9. субхасуттаван̣н̣ана̄
462. евам̣ ме сутанти субхасуттам̣. таттха тодеййапуттоти тудига̄мава̄сино тодеййабра̄хман̣асса путто. а̄ра̄дхако хотӣти сампа̄дако хоти парипӯрако. н̃а̄йам̣ дхамманти ка̄ран̣адхаммам̣. кусаланти анаваджджам̣.
463. миччха̄пат̣ипаттинти аниййа̄никам̣ акусалапат̣ипадам̣. самма̄пат̣ипаттинти ниййа̄никам̣ кусалапат̣ипадам̣.
махат̣т̣хантиа̄дӣсу махантехи веййа̄ваччакарехи ва̄ упакаран̣ехи ва̄ бахӯхи аттхо еттха̄ти махат̣т̣хам̣. маханта̄ни на̄маггахан̣аман̇гала̄дӣни кичча̄ни еттха̄ти маха̄киччам̣. идам̣ аджджа каттаббам̣, идам̣ свети евам̣ маханта̄ни адхика̄расан̇кха̄та̄ни адхикаран̣а̄ни еттха̄ти маха̄дхикаран̣ам̣. бахӯнам̣ камме йуттаппайуттата̄васена пӣл̣а̄сан̇кха̄то маха̄сама̄рамбхо еттха̄ти маха̄сама̄рамбхам̣. гхара̄ва̄сакаммат̣т̣ха̄нанти гхара̄ва̄сакаммам̣. евам̣ саббава̄ресу аттхо ведитаббо. касикамме четтха нан̇галакот̣им̣ а̄дим̣ катва̄ упакаран̣а̄нам̣ парийесанавасена махат̣т̣хата̄, ван̣иджджа̄йа йатха̄т̣хитам̣йева бхан̣д̣ам̣ гахетва̄ париваттанавасена аппат̣т̣хата̄ ведитабба̄. випаджджама̄нанти авут̣т̣хиативут̣т̣хиа̄дӣхи касикаммам̣, ман̣исуван̣н̣а̄дӣсу аччхеката̄дӣхи ча ван̣иджджакаммам̣ аппапхалам̣ хоти, мӯлаччхедампи па̄пун̣а̄ти. випарийа̄йена сампаджджама̄нам̣ махаппхалам̣ чӯл̣антева̄сикасса вийа.
464. евамева кхоти йатха̄ касикаммат̣т̣ха̄нам̣ випаджджама̄нам̣ аппапхалам̣ хоти, евам̣ гхара̄ва̄сакаммат̣т̣ха̄нампи. акатакалйа̄н̣о хи ка̄лам̣ катва̄ нирайе ниббаттати. маха̄даттасена̄пати на̄ма киреко бра̄хман̣абхатто ахоси, тасса маран̣асамайе нирайо упат̣т̣ха̄си. со бра̄хман̣ехи ‘‘ким̣ пассасӣ’’ти вутто? лохитагхаранти а̄ха. брахмалоко бхо есоти. брахмалоко на̄ма бхо каханти? упарӣти. майхам̣ хет̣т̣ха̄ упат̣т̣ха̄тӣти. кин̃ча̄пи хет̣т̣ха̄ упат̣т̣ха̄ти, татха̄пи упарӣти ка̄лам̣ катва̄ нирайе ниббатто. ‘‘имина̄ амха̄кам̣ йан̃н̃е досо динно’’ти сахассам̣ гахетва̄ нӣхаритум̣ адам̣су. сампаджджама̄нам̣ пана махаппхалам̣ хоти. катакалйа̄н̣о хи ка̄лам̣ катва̄ сагге ниббаттати. сакала̄йа гуттилавима̄накатха̄йа дӣпетаббам̣. йатха̄ пана там̣ ван̣иджджакаммат̣т̣ха̄нам̣ випаджджама̄нам̣ аппапхалам̣ хоти, евам̣ сӣлесу апарипӯрака̄рино анесана̄йа йуттасса паббаджджа̄каммат̣т̣ха̄нампи. еварӯпа̄ хи нева джха̄на̄дисукхам̣ на саггамоккхам̣ лабхати. сампаджджама̄нам̣ пана махаппхалам̣ хоти. сӣла̄ни хи пӯретва̄ випассанам̣ вад̣д̣хенто арахаттампи па̄пун̣а̄ти.
бра̄хман̣а̄, бхо готамоти идха ким̣ пуччха̄мӣти пуччхати? бра̄хман̣а̄ ваданти – ‘‘паббаджито име пан̃ча дхамме пӯретум̣ саматтхо на̄ма наттхи, гахат̣т̣хова пӯретӣ’’ти. саман̣о пана готамо – ‘‘гихисса ва̄ ахам̣ ма̄н̣ава паббаджитасса ва̄’’ти пунаппунам̣ вадати, нева паббаджитам̣ мун̃чати, майхамева пуччхам̣ ман̃н̃е на саллаккхетӣти ча̄гасӣсена пан̃ча дхамме пуччха̄мӣти пуччхати. саче те агарӯти саче туйхам̣ йатха̄ бра̄хман̣а̄ пан̃н̃апенти, татха̄ идха бха̄ситум̣ бха̄рийам̣ на хоти, йади на кочи апха̄сукабха̄во хоти, бха̄сассӯти аттхо. на кхо ме, бхоти ким̣ сандха̄йа̄ха? пан̣д̣итапат̣ирӯпака̄нан̃хи сантике катхетум̣ дуккхам̣ хоти, те паде паде аккхаре аккхаре досамева ваданти. екантапан̣д̣ита̄ пана катхам̣ сутва̄ сукатхитам̣ пасам̣санти, дуккатхите па̄л̣ипадааттхабйан̃джанесу йам̣ йам̣ вируджджхати, там̣ там̣ уджум̣ катва̄ денти. бхагавата̄ ча садисо екантапан̣д̣ито на̄ма наттхи, тена̄ха ‘‘на кхо ме, бхо готама, гару, йаттхассу бхаванто ва̄ нисинно бхавантарӯпо ва̄’’ти. саччанти вачӣсаччам̣. тапанти тапачарийам̣. брахмачарийанти метхунавиратим̣. аджджхенанти мантагахан̣ам̣. ча̄ганти а̄мисапаричча̄гам̣.
466. па̄пито бхависсатӣти. аджа̄нанабха̄вам̣ па̄пито бхависсати. етадавоча̄ти бхагавата̄ андхавен̣ӯпама̄йа ниггахито там̣ пачча̄харитум̣ асакконто йатха̄ на̄ма дуббаласунакхо мигам̣ ут̣т̣хапетва̄ са̄микасса абхимукхам̣ катва̄ сайам̣ апасаккати, евамевам̣ а̄чарийам̣ ападисанто евам̣ ‘‘бра̄хман̣о’’тиа̄дивачанам̣ авоча. таттха поккхараса̄тӣти идам̣ тасса на̄мам̣, ‘‘поккхараса̄йӣ’’типи вуччати. тасса кира ка̄йо сетапоккхарасадисо деванагаре усса̄питараджататоран̣ам̣ вийа собхати, сӣсам̣ панасса ка̄л̣аван̣н̣аинданӣламайам̣ вийа, массупи чандаман̣д̣але ка̄л̣амегхара̄джи вийа кха̄йати, аккхӣни нӣлуппаласадиса̄ни, на̄са̄ раджатапана̄л̣ика̄ вийа суват̣т̣ита̄ супарисуддха̄, хаттхапа̄датала̄ни чева мукхан̃ча катала̄кха̄расапарикаммам̣ вийа собхати. ативийа собхаггаппатто бра̄хман̣асса аттабха̄во. ара̄джаке т̣ха̄не ра̄джа̄нам̣ ка̄тум̣ йуттамимам̣ бра̄хман̣ам̣, евамеса сассирико, ити нам̣ поккхарасадисатта̄ ‘‘поккхараса̄тӣ’’ти сан̃джа̄нанти, поккхаре пана со ниббатто, на ма̄тукуччхийанти ити нам̣ поккхаре сайитатта̄ ‘‘поккхараса̄йӣ’’типи сан̃джа̄нанти. опаман̃н̃оти упаман̃н̃аготто. субхагаваникоти уккат̣т̣ха̄йа субхагаванасса иссаро. хассакам̣йева̄ти хаситаббакан̃н̃ева. на̄макам̣йева̄ти ла̄макам̣йева. тадева там̣ аттха̄бха̄вена риттакам̣. риттакатта̄ ча туччхакам̣. ида̄ни нам̣ бхагава̄ са̄чарийакам̣ нигган̣хитум̣ ким̣ пана ма̄н̣ава̄тиа̄дима̄ха.
467. таттха катама̄ несам̣ сеййоти катама̄ ва̄ча̄ тесам̣ сеййо, па̄сам̣сатароти аттхо. саммучча̄ти саммутийа̄ локавоха̄рена. манта̄ти тулайитва̄ паригган̣хитва̄. пат̣исан̇кха̄йа̄ти джа̄нитва̄. аттхасам̣хитанти ка̄ран̣анисситам̣. евам̣ сантети локавоха̄рам̣ амун̃читва̄ тулайитва̄ джа̄нитва̄ ка̄ран̣анисситам̣ катва̄ катхита̄йа сеййабха̄ве сати. а̄вутоти а̄варито. нивутоти нива̄рито. опхут̣оти онаддхо. парийонаддхоти паливет̣хито.
468. гадхитотиа̄дӣни вуттаттха̄нева. саче там̣, бхо готама, т̣ха̄нанти саче етам̣ ка̄ран̣аматтхи. сва̄сса̄ти дхӯмачха̄рика̄дӣнам̣ абха̄вена со асса агги аччима̄ ча ван̣н̣има̄ ча пабхассаро ча̄ти. татхӯпама̄хам̣ ма̄н̣ава̄ти таппат̣ибха̄гам̣ ахам̣. идам̣ вуттам̣ хоти – йатхева хи тин̣акат̣т̣хупа̄да̄нам̣ пат̣ичча джалама̄но агги дхӯмачха̄рикан̇га̄ра̄нам̣ аттхита̄йа садосо хоти, евамевам̣ пан̃ча ка̄магун̣е пат̣ичча уппанна̄ пӣти джа̄тиджара̄бйа̄дхимаран̣асока̄дӣнам̣ аттхита̄йа садоса̄. йатха̄ пана париччаттатин̣акат̣т̣хупа̄да̄но дхӯма̄дӣнам̣ абха̄вена парисуддхо, евамевам̣ локуттараджджха̄надвайасампайутта̄ пӣти джа̄тиа̄дӣнам̣ абха̄вена парисуддха̄ти аттхо.
469. ида̄ни йе те бра̄хман̣ехи ча̄гасӣсена пан̃ча дхамма̄ пан̃н̃атта̄, тепи йасма̄ пан̃чева хутва̄ на ниччала̄ тит̣т̣ханти, анукампа̄джа̄тикена саддхим̣ чха а̄паджджанти. тасма̄ там̣ досам̣ дассетум̣ йе те ма̄н̣ава̄тиа̄дима̄ха. таттха анукампа̄джа̄тиканти анукампа̄сабха̄вам̣.
каттха бахулам̣ саманупассасӣти идам̣ бхагава̄ йасма̄ – ‘‘еса име пан̃ча дхамме паббаджито парипӯретум̣ саматтхо на̄ма наттхи, гахат̣т̣хо парипӯретӣ’’ти а̄ха, тасма̄ – ‘‘паббаджитова име пӯрети, гахат̣т̣хо пӯретум̣ саматтхо на̄ма наттхӣ’’ти тенева мукхена бхан̣а̄петум̣ пуччхати.
на сататам̣ самитам̣ саччава̄дӣтиа̄дӣсу гахат̣т̣хо ан̃н̃асмим̣ асати вал̣ан̃джанакамуса̄ва̄дампи каротийева, паббаджита̄ асина̄ сӣсе чхиджджантепи две катха̄ на катхенти. гахат̣т̣хо ча антотема̄саматтампи сиккха̄падам̣ раккхитум̣ на саккоти, паббаджито ниччамева тапассӣ сӣлава̄ тапанисситако хоти. гахат̣т̣хо ма̄сасса ат̣т̣хадивасаматтампи упосатхакаммам̣ ка̄тум̣ на саккоти, паббаджита̄ йа̄ваджӣвам̣ брахмача̄рино хонти. гахат̣т̣хо ратанасуттаман̇галасуттаматтампи поттхаке ликхитва̄ т̣хапети, паббаджита̄ ниччам̣ саджджха̄йанти. гахат̣т̣хо сала̄кабхаттампи акхан̣д̣ам̣ катва̄ да̄тум̣ на саккоти, паббаджита̄ ан̃н̃асмим̣ асати ка̄касунакха̄дӣнампи пин̣д̣ам̣ денти, бхан̣д̣агга̄хакадахарассапи патте паккхипантева̄ти еваматтхо дат̣т̣хаббо. читтасса̄хаметенти ахам̣ ете пан̃ча дхамме меттачиттасса парива̄ре вада̄мӣти аттхо.
470. джа̄таваддхоти джа̄то ча вад̣д̣хито ча. йо хи кевалам̣ таттха джа̄това хоти, ан̃н̃аттха вад̣д̣хито, тасса саманта̄ га̄мамагга̄ на саббасо паччаккха̄ хонти, тасма̄ джа̄таваддхоти а̄ха. джа̄таваддхопи хи йо чирам̣ никкханто, тасса на саббасо паччаккха̄ хонти, тасма̄ та̄вадева авасат̣анти а̄ха, там̣кхан̣амева никкхантанти аттхо. дандха̄йитаттанти ‘‘айам̣ ну кхо магго айам̣ на ну кхо’’ти кан̇кха̄васена чира̄йитаттам̣. виттха̄йитаттанти йатха̄ сукхумам̣ аттхаджа̄там̣ сахаса̄ пуччхитасса кассачи сарӣрам̣ тхаддхабха̄вам̣ ган̣ха̄ти, евам̣ тхаддхабха̄вагахан̣ам̣. натвева̄ти имина̄ саббан̃н̃утан̃н̃а̄н̣асса аппат̣ихатабха̄вам̣ дассети. тасса хи пурисасса ма̄ра̄ват̣т̣ана̄дӣнам̣ васена сийа̄ н̃а̄н̣асса пат̣игха̄то, тена со дандха̄йеййа ва̄ виттха̄йеййа ва̄, саббан̃н̃утан̃н̃а̄н̣ам̣ пана аппат̣ихатам̣, на сакка̄ тасса кеначи антара̄йо ка̄тунти дӣпети.
сеййатха̄пи ма̄н̣ава балава̄ сан̇кхадхамоти еттха балава̄ти баласампанно. сан̇кхадхамоти сан̇кхадхамако. аппакасирена̄ти акиччхена адуккхена. дуббало хи сан̇кхадхамако сан̇кхам̣ дхамантопи на саккоти чатассо диса̄ сарена вин̃н̃а̄петум̣, на̄сса сан̇кхасаддо саббасо пхари. балавато пана виппха̄рико хоти, тасма̄ балава̄ти а̄ха. метта̄йа четовимуттийа̄ти еттха метта̄йа̄ти вутте упача̄ропи аппана̄пи ват̣т̣ати, четовимуттийа̄ти вутте пана аппана̄ва ват̣т̣ати. йам̣ пама̄н̣акатам̣ камманти пама̄н̣акатам̣ каммам̣ на̄ма ка̄ма̄вачарам̣ вуччати, аппама̄н̣акатам̣ каммам̣ на̄ма рӯпа̄рӯпа̄вачарам̣. тесупи идха брахмавиха̄ракамман̃н̃ева адхиппетам̣. тан̃хи пама̄н̣ам̣ атиккамитва̄ одхисакаанодхисака диса̄пхаран̣авасена вад̣д̣хетва̄ кататта̄ аппама̄н̣акатанти вуччати. на там̣ татра̄васиссати, на там̣ татра̄ватит̣т̣хатӣти там̣ ка̄ма̄вачаракаммам̣ тасмим̣ рӯпа̄рӯпа̄вачаракамме на охӣйати на тит̣т̣хати. ким̣ вуттам̣ хоти? ка̄ма̄вачаракаммам̣ тасса рӯпа̄рӯпа̄вачаракаммасса антара̄ лаггитум̣ ва̄ т̣ха̄тум̣ ва̄ рӯпа̄рӯпа̄вачаракаммам̣ пхаритва̄ парийа̄дийитва̄ аттано ока̄сам̣ гахетва̄ патит̣т̣ха̄тум̣ ва̄ на саккоти, атха кхо рӯпа̄рӯпа̄вачаракаммамева ка̄ма̄вачарам̣ махогхо вийа париттаудакам̣ пхаритва̄ парийа̄дийитва̄ аттано ока̄сам̣ гахетва̄ тит̣т̣хати, тасса випа̄кам̣ пат̣иба̄хитва̄ сайамева брахмасахабйатам̣ упанетӣти. сесам̣ саббаттха утта̄намева̄ти.
папан̃часӯданийа̄ маджджхиманика̄йат̣т̣хакатха̄йа
субхасуттаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.