1. девадахасуттаван̣н̣ана̄
1. евам̣ ме сутанти девадахасуттам̣. таттха девадахам̣ на̄ма̄ти дева̄ вуччанти ра̄джа̄но, таттха ча сакйара̄джӯнам̣ ман̇галапоккхаран̣ӣ ахоси па̄са̄дика̄ а̄раккхасампанна̄, са̄ дева̄нам̣ дахатта̄ ‘‘девадаха’’нти пан̃н̃а̄йиттха. тадупа̄да̄йа сопи нигамо девадахантвева сан̇кхам̣ гато. бхагава̄ там̣ нигамам̣ нисса̄йа лумбиниване вихарати. саббам̣ там̣ пуббекатахетӯти пуббе катакаммапаччайа̄. имина̄ каммаведанан̃ча кирийаведанан̃ча пат̣иккхипитва̄ екам̣ випа̄каведанамева сампат̣иччхантӣти дассети. евам̣ ва̄дино, бхиккхаве, ниган̣т̣ха̄ти имина̄ пуббе анийаметва̄ вуттам̣ нийаметва̄ дассети.
ахувамхева майанти идам̣ бхагава̄ тесам̣ аджа̄нанабха̄вам̣ джа̄нантова кевалам̣ калиса̄санам̣ а̄ропетука̄мо пуччхати. йе хи ‘‘майам̣ ахувамха̄’’типи на джа̄нанти, те катхам̣ каммасса катабха̄вам̣ ва̄ акатабха̄вам̣ ва̄ джа̄ниссанти. уттарипуччха̄йапи есева найо.
2. евам̣ сантети чӯл̣адуккхаккхандхе (ма. ни. 1.179-180) маха̄ниган̣т̣хасса вачане сачче сантети аттхо, идха пана еттакасса т̣ха̄насса тумха̄кам̣ аджа̄нанабха̄ве сантети аттхо. на калланти на йуттам̣.
3. га̄л̣хӯпалепанена̄ти бахалӯпалепанена, пунаппунам̣ висаран̃джитена, на пана кхалийа̄ литтена вийа. есанийа̄ти есанисала̄ка̄йа антамасо нантакават̣т̣ийа̄пи. есеййа̄ти гамбхӣрам̣ ва̄ утта̄нам̣ ва̄ти вӣмам̣сеййа. агадан̇га̄ранти джха̄махарӣтакасса ва̄ а̄малакасса ва̄ чун̣н̣ам̣. одахеййа̄ти паккхипеййа. ароготиа̄ди ма̄ган̣д̣ийасутте (ма. ни. 2.213) вуттамева.
евамева кхоти еттха идам̣ опаммасам̣санданам̣, саллена виддхасса хи виддхака̄ле ведана̄йа па̄кат̣ака̄ло вийа имесам̣ ‘‘майам̣ пуббе ахувамха̄ ва̄ но ва̄, па̄пакаммам̣ акарамха̄ ва̄ но ва̄, еварӯпам̣ ва̄ па̄пам̣ карамха̄’’ти джа̄нанака̄ло сийа̄. ван̣амукхасса парикантана̄дӣсу чатӯсу ка̄лесу ведана̄йа па̄кат̣ака̄ло вийа ‘‘еттакам̣ ва̄ но дуккхам̣ ниджджин̣н̣ам̣, еттаке ва̄ ниджджин̣н̣е саббамева дуккхам̣ ниджджин̣н̣ам̣ бхависсати, суддханте патит̣т̣хита̄ на̄ма бхависса̄ма̄’’ти джа̄нанака̄ло сийа̄. апарабха̄ге пха̄субха̄ваджа̄нанака̄ло вийа дит̣т̣хева дхамме акусала̄нам̣ дхамма̄нам̣ паха̄на̄йа кусала̄нам̣ дхамма̄нам̣ упасампада̄йа джа̄нанака̄ло сийа̄. еваметтха ека̄йа упама̄йа тайо аттха̄, чатӯхи упама̄хи еко аттхо паридӣпито.
4. име пана тато екампи на джа̄нанти, вираджджхитва̄ гате салле авиддхова ‘‘виддхоси майа̄’’ти паччаттхикасса вачанаппама̄н̣енева ‘‘виддхосмӣ’’ти сан̃н̃ам̣ уппа̄детва̄ дуккхаппаттапурисо вийа кевалам̣ маха̄ниган̣т̣хасса вачанаппама̄н̣ена саббаметам̣ саддаханта̄ евам̣ саллопама̄йа бхагавата̄ ниггахита̄ пачча̄харитум̣ асакконта̄ йатха̄ на̄ма дуббало сунакхо мигам̣ ут̣т̣ха̄петва̄ са̄микасса абхимукхам̣ каритва̄ аттана̄ осаккати, евам̣ маха̄ниган̣т̣хасса маттхаке ва̄дам̣ паккхипанта̄ ниган̣т̣хо, а̄вусотиа̄дӣма̄хам̣су.
5. атха не бхагава̄ са̄чарийаке нигган̣ханто пан̃ча кхо иметиа̄дима̄ха. татра̄йасманта̄нанти тесу пан̃часу дхаммесу а̄йасманта̄нам̣. ка̄ атӣтам̣се саттхари саддха̄ти атӣтам̣сава̄димхи саттхари ка̄ саддха̄. йа̄ атӣтава̄дам̣ саддаханта̄нам̣ тумха̄кам̣ маха̄ниган̣т̣хасса саддха̄, са̄ катама̄? ким̣ бхӯтаттха̄ абхӯтаттха̄, бхӯтавипа̄ка̄ абхӯтавипа̄ка̄ти пуччхати. сесападесупи есева найо. сахадхаммиканти сахетукам̣ сака̄ран̣ам̣. ва̄дапат̣иха̄ранти пачча̄гаманакава̄дам̣. етта̄вата̄ тесам̣ ‘‘апанетха саддхам̣, саббадуббала̄ еса̄’’ти саддха̄чхедакава̄дам̣ на̄ма дассети.
6. авиджджа̄ ан̃н̃а̄н̣а̄ти авиджджа̄йа ан̃н̃а̄н̣ена. саммоха̄ти саммохена. випаччетха̄ти випарӣтато саддахатха, випалла̄сагга̄хам̣ ва̄ ган̣хатха̄ти аттхо.
7. дит̣т̣хадхаммаведанӣйанти имасмим̣йева аттабха̄ве випа̄када̄йакам̣. упаккамена̄ти пайогена. падха̄нена̄ти вӣрийена. сампара̄йаведанӣйанти дутийе ва̄ татийе ва̄ аттабха̄ве випа̄када̄йакам̣. сукхаведанӣйанти ит̣т̣ха̄рамман̣авипа̄када̄йакам̣ кусалакаммам̣. випарӣтам̣ дуккхаведанӣйам̣. парипаккаведанӣйанти парипакке ниппханне аттабха̄ве веданӣйам̣, дит̣т̣хадхаммаведанӣйассеветам̣ адхивачанам̣. апарипаккаведанӣйанти апарипакке аттабха̄ве веданӣйам̣, сампара̄йаведанӣйассеветам̣ адхивачанам̣. евам̣ сантепи айаметтха висесо – йам̣ пат̣хамавайе катам̣ пат̣хамавайе ва̄ маджджхимавайе ва̄ паччхимавайе ва̄ випа̄кам̣ дети, маджджхимавайе катам̣ маджджхимавайе ва̄ паччхимавайе ва̄ випа̄кам̣ дети, паччхимавайе катам̣ таттхева випа̄кам̣ дети, там̣ дит̣т̣хадхаммаведанӣйам̣ на̄ма. йам̣ пана саттадивасаббхантаре випа̄кам̣ дети, там̣ парипаккаведанӣйам̣ на̄ма. там̣ кусалампи хоти акусалампи.
татрима̄ни ваттхӯни – пун̣н̣о на̄ма кира дуггатамануссо ра̄джагахе суманасет̣т̣хим̣ нисса̄йа васати. таменам̣ екадивасам̣ нагарамхи наккхатте сан̇гхут̣т̣хе сет̣т̣хи а̄ха – ‘‘саче аджджа касиссаси, две ча гон̣е нан̇галан̃ча лабхиссаси. ким̣ наккхаттам̣ кӣл̣иссаси, касиссасӣ’’ти. ким̣ ме наккхаттена, касисса̄мӣти? тена хи йе гон̣е иччхаси, те гахетва̄ каса̄хӣти. со каситум̣ гато. там̣ дивасам̣ са̄рипуттаттхеро ниродха̄ вут̣т̣ха̄йа ‘‘касса сан̇гахам̣ каромӣ’’ти? а̄ваджджанто пун̣н̣ам̣ дисва̄ паттачӣварам̣ а̄да̄йа тасса касанат̣т̣ха̄нам̣ гато. пун̣н̣о касим̣ т̣хапетва̄ тхерасса дантакат̣т̣хам̣ датва̄ мукходакам̣ ада̄си. тхеро сарӣрам̣ пат̣иджаггитва̄ каммантасса авидӯре нисӣди бхатта̄бхиха̄рам̣ олокенто. атхасса бхарийам̣ бхаттам̣ а̄харантим̣ дисва̄ антара̄маггейева атта̄нам̣ дассеси.
са̄ са̄микасса а̄хат̣абхаттам̣ тхерасса патте паккхипитва̄ пуна гантва̄ ан̃н̃ам̣ бхаттам̣ сампа̄детва̄ дива̄ агама̄си. пун̣н̣о екава̄рам̣ каситва̄ нисӣди. са̄пи бхаттам̣ гахетва̄ а̄гаччхантӣ а̄ха – ‘‘са̄ми па̄това те бхаттам̣ а̄харийиттха, антара̄магге пана са̄рипуттаттхерам̣ дисва̄ там̣ тасса датва̄ ан̃н̃ам̣ пачитва̄ а̄харантийа̄ ме уссӯро джа̄то, ма̄ куджджхи са̄мӣ’’ти. бхаддакам̣ те бхадде катам̣, майа̄ тхерасса па̄това дантакат̣т̣хан̃ча мукходакан̃ча диннам̣, амха̄кам̣йева̄нена пин̣д̣апа̄топи парибхутто, аджджа тхерена катасаман̣адхаммасса майам̣ бха̄гино джа̄та̄ти читтам̣ паса̄деси. екава̄рам̣ каситат̣т̣ха̄нам̣ суван̣н̣амева ахоси. со бхун̃джитва̄ каситат̣т̣ха̄нам̣ олокенто виджджотама̄нам̣ дисва̄ ут̣т̣ха̄йа йат̣т̣хийа̄ пахаритва̄ раттасуван̣н̣абха̄вам̣ джа̄нитва̄ ‘‘ран̃н̃о акатхетва̄ парибхун̃джитум̣ на сакка̄’’ти гантва̄ ран̃н̃о а̄рочеси. ра̄джа̄ там̣ саббам̣ сакат̣ехи а̄хара̄петва̄ ра̄джан̇ган̣е ра̄сим̣ ка̄ретва̄ ‘‘кассимасмим̣ нагаре еттакам̣ суван̣н̣ам̣ аттхӣ’’ти пуччхи. кассачи наттхӣти ча вутте сет̣т̣хит̣т̣ха̄намасса ада̄си. со пун̣н̣асет̣т̣хи на̄ма джа̄то.
апарампи ваттху – тасмим̣йева ра̄джагахе ка̄л̣авел̣ийо на̄ма дуггато аттхи. тасса бхарийа̄ пан̣н̣амбилайа̄гум̣ пачи. маха̄кассапаттхеро ниродха̄ вут̣т̣ха̄йа ‘‘касса сан̇гахам̣ каромӣ’’ти а̄ваджджанто там̣ дисва̄ гантва̄ гехадва̄ре ат̣т̣ха̄си. са̄ паттам̣ гахетва̄ саббам̣ таттха паккхипитва̄ тхерасса ада̄си, тхеро виха̄рам̣ гантва̄ саттху упана̄меси. саттха̄ аттано йа̄панаматтам̣ ган̣хи, сесам̣ пан̃чаннам̣ бхиккхусата̄нам̣ пахоси. ка̄л̣авал̣ийопи там̣ т̣ха̄нам̣ патто чӯл̣акам̣ лабхи. маха̄кассапо саттха̄рам̣ ка̄л̣авал̣ийасса випа̄кам̣ пуччхи. саттха̄ ‘‘ито саттаме дивасе сет̣т̣хиччхаттам̣ лабхиссатӣ’’ти а̄ха. ка̄л̣авал̣ийо там̣ катхам̣ сутва̄ гантва̄ бхарийа̄йа а̄рочеси.
тада̄ ча ра̄джа̄ нагарам̣ анусан̃чаранто бахинагаре джӣвасӯле нисиннам̣ пурисам̣ аддаса. пурисо ра̄джа̄нам̣ дисва̄ учча̄саддам̣ ака̄си ‘‘тумха̄кам̣ ме бхун̃джанабхаттам̣ пахин̣атха дева̄’’ти. ра̄джа̄ ‘‘песесса̄мӣ’’ти ватва̄ са̄йама̄сабхатте упанӣте саритва̄ ‘‘имам̣ харитум̣ саматтхам̣ джа̄на̄тха̄’’ти а̄ха, нагаре сахассабхан̣д̣икам̣ ча̄ресум̣. татийава̄ре ка̄л̣авал̣ийасса бхарийа̄ аггахеси. атха нам̣ ран̃н̃о дассесум̣, са̄ пурисавесам̣ гахетва̄ пан̃ча̄вудхасаннаддха̄ бхаттапа̄тим̣ гахетва̄ нагара̄ никкхами. бахинагаре та̄ле адхиваттхо дӣгхата̄ло на̄ма йаккхо там̣ руккхамӯлена гаччхантим̣ дисва̄ ‘‘тит̣т̣ха тит̣т̣ха бхаккхоси ме’’ти а̄ха. на̄хам̣ тава бхаккхо, ра̄джадӯто аханти. каттха гаччхасӣти. джӣвасӯле нисиннасса пурисасса сантиканти. мамапи екам̣ са̄санам̣ харитум̣ саккхиссасӣти. а̄ма саккхисса̄мӣти. ‘‘дӣгхата̄ласса бхарийа̄ суманадевара̄джадхӣта̄ ка̄л̣ӣ путтам̣ виджа̄та̄’’ти а̄рочеййа̄си. имасмим̣ та̄ламӯле сатта нидхикумбхийо аттхи, та̄ твам̣ ган̣хеййа̄сӣти. са̄ ‘‘дӣгхата̄ласса бхарийа̄ суманадевара̄джадхӣта̄ ка̄л̣ӣ путтам̣ виджа̄та̄’’ти уггхосентӣ агама̄си.
суманадево йаккхасама̄гаме нисинно сутва̄ ‘‘еко мануссо амха̄кам̣ пийапаваттим̣ а̄харати, паккосатха на’’нти са̄санам̣ сутва̄ пасанно ‘‘имасса руккхасса париман̣д̣алаччха̄йа̄йа пхаран̣ат̣т̣ха̄не нидхикумбхийо туйхам̣ даммӣ’’ти а̄ха. джӣвасӯле нисиннапурисо бхаттам̣ бхун̃джитва̄ мукхапун̃чханака̄ле иттхипхассоти н̃атва̄ чӯл̣а̄йа д̣ам̣си, са̄ асина̄ аттано чӯл̣ам̣ чхиндитва̄ ран̃н̃о сантикам̣йева гата̄. ра̄джа̄ бхаттабходжитабха̄во катхам̣ джа̄нитабботи? чӯл̣асан̃н̃а̄йа̄ти ватва̄ ран̃н̃о а̄чиккхитва̄ там̣ дханам̣ а̄хара̄песи. ра̄джа̄ ан̃н̃асса еттакам̣ дханам̣ на̄ма аттхӣти. наттхи дева̄ти. ра̄джа̄ тасса̄ патим̣ тасмим̣ нагаре дханасет̣т̣хим̣ ака̄си. маллика̄йапи девийа̄ ваттху катхетаббам̣. има̄ни та̄ва кусалакамме ваттхӯни.
нандама̄н̣авако пана уппалаван̣н̣а̄йа тхерийа̄ виппат̣ипаджджи, тасса ман̃чато ут̣т̣ха̄йа никкхамитва̄ гаччхантасса маха̄патхавӣ бхиджджитва̄ ока̄самада̄си, таттхева маха̄наракам̣ павит̣т̣хо. нандопи гогха̄тако пан̣н̣а̄са васса̄ни гогха̄такакаммам̣ катва̄ екадивасам̣ бходжанака̄ле мам̣сам̣ алабханто екасса джӣвама̄накагон̣асса дживхам̣ чхиндитва̄ ан̇га̄ресу пача̄петва̄ кха̄дитум̣ а̄раддхо. атхасса дживха̄ мӯле чхиджджитва̄ бхаттапа̄тийам̣йева патита̄, со вираванто ка̄лам̣ катва̄ нирайе ниббатти. нандопи йаккхо ан̃н̃ена йаккхена саддхим̣ а̄ка̄сена гаччханто са̄рипуттаттхерам̣ наворопитехи кесехи раттибха̄ге аббхока̄се нисиннам̣ дисва̄ сӣсе пахаритука̄мо итарасса йаккхасса а̄рочетва̄ тена ва̄рийама̄нопи паха̄рам̣ датва̄ д̣айха̄ми д̣айха̄мӣти вираванто тасмим̣йева т̣ха̄не бхӯмим̣ пависитва̄ маха̄нирайе ниббаттоти има̄ни акусалакамме ваттхӯни.
йам̣ пана антамасо маран̣асантикепи катам̣ каммам̣ бхавантаре випа̄кам̣ дети, там̣ саббам̣ сампара̄йаведанӣйам̣ на̄ма. таттха йо апарихӣнасса джха̄насса випа̄ко ниббаттиссати, со идха ниббаттитавипа̄коти вутто. тасса мӯлабхӯтам̣ каммам̣ нева дит̣т̣хадхаммаведанӣйам̣ на сампара̄йаведанӣйанти, на вича̄ритам̣, кин̃ча̄пи на вича̄ритам̣, сампара̄йаведанӣйамева панетанти ведитаббам̣. йо пат̣хамамагга̄дӣнам̣ бхавантаре пхаласама̄паттивипа̄ко, со идха ниббаттитагун̣отвева вутто. кин̃ча̄пи евам̣ вутто, маггакаммам̣ пана парипаккаведанӣйанти ведитаббам̣. маггачетана̄йева хи саббалахум̣ пхалада̄йика̄ анантарапхалатта̄ти.
8. бахуведанӣйанти сан̃н̃а̄бхавӯпагам̣. аппаведанӣйанти асан̃н̃а̄бхавӯпагам̣. саведанӣйанти савипа̄кам̣ каммам̣. аведанӣйанти авипа̄кам̣ каммам̣. евам̣ сантети имесам̣ дит̣т̣хадхаммаведанӣйа̄дӣнам̣ камма̄нам̣ упаккамена сампара̄йаведанӣйа̄ди бха̄вака̄ран̣асса ала̄бхе сати. апхалоти ниппхало нираттхакоти. етта̄вата̄ аниййа̄никаса̄сане пайогасса апхалатам̣ дассетва̄ падха̄наччхедакава̄до на̄ма дасситоти ведитаббо. сахадхаммика̄ ва̄да̄нува̄да̄ти парехи вуттака̄ран̣ена сака̄ран̣а̄ хутва̄ ниган̣т̣ха̄нам̣ ва̄да̄ ча анува̄да̄ ча. га̄райхам̣ т̣ха̄нам̣ а̄гаччхантӣти вин̃н̃ӯхи гарахитаббам̣ ка̄ран̣ам̣ а̄гаччханти. ‘‘ва̄да̄нуппатта̄ га̄райхат̣т̣ха̄на̄’’типи па̄т̣хо. тассаттхо – парехи вуттена ка̄ран̣ена сака̄ран̣а̄ ниган̣т̣ха̄нам̣ ва̄дам̣ ануппатта̄ там̣ ва̄дам̣ сосента̄ мила̄пента̄ дуккат̣акаммака̄ринотиа̄дайо даса га̄райхат̣т̣ха̄на̄ а̄гаччханти.
9. сан̇гатибха̄вахетӯти нийатибха̄вака̄ран̣а̄. па̄пасан̇гатика̄ти па̄панийатино. абхиджа̄тихетӯти чхал̣абхиджа̄тихету.
10. евам̣ ниган̣т̣ха̄нам̣ упаккамасса апхалатам̣ дассетва̄ ида̄ни ниййа̄никаса̄сане упаккамасса вӣрийасса ча сапхалатам̣ дассетум̣ катхан̃ча, бхиккхаветиа̄дима̄ха. таттха анаддхабхӯтанти анадхибхӯтам̣. дуккхена анадхибхӯто на̄ма мануссаттабха̄во вуччати, на там̣ аддхабха̄вети на̄бхибхаватӣти аттхо. тампи на̄наппака̄ра̄йа дуккарака̄рика̄йа пайодженто дуккхена аддхабха̄вети на̄ма. йе пана са̄сане паббаджитва̄ а̄ран̃н̃ака̄ ва̄ хонти руккхамӯлика̄дайо ва̄, те дуккхена на аддхабха̄венти на̄ма. ниййа̄никаса̄санасмин̃хи вӣрийам̣ самма̄ва̄йа̄мо на̄ма хоти.
тхеро пана̄ха – йо иссаракуле ниббатто саттавассико хутва̄ алан̇катаппат̣ийатто питуан̇ке нисинно гхаре бхаттакиччам̣ катва̄ нисиннена бхиккхусан̇гхена анумодана̄йа карийама̄на̄йа тиссо сампаттийо дассетва̄ саччесу пака̄ситесу арахаттам̣ па̄пун̣а̄ти, ма̄та̄питӯхи ва̄ ‘‘паббаджиссаси та̄та̄’’ти вутто ‘‘а̄ма паббаджисса̄мӣ’’ти ватва̄ нха̄петва̄ алан̇каритва̄ виха̄рам̣ нӣто тачапан̃чакам̣ угган̣хитва̄ нисинно кесесу оха̄рийама̄несу кхураггейева арахаттам̣ па̄пун̣а̄ти, навапаббаджито ва̄ пана маносила̄теламаккхитена сӣсена пунадивасе ма̄та̄питӯхи песитам̣ ка̄джабхаттам̣ бхун̃джитва̄ виха̄ре нисиннова арахаттам̣ па̄пун̣а̄ти, айам̣ на дуккхена атта̄нам̣ аддхабха̄вети на̄ма. айам̣ пана уккат̣т̣хасакка̄ро. йо да̄сикуччхийам̣ ниббатто антамасо раджатамуддикампи пил̣андхитва̄ горакапийан̇гуматтена̄пи сарӣрам̣ вилимпетва̄ ‘‘пабба̄джетха на’’нти нӣто кхурагге ва̄ пунадивасе ва̄ арахаттам̣ па̄пун̣а̄ти, айампи на анаддхабхӯтам̣ атта̄нам̣ дуккхена аддхабха̄вети на̄ма.
дхаммикам̣ сукхам̣ на̄ма сан̇гхато ва̄ ган̣ато ва̄ уппаннам̣ чатупаччайасукхам̣. анадхимуччхитоти тан̣ха̄муччхана̄йа амуччхито. дхаммикан̃хи сукхам̣ на париччаджа̄мӣти на таттха гедхо ка̄таббо. сан̇гхато хи уппаннам̣ сала̄кабхаттам̣ ва̄ васса̄ва̄сикам̣ ва̄ ‘‘идаматтхам̣ ета’’нти париччхиндитва̄ сан̇гхамаджджхе бхиккхӯнам̣ антаре парибхун̃джанто паттантаре падумам̣ вийа сӣласама̄дхивипассана̄маггапхалехи вад̣д̣хати. имасса̄ти паччуппанна̄нам̣ пан̃чаннам̣ кхандха̄нам̣ мӯлабхӯтасса. дуккханида̄насса̄ти тан̣ха̄йа. са̄ хи пан̃чаккхандхадуккхасса нида̄нам̣. сан̇кха̄рам̣ падахатоти сампайогавӣрийам̣ каронтасса. вира̄го хотӣти маггена вира̄го хоти. идам̣ вуттам̣ хоти ‘‘сан̇кха̄рападха̄нена ме имасса дуккханида̄насса вира̄го хотӣ’’ти евам̣ паджа̄на̄тӣти имина̄ сукха̄пат̣ипада̄ кхиппа̄бхин̃н̃а̄ катхита̄. дутийава̄рена тасса сампайогавӣрийасса маджджхаттата̄ка̄ро катхито. со йасса хи кхва̄сса̄ти еттха айам̣ сан̇кхепаттхо – со пуггало йасса дуккханида̄насса сан̇кха̄рападха̄нена вира̄го хоти, сан̇кха̄рам̣ таттха падахати, маггападха̄нена падахати. йасса пана дуккханида̄насса аджджхупеккхато упеккхам̣ бха̄вентасса вира̄го хоти, упеккхам̣ таттха бха̄вети, маггабха̄вана̄йа бха̄вети. тасса̄ти тасса пуггаласса.
11. пат̣ибаддхачиттоти чхандара̄гена баддхачитто. тиббаччхандоти бахалаччхандо. тибба̄пеккхоти бахалапаттхано. сантит̣т̣хантинти екато тит̣т̣хантим̣. сан̃джаггхантинти маха̄хаситам̣ хасама̄нам̣. сам̣хасантинти ситам̣ курума̄нам̣.
евамева кхо, бхиккхавети еттха идам̣ опаммавибха̄ванам̣ – еко хи пурисо екисса̄ иттхийа̄ са̄ратто гха̄саччха̄данама̄ла̄лан̇ка̄ра̄дӣни датва̄ гхаре ва̄сети. са̄ там̣ атичаритва̄ ан̃н̃ам̣ севати. со ‘‘нӯна ахам̣ асса̄ анурӯпам̣ сакка̄рам̣ на каромӣ’’ти сакка̄рам̣ вад̣д̣хеси. са̄ бхиййосоматта̄йа атичаратийева. со – ‘‘айам̣ саккарийама̄на̄пи атичаратева, гхаре ме васама̄на̄ анаттхампи кареййа, нӣхара̄ми на’’нти парисамаджджхе алам̣вачанӣйам̣ катва̄ ‘‘ма̄ пуна гехам̣ па̄висӣ’’ти виссаджджеси. са̄ кеначи упа̄йена тена саддхим̣ сантхавам̣ ка̄тум̣ асакконтӣ нат̣аначчака̄дӣхи саддхим̣ вичарати. тасса пурисасса там̣ дисва̄ нева уппаджджати доманассам̣, соманассам̣ пана уппаджджати.
таттха пурисасса иттхийа̄ са̄раттака̄ло вийа имасса бхиккхуно аттабха̄ве а̄лайо. гха̄саччха̄дана̄дӣни датва̄ гхаре васа̄панака̄ло вийа аттабха̄васса пат̣иджагганака̄ло. тасса̄ атичаран̣ака̄ло вийа джаггийама̄нассева аттабха̄васса питтапакопа̄дӣнам̣ васена са̄ба̄дхата̄. ‘‘аттано анурӯпам̣ сакка̄рам̣ алабхантӣ атичаратӣ’’ти саллаккхетва̄ сакка̄равад̣д̣ханам̣ вийа ‘‘бхесаджджам̣ алабханто евам̣ хотӣ’’ти саллаккхетва̄ бхесаджджакаран̣ака̄ло. сакка̄ре вад̣д̣хитепи пуна атичаран̣ам̣ вийа питта̄дӣсу екасса бхесадждже карийама̄не сеса̄нам̣ пакопавасена пуна са̄ба̄дхата̄. парисамаджджхе алам̣вачанӣйам̣ катва̄ геха̄ никкад̣д̣ханам̣ вийа ‘‘ида̄ни те на̄хам̣ да̄со на каммакаро, анаматагге сам̣са̄ре там̣йева упат̣т̣хаханто вичарим̣, ко ме тайа̄ аттхо, чхиджджа ва̄ бхиджджа ва̄’’ти тасмим̣ анапеккхатам̣ а̄паджджитва̄ вӣрийам̣ тхирам̣ катва̄ маггена килесасамуггха̄танам̣. нат̣аначчака̄дӣхи наччама̄нам̣ вичарантим̣ дисва̄ йатха̄ тасса пурисасса доманассам̣ на уппаджджати, соманассамева уппаджджати, евамева имасса бхиккхуно арахаттам̣ паттасса питтапакопа̄дӣнам̣ васена а̄ба̄дхикам̣ аттабха̄вам̣ дисва̄ доманассам̣ на уппаджджати, ‘‘муччисса̄ми вата кхандхапариха̄радуккхато’’ти соманассамева уппаджджатӣти. айам̣ пана упама̄ ‘‘пат̣ибаддхачиттасса доманассам̣ уппаджджати, аппат̣ибаддхачиттасса наттхетанти н̃атва̄ иттхийа̄ чхандара̄гам̣ паджахати, евамайам̣ бхиккху сан̇кха̄рам̣ ва̄ падахантасса упеккхам̣ ва̄ бха̄вентасса дуккханида̄нам̣ пахӣйати, но ан̃н̃атха̄ти н̃атва̄ тадубхайам̣ сампа̄денто дуккханида̄нам̣ паджахатӣ’’ти етаматтхам̣ вибха̄ветум̣ а̄гата̄ти ведитабба̄.
12. йатха̄ сукхам̣ кхо ме вихаратоти йена сукхена вихаритум̣ иччха̄ми тена, ме вихарато. падахатоти песентасса. еттха ча йасса сукха̄ пат̣ипада̄ асаппа̄йа̄, сукхумачӣвара̄ни дха̄рентасса па̄са̄дике сена̄сане васантасса читтам̣ виккхипати, дуккха̄ пат̣ипада̄ саппа̄йа̄, чхиннабхинна̄ни тхӯлачӣвара̄ни дха̄рентасса суса̄наруккхамӯла̄дӣсу васантасса читтам̣ екаггам̣ хоти, там̣ сандха̄йетам̣ вуттам̣.
евамева кхоти еттха идам̣ опаммасам̣санданам̣, усука̄ро вийа хи джа̄тиджара̄маран̣абхӣто йогӣ дат̣т̣хаббо, ван̇какут̣иладжимхатеджанам̣ вийа ван̇какут̣иладжимхачиттам̣, две ала̄та̄ вийа ка̄йикачетасикавӣрийам̣, теджанам̣ уджум̣ каронтасса кан̃джикателам̣ вийа саддха̄, наманадан̣д̣ако вийа локуттарамагго, уссука̄расса ван̇какут̣иладжимхатеджанам̣ кан̃джикателена синехетва̄ ала̄тесу та̄петва̄ наманадан̣д̣акена уджукаран̣ам̣ вийа имасса бхиккхуно ван̇какут̣иладжимхачиттам̣ саддха̄йа синехетва̄ ка̄йикачетасикавӣрийена та̄петва̄ локуттарамаггена уджукаран̣ам̣, усука̄рассева евам̣ уджукатена теджанена сапаттам̣ виджджхитва̄ сампаттианубхаванам̣ вийа имасса йогино татха̄ уджукатена читтена килесаган̣ам̣ виджджхитва̄ па̄са̄дике сена̄сане ниродхавараталагатасса пхаласама̄паттисукха̄нубхаванам̣ дат̣т̣хаббам̣. идха татха̄гато сукха̄пат̣ипада̄кхиппа̄бхин̃н̃абхиккхуно, дуккха̄пат̣ипада̄дандха̄бхин̃н̃абхиккхуно ча пат̣ипаттийо катхита̄, итаресам̣ двиннам̣ на катхита̄, та̄ катхетум̣ имам̣ десанам̣ а̄рабхи. има̄су ва̄ двӣсу катхита̄су итара̄пи катхита̄ва хонти, а̄гаманӣйапат̣ипада̄ пана на катхита̄, там̣ катхетум̣ имам̣ десанам̣ а̄рабхи. саха̄гаманӣйа̄пи ва̄ пат̣ипада̄ катхита̄ва, адасситам̣ пана екам̣ буддхуппа̄дам̣ дассетва̄ екасса кулапуттасса никкхаманадесанам̣ арахаттена виниват̣т̣есса̄мӣти дассетум̣ имам̣ десанам̣ а̄рабхи. сесам̣ саббаттха утта̄намева̄ти.
папан̃часӯданийа̄ маджджхиманика̄йат̣т̣хакатха̄йа
девадахасуттаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.