренте бхиккхӯпи имам̣ са̄ваттхим̣ на осариссанти, ахампи ча̄рикам̣ на паккамисса̄ми, евам̣ имесам̣ бхиккхӯнам̣ васанат̣т̣ха̄нам̣ апалибуддхам̣ бхависсати. те аттано аттано васанат̣т̣ха̄не пха̄су вихаранта̄ саматхавипассана̄ тха̄маджа̄та̄ катва̄ висесам̣ ниббаттетум̣ саккхиссантӣ’’ти со там̣дивасам̣ апава̄ретва̄ каттикапун̣н̣ама̄йам̣ пава̄ресса̄мӣти бхиккхӯнам̣ пава̄ран̣асан̇гахам̣ ануджа̄ни. пава̄ран̣асан̇гахасмин̃хи ладдхе йасса ниссайапат̣ипаннасса а̄чарийупаджджха̄йа̄ паккаманти, сопи ‘‘саче патирӯпо ниссайада̄йако а̄гамиссати, тасса сантике ниссайам̣ ган̣хисса̄мӣ’’ти йа̄ва гимха̄нам̣ паччхимама̄са̄ васитум̣ лабхати. сачепи сат̣т̣хивасса̄ бхиккхӯ а̄гаччханти, тасса сена̄санам̣ гахетум̣ на лабханти. айан̃ча пана пава̄ран̣асан̇гахо екасса диннопи саббесам̣ диннойева хоти.
са̄ваттхим̣ осарантӣти бхагавата̄ пава̄ран̣асан̇гахо динноти сутасутат̣т̣ха̄нейева йатха̄сабха̄вена екам̣ ма̄сам̣ васитва̄ каттикапун̣н̣ама̄йа упосатхам̣ катва̄ осаранте сандха̄йа идам̣ вуттам̣. пуббена̄паранти идха тарун̣асаматхавипассана̄су каммам̣ катва̄ саматхавипассана̄ тха̄маджа̄та̄ акам̣су, айам̣ пуббе висесо на̄ма. тато сама̄хитена читтена сан̇кха̄ре саммаситва̄ кечи сота̄паттипхалам̣…пе… кечи арахаттам̣ саччхикарим̣су. айам̣ апаро ул̣а̄ро висесо на̄ма.
146. аланти йуттам̣. йоджанаган̣ана̄нӣти екам̣ йоджанам̣ йоджанамева, дасапи йоджана̄ни йоджана̄нева, тато уддхам̣ йоджанаган̣ана̄нӣти вуччанти. идха пана йоджанасатампи йоджанасахассампи адхиппетам̣. пут̣осена̄пӣти пут̣осам̣ вуччати па̄тхеййам̣. там̣ па̄тхеййам̣ гахетва̄пи упасан̇камитум̣ йуттамева̄ти аттхо. ‘‘пут̣ам̣сена̄’’типи па̄т̣хо, тассаттхо – пут̣о ам̣се асса̄ти пут̣ам̣со, тена пут̣ам̣сена, ам̣се па̄тхеййапут̣ам̣ вахантена̄пӣти вуттам̣ хоти.
147. ида̄ни еварӯпехи чаран̣ехи саманна̄гата̄ еттха бхиккхӯ аттхӣти дассетум̣ санти, бхиккхаветиа̄дима̄ха. таттха чатуннам̣ сатипат̣т̣ха̄на̄нантиа̄дӣни тесам̣ бхиккхӯнам̣ абхинивит̣т̣хакаммат̣т̣ха̄надассанаттхам̣ вутта̄ни. таттха саттатим̣са бодхипаккхийадхамма̄ локийалокуттара̄ катхита̄. татра хи йе бхиккхӯ тасмим̣ кхан̣е маггам̣ бха̄венти, тесам̣ локуттара̄ хонти. а̄раддхавипассака̄нам̣ локийа̄. аниччасан̃н̃а̄бха̄вана̄нуйоганти еттха сан̃н̃а̄сӣсена випассана̄ катхита̄. йасма̄ панеттха а̄на̄па̄накаммат̣т̣ха̄навасена абхинивит̣т̣ха̄ва бахӯ бхиккхӯ, тасма̄ сесакаммат̣т̣ха̄на̄ни сан̇кхепена катхетва̄ а̄на̄па̄накаммат̣т̣ха̄нам̣ виттха̄рена катхенто а̄на̄па̄нассати, бхиккхаветиа̄дима̄ха. идам̣ пана а̄на̄па̄накаммат̣т̣ха̄нам̣ сабба̄ка̄рена висуддхимагге виттха̄ритам̣, тасма̄ таттха вуттанайеневасса па̄л̣иттхо ча бха̄вана̄найо ча ведитаббо.
149. ка̄йан̃н̃атаранти патхавӣка̄йа̄дӣсу чатӯсу ка̄йесу ан̃н̃атарам̣ вада̄ми, ва̄йо ка̄йам̣ вада̄мӣти аттхо. атха ва̄ рӯпа̄йатанам̣…пе… кабал̣ӣка̄ро а̄ха̄роти пан̃чавӣсати рӯпакот̣т̣ха̄са̄ рӯпака̄йо на̄ма. тесу а̄на̄па̄нам̣ пхот̣т̣хабба̄йатане сан̇гахитатта̄ ка̄йан̃н̃атарам̣ хоти, тасма̄пи евама̄ха. тасма̄тиха̄ти йасма̄ чатӯсу ка̄йесу ан̃н̃атарам̣ ва̄йока̄йам̣, пан̃чавӣсатирӯпакот̣т̣ха̄се ва̄ рӯпака̄йе ан̃н̃атарам̣ а̄на̄па̄нам̣ анупассати, тасма̄ ка̄йе ка̄йа̄нупассӣти аттхо. евам̣ саббаттха аттхо ведитаббо. ведана̄н̃н̃атаранти тӣсу ведана̄су ан̃н̃атарам̣, сукхаведанам̣ сандха̄йетам̣ вуттам̣. са̄дхукам̣ манасика̄ранти пӣтипат̣исам̣ведита̄дивасена уппаннам̣ сундараманасика̄рам̣. ким̣ пана манасика̄ро сукхаведана̄ хотӣти. на хоти, десана̄сӣсам̣ панетам̣. йатхева хи ‘‘аниччасан̃н̃а̄бха̄вана̄нуйогамануйутта̄’’ти еттха сан̃н̃а̄на̄мена пан̃н̃а̄ вутта̄, евамидха̄пи манасика̄рана̄мена ведана̄ вутта̄ти ведитабба̄. етасмим̣ чатукке пат̣хамападе пӣтисӣсена ведана̄ вутта̄, дутийападе сукханти сарӯпенева вутта̄. читтасан̇кха̄рапададвайе ‘‘сан̃н̃а̄ ча ведана̄ ча четасика̄, ете дхамма̄ читтапат̣ибаддха̄ читтасан̇кха̄ра̄’’ти (пат̣и. ма. 1.174) вачанато ‘‘витаккавича̄ре т̣хапетва̄ саббепи читтасампайуттака̄ дхамма̄ читтасан̇кха̄ре сан̇гахита̄’’ти вачанато читтасан̇кха̄рана̄мена ведана̄ вутта̄. там̣ саббам̣ манасика̄рана̄мена сан̇гахетва̄ идха ‘‘са̄дхукам̣ манасика̄ра’’нти а̄ха.
евам̣ сантепи йасма̄ еса̄ ведана̄ а̄рамман̣ам̣ на хоти, тасма̄ ведана̄нупассана̄ на йуджджатӣти. но на йуджджати, сатипат̣т̣ха̄наван̣н̣ана̄йампи хи ‘‘там̣там̣сукха̄дӣнам̣ ваттхум̣ а̄рамман̣ам̣ катва̄ ведана̄ва ведайати, там̣ пана ведана̄паваттим̣ упа̄да̄йа ‘ахам̣ ведайа̄мӣ’ти воха̄раматтам̣ хотӣ’’ти вуттам̣. апича пӣтипат̣исам̣ведӣтиа̄дӣнам̣ аттхаван̣н̣ана̄йаметасса париха̄ро вуттойева. вуттан̃хетам̣ висуддхимагге –
‘‘двӣха̄ка̄рехи пӣти пат̣исам̣видита̄ хоти а̄рамман̣ато ча асаммохато ча. катхам̣ а̄рамман̣ато пӣти пат̣исам̣видита̄ хоти? саппӣтике две джха̄не сама̄паджджати, тасса сама̄паттиккхан̣е джха̄напат̣ила̄бхена а̄рамман̣ато пӣти пат̣исам̣видита̄ хоти а̄рамман̣асса пат̣исам̣видитатта̄. катхам̣ асаммохато (пӣти пат̣исам̣видита̄ хоти)? саппӣтике две джха̄не сама̄паджджитва̄ вут̣т̣ха̄йа джха̄насампайуттам̣ пӣтим̣ кхайато вайато саммасати, тасса випассана̄ккхан̣е лаккхан̣апат̣иведха̄ асаммохато пӣти пат̣исам̣видита̄ хоти. вуттампи четам̣ пат̣исамбхида̄йам̣ ‘дӣгхам̣ асса̄савасена читтасса екаггатам̣ авиккхепам̣ паджа̄нато сати упат̣т̣хита̄ хоти, та̄йа сатийа̄, тена н̃а̄н̣ена са̄ пӣти пат̣исам̣видита̄ хотӣ’ти. етенева найена авасесапада̄нипи аттхато ведитабба̄нӣ’’ти.
ити йатхева джха̄напат̣ила̄бхена а̄рамман̣ато пӣтисукхачиттасан̇кха̄ра̄ пат̣исам̣видита̄ хонти, евам̣ имина̄пи джха̄насампайуттена ведана̄сан̇кха̄таманасика̄рапат̣ила̄бхена а̄рамман̣ато ведана̄ пат̣исам̣видита̄ хоти. тасма̄ сувуттаметам̣ хоти ‘‘ведана̄су ведана̄нупассӣ тасмим̣ самайе бхиккху вихаратӣ’’ти.
на̄хам̣, бхиккхаве, мут̣т̣хассатисса асампаджа̄насса̄ти еттха айамадхиппа̄йо – йасма̄ читтапат̣исам̣ведӣ ассасисса̄мӣтиа̄дина̄ найена паватто бхиккху кин̃ча̄пи асса̄сапасса̄санимиттам̣ а̄рамман̣ам̣ кароти, тасса пана читтасса а̄рамман̣е сатин̃ча сампаджан̃н̃ан̃ча упат̣т̣хапетва̄ паваттанато читте читта̄нупассӣйева на̄меса хоти. на хи мут̣т̣хассатисса асампаджа̄насса а̄на̄па̄нассатибха̄вана̄ аттхи. тасма̄ а̄рамман̣ато читтапат̣исам̣видита̄дивасена читте читта̄нупассӣ тасмим̣ самайе бхиккху вихаратӣти. со йам̣ там̣ абхиджджха̄доманасса̄нам̣ паха̄нам̣, там̣ пан̃н̃а̄йа дисва̄ са̄дхукам̣ аджджхупеккхита̄ хотӣти еттха абхиджджха̄йа ка̄маччханданӣваран̣ам̣, доманассавасена бйа̄па̄данӣваран̣ам̣ дасситам̣. идан̃хи чатуккам̣ випассана̄васенева вуттам̣, дхамма̄нупассана̄ ча нӣваран̣апабба̄дивасена чхаббидха̄ хоти, тасса̄ нӣваран̣апаббам̣ а̄ди, тассапи идам̣ нӣваран̣адвайам̣ а̄ди, ити дхамма̄нупассана̄йа а̄дим̣ дассетум̣ ‘‘абхиджджха̄доманасса̄на’’нти а̄ха. паха̄нанти аничча̄нупассана̄йа ниччасан̃н̃ам̣ паджахатӣти евам̣ паха̄накаран̃а̄н̣ам̣ адхиппетам̣. там̣ пан̃н̃а̄йа дисва̄ти там̣ аниччавира̄ганиродхапат̣иниссагга̄н̃а̄н̣асан̇кха̄там̣ паха̄нан̃а̄н̣ам̣ апара̄йа випассана̄пан̃н̃а̄йа, тампи апара̄йа̄ти евам̣ випассана̄парампарам̣ дассети. аджджхупеккхита̄ хотӣти йан̃ча саматхапат̣ипаннам̣ аджджхупеккхати, йан̃ча екато упат̣т̣ха̄нам̣ аджджхупеккхатӣти двидха̄ аджджхупеккхати на̄ма. таттха сахаджа̄та̄нампи аджджхупеккхана̄ хоти а̄рамман̣ассапи аджджхупеккхана̄, идха а̄рамман̣ааджджхупеккхана̄ адхиппета̄. тасма̄тиха, бхиккхавети йасма̄ аничча̄нупассӣ ассасисса̄мӣтиа̄дина̄ найена паватто на кевалам̣ нӣваран̣а̄дидхамме, абхиджджха̄доманассасӣсена пана вутта̄нам̣ дхамма̄нам̣ паха̄нан̃а̄н̣ампи пан̃н̃а̄йа дисва̄ аджджхупеккхита̄ хоти, тасма̄ ‘‘дхаммесу дхамма̄нупассӣ тасмим̣ самайе бхиккху вихаратӣ’’ти ведитаббо.
150. павичинатӣти аничча̄дивасена павичинати. итарам̣ пададвайам̣ етассева вевачанам̣. нира̄миса̄ти никкилеса̄. пассамбхатӣти ка̄йикачетасикадаратхапат̣иппассаддхийа̄ ка̄йопи читтампи пассамбхати. сама̄дхийатӣти самма̄ т̣хапийати, аппана̄паттам̣ вийа хоти. аджджхупеккхита̄ хотӣти сахаджа̄тааджджхупеккхана̄йа аджджхупеккхита̄ хоти.
евам̣ чуддасавидхена ка̄йапаригга̄хакасса бхиккхуно тасмим̣ ка̄йе сати сатисамбоджджхан̇го, сатийа̄ сампайуттам̣ н̃а̄н̣ам̣ дхаммавичайасамбоджджхан̇го, там̣сампайуттамева ка̄йикачетасикавӣрийам̣ вӣрийасамбоджджхан̇го, пӣти, пассаддхи, читтекаггата̄ сама̄дхисамбоджджхан̇го, имесам̣ чханнам̣ самбоджджхан̇га̄нам̣ аносакканаанативаттанасан̇кха̄то маджджхатта̄ка̄ро упеккха̄самбоджджхан̇го. йатхева хи самаппаваттесу ассесу са̄ратхино ‘‘айам̣ олӣйатӣ’’ти туданам̣ ва̄, ‘‘айам̣ атидха̄ватӣ’’ти а̄кад̣д̣ханам̣ ва̄ наттхи, кевалам̣ евам̣ пассама̄насса т̣хита̄ка̄рова хоти, евамева имесам̣ чханнам̣ самбоджджхан̇га̄нам̣ аносакканаанативаттанасан̇кха̄то маджджхатта̄ка̄ро упеккха̄самбоджджхан̇го на̄ма хоти. етта̄вата̄ ким̣ катхитам̣? екачиттаккхан̣ика̄ на̄на̄расалаккхан̣а̄ випассана̄самбоджджхан̇га̄ на̄ма катхита̄.
152. вивеканисситантиа̄дӣни вуттаттха̄нева. еттха пана а̄на̄па̄напаригга̄хика̄ сати локийа̄ хоти, локийа̄ а̄на̄па̄на̄ локийасатипат̣т̣ха̄нам̣ парипӯренти, локийа̄ сатипат̣т̣ха̄на̄ локуттарабоджджхан̇ге парипӯренти, локуттара̄ боджджхан̇га̄ виджджа̄вимуттипхаланибба̄нам̣ парипӯренти. ити локийасса а̄гатат̣т̣ха̄не локийам̣ катхитам̣, локуттарасса а̄гатат̣т̣ха̄не локуттарам̣ катхитанти. тхеро пана̄ха ‘‘ан̃н̃аттха евам̣ хоти, имасмим̣ пана сутте локуттарам̣ упари а̄гатам̣, локийа̄ а̄на̄па̄на̄ локийасатипат̣т̣ха̄не парипӯренти, локийа̄ сатипат̣т̣ха̄на̄ локийе боджджхан̇ге парипӯренти, локийа̄ боджджхан̇га̄ локуттарам̣ виджджа̄вимуттипхаланибба̄нам̣ парипӯренти, виджджа̄вимуттипадена хи идха виджджа̄вимуттипхаланибба̄нам̣ адхиппета’’нти.
папан̃часӯданийа̄ маджджхиманика̄йат̣т̣хакатха̄йа
а̄на̄па̄нассатисуттаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.