2. рат̣т̣хапа̄ласуттаван̣н̣ана̄

293. евам̣ ме сутанти рат̣т̣хапа̄ласуттам̣. таттха тхуллакот̣т̣хиканти тхуллакот̣т̣хам̣ парипун̣н̣акот̣т̣ха̄га̄рам̣. со кира джанападо ниччасассо сада̄ бӣджабхан̣д̣ам̣ никкхамати, кхалабхан̣д̣ам̣ пависати. тена тасмим̣ нигаме кот̣т̣ха̄ ниччапӯра̄ва хонти. тасма̄ со тхуллакот̣т̣хикантева сан̇кхам̣ гато.

294. рат̣т̣хапа̄лоти касма̄ рат̣т̣хапа̄ло? бхиннам̣ рат̣т̣хам̣ сандха̄ретум̣ па̄летум̣ саматтхоти рат̣т̣хапа̄ло. када̄ панассетам̣ на̄мам̣ уппаннанти. падумуттарасамма̄самбуддхака̄ле. ито хи пуббе сатасахассакаппаматтхаке вассасатасахасса̄йукесу мануссесу падумуттаро на̄ма саттха̄ уппаджджитва̄ бхиккхусатасахассапарива̄ро локахита̄йа ча̄рикам̣ чари, йам̣ сандха̄йа вуттам̣ –

‘‘нагарам̣ хам̣саватӣ на̄ма, а̄нандо на̄ма кхаттийо;

суджа̄та̄ на̄ма джаника̄, падумуттарасса саттхуно’’ти. (бу. вам̣. 12.19);

падумуттаре пана ануппанне ева хам̣саватийа̄ две кут̣умбика̄ саддха̄ пасанна̄ капан̣аддхикайа̄чака̄дӣнам̣ да̄нам̣ пат̣т̣хапайим̣су. тада̄ паббатава̄сино пан̃часата̄ та̄паса̄ хам̣саватим̣ ануппатта̄. те двепи джана̄ та̄пасаган̣ам̣ маджджхе бхиндитва̄ упат̣т̣хахим̣су. та̄паса̄ кин̃чика̄лам̣ васитва̄ паббатапа̄дамева гата̄. две сан̇гхаттхера̄ охӣйим̣су. тада̄ тесам̣ те йа̄ваджӣвам̣ упат̣т̣ха̄нам̣ акам̣су. та̄пасесу бхун̃джитва̄ анумоданам̣ каронтесу еко саккабхаванасса ван̣н̣ам̣ катхеси, еко бхӯминдхарана̄гара̄джабхаванасса.

кут̣умбикесу еко саккабхаванам̣ паттханам̣ катва̄ сакко хутва̄ ниббатто, еко на̄габхаване па̄литана̄гара̄джа̄ на̄ма. там̣ сакко аттано упат̣т̣ха̄нам̣ а̄гатам̣ дисва̄ на̄гайонийам̣ абхирамасӣти пуччхи. со на̄бхирама̄мӣти а̄ха. тена хи падумуттарасса бхагавато да̄нам̣ датва̄ имасмим̣ т̣ха̄не паттханам̣ карохи, убхо сукхам̣ васисса̄ма̄ти. на̄гара̄джа̄ саттха̄рам̣ нимантетва̄ бхиккхусатасахассапарива̄расса бхагавато сатта̄хам̣ маха̄да̄нам̣ дадама̄но падумуттарасса дасабаласса путтам̣ упареватам̣ на̄ма са̄ман̣ерам̣ дисва̄ саттаме дивасе буддхаппамукхасса сан̇гхасса диббаваттха̄ни датва̄ са̄ман̣ерасса т̣ха̄нантарам̣ паттхеси. бхагава̄ ана̄гатам̣ олокетва̄ – ‘‘ана̄гате готамасса на̄ма буддхасса путто ра̄хулакума̄ро бхависсатӣ’’ти дисва̄ ‘‘самиджджхиссати те паттхана̄’’ти катхеси. на̄гара̄джа̄ таматтхам̣ саккасса катхеси. сакко тасса вачанам̣ сутва̄ татхева сатта̄хам̣ да̄нам̣ датва̄ бхиннам̣ рат̣т̣хам̣ сандха̄ретум̣ па̄летум̣ саматтхакуле ниббаттитва̄ саддха̄паббаджитам̣ рат̣т̣хапа̄лам̣ на̄ма кулапуттам̣ дисва̄ – ‘‘ахампи ана̄гате локасмим̣ тумха̄дисе буддхе уппанне бхиннам̣ рат̣т̣хам̣ сандха̄ретум̣ па̄летум̣ саматтхакуле ниббаттитва̄ айам̣ кулапутто вийа саддха̄паббаджито рат̣т̣хапа̄ло на̄ма бхавеййа’’нти паттханамака̄си. саттха̄ самиджджханакабха̄вам̣ н̃атва̄ имам̣ га̄тхама̄ха –

‘‘сара̄джикам̣ ча̄туван̣н̣ам̣, посетум̣ йам̣ пахоссати;

рат̣т̣хапа̄лакулам̣ на̄ма, таттха джа̄йиссате айа’’нти. –

евам̣ падумуттарасамма̄самбуддхака̄ле тассетам̣ на̄мам̣ уппаннанти ведитаббам̣.

етадахосӣти ким̣ ахоси? йатха̄ йатха̄ кхотиа̄ди. татра̄йам̣ сан̇кхепакатха̄ – ахам̣ кхо йена йена ка̄ран̣ена бхагавата̄ дхаммам̣ деситам̣ а̄джа̄на̄ми, тена тена ме упапариккхато евам̣ хоти – ‘‘йадетам̣ сиккхаттайабрахмачарийам̣ екадивасампи акхан̣д̣ам̣ катва̄ чаримакачиттам̣ па̄петаббата̄йа екантапарипун̣н̣ам̣ чаритаббам̣, екадивасампи ча килесамалена амалӣнам̣ катва̄ чаримакачиттам̣ па̄петаббата̄йа екантапарисуддхам̣, сан̇кхаликхитам̣ виликхитасан̇кхасадисам̣ дхотасан̇кхасаппат̣ибха̄гам̣ катва̄ чаритаббам̣, найидам̣ сукарам̣ ага̄рам̣ аджджха̄васата̄ ага̄рамаджджхе васантена екантапарипун̣н̣ам̣…пе… чаритум̣, йам̣нӯна̄хам̣ кесан̃ча массун̃ча оха̄ретва̄ ка̄са̄йарасапӣтата̄йа ка̄са̄йа̄ни брахмачарийам̣ чаранта̄нам̣ ануччхавика̄ни ваттха̄ни аччха̄детва̄ ага̄расма̄ никкхамитва̄ анага̄рийам̣ паббаджеййа’’нти.

ачирапаккантесу тхуллакот̣т̣хикесу бра̄хман̣агахапатикесу йена бхагава̄ тенупасан̇камӣти рат̣т̣хапа̄ло анут̣т̣хитесу тесу на бхагавантам̣ паббаджджам̣ йа̄чи. касма̄? таттхасса бахӯ н̃а̄тиса̄лохита̄ митта̄мачча̄ санти, те – ‘‘твам̣ ма̄та̄питӯнам̣ екапуттако, на лаббха̄ тайа̄ паббаджиту’’нти ба̄ха̄йампи гахетва̄ а̄кад̣д̣хеййум̣, тато паббаджджа̄йа антара̄йо бхависсатӣти сахева париса̄йа ут̣т̣хахитва̄ тхокам̣ гантва̄ пуна кеначи сарӣракиччалесена ниваттитва̄ бхагавантам̣ упасан̇камма паббаджджам̣ йа̄чи. тена вуттам̣ – ‘‘атха кхо рат̣т̣хапа̄ло кулапутто ачирапаккантесу тхуллакот̣т̣хикесу…пе… пабба̄джету мам̣ бхагава̄’’ти. бхагава̄ пана йасма̄ ра̄хулакума̄расса паббаджитато пабхути ма̄та̄питӯхи ананун̃н̃а̄там̣ путтам̣ на пабба̄джети, тасма̄ нам̣ пуччхи анун̃н̃а̄тоси пана твам̣, рат̣т̣хапа̄ла, ма̄та̄питӯхи…пе… паббаджджа̄йа̄ти.

295. аммата̄та̄ти еттха амма̄ти ма̄тарам̣ а̄лапати, та̄та̄ти питарам̣. екапуттакоти екова путтако, ан̃н̃о кочи джет̣т̣хо ва̄ канит̣т̣хо ва̄ наттхи. еттха ча екапуттоти ваттаббе анукампа̄васена екапуттакоти вуттам̣. пийоти пӣтиджанако. мана̄поти манавад̣д̣ханако. сукхедхитоти сукхена едхито, сукхасам̣вад̣д̣хитоти аттхо. сукхапарибхатоти сукхена парибхато, джа̄така̄лато пабхути дха̄тӣхи ан̇като ан̇кам̣ а̄харитва̄ дха̄рийама̄но ассакаратхака̄дӣхи ба̄лакӣл̣анакехи кӣл̣айама̄но са̄дурасабходжанам̣ бходжайама̄но сукхена парихат̣о. на твам̣, та̄та рат̣т̣хапа̄ла, кассачи дуккхасса джа̄на̄сӣти твам̣, та̄та рат̣т̣хапа̄ла аппаматтакампи калабха̄гам̣ дуккхасса на джа̄на̄си на сарасӣти аттхо. маран̣енапи те майам̣ ака̄мака̄ вина̄ бхависса̄ма̄ти сачепи тава амхесу джӣвама̄несу маран̣ам̣ бхавеййа, тена те маран̣енапи майам̣ ака̄мака̄ аниччхака̄ на аттано ручийа̄ вина̄ бхависса̄ма, тайа̄ вийогам̣ па̄пун̣исса̄ма̄ти аттхо. ким̣ пана майам̣ танти евам̣ санте ким̣ пана ким̣ на̄ма там̣ ка̄ран̣ам̣, йена майам̣ там̣ джӣвантам̣ ануджа̄нисса̄ма. атха ва̄ ким̣ пана майам̣ танти кена пана ка̄ран̣ена майам̣ там̣ джӣвантам̣ ануджа̄нисса̄ма̄ти еваметтха аттхо дат̣т̣хаббо.

296. таттхева̄ти йаттха нам̣ т̣хитам̣ ма̄та̄питаро на̄нуджа̄ним̣су, таттхева т̣ха̄не. анантарахита̄йа̄ти кеначи аттхаран̣ена анаттхата̄йа. парича̄рехӣти гандхаббанат̣ана̄т̣ака̄дӣни паччупат̣т̣хапетва̄ таттха саха̄йакехи саддхим̣ йатха̄сукхам̣ индрийа̄ни ча̄рехи сан̃ча̄рехи, ито чито ча упанехӣти вуттам̣ хоти. атха ва̄ парича̄рехӣти гандхаббанат̣ана̄т̣ака̄дӣни паччупат̣т̣хапетва̄ саха̄йакехи саддхим̣ лал̣а упалал̣а рама, кӣл̣ассӯтипи вуттам̣ хоти. ка̄ме парибхун̃джантоти аттано путтада̄рехи саддхим̣ бхоге бхун̃джанто. пун̃н̃а̄ни каронтоти буддхан̃ча дхамман̃ча сан̇гхан̃ча а̄раббха да̄наппада̄на̄дӣни сугатимаггасам̣содхака̄ни кусалакамма̄ни каронто. тун̣хӣ ахосӣти катха̄нуппабандхавиччхеданаттхам̣ нира̄ла̄пасалла̄по ахоси.

атхасса ма̄та̄питаро тиккхаттум̣ ватва̄ пат̣ивачанампи алабхама̄на̄ саха̄йаке паккоса̄петва̄ ‘‘еса во саха̄йако паббаджитука̄мо, нива̄ретха на’’нти а̄хам̣су. тепи там̣ упасан̇камитва̄ тиккхаттум̣ авочум̣, тесампи тун̣хӣ ахоси. тена вуттам̣ – атха кхо рат̣т̣хапа̄ласса кулапуттасса саха̄йака̄…пе… тун̣хӣ ахосӣти. атхасса саха̄йака̄нам̣ тиккхаттум̣ ватва̄ етадахоси – ‘‘саче айам̣ паббаджджам̣ алабхама̄но мариссати, на кочи гун̣о лаббхати. паббаджитам̣ пана нам̣ ма̄та̄питаропи ка̄лена ка̄лам̣ пассиссанти, майампи пассисса̄ма, паббаджджа̄пи ча на̄меса̄ бха̄рийа̄, дивасе дивасе маттика̄паттам̣ гахетва̄ пин̣д̣а̄йа чаритаббам̣, екасеййам̣ екабхаттам̣ брахмачарийам̣ атидуккарам̣, айан̃ча сукхума̄ло на̄гарикаджа̄тийо, со там̣ чаритум̣ асакконто пуна идхева а̄гамиссати, хандасса ма̄та̄питаро ануджа̄на̄песса̄ма̄’’ти. те татха̄ акам̣су. ма̄та̄питаропи нам̣ ‘‘паббаджитена ча пана те ма̄та̄питаро уддассетабба̄’’ти имам̣ катикам̣ катва̄ ануджа̄ним̣су. тена вуттам̣ – ‘‘атха кхо рат̣т̣хапа̄ласса кулапуттасса саха̄йака̄ йена рат̣т̣хапа̄ласса кулапуттасса ма̄та̄питаро…пе… анун̃н̃а̄тоси ма̄та̄питӯхи…пе… уддассетабба̄’’ти. таттха уддассетабба̄ти уддхам̣ дассетабба̄, йатха̄ там̣ ка̄лена ка̄лам̣ пассанти, евам̣ а̄гантва̄ атта̄нам̣ дассетабба̄.

299. балам̣ гахетва̄ти саппа̄йабходжана̄ни бхун̃джанто уччха̄дана̄дӣхи ча ка̄йам̣ парихаранто ка̄йабалам̣ джанетва̄ ма̄та̄питаро вандитва̄ ассумукхам̣ н̃а̄типариват̣т̣ам̣ паха̄йа йена бхагава̄ тенупасан̇ками…пе… пабба̄джету мам̣, бханте, бхагава̄ти. бхагава̄ самӣпе т̣хитам̣ ан̃н̃атарам̣ бхиккхум̣ а̄мантеси – ‘‘тена хи бхиккху рат̣т̣хапа̄лам̣ пабба̄джехи чева упасампа̄дехи ча̄’’ти. са̄дху, бхантети кхо со бхиккху бхагавато пат̣иссутва̄ рат̣т̣хапа̄лам̣ кулапуттам̣ джинадаттийам̣ саддхивиха̄рикам̣ ладдха̄ пабба̄джеси чева упасампа̄деси ча. тена вуттам̣ – ‘‘алаттха кхо рат̣т̣хапа̄ло кулапутто бхагавато сантике паббаджджам̣, алаттха упасампада’’нти.

пахитатто вихарантоти два̄даса сам̣ваччхара̄ни евам̣ вихаранто. неййапуггало хи айама̄йасма̄, тасма̄ пун̃н̃ава̄ абхинӣха̄расампаннопи сама̄но ‘‘аджджа аджджева арахатта’’нти саман̣адхаммам̣ каронтопи два̄дасаме вассе арахаттам̣ па̄пун̣и.

йена бхагава̄ тенупасан̇камӣти майхам̣ ма̄та̄питаро паббаджджам̣ ануджа̄нама̄на̄ – ‘‘тайа̄ ка̄лена ка̄лам̣ а̄гантва̄ амха̄кам̣ дассанам̣ да̄табба’’нти ватва̄ ануджа̄ним̣су, дуккарака̄рика̄ кхо пана ма̄та̄питаро, ахан̃ча йенаджджха̄сайена паббаджито, со ме маттхакам̣ патто, ида̄ни бхагавантам̣ а̄пуччхитва̄ атта̄нам̣ ма̄та̄питӯнам̣ дассесса̄мӣти чинтетва̄ а̄пуччхитука̄мо упасан̇ками. манаса̄ка̄сӣти ‘‘ким̣ ну кхо рат̣т̣хапа̄ле гате кочи упаддаво бхависсатӣ’’ти манаси ака̄си. тато ‘‘бхависсатӣ’’ти н̃атва̄ ‘‘саккхиссати ну кхо рат̣т̣хапа̄ло там̣ маддиту’’нти олокенто тасса арахаттасампаттим̣ дисва̄ ‘‘саккхиссатӣ’’ти ан̃н̃а̄си. тена вуттам̣ – йатха̄ бхагава̄ ан̃н̃а̄си…пе… ка̄лам̣ ман̃н̃асӣти.

мигачӣрети евам̣на̄маке уййа̄не. тан̃хи ран̃н̃а̄ – ‘‘ака̄ле сампаттапаббаджита̄нам̣ диннамева идам̣, йатха̄сукхам̣ парибхун̃джантӯ’’ти еваманун̃н̃а̄тамева ахоси, тасма̄ тхеро – ‘‘мама а̄гатабха̄вам̣ ма̄та̄питӯнам̣ а̄рочесса̄ми, те ме па̄дадхованаун̣ходакапа̄дамаккханатела̄дӣни песиссантӣ’’ти читтампи ануппа̄детва̄ уййа̄намева па̄виси. пин̣д̣а̄йа па̄висӣти дутийадивасе па̄виси.

маджджхима̄йа̄ти саттадва̄ракот̣т̣хакасса гхарасса маджджхиме два̄ракот̣т̣хаке. улликха̄петӣти каппакена кесе пахара̄пети. етадавоча̄ти – ‘‘име саман̣ака̄ амха̄кам̣ пийапуттакам̣ пабба̄джетва̄ чора̄нам̣ хаттхе никкхипитва̄ вийа екадивасампи на дасса̄пенти, евам̣ пхарусака̄рака̄ ете пуна имам̣ т̣ха̄нам̣ упасан̇камитаббам̣ ман̃н̃анти, еттова никад̣д̣хитабба̄ ете’’ти чинтетва̄ етам̣ ‘‘имехи мун̣д̣акехӣ’’тиа̄дивачанам̣ авоча. н̃а̄тида̄сӣти н̃а̄така̄нам̣ да̄сӣ. а̄бхидосиканти па̄рива̄сикам̣ екаратта̄тиккантам̣ пӯтибхӯтам̣. таттха̄йам̣ падаттхо – пӯтибха̄вадосена абхибхӯтоти абхидосо, абхидосова а̄бхидосико. екаратта̄тиккантассева на̄масан̃н̃а̄ еса̄ йадидам̣ а̄бхидосикоти, там̣ а̄бхидосикам̣. кумма̄санти йавакумма̄сам̣. чхад̣д̣етука̄ма̄ хотӣти йасма̄ антамасо да̄сакаммака̄ра̄нам̣ горӯпа̄нампи апарибхога̄рахо, тасма̄ нам̣ качаварам̣ вийа бахи чхад̣д̣етука̄ма̄ хоти. сачетанти саче етам̣. бхагинӣти арийавоха̄рена аттано дха̄тим̣ н̃а̄тида̄сим̣ а̄лапати. чхад̣д̣анӣйадхамманти чхад̣д̣етаббасабха̄вам̣. идам̣ вуттам̣ хоти – ‘‘бхагини етам̣ саче бахи чхад̣д̣анӣйадхаммам̣ ниссат̣т̣хапариггахам̣, идха ме патте а̄кира̄хӣ’’ти. ким̣ пана евам̣ ваттум̣ лаббхати, вин̃н̃атти ва̄ пайуттава̄ча̄ ва̄ на хотӣти. на хоти. касма̄? ниссат̣т̣хапариггахатта̄. йан̃хи чхад̣д̣анӣйадхаммам̣ ниссат̣т̣хапариггахам̣, йаттха са̄мика̄ ана̄лайа̄ хонти, там̣ саббам̣ ‘‘детха а̄харатха а̄киратха̄’’ти ваттум̣ ват̣т̣ати. тенева хи айама̄йасма̄ аггаарийавам̣сико сама̄нопи евама̄ха.

хаттха̄нанти бхиккха̄гахан̣аттхам̣ паттам̣ упана̄майато ман̣ибандхато пабхути двиннампи хаттха̄нам̣. па̄да̄нанти нива̄санантато пат̣т̣ха̄йа двиннампи па̄да̄нам̣. сарасса̄ти саче там̣ бхагинӣти ва̄чам̣ ниччха̄райато сарасса ча. нимиттам̣ аггахесӣти хаттхапит̣т̣хиа̄дӣни олокайама̄на̄ – ‘‘путтасса ме рат̣т̣хапа̄ласса вийа суван̣н̣акаччхапапит̣т̣хисадиса̄ има̄ хаттхапа̄дапит̣т̣хийо, харита̄лават̣т̣ийо вийа суват̣т̣ита̄ ан̇гулийо, мадхуро саро’’ти гихика̄ле саллаккхитапуббам̣ а̄ка̄рам̣ аггахеси сан̃джа̄ни саллаккхеси. тасса ха̄йасмато два̄дасавасса̄ни аран̃н̃а̄ва̄сан̃чева пин̣д̣ийа̄лопабходжанан̃ча парибхун̃джантасса ан̃н̃а̄дисо сарӣраван̣н̣о ахоси, тена нам̣ са̄ н̃а̄тида̄сӣ дисва̄ва на сан̃джа̄ни, нимиттам̣ пана аггахесӣти.

300. рат̣т̣хапа̄ласса ма̄тарам̣ етадавоча̄ти тхерасса ан̇гапаччан̇га̄ни сан̣т̣ха̄петва̄ тхан̃н̃ам̣ па̄йетва̄ сам̣вад̣д̣хитадха̄тӣпи сама̄на̄ паббаджитва̄ маха̄кхӣн̣а̄савабха̄ваппаттена са̄мипуттена саддхим̣ – ‘‘твам̣ ну кхо, ме бханте, путто рат̣т̣хапа̄ло’’тиа̄дивачанам̣ ваттум̣ ависахантӣ вегена гхарам̣ пависитва̄ рат̣т̣хапа̄ласса ма̄тарам̣ етадавоча. йаггхети а̄рочанаттхе нипа̄то. саче дже саччанти еттха джети а̄лапане нипа̄то. еван̃хи тасмим̣ десе да̄сиджанам̣ а̄лапанти, тасма̄ ‘‘тван̃хи, бхоти да̄си, саче саччам̣ бхан̣асӣ’’ти еваметтха аттхо дат̣т̣хаббо.

упасан̇камӣти касма̄ упасан̇ками? маха̄куле иттхийо бахи никкхаманта̄ гарахам̣ па̄пун̣анти, идан̃ча ачча̄йикакиччам̣, сет̣т̣хисса нам̣ а̄рочесса̄мӣти чинтети. тасма̄ упасан̇ками. ан̃н̃атарам̣ кут̣т̣амӯланти тасмим̣ кира десе да̄напатӣнам̣ гхаресу са̄ла̄ хонти, а̄сана̄ни четтха пан̃н̃атта̄ни хонти, упат̣т̣ха̄питам̣ удакакан̃джийам̣. таттха паббаджита̄ пин̣д̣а̄йа чаритва̄ нисӣдитва̄ бхун̃джанти. саче иччханти, да̄напатӣнампи сантакам̣ ган̣ханти. тасма̄ тампи ан̃н̃атарасса куласса ӣдиса̄йа са̄ла̄йа ан̃н̃атарам̣ кут̣т̣амӯланти ведитаббам̣. на хи паббаджита̄ капан̣аманусса̄ вийа аса̄руппе т̣ха̄не нисӣдитва̄ бхун̃джантӣти.

аттхи на̄ма та̄та̄ти еттха аттхӣти виджджама̄наттхе, на̄ма̄ти пуччханаттхе ман̃н̃анаттхе ва̄ нипа̄то. идан̃хи вуттам̣ хоти – аттхи ну кхо, та̄та рат̣т̣хапа̄ла, амха̄кам̣ дханам̣, нану майам̣ ниддхана̄ти ваттабба̄, йесам̣ но твам̣ ӣдисе т̣ха̄не нисӣдитва̄ а̄бхидосикам̣ кумма̄сам̣ парибхун̃джиссаси. татха̄ аттхи ну кхо, та̄та рат̣т̣хапа̄ла, амха̄кам̣ джӣвитам̣, нану майам̣ мата̄ти ваттабба̄, йесам̣ но твам̣ ӣдисе т̣ха̄не нисӣдитва̄ а̄бхидосикам̣ кумма̄сам̣ парибхун̃джиссаси. татха̄ аттхи ман̃н̃е, та̄та рат̣т̣хапа̄ла, тава аббхантаре са̄санам̣ нисса̄йа пат̣иладдхо саман̣агун̣о, йам̣ твам̣ субходжанарасасам̣вад̣д̣хитопи имам̣ джигуччханеййам̣ а̄бхидосикам̣ кумма̄сам̣ аматамива ниббика̄ро парибхун̃джиссасӣти. со пана гахапати дуккха̄бхитунната̄йа етаматтхам̣ парипун̣н̣ам̣ катва̄ ваттумасакконто – ‘‘аттхи на̄ма, та̄та рат̣т̣хапа̄ла, а̄бхидосикам̣ кумма̄сам̣ парибхун̃джиссасӣ’’ти еттакамева авача. аккхарачинтака̄ панеттха идам̣ лаккхан̣ам̣ ваданти – анокаппана̄марисанаттхавасенетам̣ аттхисадде упападе ‘‘парибхун̃джиссасӣ’’ти ана̄гатавачанам̣ катам̣. тасса̄йаматтхо – ‘‘аттхи на̄ма…пе… парибхун̃джиссаси, идам̣ паччаккхампи ахам̣ на саддаха̄ми на марисайа̄мӣ’’ти. идам̣ еттакам̣ вачанам̣ гахапати тхерасса паттамукхават̣т̣ийам̣ гахетва̄ т̣хитакова катхеси. тхеропи питари паттамукхават̣т̣ийам̣ гахетва̄ т̣хитейева там̣ пӯтикумма̄сам̣ парибхун̃джи сунакхавантасадисам̣ пӯтикуккут̣ан̣д̣амива бхиннат̣т̣ха̄не пӯтикам̣ ва̄йантам̣. путхуджджанена кира татха̄рӯпам̣ кумма̄сам̣ парибхун̃джитум̣ на сакка̄. тхеро пана арийиддхийам̣ т̣хатва̄ диббоджам̣ аматарасам̣ парибхун̃джама̄но вийа парибхун̃джитва̄ дхамакаран̣ена удакам̣ гахетва̄ паттан̃ча мукхан̃ча хаттхапа̄де ча дховитва̄ куто но гахапатӣтиа̄дима̄ха.

таттха куто ноти куто ну. нева да̄нанти деййадхаммавасена нева да̄нам̣ алаттхамха. на паччаккха̄нанти ‘‘ким̣, та̄та рат̣т̣хапа̄ла, каччи те кхаманӣйам̣, каччиси аппакиламатхена а̄гато, на та̄ва та̄та гехе бхаттам̣ сампа̄дийатӣ’’ти евам̣ пат̣исантха̄равасена паччаккха̄нампи на алаттхамха. касма̄ пана тхеро евама̄ха? питу ануггахена. евам̣ кирасса ахоси – ‘‘йатха̄ еса мам̣ вадати, ан̃н̃епи паббаджите евам̣ вадати ман̃н̃е. буддхаса̄сане ча паттантаре падумам̣ вийа бхасма̄чханно агги вийа пхеггупат̣иччханно чанданаса̄ро вийа суттика̄пат̣иччханнам̣ муттаратанам̣ вийа вала̄хакапат̣иччханно чандима̄ вийа ма̄диса̄нам̣ пат̣иччханнагун̣а̄нам̣ бхиккхӯнам̣ анто наттхи, тесупи на еварӯпам̣ вачанам̣ паваттессати, сам̣варе т̣хассатӣ’’ти ануггахена евама̄ха.

ехи та̄та̄ти та̄та туйхам̣ гхарам̣ ма̄ хоту, ехи гхарам̣ гамисса̄ма̄ти вадати. аланти тхеро уккат̣т̣хаека̄саниката̄йа пат̣иккхипанто евама̄ха. адхива̄сесӣти тхеро пана пакатийа̄ уккат̣т̣хасапада̄нача̄рико сва̄тана̄йабхиккхам̣ на̄ма на̄дхива̄сети, ма̄ту ануггахена пана адхива̄сеси. ма̄ту кирасса тхерам̣ ануссаритва̄ маха̄соко уппаджджи, роданенева паккаккхи вийа джа̄та̄, тасма̄ тхеро ‘‘сача̄хам̣ там̣ апасситва̄ гамисса̄ми, хадайамписса̄ пха̄леййа̄’’ти ануггахена адхива̄сеси. ка̄ра̄петва̄ти екам̣ хиран̃н̃асса, екам̣ суван̣н̣асса̄ти две пун̃дже ка̄ра̄петва̄. кӣвамаханта̄ пана пун̃джа̄ ахесунти. йатха̄ орато т̣хито пурисо па̄рато т̣хитам̣ маджджхимаппама̄н̣ам̣ пурисам̣ на пассати, евам̣маханта̄.

301. идам̣ те та̄та̄ти каха̄пан̣апун̃джан̃ча суван̣н̣апун̃джан̃ча дассенто а̄ха. маттиканти ма̄тито а̄гатам̣, идам̣ те ма̄та̄махийа̄ ма̄ту имам̣ гехам̣ а̄гаччхантийа̄ гандхама̄ла̄дӣнам̣ аттха̄йа диннам̣ дхананти аттхо. ан̃н̃ам̣ петтикам̣ ан̃н̃ам̣ пита̄маханти йам̣ пана те питу ча пита̄маха̄нан̃ча сантакам̣, там̣ ан̃н̃ам̣йева, нихитан̃ча пайуттан̃ча ативийа баху. еттха ча ‘‘пита̄маха’’нти таддхиталопам̣ катва̄ вуттанти ведитаббам̣. ‘‘пета̄маха’’нти ва̄ па̄т̣хо. сакка̄ татонида̄нанти дханахету дханапаччайа̄. там̣ там̣ дханам̣ раккхантасса ча ра̄джа̄дӣнам̣ васена дханапариккхайам̣ па̄пун̣антасса кассачи уппаджджама̄насока̄дайо сандха̄йа евама̄ха. евам̣ вутте сет̣т̣хи гахапати – ‘‘ахам̣ имам̣ уппабба̄джесса̄мӣти а̄несим̣, со да̄ни ме дхаммакатхам̣ ка̄тум̣ а̄раддхо, айам̣ на ме вачанам̣ кариссатӣ’’ти ут̣т̣ха̄йа гантва̄ асса ородха̄нам̣ два̄рам̣ вивара̄петва̄ – ‘‘айам̣ во са̄мико, гаччхатха йам̣ кин̃чи катва̄ нам̣ ган̣хитум̣ ва̄йаматха̄’’ти уййоджеси. сувайе т̣хита̄ на̄т̣акиттхийо никкхамитва̄ тхерам̣ парива̄райим̣су, та̄су две джет̣т̣хакиттхийо сандха̄йа пура̄н̣адутийика̄тиа̄ди вуттам̣. паччекам̣ па̄десу гахетва̄ти екекамхи па̄де нам̣ гахетва̄.

кӣдиса̄ на̄ма та̄ аййапутта аччхара̄йоти касма̄ евама̄хам̣су? тада̄ кира самбахуле кхаттийакума̄репи бра̄хман̣акума̄репи сет̣т̣хипуттепи маха̄сампаттийо паха̄йа паббаджанте дисва̄ паббаджджа̄гун̣ам̣ аджа̄нанта̄ катхам̣ самут̣т̣ха̄пенти ‘‘касма̄ ете паббаджантӣ’’ти. атхан̃н̃е ваданти ‘‘деваччхара̄девана̄т̣ака̄нам̣ ка̄ран̣а̄’’ти. са̄ катха̄ виттха̄рика̄ ахоси. там̣ гахетва̄ сабба̄ евама̄хам̣су. атха тхеро пат̣иккхипанто на кхо майам̣ бхагинӣтиа̄дима̄ха. самуда̄чаратӣти вохарати вадати. таттхева муччхита̄ папатим̣сӯти там̣ бхагинива̄дена самуда̄чарантам̣ дисва̄ ‘‘майам̣ аджджа а̄гамиссати, аджджа а̄гамиссатӣ’’ти два̄даса васса̄ни бахи на никкханта̄, етам̣ нисса̄йа но да̄рака̄ на ладдха̄, йесам̣ а̄нубха̄вена джӣвеййа̄ма, ито чамха̄ парихӣна̄ ан̃н̃ато ча. айам̣ локо на̄ма аттанова чинтеси, тасма̄ та̄пи ‘‘ида̄ни майам̣ ана̄тха̄ джа̄та̄’’ти аттанова чинтайама̄на̄ – ‘‘анаттхико да̄ни амхехи айам̣, со амхе паджа̄патийо сама̄на̄ аттана̄ саддхим̣ екама̄тукуччхийа̄ сайитада̄рика̄ вийа ман̃н̃атӣ’’ти самуппаннабалавасока̄ хутва̄ тасмим̣йева падесе муччхита̄ папатим̣су, патита̄ти аттхо.

ма̄ но вихет̣хетха̄ти ма̄ амхе дханам̣ дассетва̄ ма̄туга̄ме ча уййоджетва̄ вихет̣хайиттха, вихеса̄ хеса̄ паббаджита̄нанти. касма̄ евама̄ха? ма̄та̄питӯнам̣ ануггахена. со кира сет̣т̣хи – ‘‘паббаджиталин̇гам̣ на̄ма килит̣т̣хам̣, паббаджджа̄весам̣ ха̄ретва̄ нха̄йитва̄ тайо джана̄ екато бхун̃джисса̄ма̄’’ти ман̃н̃ама̄но тхерасса бхиккхам̣ на дети. тхеро – ‘‘ма̄дисасса кхӣн̣а̄савасса а̄ха̄рантара̄йам̣ катва̄ ете бахум̣ апун̃н̃ам̣ пасавеййу’’нти тесам̣ ануггахена евама̄ха.

302. га̄тха̄ абха̄сӣти га̄тха̄йо абха̄си. таттха пасса̄ти сантике т̣хитаджанам̣ сандха̄йа вадати. читтанти читтавичиттам̣. бимбанти аттабха̄вам̣. арука̄йанти наваннам̣ ван̣амукха̄нам̣ васена ван̣ака̄йам̣. самусситанти тӣн̣и ат̣т̣хисата̄ни навахи нха̄русатехи бандхитва̄ навахи мам̣сапесисатехи лимпитва̄ самантато усситам̣. а̄туранти джара̄турата̄йа рога̄турата̄йа килеса̄турата̄йа ча ничча̄турам̣. бахусан̇каппанти паресам̣ уппаннапаттхана̄сан̇каппехи бахусан̇каппам̣. иттхӣнан̃хи ка̄йе пуриса̄нам̣ сан̇каппа̄ уппаджджанти, тесам̣ ка̄йе иттхӣнам̣. суса̄не чхад̣д̣итакал̣еварабхӯтампи четам̣ ка̄какулала̄дайо паттхайантийева̄ти бахусан̇каппо на̄ма хоти. йасса наттхи дхувам̣ т̣хитӣти йасса ка̄йасса ма̄йа̄марӣчипхен̣апин̣д̣а удакапуппхул̣а̄дӣнам̣ вийа екам̣сенева т̣хити на̄ма наттхи, бхиджджанадхаммата̄ва нийата̄.

тачена онаддханти алламануссачаммена онаддхам̣. саха ваттхебхи собхатӣти гандха̄дӣхи ман̣икун̣д̣алехи ча читтакатампи рӯпам̣ ваттхехи сахева собхати, вина̄ ваттхехи джегуччхам̣ хоти анолоканаккхамам̣.

алаттакаката̄ти алаттакена ран̃джита̄. чун̣н̣акамаккхитанти са̄сапакаккена мукхапӣл̣ака̄дӣни нӣхаритва̄ лон̣аматтика̄йа дут̣т̣халохитам̣ вилийа̄петва̄ тилапит̣т̣хена лохитам̣ паса̄детва̄ халиддийа̄ ван̣н̣ам̣ сампа̄детва̄ чун̣н̣акаган̣д̣ика̄йа мукхам̣ пахаранти, тенеса ативийа вирочати. там̣ сандха̄йетам̣ вуттам̣.

ат̣т̣ха̄падаката̄ти расодакена маккхитва̄ нала̄т̣апарийанте а̄ваттанапариватте катва̄ ат̣т̣хападакарачана̄йа рачита̄. ан̃джанӣти ан̃джанана̄л̣ика̄.

одахӣти т̣хапеси. па̄санти ва̄кара̄джа̄лам̣. на̄сада̄ти на гхат̣т̣айи. нива̄панти нива̄пасутте вуттанива̄патин̣асадисабходжанам̣. кандантети виравама̄не паридевама̄не. има̄йа хи га̄тха̄йа тхеро ма̄та̄питаро мигалуддаке вийа катва̄ дассеси, авасесан̃а̄таке мигалуддакапарисам̣ вийа, хиран̃н̃асуван̣н̣ам̣ ва̄кара̄джа̄лам̣ вийа, аттана̄ бхуттабходжанам̣ нива̄патин̣ам̣ вийа, атта̄нам̣ маха̄мигам̣ вийа катва̄ дассеси. йатха̄ хи маха̄миго йа̄вадаттхам̣ нива̄патин̣ам̣ кха̄дитва̄ па̄нӣйам̣ пивитва̄ гӣвам̣ уккхипитва̄ дисам̣ олокетва̄ ‘‘имам̣ на̄ма т̣ха̄нам̣ гатасса соттхи бхависсатӣ’’ти мигалуддака̄нам̣ паридеванта̄нам̣йева ва̄карам̣ агхат̣т̣айама̄нова уппатитва̄ аран̃н̃ам̣ пависитва̄ гханаччха̄йасса чхаттасса вийа гумбасса хет̣т̣ха̄ мандамандена ва̄тена бӣджайама̄но а̄гатамаггам̣ олокенто тит̣т̣хати, евамева тхеро има̄ га̄тха̄ бха̄ситва̄ а̄ка̄сенева гантва̄ мигачӣре паччупат̣т̣ха̄си.

касма̄ пана тхеро а̄ка̄сена гатоти. пита̄ кирасса сет̣т̣хи саттасу два̄ракот̣т̣хакесу аггал̣ам̣ да̄петва̄ малле а̄н̣а̄песи – ‘‘саче никкхамитва̄ гаччхати, хаттхапа̄десу нам̣ гахетва̄ ка̄са̄йа̄ни харитва̄ гихивесам̣ ган̣ха̄петха̄’’ти. тасма̄ тхеро – ‘‘ете ма̄дисам̣ маха̄кхӣн̣а̄савам̣ хаттхе ва̄ па̄де ва̄ гахетва̄ апун̃н̃ам̣ пасавеййум̣, там̣ несам̣ ма̄ ахосӣ’’ти чинтетва̄ а̄ка̄сена агама̄си. парасамуддава̄ситтхера̄нам̣ пана – ‘‘т̣хитакова има̄ га̄тха̄ бха̄ситва̄ веха̄сам̣ аббхуггантва̄ ран̃н̃о корабйасса мигачӣре паччупат̣т̣ха̄сӣ’’ти айам̣ ва̄чана̄маггойева.

303. мигавоти тасса уййа̄напа̄ласса на̄мам̣. содхентоти уййа̄намаггам̣ самам̣ ка̄ретва̄ антоуййа̄не таччхитаббайуттат̣т̣ха̄на̄ни таччха̄пенто саммаджджитаббайутта̄ни т̣ха̄на̄ни саммаджджа̄пенто ва̄лука̄окиран̣а-пуппхавикиран̣а-пун̣н̣агхат̣ат̣т̣хапана-кадаликкхандхат̣хапана̄дӣни ча каронтоти аттхо. йена ра̄джа̄ корабйо тенупасан̇камӣти амха̄кам̣ ра̄джа̄ сада̄ имасса кулапуттасса ван̣н̣ам̣ катхеси, пасситука̄мо етам̣, а̄гатабха̄вам̣ панасса на джа̄на̄ти, маха̄ кхо пана̄йам̣ пан̣н̣а̄ка̄ро, гантва̄ ран̃н̃о а̄рочесса̄мӣти чинтетва̄ йена ра̄джа̄ корабйо тенупасан̇ками.

киттайама̄но ахосӣти со кира ра̄джа̄ тхерам̣ ануссаритва̄ баламаджджхепи на̄т̣акамаджджхепи – ‘‘дуккарам̣ катам̣ кулапуттена та̄ва махантам̣ сампаттим̣ паха̄йа паббаджитва̄ пунаниваттитва̄ анапалокентена̄’’ти гун̣ам̣ катхеси, там̣ гахетва̄ айам̣ евама̄ха. виссаджджетха̄ти ватва̄ти ородхамаха̄маттабалака̄йа̄дӣсу йасса йам̣ ануччхавикам̣, тасса там̣ да̄петва̄ти аттхо. уссат̣а̄йа уссат̣а̄йа̄ти уссита̄йа уссита̄йа, маха̄маттамаха̄рат̣т̣хика̄дӣнам̣ васена уггатуггатамева парисам̣ гахетва̄ упасан̇камӣти аттхо. идха бхавам̣ рат̣т̣хапа̄ло хаттхаттхаре нисӣдатӯти хаттхаттхаро тануко бахалапуппха̄дигун̣ам̣ катва̄ аттхато абхилаккхито хоти, та̄дисе ана̄пуччхитва̄ нисӣдитум̣ на йуттанти ман̃н̃ама̄но евама̄ха.

304. па̄риджун̃н̃а̄нӣти па̄риджун̃н̃абха̄ва̄ париккхайа̄. джин̣н̣оти джара̄джин̣н̣о. вуд̣д̣хоти вайовуд̣д̣хо. махаллакоти джа̄тимахаллако. аддхагатоти аддха̄нам̣ атикканто. вайоануппаттоти паччхимавайам̣ ануппатто. паббаджатӣти дхуравиха̄рам̣ гантва̄ бхиккхӯ вандитва̄, – ‘‘бханте, майа̄ дахарака̄ле бахум̣ кусалам̣ катам̣, ида̄ни махаллакомхи, махаллакасса чеса̄ паббаджджа̄ на̄ма, четийан̇ган̣ам̣ саммаджджитва̄ аппахаритам̣ катва̄ джӣвисса̄ми, пабба̄джетха мам̣, бханте,’’ти ка̄рун̃н̃ам̣ уппа̄денто йа̄чати, тхера̄ анукампа̄йа пабба̄дженти. там̣ сандха̄йетам̣ вуттам̣. дутийава̄репи есева найо.

аппа̄ба̄дхоти арого. аппа̄тан̇коти ниддуккхо. самавепа̄кинийа̄ти самавипа̄чанийа̄. гахан̣ийа̄ти каммаджатеджодха̄туйа̄. таттха йасса бхуттабхутто а̄ха̄ро джӣрати, йасса ва̄ пана пут̣абхаттам̣ вийа татхева тит̣т̣хати, убхопете на самавепа̄кинийа̄ гахан̣ийа̄ саманна̄гата̄. йасса пана бхуттака̄ле бхаттаччхандо уппаджджатева, айам̣ самавепа̄кинийа̄ саманна̄гато. на̄тисӣта̄йа наччун̣ха̄йа̄ти тенева ка̄ран̣ена на̄тисӣта̄йа наччун̣ха̄йа. анупуббена̄ти ра̄джа̄но ва̄ харантӣтиа̄дина̄ ануккамена. дутийава̄ре ра̄джабхайачорабхайачха̄такабхайа̄дина̄ ануккамена.

305. дхаммуддеса̄ уддит̣т̣ха̄ти дхамманиддеса̄ уддит̣т̣ха̄. упаниййатӣти джара̄маран̣асантикам̣ гаччхати, а̄йуккхайена ва̄ таттха ниййати. аддхувоти дхуват̣т̣ха̄навирахито. ата̄н̣оти та̄йитум̣ саматтхена вирахито. анабхиссароти асаран̣о абхисаритва̄ абхигантва̄ асса̄сетум̣ саматтхена вирахито. ассакоти ниссако сакабхан̣д̣авирахито. саббам̣ паха̄йа гаманӣйанти сакабхан̣д̣анти саллаккхитам̣ саббам̣ паха̄йа локена гантаббам̣. тан̣ха̄да̄соти тан̣ха̄йа да̄со.

306. хаттхисминти хаттхисиппе. ката̄вӣти катакаран̣ӣйо, сиккхитасиккхо пагун̣асиппоти аттхо. еса найо саббаттха. ӯрубалӣти ӯрубаласампанно. йасса хи пхалакан̃ча а̄вудхан̃ча гахетва̄ парасенам̣ пависитва̄ абхиннам̣ бхиндато бхиннам̣ сандха̄райато парахаттхагатам̣ раджджам̣ а̄харитум̣ ӯрубалам̣ аттхи, айам̣ ӯрубалӣ на̄ма. ба̄хубалӣти ба̄хубаласампанно. сесам̣ пуримасадисамева. аламаттоти саматтхааттабха̄во.

парийодха̄йа ваттиссантӣти уппаннам̣ уппаддавам̣ одха̄йа аваттхаритва̄ ваттиссантӣти саллаккхетва̄ гахита̄.

сам̣виджджати кхо, бхо рат̣т̣хапа̄ла, имасмим̣ ра̄джакуле пахӯтам̣ хиран̃н̃асуван̣н̣анти идам̣ со ра̄джа̄ упари дхаммуддесасса ка̄ран̣ам̣ а̄харанто а̄ха.

атха̄парам̣ етадавоча̄ти етам̣ ‘‘пасса̄ми локе’’тиа̄дина̄ найена чатуннам̣ дхаммуддеса̄нам̣ анугӣтим̣ авоча.

307. таттха бхиййова ка̄ме абхипаттхайантӣти екам̣ лабхитва̄ две паттхайанти, две лабхитва̄ чатта̄роти евам̣ уттаруттари ваттхука̄макилесака̄ме паттхайантийева.

пасайха̄ти сапаттаган̣ам̣ абхибхавитва̄. саса̄гарантанти саддхим̣ са̄гарантена. орам̣ самуддасса̄ти йам̣ самуддасса орато сакарат̣т̣хам̣, тена атиттарӯпоти аттхо. на хаттхӣти на хи аттхи.

ахо вата̄ ноти ахо вата ну, айамева ва̄ па̄т̣хо. амара̄ти ча̄хӯти амарам̣ ити ча а̄ху. идам̣ вуттам̣ хоти – йам̣ матам̣ н̃а̄тӣ парива̄ретва̄ канданти, там̣ – ‘‘ахо вата амха̄кам̣ бха̄та̄ мато, путто мато’’тиа̄дӣнипи ваданти.

пхусанти пхассанти маран̣апхассам̣ пхусанти. татхева пхут̣т̣хоти йатха̄ ба̄ло, дхӣропи татхева маран̣апхассена пхут̣т̣хо, апхут̣т̣хо на̄ма наттхи, айам̣ пана висесо. ба̄ло ча ба̄лйа̄ вадхитова сетӣти ба̄ло ба̄лабха̄вена маран̣апхассам̣ а̄гамма вадхитова сети абхихатова сайати. акатам̣ вата ме калйа̄н̣антиа̄дивиппат̣иса̄равасена чалати ведхати виппхандати. дхӣро ча на ведхатӣти дхӣро сугатинимиттам̣ пассанто на ведхати на чалати.

йа̄йа воса̄нам̣ идха̄дхигаччхатӣти йа̄йа пан̃н̃а̄йа имасмим̣ локе саббакиччавоса̄нам̣ арахаттам̣ адхигаччхати, са̄ва дханато уттаматара̄. абйоситатта̄ти апарийоситатта̄, арахаттапаттийа̄, абха̄вена̄ти аттхо. бхава̄бхавесӯти хӣнаппан̣ӣтесу бхавесу.

упети габбхан̃ча паран̃ча локанти тесу па̄пам̣ каронтесу йо кочи сатто парампара̄йа сам̣са̄рам̣ а̄паджджитва̄ габбхан̃ча паран̃ча локам̣ упети. тассаппапан̃н̃оти тасса та̄дисасса аппапан̃н̃асса ан̃н̃о аппапан̃н̃о абхисаддаханто.

сакаммуна̄ хан̃н̃атӣти аттана̄ катакаммавасена ‘‘каса̄хипи та̄летӣ’’тиа̄дӣхи каммака̄ран̣а̄хи хан̃н̃ати. печча парамхи локети ито гантва̄ парамхи апа̄йалоке.

вирӯпарӯпена̄ти вивидхарӯпена, на̄на̄сабха̄вена̄ти аттхо. ка̄магун̣есӯти дит̣т̣хадхаммикасампара̄йикесу саббака̄магун̣есу а̄дӣнавам̣ дисва̄. дахара̄ти антамасо калаламаттабха̄вам̣ упа̄да̄йа тарун̣а̄. вуд̣д̣ха̄ти вассасата̄тикканта̄. апан̣н̣акам̣ са̄ман̃н̃амева сеййоти авируддхам̣ адваджджхага̄мим̣ екантаниййа̄никам̣ са̄ман̃н̃амева ‘‘сеййо, уттаритаран̃ча пан̣ӣтатаран̃ча̄’’ти упадха̄ретва̄ паббаджитосми маха̄ра̄джа̄ти. тасма̄ йам̣ твам̣ вадаси – ‘‘ким̣ дисва̄ ва̄ сутва̄ ва̄’’ти, идам̣ дисва̄ ча сутва̄ ча паббаджитосмӣти мам̣ дха̄рехӣти десанам̣ нит̣т̣ха̄песӣти.

папан̃часӯданийа̄ маджджхиманика̄йат̣т̣хакатха̄йа

рат̣т̣хапа̄ласуттаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.