2. селасуттаван̣н̣ана̄

396. евам̣ ме сутанти селасуттам̣. таттха ан̇гуттара̄песӯтиа̄ди поталийасутте виттха̄ритамева. ад̣д̣хател̣асехӣти ад̣д̣хена тел̣асехи, два̄дасахи сатехи пан̃н̃а̄са̄йа ча бхиккхӯхи саддхинти вуттам̣ хоти. те пана са̄вакасаннипа̄те саннипатита̄ бхиккхӯйева саббе ехибхиккхупаббаджджа̄йа паббаджита̄ кхӣн̣а̄сава̄. кен̣ийоти тасса на̄мам̣, джат̣илоти та̄пасо. со кира бра̄хман̣амаха̄са̄ло, дханараккхан̣аттха̄йа пана та̄пасапаббаджджам̣ сама̄да̄йа ран̃н̃о пан̣н̣а̄ка̄рам̣ датва̄ бхӯмибха̄гам̣ гахетва̄ таттха ассамам̣ ка̄ретва̄ васати пан̃чахи сакат̣асатехи ван̣иджджам̣ пайоджетва̄ куласахассасса ниссайо хутва̄, ассамепи часса еко та̄ларуккхо дивасе дивасе екам̣ сован̣н̣амайам̣ та̄лапхалам̣ мун̃чатӣти ваданти. со дива̄ ка̄са̄йа̄ни дха̄рети, джат̣а̄ ча бандхати, раттим̣ ка̄масампаттим̣ анубхавати. дхаммийа̄ катха̄йа̄ти па̄нака̄нисам̣сапат̣исам̣йутта̄йа дхаммийа̄ катха̄йа. айан̃хи кен̣ийо туччхахаттхо бхагавато дассана̄йа гантум̣ ладжджа̄йама̄но – ‘‘вика̄лабходжана̄ вирата̄нампи па̄накам̣ каппатӣ’’ти чинтетва̄ сусан̇кхатабадарапа̄нам̣ пан̃чахи ка̄джасатехи га̄ха̄петва̄ агама̄си. евам̣ гатабха̄во часса – ‘‘атха кхо кен̣ийасса джат̣иласса етадахоси ким̣ ну кхо ахам̣ саман̣асса готамасса хара̄пеййа’’нти бхесаджджаккхандхаке (маха̄ва. 300) па̄л̣иа̄рул̣хойева.

дутийампи кхо бхагава̄ти касма̄ пунаппунам̣ пат̣иккхипи? титтхийа̄нам̣ пат̣иккхепапасанната̄йа, ака̄ран̣аметам̣, наттхи буддха̄нам̣ паччайахету еварӯпам̣ кохан̃н̃ам̣. айам̣ пана ад̣д̣хател̣аса̄ни бхиккхусата̄ни дисва̄ еттака̄нам̣йева бхиккхам̣ пат̣ийа̄дессати, свева село тӣхи пурисасатехи саддхим̣ паббаджиссати. айуттам̣ кхо пана наваке ан̃н̃ато песетва̄ имехева саддхим̣ гантум̣, име ва̄ ан̃н̃ато песетва̄ навакехи саддхим̣ гантум̣. атха̄пи саббе гахетва̄ гамисса̄ми, бхиккха̄ха̄ро наппахоссати. тато бхиккхӯсу пин̣д̣а̄йа чарантесу манусса̄ уджджха̄йиссанти – ‘‘чирасса̄пи кен̣ийо саман̣ам̣ готамам̣ нимантетва̄ йа̄панаматтам̣ да̄тум̣ на̄саккхӣ’’ти, сайампи виппат̣иса̄рӣ бхависсати. пат̣иккхепе пана кате ‘‘саман̣о готамо пунаппунам̣ ‘тван̃ча бра̄хман̣есу абхиппасанно’ти бра̄хман̣а̄нам̣ на̄мам̣ ган̣ха̄тӣ’’ти чинтетва̄ бра̄хман̣епи нимантетука̄мо бхависсати, тато бра̄хман̣е па̄т̣ийеккам̣ нимантессати, те тена нимантита̄ бхиккхӯ хутва̄ бхун̃джиссанти. евамасса саддха̄ анураккхита̄ бхависсатӣти пунаппунам̣ пат̣иккхипи. кин̃ча̄пи кхо, бхоти имина̄ идам̣ дӣпети, – ‘‘бхо готама, ким̣ джа̄там̣ йади ахам̣ бра̄хман̣есу абхиппасанно, адхива̄сету бхавам̣ готамо, ахам̣ бра̄хман̣а̄нампи да̄тум̣ саккоми тумха̄кампӣ’’ти.

ка̄йавеййа̄ват̣иканти ка̄йавеййа̄ваччам̣. ман̣д̣алама̄л̣анти дуссаман̣д̣апам̣.

397. а̄ва̄хоти кан̃н̃а̄гахан̣ам̣. вива̄хоти кан̃н̃а̄да̄нам̣. со ме нимантитоти со майа̄ нимантито. атха бра̄хман̣о парипаккопаниссайатта̄ буддхасаддам̣ сутва̄ва аматенева̄бхиситто паса̄дам̣ а̄викаронто буддхоти, бхо кен̣ийа, вадесӣти а̄ха. кен̣ийо йатха̄бхӯтам̣ а̄чиккханто буддхоти, бхо села, вада̄мӣти а̄ха. тато нам̣ пунапи дал̣хӣкаран̣аттхам̣ пуччхи, итаропи татхева а̄рочеси.

398. атхасса каппасатасахассехипи буддхасаддассева дуллабхабха̄вам̣ сампассато. етадахосӣти. етам̣ ‘‘гхосопи кхо’’тиа̄ди ахоси. нӣлаванара̄джӣти нӣлаван̣н̣аруккхапанти. паде паданти падаппама̄н̣е падам̣. ачча̄санне хи атидӯре ва̄ па̄де никкхипама̄не саддо ут̣т̣ха̄ти, там̣ пат̣иседхенто евама̄ха. сӣха̄ва екачара̄ти ган̣ава̄сӣ сӣхо сӣхапотака̄дӣхи саддхим̣ пама̄дам̣ а̄паджджати, екачаро аппаматто хоти. ити аппама̄давиха̄рам̣ дассенто екачарасӣхена опаммам̣ кароти. ма̄ ме бхонтоти а̄ча̄рам̣ сиккха̄пенто а̄ха. айан̃хеттха адхиппа̄йо – саче тумхе катха̄ва̄рам̣ алабхитва̄ мама катха̄йа антаре катхам̣ павесессатха, ‘‘антева̄сике сиккха̄петум̣ на̄саккхӣ’’ти майхам̣ гараха̄ уппаджджиссати, тасма̄ ока̄сам̣ пасситва̄ мантеййа̄тха̄ти. но ча кхо нам̣ джа̄на̄мӣти випассӣпи бодхисатто чатура̄сӣтисахассаттхерапаббаджитапарива̄ро сатта ма̄са̄ни бодхисаттача̄рикам̣ чари, буддхуппа̄дака̄ло вийа ахоси. амха̄кампи бодхисатто чхаббасса̄ни бодхисаттача̄рикам̣ чари. евам̣ парипун̣н̣асарӣралаккхан̣ехи саманна̄гата̄пи буддха̄ на хонти. тасма̄ бра̄хман̣о ‘‘но ча кхо нам̣ джа̄на̄мӣ’’ти а̄ха.

399. парипун̣н̣ака̄йоти лаккхан̣ехи парипун̣н̣ата̄йа ахӣнан̇гата̄йа ча парипун̣н̣асарӣро. суручӣти сундарасарӣраппабхо. суджа̄тоти а̄рохапарин̣а̄хасампаттийа̄ сан̣т̣ха̄насампаттийа̄ ча суниббатто. ча̄рудассаноти сучирампи пассанта̄нам̣ атиттиджанако манохарадассано. суван̣н̣аван̣н̣оти суван̣н̣асадисаван̣н̣о. сусуккада̄т̣хоти сут̣т̣ху суккада̄т̣хо. маха̄пурисалаккхан̣а̄ти пат̣хамам̣ вуттабйан̃джана̄нева вачанантарена нигаменто а̄ха.

ида̄ни тесу лаккхан̣есу аттано читтаручита̄ни гахетва̄ тхоменто пасаннанеттотиа̄дима̄ха. бхагава̄ хи пан̃чаван̣н̣апаса̄дасампаттийа̄ пасаннанетто, пун̣н̣ачандасадисамукхата̄йа сумукхо, а̄рохапарин̣а̄хасампаттийа̄ браха̄, брахмуджугаттата̄йа уджу, джутимантата̄йа пата̄пава̄. йампи четтха пуббе вуттам̣, там̣ ‘‘маджджхе саман̣асан̇гхасса̄’’ти имина̄ парийа̄йена тхомайата̄ пуна вуттам̣. едисо хи евам̣ вирочати. уттарага̄тха̄йапи есева найо. уттамаван̣н̣ӣноти уттамаван̣н̣асампаннасса. ратхесабхоти уттамаса̄ратхи. джамбусан̣д̣асса̄ти джамбудӣпасса. па̄кат̣ена иссарийам̣ иссаро хоти.

кхаттийа̄ти джа̄тикхаттийа̄. бхогӣти бхогийа̄. ра̄джа̄ноти йе кечи раджджам̣ ка̄рента̄. ра̄джа̄бхира̄джа̄ти ра̄джӯнам̣ пӯджанӣйо, адхира̄джа̄ хутва̄, чаккаваттӣти адхиппа̄йо. мануджиндоти манусса̄дхипати парамиссаро хутва̄.

евам̣ вутте бхагава̄ – ‘‘йе те бхаванти араханто самма̄самбуддха̄, те сакаван̣н̣е бхан̃н̃ама̄не атта̄нам̣ па̄тукаронтӣ’’ти имам̣ селасса маноратхам̣ пӯренто ра̄джа̄хамасмӣтиа̄дима̄ха. татра̄йамадхиппа̄йо – йам̣ мам̣ твам̣ села ‘‘ра̄джа̄ арахаси бхавиту’’нти йа̄часи, еттха аппоссукко хоти ра̄джа̄хамасми. сати ча ра̄джатте йатха̄ ан̃н̃о ра̄джа̄ йоджанасатам̣ ва̄ ануса̄сати йоджанасахассам̣ ва̄, чаккаваттӣ хутва̄пи чатудӣпапарийантаматтам̣ ва̄, на̄хамевам̣ париччхиннависайо, ахан̃хи дхаммара̄джа̄ ануттаро бхаваггато авӣчипарийантам̣ катва̄ тирийам̣ аппама̄н̣алокадха̄туйо ануса̄са̄ми. йа̄вата̄ хи апададвипада̄дибхеда̄ сатта̄, ахам̣ тесам̣ агго. на хи ме кочи сӣлена ва̄…пе… вимуттин̃а̄н̣адассанена ва̄ пат̣ибха̄го аттхи, сва̄хам̣ евам̣ дхаммара̄джа̄ ануттаро ануттаренева чатусатипат̣т̣ха̄на̄дибхедена дхаммена чаккам̣ ваттеми. идам̣ паджахатха, идам̣ упасампаджджа вихаратха̄ти а̄н̣а̄чаккам̣, идам̣ кхо пана, бхиккхаве, дуккхам̣ арийасаччантиа̄дина̄ парийаттидхаммена дхаммачаккамева ва̄. чаккам̣ аппат̣иваттийанти йам̣ чаккам̣ аппат̣иваттийам̣ хоти саман̣ена ва̄…пе… кеначи ва̄ локасминти.

евам̣ атта̄нам̣ а̄викаронтам̣ бхагавантам̣ дисва̄ пӣтисоманассаджа̄то село пуна дал̣хӣкаран̣аттхам̣ самбуддхо пат̣иджа̄на̄сӣти га̄тха̄двайама̄ха. таттха ко ну сена̄патӣти ран̃н̃о бхото дхаммена паваттитасса чаккасса анупаваттако сена̄пати ко нӯти пуччхи.

тена ча самайена бхагавато даккхин̣апассе а̄йасма̄ са̄рипутто нисинно хоти суван̣н̣апун̃джо вийа сирийа̄ собхама̄но, там̣ дассенто бхагава̄ майа̄ паваттитанти га̄тхама̄ха. таттха ануджа̄то татха̄гатанти татха̄гатам̣ хетум̣ ануджа̄то, татха̄гатена хетуна̄ джа̄тоти аттхо. апича аваджа̄то ануджа̄то атиджа̄тоти тайо вутта̄. тесу аваджа̄то дуссӣло, со татха̄гатасса путто на̄ма на хоти. атиджа̄то на̄ма питара̄ уттаритаро, та̄дисопи татха̄гатасса путто наттхи. татха̄гатасса пана еко ануджа̄това путто хоти, там̣ дассенто евама̄ха.

евам̣ ‘‘ко ну сена̄патӣ’’ти пан̃хам̣ бйа̄каритва̄ йам̣ село а̄ха ‘‘самбуддхо пат̣иджа̄на̄сӣ’’ти, татра нам̣ никкан̇кхам̣ ка̄тука̄мо ‘‘на̄хам̣ пат̣ин̃н̃а̄маттенева пат̣иджа̄на̄ми, апича̄хам̣ имина̄ ка̄ран̣ена буддхо’’ти н̃а̄петум̣ абхин̃н̃еййанти га̄тхама̄ха. татра абхин̃н̃еййанти виджджа̄ ча вимутти ча. бха̄ветаббам̣ маггасаччам̣. паха̄таббам̣ самудайасаччам̣. хетувачанена пана пхаласиддхито тесам̣ пхала̄ни ниродхасаччадуккхасачча̄нипи вутта̄нева хонти. евам̣ саччхика̄таббам̣ саччхикатам̣ парин̃н̃а̄таббам̣ парин̃н̃а̄танти идампеттха сан̇гахитанти чатусаччабха̄вана̄пхалан̃ча вимуттин̃ча дассенто ‘‘буджджхитаббам̣ буджджхитва̄ буддхо джа̄тосмӣ’’ти йуттахетуна̄ буддхабха̄вам̣ са̄дхети.

евам̣ ниппарийа̄йена атта̄нам̣ а̄викатва̄ аттани кан̇кха̄витаран̣аттхам̣ бра̄хман̣ам̣ атича̄рийама̄но винайассӯти га̄тхаттайама̄ха. таттха саллакаттоти ра̄га̄дисаллакантано. ануттароти йатха̄ ба̄хираведжджена вӯпасамитарого имасмин̃н̃еваттабха̄ве куппати, на евам̣. майа̄ вӯпасамитасса пана рогасса бхавантарепи уппатти наттхи, тасма̄ ахам̣ ануттароти аттхо. брахмабхӯтоти сет̣т̣хабхӯто. атитулоти тулам̣ атӣто, нирупамоти аттхо. ма̄расенаппамадданоти ка̄ма̄ те пат̣хама̄ сена̄ти евам̣ а̄гата̄йа ма̄расена̄йа памаддано. сабба̄миттети кхандхакилеса̄бхисан̇кха̄рамаччудевапуттама̄расан̇кха̄те саббапаччаттхике. васӣкатва̄ти аттано васе ваттетва̄. акутобхайоти куточи абхайо.

евам̣ вутте село бра̄хман̣о та̄вадева бхагавати сан̃джа̄тапаса̄до паббаджджа̄пеккхо хутва̄ имам̣ бхонтоти га̄тхаттайама̄ха. таттха кан̣ха̄бхиджа̄тикоти чан̣д̣а̄ла̄динӣчакуле джа̄то. тато тепи ма̄н̣авака̄ паббаджджа̄пеккха̄ хутва̄ еван̃че руччати, бхототи га̄тхама̄хам̣су. атха село тесу ма̄н̣авакесу тут̣т̣хачитто те ча дассенто паббаджджам̣ йа̄чанто ‘‘бра̄хман̣а̄’’ти га̄тхама̄ха.

тато бхагава̄ йасма̄ село атӣте падумуттарасса бхагавато са̄сане тесам̣йева тин̣н̣ам̣ пурисасата̄нам̣ ган̣асет̣т̣хо хутва̄ техи саддхим̣ паривен̣ам̣ ка̄ретва̄ да̄на̄дӣни пун̃н̃а̄ни катва̄ тена каммена девамануссасампаттим̣ анубхавама̄но паччхиме бхаве тесам̣йева а̄чарийо хутва̄ ниббатто, тан̃ча тесам̣ каммам̣ вимуттипарипа̄ка̄йа парипаккам̣ ехибхиккхубха̄васса ча упаниссайабхӯтам̣, тасма̄ те саббева ехибхиккхупаббаджджам̣ пабба̄дженто сва̄ккха̄танти га̄тхама̄ха. таттха сандит̣т̣хиканти сайамева дат̣т̣хаббам̣ паччаккхам̣. ака̄ликанти магга̄нантарапхалуппаттийа̄ на ка̄лантарам̣ паттаббапхалам̣. йаттха амогха̄ти йасмим̣ маггабрахмачарийе аппаматтасса сиккхаттайапӯран̣ена сиккхато паббаджджа̄ амогха̄ хоти, сапхала̄ти аттхо. еван̃ча ватва̄ ‘‘етха бхиккхаво’’ти бхагава̄ авоча. те саббе паттачӣварадхара̄ хутва̄ а̄ка̄сена̄гантва̄ вассасатикаттхера̄ вийа сувинӣта̄ бхагавантам̣ абхива̄дайим̣су. евамимам̣ тесам̣ ехибхиккхубха̄вам̣ сандха̄йа ‘‘алаттха кхо село’’тиа̄ди вуттам̣.

400. има̄хӣти има̄хи кен̣ийасса читта̄нукӯла̄хи га̄тха̄хи. таттха аггипаричарийам̣ вина̄ бра̄хман̣а̄нам̣ йан̃н̃а̄бха̄вато ‘‘аггихуттамукха̄ йан̃н̃а̄’’ти вуттам̣. аггихуттасет̣т̣ха̄ аггиджуханаппадха̄на̄ти аттхо. веде саджджха̄йантехи пат̣хамам̣ саджджха̄йитаббато, са̄виттӣ, ‘‘чхандасо мукха’’нти вутто. манусса̄нам̣ сет̣т̣хато ра̄джа̄ ‘‘мукха’’нти вутто. надӣнам̣ а̄дха̄рато пат̣исаран̣ато ча са̄гаро ‘‘мукха’’нти вутто. чандайогавасена ‘‘аджджа каттика̄ аджджа рохин̣ӣ’’ти сан̃н̃а̄н̣ато а̄локакаран̣ато соммабха̄вато ча ‘‘наккхатта̄нам̣ мукхам̣ чандо’’ти вуттам̣. тапанта̄нам̣ аггатта̄ а̄диччо ‘‘тапатам̣ мукха’’нти вутто. даккхин̣еййа̄нам̣ пана аггатта̄ висесена тасмим̣ самайе буддхаппамукхам̣ сан̇гхам̣ сандха̄йа ‘‘пун̃н̃ам̣ а̄кан̇кхама̄на̄нам̣, сан̇гхо ева йаджатам̣ мукха’’нти вуттам̣. тена сан̇гхо пун̃н̃асса а̄йамукханти дассети.

йам̣ там̣ саран̣анти ан̃н̃ам̣ бйа̄каран̣ага̄тхама̄ха. тассаттхо – пан̃чахи чаккхӯхи чаккхума̄ бхагава̄ йасма̄ майам̣ ито ат̣т̣хаме дивасе там̣ саран̣ам̣ а̄гатамха̄, тасма̄ аттана̄ тава са̄сане ануттарена даматхена данта̄мха̄, ахо те саран̣асса а̄нубха̄воти.

тато парам̣ бхагавантам̣ двӣхи га̄тха̄хи тхометва̄ татийа̄йа ванданам̣ йа̄чанто бхиккхаво тисата̄ иметиа̄дима̄ха̄ти.

папан̃часӯданийа̄ маджджхиманика̄йат̣т̣хакатха̄йа

селасуттаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.