2. чхаббисодханасуттаван̣н̣ана̄

98. евам̣ ме сутанти чхаббисодханасуттам̣. таттха кхӣн̣а̄ джа̄тӣтиа̄дӣсу екена̄пи падена ан̃н̃а̄ бйа̄ката̄ва хоти, двӣхипи. идха пана чатӯхи падехи ан̃н̃абйа̄каран̣ам̣ а̄гатам̣. дит̣т̣хе дит̣т̣хава̄дита̄тиа̄дӣсу йа̄йа четана̄йа дит̣т̣хе дит̣т̣хам̣ мети вадати, са̄ дит̣т̣хе дит̣т̣хава̄дита̄ на̄ма. сесападесупи есева найо. айаманудхаммоти айам̣ сабха̄во. абхинандитаббанти на кевалам̣ абхинандитаббам̣, париниббутасса панасса саббопи кхӣн̣а̄савасса сакка̄ро ка̄таббо. уттарим̣ пан̃хоти саче панасса веййа̄каран̣ена асантут̣т̣ха̄ хотха, уттаримпи айам̣ пан̃хо пуччхитабботи дассети. ито паресупи тӣсу ва̄ресу айамева найо.

99. абаланти дуббалам̣. вира̄гунанти вигаччханасабха̄вам̣. анасса̄сиканти асса̄савирахитам̣. упа̄йӯпа̄да̄на̄ти тан̣ха̄дит̣т̣хӣнаметам̣ адхивачанам̣. тан̣ха̄дит̣т̣хийо хи тебхӯмакадхамме упентӣти упа̄йа̄, упа̄дийантӣти упа̄да̄на̄. четасо адит̣т̣ха̄на̄бхинивеса̄нусайа̄типи та̄сам̣йева на̄мам̣. читтан̃хи тан̣ха̄дит̣т̣хӣхи сакка̄йадхаммесу тит̣т̣хати адхитит̣т̣хатӣти тан̣ха̄дит̣т̣хийо четасо адхит̣т̣ха̄на̄, та̄хи там̣ абхинивисатӣти абхинивеса̄, та̄хийева там̣ анусетӣти анусайа̄ти вуччанти. кхайа̄ вира̄га̄тиа̄дӣсу кхайена вира̄гена̄ти аттхо. сабба̄ни чета̄ни ан̃н̃аман̃н̃авевачана̄нева.

100. патхавӣдха̄тӯти патит̣т̣ха̄надха̄ту. а̄подха̄тӯти а̄бандханадха̄ту. теджодха̄тӯти парипа̄чанадха̄ту. ва̄йодха̄тӯти виттхамбханадха̄ту. а̄ка̄садха̄тӯти асампхут̣т̣хадха̄ту. вин̃н̃а̄н̣адха̄тӯти виджа̄нанадха̄ту. на анаттато упагаччхинти ахам̣ атта̄ти аттакот̣т̣ха̄сена на упагамим̣. на ча патхавӣдха̄тунисситанти патхавӣдха̄туниссита̄ сесадха̄туйо ча упа̄да̄рӯпан̃ча арӯпаккхандха̄ ча. тепи хи нисситаваттхурӯпа̄нам̣ патхавӣдха̄тунисситатта̄ екена парийа̄йена патхавӣдха̄туниссита̄ва. тасма̄ ‘‘на ча патхавӣдха̄туниссита’’нти ваданто сесарӯпа̄рӯпадхаммепи аттато на упагаччхинти вадати. а̄ка̄садха̄тунисситападе пана авиниббхогавасена саббампи бхӯтупа̄да̄рӯпам̣ а̄ка̄садха̄тунисситам̣ на̄ма, татха̄ там̣нисситарӯпаваттхука̄ арӯпаккхандха̄. евам̣ идха̄пи рӯпа̄рӯпам̣ гахитамева хоти. вин̃н̃а̄н̣адха̄тунисситападе пана сахаджа̄та̄ тайо кхандха̄ читтасамут̣т̣ха̄нарӯпан̃ча вин̃н̃а̄н̣адха̄тунисситанти рӯпа̄рӯпам̣ гахитамева хоти.

101. рӯпе чаккхувин̃н̃а̄н̣е чаккхувин̃н̃а̄н̣авин̃н̃а̄таббесу дхаммесӯти еттха йам̣ атӣте чаккхудва̄расса а̄па̄тхам̣ а̄гантва̄ нируддхам̣, йан̃ча ана̄гате а̄па̄тхам̣ а̄гантва̄ нируджджхиссати, йампи етарахи а̄гантва̄ нируддхам̣, там̣ саббам̣ рӯпам̣ на̄ма. йам̣ пана атӣтепи а̄па̄тхам̣ ана̄гантва̄ нируддхам̣, ана̄гатепи ана̄гантва̄ нируджджхиссати, етарахипи ана̄гантва̄ нируддхам̣, там̣ чаккхувин̃н̃а̄н̣авин̃н̃а̄таббадхаммесу сан̇гахитанти вутте типит̣акачӯл̣а̄бхайаттхеро а̄ха – ‘‘имасмим̣ т̣ха̄не двидха̄ каротха, упари чхандова̄ре кинти кариссатха, найидам̣ лаббхатӣ’’ти. тасма̄ тӣсу ка̄лесу а̄па̄тхам̣ а̄гатам̣ ва̄ ана̄гатам̣ ва̄ саббампи там̣ рӯпамева, чаккхувин̃н̃а̄н̣асампайутта̄ пана тайо кхандха̄ чаккхувин̃н̃а̄н̣авин̃н̃а̄таббадхамма̄ти ведитабба̄. айан̃хеттха аттхо ‘‘чаккхувин̃н̃а̄н̣ена саддхим̣ вин̃н̃а̄таббесу дхаммесӯ’’ти. чхандоти тан̣ха̄чхандо. ра̄готи свева раджджанавасена ра̄го. нандӣти свева абхинанданавасена нандӣ. тан̣ха̄ти свева тан̣ха̄йанавасена тан̣ха̄. сесадва̄ресупи есева найо.

102. ахан̇ка̄рамаман̇ка̄рама̄на̄нусайа̄ти еттха ахан̇ка̄ро ма̄но, маман̇ка̄ро тан̣ха̄, свева ма̄на̄нусайо. а̄сава̄нам̣ кхайан̃а̄н̣а̄йа̄ти идам̣ пуббенива̄сам̣ диббачаккхун̃ча аватва̄ касма̄ вуттам̣? бхиккхӯ локийадхаммам̣ на пуччханти, локуттарамева пуччханти, тасма̄ пуччхитапан̃хам̣йева катхенто евама̄ха. екависсаджджитасуттам̣ на̄метам̣, чхаббисодханантиписса на̄мам̣. еттха хи чатта̄ро воха̄ра̄ пан̃ча кхандха̄ чха дха̄туйо чха аджджхаттикаба̄хира̄ни а̄йатана̄ни аттано савин̃н̃а̄н̣акака̄йо паресам̣ савин̃н̃а̄н̣акака̄йоти име чха кот̣т̣ха̄са̄ висуддха̄, тасма̄ ‘‘чхаббисодханийа’’нти вуттам̣. парасамуддава̄ситтхера̄ пана аттано ча парасса ча вин̃н̃а̄н̣акака̄йам̣ екамева катва̄ чатӯхи а̄ха̄рехи саддхинти чха кот̣т̣ха̄се ваданти.

име пана чха кот̣т̣ха̄са̄ ‘‘ким̣ те адхигатам̣, кинти те адхигатам̣, када̄ те адхигатам̣, каттха те адхигатам̣, катаме те килеса̄ пахӣна̄, катамесам̣ твам̣ дхамма̄нам̣ ла̄бхӣ’’ти (па̄ра̄. 198) евам̣ винайаниддесапарийа̄йена содхетабба̄.

еттха хи ким̣ те адхигатанти адхигамапуччха̄, джха̄навимоккха̄дӣсу сота̄паттимагга̄дӣсу ва̄ ким̣ тайа̄ адхигатам̣. кинти те адхигатанти упа̄йапуччха̄. айан̃хи еттха̄дхиппа̄йо – ким̣ тайа̄ аниччалаккхан̣ам̣ дхурам̣ катва̄ адхигатам̣, дуккха̄натталаккхан̣есу ан̃н̃атарам̣ ва̄, ким̣ ва̄ сама̄дхивасена абхинивиситва̄, уда̄ху випассана̄васена, татха̄ ким̣ рӯпе абхинивиситва̄, уда̄ху арӯпе, ким̣ ва̄ аджджхаттам̣ абхинивиситва̄, уда̄ху бахиддха̄ти. када̄ те адхигатанти ка̄лапуччха̄, пуббан̣хамаджджханхика̄дӣсу катарасмим̣ ка̄лети вуттам̣ хоти.

каттха те адхигатанти ока̄сапуччха̄, кисмим̣ ока̄се, ким̣ раттит̣т̣ха̄не дива̄т̣т̣ха̄не руккхамӯле ман̣д̣апе катарасмим̣ ва̄ виха̄рети вуттам̣ хоти. катаме те килеса̄ пахӣна̄ти пахӣнакилесе пуччхати, катарамаггаваджджха̄ тава килеса̄ пахӣна̄ти вуттам̣ хоти.

катамесам̣ твам̣ дхамма̄нам̣ ла̄бхӣти пат̣иладдхадхаммапуччха̄, пат̣хамамагга̄дӣсу катамесам̣ твам̣ дхамма̄нам̣ ла̄бхӣти вуттам̣ хоти.

тасма̄ ида̄ни чепи кочи бхиккху уттаримануссадхамма̄дхигамам̣ бйа̄кареййа, на со етта̄вата̄ва сакка̄таббо. имесу пана чхасу т̣ха̄несу содханаттхам̣ ваттаббо ‘‘ким̣ те адхигатам̣, ким̣ джха̄нам̣ уда̄ху вимоккха̄дӣсу ан̃н̃атара’’нти? йо хи йена адхигато дхаммо, со тасса па̄кат̣о хоти. саче ‘‘идам̣ на̄ма ме адхигата’’нти вадати, тато ‘‘кинти те адхигата’’нти пуччхитаббо. аниччалаккхан̣а̄дӣсу ким̣ дхурам̣ катва̄, ат̣т̣хатим̣са̄йа ва̄ а̄рамман̣есу рӯпа̄рӯпааджджхаттабахиддха̄дибхедесу ва̄ дхаммесу кена мукхена абхинивиситва̄ти? йо хи йасса̄бхинивесо, со тасса па̄кат̣о хоти.

саче пана ‘‘айам̣ на̄ма ме абхинивесо, евам̣ майа̄ адхигата’’нти вадати, тато ‘‘када̄ те адхигата’’нти пуччхитаббо, ‘‘ким̣ пуббан̣хе, уда̄ху маджджханхика̄дӣсу ан̃н̃атарасмим̣ ка̄ле’’ти? саббесан̃хи аттана̄ адхигатака̄ло па̄кат̣о хоти. саче ‘‘амукасмим̣ на̄ма ме ка̄ле адхигата’’нти вадати, тато ‘‘каттха те адхигата’’нти пуччхитаббо, ‘‘ким̣ дива̄т̣т̣ха̄не, уда̄ху раттит̣т̣ха̄на̄дӣсу ан̃н̃атарасмим̣ ока̄се’’ти? саббесан̃хи аттана̄ адхигатока̄со па̄кат̣о хоти. саче ‘‘амукасмим̣ на̄ма ме ока̄се адхигата’’нти вадати, тато ‘‘катаме те килеса̄ пахӣна̄’’ти пуччхитаббо, ‘‘ким̣ пат̣хамамаггаваджджха̄, уда̄ху дутийа̄димаггаваджджха̄’’ти? саббесан̃хи аттана̄ адхигатамаггена пахӣнакилеса̄ па̄кат̣а̄ хонти.

саче ‘‘име на̄ма ме килеса̄ пахӣна̄’’ти вадати, тато ‘‘катамесам̣ твам̣ дхамма̄нам̣ ла̄бхӣ’’ти пуччхитаббо, ‘‘ким̣ сота̄паттимаггасса, уда̄ху сакада̄га̄мимагга̄дӣсу ан̃н̃атарасса̄’’ти? саббесан̃хи аттана̄ адхигатадхаммо па̄кат̣о хоти. саче ‘‘имесам̣ на̄ма̄хам̣ дхамма̄нам̣ ла̄бхӣ’’ти вадати, етта̄вата̄писса вачанам̣ на саддха̄таббам̣. бахуссута̄ хи уггахапарипуччха̄кусала̄ бхиккхӯ има̄ни чха т̣ха̄на̄ни содхетум̣ сакконти. имасса бхиккхуно а̄гаманапат̣ипада̄ содхетабба̄, йади а̄гаманапат̣ипада̄ на суджджхати, ‘‘има̄йа пат̣ипада̄йа локуттарадхамма̄ на̄ма на лаббхантӣ’’ти апанетаббо.

йади панасса а̄гаманапат̣ипада̄ суджджхати, ‘‘дӣгхараттам̣ тӣсу сиккха̄су аппаматто джа̄гарийамануйутто чатӯсу паччайесу алагго а̄ка̄се па̄н̣исамена четаса̄ вихаратӣ’’ти пан̃н̃а̄йати, тасса бхиккхуно бйа̄каран̣ам̣ пат̣ипада̄йа саддхим̣ сам̣сандати самети. ‘‘сеййатха̄пи на̄ма ган̇годакам̣ йамунодакена саддхим̣ сам̣сандати самети, евамева супан̃н̃атта̄ тена бхагавата̄ са̄вака̄нам̣ нибба̄нага̄минӣ пат̣ипада̄ сам̣сандати самети нибба̄нан̃ча пат̣ипада̄ ча̄’’ти (дӣ. ни. 2.296) вуттасадисам̣ хоти.

апича кхо еттакена̄пи сакка̄ро на ка̄таббо. касма̄? екаччасса хи путхуджджанасса̄пи сато кхӣн̣а̄савапат̣ипаттисадиса̄ пат̣ипада̄ хоти. тасма̄ со бхиккху техи техи упа̄йехи утта̄сетаббо. кхӣн̣а̄савасса на̄ма асанийа̄пи маттхаке патама̄на̄йа бхайам̣ ва̄ чхамбхитаттам̣ ва̄ ломахам̣со ва̄ на хоти, путхуджджанасса аппаматтакена̄пи хоти.

татрима̄ни ваттхӯни – дӣгхабха̄н̣акаабхайаттхеро кира екам̣ пин̣д̣апа̄тикам̣ париггахетум̣ асакконто дахарасса сан̃н̃ам̣ ада̄си. со там̣ нха̄йама̄нам̣ калйа̄н̣ӣнадӣмукхадва̄ре нимуджджитва̄ па̄де аггахеси. пин̣д̣апа̄тико кумбхӣлоти сан̃н̃а̄йа маха̄саддамака̄си, тада̄ нам̣ путхуджджаноти сан̃джа̄ним̣су. чандамукхатиссара̄джака̄ле пана маха̄виха̄ре сан̇гхаттхеро кхӣн̣а̄саво дуббалачаккхуко виха̄рейева аччхи. ра̄джа̄ тхерам̣ паригган̣хисса̄мӣти бхиккхӯсу бхиккха̄ча̄рам̣ гатесу аппасаддо упасан̇камитва̄ саппо вийа па̄де аггахеси. тхеро сила̄тхамбхо вийа ниччало хутва̄ ко еттха̄ти а̄ха? ахам̣, бханте, тиссоти. сугандхам̣ ва̄йаси но тисса̄ти? евам̣ кхӣн̣а̄савасса бхайам̣ на̄ма наттхӣти.

екаччо пана путхуджджанопи атисӯро хоти ниббхайо. со ран̃джанӣйена а̄рамман̣ена паригган̣хитаббо. васабхара̄джа̄пи хи екам̣ тхерам̣ паригган̣хама̄но гхаре нисӣда̄петва̄ тасса сантике бадараса̄л̣авам̣ маддама̄но нисӣди. маха̄тхерасса кхел̣о чали, тато тхерасса путхуджджанабха̄во а̄вибхӯто. кхӣн̣а̄савасса хи расатан̣ха̄ на̄ма суппахӣна̄, диббесупи расесу никанти на̄ма на хоти. тасма̄ имехи упа̄йехи париггахетва̄ сачасса бхайам̣ ва̄ чхамбхитаттам̣ ва̄ ломахам̣со ва̄ расатан̣ха̄ ва̄ уппаджджати, на твам̣ араха̄ти апанетаббо. саче пана абхӣрӯ аччхамбхӣ анутра̄сӣ хутва̄ сӣхо вийа нисӣдати, дибба̄рамман̣епи никантим̣ на джанети. айам̣ бхиккху сампаннавеййа̄каран̣о саманта̄ ра̄джара̄джамаха̄матта̄дӣхи песитам̣ сакка̄рам̣ арахатӣти.

папан̃часӯданийа̄ маджджхиманика̄йат̣т̣хакатха̄йа

чхаббисодханасуттаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.